BÀI GIẢNG: SỰ ĂN MÒN KIM LOẠI
MÔN: HÓA HỌC LỚP 12
GIẤY PHÉP HỌC LIỆU MỞ: CC BY/CC BY-SA
GIÁO VIÊN: NÔNG THỊ GHI
EMAIL: nongthighi@gmail.com
ĐƠN VỊ CÔNG TÁC: TRƯỜNG THPT BA SƠN,
HUYỆN CAO LỘC, TỈNH LẠNG SƠN
Tháng 10 năm 2021

ĐƯỜNG ỐNG DẪN DẦU ĐẶT TRONG LÒNG ĐẤT SAU MỘT
THỜI GIAN CẦN PHẢI SỬA CHỮA

TÀU ĐÁNH CÁ BỊ HƯ HỎNG SAU MỘT THỜI GIAN
ĐI TRÊN BIỂN

CÁP CẦU TREO BỊ HƯ HỎNG NẶNG …

ĐƯỜNG ỐNG DẪN KHÍ BỊ HỎNG KHÔNG THỂ PHỤC HỒI
ĐƯỢC …

Thời điểm ban đầu

Qua quá trình sử dụng

Sự tác động của các chất trong môi trường xung quanh đã làm
kim loại hoặc hợp kim bị phá hủy

Cứ 1 giây qua đi khoảng trên 2 tấn thép trên phạm vị toàn cầu biến
thành phế liệu

Em có biết
- Khoảng 80% kim loại trở thành phế thải

Đồng thời khi kim loại bị phá
hủy
sẽ kim
mấtloại
đi một
- Khoảng
30%
đượcsốtáitính
tạo chất
lại trong lò luyện
kim
quí báu của nó như: tính ánh
kim, tính dẫn điện , tính dẫn
- Lượng kim loại mấtnhiệt
đi khoảng
… 50%

Đó là do
Sự ăn mòn kim loại

BÀI 20: SỰ ĂN
MÒN KIM LOẠI
(TiÕt 1)

----*----

I. KHÁI NIỆM

I. KHÁI NIỆM
* Sự ăn mòn kim loại là sự phá hủy kim
loại hoặc hợp kim do tác dụng của các
chất trong môi trường xung quanh.
* Bản chất: Là một quá trình hoá học hoặc
quá trình điện hoá trong đó kim loại bị oxi
hoá thành ion dương

M  Mn+ + ne

BÀI 20: SỰ ĂN
MÒN KIM LOẠI

II. HAI DẠNG ĂN MÒN KIM LOẠI

(TiÕt 1)

----*----

I. KHÁI NIỆM
II. HAI DẠNG
ĂN MÒN KIM
LOẠI

* Ăn mòn hóa học
* ĂnDựa
mòn
hóa học
vàođiện
cơ chế
của sự ăn mòn
người ta phân ra
các kiểu ăn mòn
sau:

BÀI 20 SỰ ĂN
MÒN KIM LOẠI
(TiÕt 1)

----*----

I. KHÁI NIỆM
II. HAI DẠNG
ĂN MÒN KIM
LOẠI
1. Ăn mòn hoá
học

II. HAI DẠNG ĂN MÒN KIM LOẠI
1. Ăn mòn hoá học
Thí nghiệm
Hiện tượng quan
sát được
Giải thích

Bản chất

Kết quả

BẢNG 1

Ngâm lá Zn trong dd H2SO4 loãng

BÀI 20 SỰ ĂN
MÒN KIM LOẠI
(TiÕt 1)

----*----

I. KHÁI NIỆM
II. HAI DẠNG
ĂN MÒN KIM
LOẠI
1. Ăn mòn hoá
học

II. HAI DẠNG ĂN MÒN KIM LOẠI
1. Ăn mòn hoá học

BẢNG 1

Thí nghiệm

Ngâm lá Zn trong dd H2SO4 loãng

Hiện tượng quan
sát được

Bọt khí thoát ra trên bề mặt lá
Zn, là Zn tan dần

Giải thích

Zn+ H2SO4  ZnSO4 + H2
2e
Zn0 + 2H+  Zn2+ + H2

Bản chất

Kết quả

Là quá trình oxi hóa – khử, trong
đó các e của nguyên tử kim loại
Zn được chuyển trực tiếp đến
cation H+
Zn bị ăn mòn hóa học

