Câu hỏi 1. Theo dõi video sau về quá trình thụ
tinh nhân tạo ở cá chép và trả lời câu hỏi sau:

1/ Quá trình thụ tinh nhân tạo ở cá chép có thể chịu ảnh
hưởng của những yếu tố nào?
…………………………………………………………
…………………………………………………………
2/ Làm thế nào tạo được nhiều giống vật nuôi cây trồng
mới, làm thế nào tạo được nhiều số lượng vật nuôi cây
trồng mới một cách nhanh chóng?
…………………………………………..
…………………………………………………………
……….……….

Trên cơ sở khoa học của sinh sản hữu tính
ở sinh vật, con người đã tạo nên nhiều
giống vật nuôi và cây trồng theo ý muốn.
Thực tế để điều khiển sinh sản ở sinh vật
nhằm đảm bảo trong một lần sinh sản, số
cá thể mới được sinh ra nhiều, con người
đã nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến
sinh sản ở sinh vật và điều hòa sinh sản.

Bài 34. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI SINH SẢN VÀ
ĐIỀU KHIỂN SINH SẢN Ở SINH VẬT
I – CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG
ĐẾN SINH SẢN Ở SINH VẬT
II – ĐIỀU KHIỂN SINH SẢN Ở
SINH VẬT

Bài 34. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI SINH SẢN VÀ ĐIỀU KHIỂN
SINH SẢN Ở SINH VẬT
I. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SINH SẢN CỦA SINH VẬT

NGHIÊN CỨU
THÔNG TIN SGK:
(?) Nêu các yếu tố
ảnh hưởng đến sinh
sản của sinh vật

HOẠT ĐỘNG NHÓM
Nghiên cứu thông tin mục I SGK tr. 156 – tr. 158 để
hoàn thành bảng sau:
Bài tập 2. Các yếu tố ảnh hưởng tới sinh sản của sinh vật
Nội dung
Ảnh
hưởng

 

Ví dụ

 

Nhiệt
độ

 
 

Ánh
sáng

Nước Chất dinh
Di
Hormone
dưỡng
truyền
 
 
 
 
 

 

 

 

+ Nhóm 1,3: Tìm hiểu về yếu tố nhiệt độ và ánh sáng
+ Nhóm 2, 5: Tìm hiểu về yếu tố nước và chất dinh dưỡng
+ Nhóm 4,6: Tìm hiểu về yếu tố di truyền và hoocmone

Nội dung
Ảnh
hưởng

Ví dụ

Nhiệt độ

Ánh sáng

Nước

Ảnh hưởng
đến sự ra
hoa, khả
năng
đẻ
trứng, tỉ lệ
giới tính
của
sinh
vật

Cường
độ
chiếu sáng và
thời gian chiếu
sáng
trong
ngày
ảnh
hưởng đến ra
hoa, đẻ trứng,
sinh sản của
sinh vật

- Ở TV: hoa
đào,
hoa
cúc… ra hoa
trong
điều
kiện ánh sáng
ngày
- Ở ĐV: sinh yếu,
ản của chuột ngắn
nhắt
trăng - Ở ĐV: Gà
diễn ra mạnh đẻ nhiều khi
ở nhiệt độ tăng thời gian
chiếu sáng…
dưới 18 °C
- Ở TV: cây
lúa lúc tạo
hạt do nhiệt
độ quá thấp
hạt sẽ bị lép

Chất dinh dưỡng Di truyền

Hormone

Nước và
độ ẩm ảnh
hưởng đến
sự ra hoa,
phát
tán
quả, hạt,
bào tử…

Các chất dinh
dưỡng
ảnh
hưởng đến sự
ra hoa, thụ
phấn, quá trình
mang
thai,
năng suất đẻ
trứng…

Ảnh
hưởng
đến khả
năng ra
hoa, kết
quả, tỉ lệ
sinh
sản…

Điều hòa
sinh sản
ở
sinh
vật

- Ở TV:
măng cụt, cà
chua ra ít nụ,
ít hoa khi
thiếu nước.
Hoa giấy ra
hoa khi khô
cằn

- Ở TV: Xoài, táo
ra hoa muộn khi
thiếu lân. Cúc,
hồng ra hoa nhỏ,
xấu khi thiếu đạm

- Ở TV: ở
cà chua đủ
14 lá mới
ra hoa..

- Ở TV:
kích thích
sự ra rễ,
nầy chồi..