BÀI 23: SỰ ĂN
MÒN KIM LOẠI
(TiÕt 1)

----*----

I. KHÁI NIỆM
II. HAI DẠNG
ĂN MÒN KIM
LOẠI
1. Ăn mòn hoá
học

II. HAI DẠNG ĂN MÒN KIM LOẠI
1. Ăn mòn hoá học
- ¡n mßn ho¸ häc lµ qu¸ tr×nh oxi ho¸ - khö, trong
®ã c¸c electron cña kim lo¹i ®­îc chuyÓn trùc tiÕp
®Õn c¸c chÊt trong m«i tr­êng
* ¡n mßn ho¸ häc th­êng x¶y ra ®èi víi c¸c thiÕt bÞ cña
lß ®èt, nåi h¬i, c¸c chi tiÕt cña ®éng c¬ ®èt trong khi tiÕp
xóc víi kh«ngTrong
khÝ, h¬i n­
íc ë nhiÖt
®é cao...
thùc
tÕ ®êi
Thí dụ:
sèng hiÖn t­îng ¨n
- Thanh sắt trong nhà máy sản xuất khí Cl2

Vậy
ho¸
häc học
x¶y ralà gì?
Ăn2Femßn
mòn
hóa
+ 3Cl
2FeCl
0

0

+3 -1

2

ë ®©u?

3

- Các thiết bị của lò đốt, các chi tiết của động cơ đốt
0
0
trong
t0 +8/3 -2
3Fe + 2O2
Fe3O4
0

+1

3Fe + 4H2O

t0

+8/3

0

Fe3 O4 + 2H2

Động cơ đốt trong
Động cơ đốt trong

Nồi hơi

Lò đốt rác y tế

BÀI 23: SỰ ĂN
MÒN KIM LOẠI
(TiÕt 1)

----*----

I. KHÁI NIỆM
II. HAI DẠNG
ĂN MÒN KIM
LOẠI
1. Ăn mòn hoá
học

II. HAI DẠNG ĂN MÒN KIM LOẠI
1. Ăn mòn hoá học

* Chú ý:
- NhiÖt ®é cµng cao th× kim lo¹i bÞ ¨n mßn cµng
nhanh.
- Kim lo¹i cã tÝnh khö cµng m¹nh ¨n mßn cµng nhanh.
- Ăn mòn hoá học kh«ng ph¸t sinh dßng ®iÖn.

BÀI 23: SỰ ĂN
MÒN KIM LOẠI
(TiÕt 1)

----*----

I. KHÁI NIỆM

II. HAI DẠNG ĂN MÒN KIM LOẠI
BẢNG 2
2. Ăn mòn điện hoá học
ThÝ nghiÖm

II. HAI DẠNG
ĂN MÒN KIM
LOẠI
1. Ăn mòn hoá
học
2. Ăn mòn điện
hoá học
a. Khái niệm về
ăn mòn điện
hoá học

HiÖn t­îng
quan s¸t ®­îc
X¸c ®Þnh
c¸c ®iÖn cùc
vµ c¸c qu¸
tr×nh x¶y ra
B¶n chÊt
KÕt qu¶

Nhóng 2 l¸ Zn vµ Cu vµo dd H2SO4
lo·ng, sau đó nèi chóng b»ng d©y dÉn
®i qua mét ®iÖn kÕ

Khi ch­a nèi d©y dÉn

Khi nèi d©y dÉn
Zn

Cu

dd
H2SO
4

BÀI 20: SỰ ĂN
MÒN KIM LOẠI
(TiÕt 1)

----*----

I. KHÁI NIỆM

II. HAI DẠNG ĂN MÒN KIM LOẠI
2. Ăn mòn điện hoá học
ThÝ nghiÖm

II. HAI DẠNG
ĂN MÒN KIM
LOẠI
1. Ăn mòn hoá
học
2. Ăn mòn điện
hoá học
a. Khái niệm về
ăn mòn điện
hoá học

BẢNG 2

Nhóng 2 l¸ Zn vµ Cu vµo dd H2SO4
lo·ng vµ nèi chóng b»ng d©y dÉn ®i qua
mét ®iÖn kÕ