- Ở ĐV: ở
lợn cỏ A
Lưới đẻ 12 lứa/năm
trong khi
ở mèo đẻ
3-4
lứa/năm

- Ở ĐV:
quy định
đặc điểm
giới tính
như
gà
trống biết
gáy…

- Ở ĐV: sâu
non ăn lá lúa
đẻ nhiều khi
độ ẩm cao
(90%)

- Ở ĐV: thiếu
dinh dưỡng ảnh
hưởng đến sự
mang thai, thiếu
vitaminA, E giảm
năng suất đẻ
trứng ở gà

Hình 34.1. Ảnh hưởng của nhiệt độ đến sinh sản ở một số sinh vật

(?) Nêu ảnh hưởng của nhiệt độ đến sinh sản ở mỗi sinh vật trong hình

(?) Nhận xét ảnh hưởng của độ ẩm đến sinh sản của
sâu ăn lá lúa
 Độ ẩm càng cao thì tỉ lệ đẻ trứng càng cao và ngược lại

HOẠT ĐỘNG NHÓM
1. Một số cây chỉ ra hoa, tạo quả vào mùa đông
hoặc mùa hè. Theo em sự ra hoa, tạo quả của cây đó
chịu ảnh hưởng rõ rệt của yếu tố môi trường nào?
2. Nêu những điều kiện cần chú ý khi cung cấp chất
dinh dưỡng cho vật nuôi đảm bảo hiệu quả sinh sản?
3. Lấy ví dụ ở địa phương em:
a) Cây ra hoa một lần và cây ra hoa nhiều lần trong
năm?
b) Động vật đẻ ít con và động vật đẻ nhiều con
trong một lứa?

Cây ra hoa, tạo quả mùa đông

Cây ra hoa, tạo quả mùa hè
Chịu
hưởng
rệttạocủa
tố nhiệt
ra
1.
Mộtảnh
số cây
chỉ ra rõ
hoa,
quảánh
vào yếu
mùa đông
hoặc độ,
mùangoài
hè. Theo
cũng
táctạođộng
từ cây
các đó
nhân
hậu rõkhác
nhưyếuánh
em
sự chịu
ra hoa,
quả của
chịutố
ảnhkhí
hưởng
rệt của
tố
môi
trường
sáng,
nước.nào?

2. Nêu những điều kiện cần chú ý khi cung cấp chất
dinh dưỡng cho vật nuôi đảm bảo hiệu quả sinh sản?
 Những điều kiện cần chú ý khi cung cấp chất
dinh dưỡng cho vật nuôi đảm bảo hiệu quả sinh
sản là đảm bảo đủ lượng, đủ chất, phù hợp với đặc
điểm sinh trưởng và phát triển
3.
a) Cây ra hoa một lần trong năm: chôm chôm, mai,
nhãn, vải, bưởi, đào,
Cây ra hoa nhiều lần trong năm:hoa giấy, đồng
tiền, đu đủ,….
b) Động vật đẻ ít con: bò, ngựa, trâu,….
Động vật đẻ nhiều con: chó, chuột, lợn,……

Bài 34. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI SINH SẢN VÀ ĐIỀU KHIỂN
SINH SẢN Ở SINH VẬT

I. Các yếu tố ảnh hưởng đến sinh sản ở sinh vật
 Các yếu tố ảnh hưởng đến sinh sản của sinh vật bao gồm:
- Các yếu tố môi trường: Nhiệt độ, ánh sáng, nước, chất dinh
dưỡng,...
- Yếu tố bên trong: Đặc điểm của loài, hoocmone sinh sản,...
II. Điều khiển sinh sản ở sinh vật

(?) Con người đã
điều khiển sinh sản
ở sinh vật bằng các
biện pháp nào?
Điều khiển sinh
sản ở sinh vật

Điều chỉnh yếu tố
môi trường

Sử dụng hoocmone
nhân tạo

Hình 34.2. Điều chỉnh yếu tố môi trường nhằm điều khiển sinh sản
ở một số sinh vật

HOẠT ĐỘNG NHÓM
Quan sát và đọc chú thích hình 34.2 SGK tr.159 –
Tr.160 để hoàn thành bảng sau:
Bài tập 3.
Điều khiển sinh sản ở sinh vật bằng điều chỉnh yếu tố môi
trường

Các yếu tố môi
trường
…………………
…………………
…………………
…………………
…………………
…………………

Ví dụ ở thực vật

…………………
…………………
…………………
…………………
…………………
………………….

Ví dụ ở động vật

…………………
…………………
…………………
…………………
…………………
…………………

Thắp đèn vào ban đêm cho cây thanh long ra nhiều
hoa hoặc ra hoa trái vụ

Điều khiển ánh sáng cho hoa cúc nở sớm

 Ánh sáng, nhiệt độ

Thắp đèn kéo dài thời gian chiếu sáng trong ngày
làm cho gà có thể đẻ 2 trứng/ngày

Giảm lượng nước tưới để đất khô
hạn để quýt ra hoa đồng loạt

Phun nước (nước ấm hoặc nước
lạnh) để điều khiển cây đào ra hoa

 Độ ẩm, nước

Phun phân bón lá khi cây nhãn bắt đầu
ra hoa làm tăng năng suất quả

Phun phân bón lá cho cây cam trước
nửa tháng làm cho quả chín đồng loạt

 Chất dinh dưỡng
Bổ sung chất khoáng (từ vỏ trứng, ốc,
hến,…) để vịt tăng tỉ lệ đẻ trứng

Các yếu
tố môi
trường

Ví dụ ở thực vật

- Thắp đèn vào ban đêm làm cho
Ánh sáng, cây thanh long ra nhiều hoa hoặc
nhiệt độ ra hoa trái vụ
- Điều khiển ánh sáng cho hoa cúc
nở sớm
- Giảm lượng nước tưới để đất khô
Độ ẩm, hạn để quýt ra hoa đồng loạt

nước

Ví dụ ở động vật

Thắp đèn kéo dài thời
gian chiếu sáng trong
ngày làm cho gà có
thể đẻ 2 trứng/ngày

- Phun nước (nước ấm hoặc nước
lạnh để điều khiển cây đào ra hoa

- Phun phân bón lá cho cây cam
Chất dinh trước nửa tháng làm cho quả chín
dưỡng
đồng loạt
- Phun phân bón lá khi cây nhãn bắt
đầu ra hoa làm tăng năng suất quả

Bổ sung chất khoáng
(từ vỏ trứng, ốc, hến,
…) để vịt tăng tỉ lệ
đẻ trứng

Điều khiển sinh
sản ở sinh vật

Điều chỉnh yếu tố
môi trường

Sử dụng hoocmone
nhân tạo

(?) Quá trình sinh sản của sinh vật được điều
hòa chủ yếu bởi yếu tố nào?

Hoạt động cá nhân, tìm hiểu thông tin SGK
mục II.2 tr.160 trả lời câu hỏi:
1. Nêu vai trò của hormone nhân tạo trong
điều khiển sinh sản ở sinh vật?
2. Nêu một số ví dụ về sử dụng hormone nhân
tạo điều khiển sinh sản ở cây trồng, vật nuôi?

Bài 34. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI SINH SẢN VÀ ĐIỀU KHIỂN
SINH SẢN Ở SINH VẬT

I. Các yếu tố ảnh hưởng đến sinh sản ở sinh vật
 Các yếu tố ảnh hưởng đến sinh sản của sinh vật bao gồm:
- Các yếu tố môi trường: Nhiệt độ, ánh sáng, nước, chất dinh
dưỡng,...
- Yếu tố bên trong: Đặc điểm của loài, hoocmone sinh sản,...
II. Điều khiển sinh sản ở sinh vật
- Quá trình sinh sản của sinh vật được điều hòa chủ yếu bởi
các hoocmone
- Con người sử dụng hoocmone và các kĩ thuật nhân giống
để:
+ Điều khiển quá trình sinh sản ở thực vật như kích thích sự
ra hoa sớm, tăng sự đậu quả, nhân nhanh giống cây,...
+ Điều khiển sinh sản ở động vật theo hướng điều khiển số
con, số trứng, giới tính.

VẬN DỤNG
1. Lấy thêm ví dụ về điều khiển sinh sản ở sinh vật bằng
điều chỉnh các yếu tố môi trường có ở địa phương em?
2. Nêu những khó khăn và thuận lợi trong việc điều khiển
sinh sản ở cây trồng bằng điều chỉnh các yếu tố môi trường
khi trồng ngoài tự nhiên và trong nhà kính
3. Khi sử dụng các chất kích thích điều khiển sinh sản ở
sinh vật cần lưu ý điều gì? Vì sao?
4. Có ý kiến cho rằng không nên sử dụng hormone nhân
tạo điều khiển sinh sản ở động vật. Em có đồng ý với ý
kiến này không? Vì sao?

LUYỆN TẬP

Em hãy tóm tắt nội dung bài học dưới dạng
sơ đồ tư duy vào vở ghi.