HiÖn t­îng
Kim ®iÖn kÕ lÖch, bät khÝ H2 tho¸t ra ë
quan s¸t ®­îc cả lá Zn và Cu, l¸ Zn bÞ ¨n mßn nhanh.
X¸c ®Þnh
c¸c ®iÖn cùc
vµ c¸c qu¸
tr×nh x¶y ra
B¶n chÊt
KÕt qu¶

Khi ch­a nèi d©y dÉn

Khi nèi d©y dÉn:

Zn

Cu

-

+
dd
H2SO

Zn42+
H+

H×nh thµnh pin ®iÖn ho¸
- cùc ©m - l¸ Zn: Zn bị ăn mòn theo phản
ứng:
Zn  Zn2+ + 2e
Ion Zn2+ đi vào trong dung dịch. C¸c e di
chuyÓn tõ l¸ Zn sang l¸ Cu qua d©y dÉn, t¹o ra
dßng ®iÖn 1 chiÒu.
- cùc d­¬ng - l¸ Cu: cation H+ cuả dd H2SO4
đến thanh Cu, nhận thêm (e) thành phân tử H2
thoát ra:
H+ + 2e  H2

BÀI 20: SỰ ĂN
MÒN KIM LOẠI
(TiÕt 1)

----*----

I. KHÁI NIỆM

II. HAI DẠNG ĂN MÒN KIM LOẠI
2. Ăn mòn điện hoá học
ThÝ nghiÖm

II. HAI DẠNG
ĂN MÒN KIM
LOẠI
1. Ăn mòn hoá
học
2. Ăn mòn điện
hoá học
a. Khái niệm về
ăn mòn điện
hoá học

BẢNG 2

Nhóng 2 l¸ Zn vµ Cu vµo dd H2SO4
lo·ng vµ nèi chóng b»ng d©y dÉn ®i qua
mét ®iÖn kÕ

HiÖn t­îng
Kim ®iÖn kÕ lÖch, bät khÝ H2 tho¸t ra ë
quan s¸t ®­îc
c¶ 2 ®iÖn cùc, l¸ Zn bÞ ¨n mßn nhanh.
X¸c ®Þnh
c¸c ®iÖn cùc
vµ c¸c qu¸
tr×nh x¶y ra
B¶n chÊt
KÕt qu¶

- Zn lµ cùc ©m: Zn  Zn2+ + 2e
=> Quá trình oxi hoá
- Cu lµ cùc d­¬ng: H+ + 2e  H2
=> Quá trình khử
Lµ qu¸ tr×nh oxi ho¸ - khö x¶y ra trªn bÒ mÆt
cña c¸c ®iÖn cùc, cã ph¸t sinh ra dßng ®iÖn

L¸ Zn bÞ ¨n mßn ®iÖn ho¸ häc.

BÀI 20: SỰ ĂN
MÒN KIM LOẠI
(TiÕt 1)

----*----

I. KHÁI NIỆM
II. HAI DẠNG
ĂN MÒN KIM
LOẠI
1. Ăn mòn hoá
học
2. Ăn mòn điện
hoá học
a. Khái niệm về
ăn mòn điện
hoá học

II. HAI DẠNG ĂN MÒN KIM LOẠI
2. Ăn mòn điện hoá học

a. Khái niệm về ăn mòn điện hoá học
* Khái niệm: ¡n mßn ®iÖn ho¸ häc lµ qu¸ tr×nh oxi ho¸ khö, trong ®ã kim lo¹i bÞ ¨n mßn do t¸c dông cña dung
dÞch chÊt ®iÖn li vµ t¹o nªn dßng electron chuyÓn dêi tõ
cùc ©m ®Õn cùc d­¬ng.
* B¶n chÊt cña ¨n mßn ®iÖn ho¸ häc:
Lµ qu¸ tr×nhBản
oxi ho¸
trªn bÒ mÆt c¸c ®iÖn
chấtkhö
củax¶y
ănramòn
cùc, cã ph¸t sinh
ra hoá
dßnghọc
®iÖn.là gì?
điện

Khái niệm ăn mòn
điện hoá học

BÀI 20: SỰ ĂN
MÒN KIM LOẠI
(TiÕt 1)

----*----

II. HAI DẠNG ĂN MÒN KIM LOẠI
2. Ăn mòn điện hoá học

b. §iÒu kiÖn ®Ó x¶y ra ¨n mßn ®iÖn ho¸ häc:

I. KHÁI NIỆM
II. HAI DẠNG
ĂN MÒN KIM
LOẠI
1. Ăn mòn hoá
học
2. Ăn mòn điện
hoá học
a. Khái niệm về
ăn mòn điện
hoá học
b. Điều kiện xảy
ra ăn mòn điện
hoá học

Quan s¸t c¸c thÝ
nghiÖm vµ rót ra c¸c
®iÒu kiÖn ®Ó x¶y ra ¨n
mßn ®iÖn ho¸ häc?

BÀI 20: SỰ ĂN
MÒN KIM LOẠI
(TiÕt 1)

----*----

I. KHÁI NIỆM
II. HAI DẠNG
ĂN MÒN KIM

II. HAI DẠNG ĂN MÒN KIM LOẠI
2. Ăn mòn điện hoá học

b. §iÒu kiÖn ®Ó x¶y ra ¨n mßn ®iÖn ho¸ häc:

ThÝ nghiÖm 1:

Thay l¸ ®ång b»ng l¸ kÏm:

LOẠI
1. Ăn mòn hoá
học
2. Ăn mòn điện
hoá học
a. Khái niệm về
ăn mòn điện
hoá học
b. Điều kiện xảy
ra ăn mòn điện
hoá học

 C¸c ®iÖn cùc ph¶i kh¸c nhau vÒ b¶n chÊt (1)

BÀI 20: SỰ ĂN
MÒN KIM LOẠI
(TiÕt 1)

----*----

II. HAI DẠNG ĂN MÒN KIM LOẠI
2. Ăn mòn điện hoá học

b. §iÒu kiÖn ®Ó x¶y ra ¨n mßn ®iÖn ho¸ häc:

I. KHÁI NIỆM
II. HAI DẠNG
ĂN MÒN KIM
LOẠI
1. Ăn mòn hoá
học
2. Ăn mòn điện
hoá học
a. Khái niệm về
ăn mòn điện
hoá học

+ Khi bá d©y dÉn.

Thí nghiệm 2

+ NÕu cho 2 kim lo¹i tiÕp
xóc trùc tiÕp víi nhau.
Zn

Cu

dd
H2SO
4

b. Điều kiện xảy
ra ăn mòn điện
hoá học

=> C¸c ®iÖn cùc ph¶i tiÕp xóc trùc tiÕp hoÆc gi¸n
tiÕp víi nhau qua d©y dÉn (2)

BÀI 20: SỰ ĂN
MÒN KIM LOẠI
(TiÕt 1)

----*----

I. KHÁI NIỆM
II. HAI DẠNG
ĂN MÒN KIM

II. HAI DẠNG ĂN MÒN KIM LOẠI
2. Ăn mòn điện hoá học

b. §iÒu kiÖn ®Ó x¶y ra ¨n mßn ®iÖn ho¸ häc:

ThÝ nghiÖm 3:

Thay dung dÞch ®iÖn li b»ng dung dÞch kh«ng ®iÖn li

LOẠI
1. Ăn mòn hoá
học
2. Ăn mòn điện
hoá học

dung dÞch kh«ng ®iÖn li

a. Khái niệm về
ăn mòn điện
hoá học
b. Điều kiện xảy
ra ăn mòn điện
hoá học

=> C¸c ®iÖn cùc cïng tiÕp xóc víi dung dÞch chÊt
®iÖn li (3)

BÀI 20: SỰ ĂN
MÒN KIM LOẠI
(TiÕt 1)

----*----

I. KHÁI NIỆM
II. HAI DẠNG
ĂN MÒN KIM
LOẠI
1. Ăn mòn hoá
học
2. Ăn mòn điện
hoá học
a. Khái niệm về
ăn mòn điện
hoá học
b. Điều kiện xảy
ra ăn mòn điện
hoá học

II. HAI DẠNG ĂN MÒN KIM LOẠI
2. Ăn mòn điện hoá học

b. §iÒu kiÖn ®Ó x¶y ra ¨n mßn ®iÖn ho¸ häc:
- §iÒu kiÖn 1: C¸c ®iÖn cùc cã b¶n chÊt kh¸c nhau:
+ Hai kim lo¹i kh¸c nhau
+ Kim lo¹i và phi kim
+ Kim lo¹i và hîp chÊt ho¸ häc
- §iÒu kiÖn 2: C¸c điện cực ph¶i nèi tiÕp víi nhau
qua d©y dÉn hoÆc tiÕp xóc trùc tiÕp víi nhau.
- §iÒu kiÖn 3: C¸c ®iÖn cùc cïng tiÕp xóc víi dung
dÞch chÊt ®iÖn li.
Khi ®ã kim lo¹i cã tÝnh khö m¹nh h¬n ®ãng vai trß lµ
cùc ©m, bÞ oxi ho¸  bÞ ¨n mßn.

BÀI 20: SỰ ĂN
MÒN KIM LOẠI

CỦNG CỐ BÀI

(TiÕt 1)

----*----

I. KHÁI NIỆM
II. HAI DẠNG
ĂN MÒN KIM

So sánh : ăn mòn hóa học và ăn mòn điện hóa
Loại phản ứng?

LOẠI
1. Ăn mòn hoá
học
2. Ăn mòn điện
hoá học
a. Khái niệm về
ăn mòn điện
hoá học
b. Điều kiện xảy
ra ăn mòn điện
hoá học

Sự di chuyển
electron?
Có sinh ra dòng
điện hay không?

Electron di chuyển trực
Giống:
tiếp từ kim loại sang
Đều là các quá
môi trường
trình oxi hoá - khử
Không sinh ra dòng
điện

Electron di chuyển từ
cực âm sang cực dương
( Gián tiếp từ kim loại bị
ăn mòn sang môi
trường)
Sinh ra dòng điện

BÀI 20: SỰ ĂN
MÒN KIM LOẠI
(TiÕt 1)

----*----

I. KHÁI NIỆM
II. HAI DẠNG
ĂN MÒN KIM
LOẠI
1. Ăn mòn hoá
học
2. Ăn mòn điện
hoá học
a. Khái niệm về
ăn mòn điện
hoá học
b. Điều kiện xảy
ra ăn mòn điện
hoá học

CỦNG CỐ BÀI

Câu hỏi trắc nghiệm
Câu 1: Trường hợp nào sau đây không phải ăn mòn
điện hóa học?
A. Gang , thép để lâu trong không khí ẩm.
B. Các thiết bị bằng sắt phản ứng với không khí ở
nhiệt độ cao.
C. Dây phơi quần áo bằng Cu được nối với đoạn dây
thép, để ngoài không khí ẩm.
D. Kẽm nguyên chất cho vào dung dịch H2SO4 loãng,
sau đó thêm vài giọt dung dịch CuSO4.

Đáp án : B

Câu 2: Một dây phơi quần áo gồm một đoạn dây đồng nối với
một đoạn dây thép. Hiện tượng nào sau đây xảy ra ở chỗ nối
hai đoạn dây khi để lâu ngày?
A - Sắt bị ăn mòn.
B - Đồng bị ăn mòn
C – Sắt và đồng đều bị ăn mòn
D – Sắt và đồng đều không bị ăn mòn

V× vËy, tèt nhÊt nªn nèi nh÷ng ®o¹n d©y cïng chÊt víi
nhau ®Ó h¹n chÕ sù ¨n mßn ®iÖn ho¸.

TiÕt häc ®Õn ®©y lµ kÕt thóc.
Chµo t¹m biÖt c¸c thÇy c« cïng c¸c em häc sinh!

PHỤ LỤC