KHỞI ĐỘNG: Trò chơi lật mảnh ghép

Luật chơi
Các em hoạt động nhóm để trả lời 6 câu
hỏi tương ứng 6 mảnh ghép.
Lần lượt các nhóm sẽ chọn câu hỏi.
Mỗi câu hỏi có 30 giây để suy nghĩ trả
lời.
Mỗi câu trả lời đúng mảnh ghép được
lật lên sẽ gợi ý hình ảnh của từ khóa.
Câu hỏi sai mảnh ghép sẽ không được
mở. Trả lời đúng từ khóa sẽ có phần
thưởng.

Em hãy lấy ví dụ một số tuyến nội tiết?

Tuyến yên, tuyến giáp…

Em hãy lấy ví dụ một số tuyến ngoại tiết?

Tuyến mồ hôi, tuyến nước bọt...

Điểm giống nhau giữa tuyến nội tiết và tuyến ngoại tiết là
gì?

Các tế bào tuyến đều tạo ra sản phẩm tiết.

Sản phẩm tiết của tuyến nội tiết là các....

hoocmôn

Hoocmôn không mang tính đặc trưng cho loài, đúng hay
sai?

Đúng

Hãy kể tên một số tuyến vừa là tuyến nội tiết vừa là tuyến
ngoại tiết?

Tuyến tụy và tuyến sinh dục

I. Tuyến yên
Hoạt động cá nhân (2 phút)
1. Vị trí, kích thước, hình
dạng của tuyến yên?
2. Cấu tạo của tuyến yên?

Vùng dưới đồi

Não trung gian

Tuyến yên

Thùy trước

Thùy sau
Thùy giữa

Bài 56: TUYẾN YÊN, TUYẾN
GIÁP
I. TUYẾN YÊN:

1. Vị trí, hình dạng, cấu tạo:
- Vị trí: nằm ở nền sọ, có liên quan đến vùng dưới đồi (thuộc não
trung gian)
- Hình dạng: nhỏ bằng hạt đậu trắng
- Cấu tạo gồm 3 thùy: thùy trước, thùy giữa (chỉ phát triển ở trẻ
nhỏ), thùy sau.

Hoocmôn

Cơ quan chịu
Tác dụng chính
ảnh hưởng

Kích tố chống đái
tháo nhạt (kích
Thận
tố chống đa
niệu) ADH

Ôxitôxin
(OT)

Giữ nước
(chống đái tháo
nhạt)

Dạ con

Co bóp tử cung
lúc đẻ

Tuyến sữa

Tiết sữa

CHỨC NĂNG CỦA THÙY GIỮA

Chỉ phát triển ở trẻ nhỏ
(tiết hooc môn MSH)

da

Có tác dụng đối với sự phân bố sắc tố

Vậy tuyến yên có vai trò
gì?

Thuỳ trước
Thuỳ giữa
Thuỳ sau

Vì sao nói tuyến yên là
tuyến nội tiết quan trọng
nhất?

Thuỳ trước
Thuỳ giữa
Thuỳ sau

I. TUYẾN YÊN:

Bài 56: TUYẾN YÊN, TUYẾN
GIÁP

1. Vị trí, hình dạng, cấu tạo:
- Vị trí: nằm ở nền sọ, có liên quan đến vùng dưới đồi (thuộc não
trung gian)
- Hình dạng: nhỏ bằng hạt đậu trắng
- Cấu tạo gồm 3 thùy: thùy trước, thùy giữa (chỉ phát triển ở trẻ
nhỏ), thùy sau.
2. Vai trò:
Tuyến yên là tuyến nội tiết quan trọng nhất vì:
- Tiết hoocmôn kích thích hoạt động của nhiều tuyến nội tiết
khác.
- Tiết các hoocmôn ảnh hưởng một số quá trình sinh lí trong cơ
thể: sự tăng trưởng của cơ thể, co thắt tử cung, ….

Tuyến yên tiết nhiều hoocmôn
kích tố tăng trưởng (GH)
hơn mức bình thường gây bệnh “khổng lồ”
Sự rối loạn của tuyến
yên dẫn đến bệnh lí
của cơ thể

Tuyến yên tiết ít hoocmôn
kích tố tăng trưởng (GH)
hơn mức bình thường gây bệnh “tý hon”

Bệnh khổng lồ

Thức ăn vật nuôi có chứa hoocmôn tăng trưởng

Hậu quả của việc ăn thịt vật nuôi được nuôi bằng thức ăn chứa
nhiều hoocmôn tăng trưởng

Dậy thì sớm

Ung thư vú

Ung thư tuyến tiền liệt

II. Tuyến giáp
Nghiên cứu thông tin SGK/
177, quan sát hình 56-2 và thảo
luận nhóm hoàn thiện phiếu
học tập sau
(Thời gian 4 phút)

PHIẾU HỌC TẬP:
Chọn từ, cụm từ thích hợp điền vào chỗ trống:
(lớn nhất, sụn khí quản, sụn giáp, tirôxin, canxitônin)
1
2
1. Vị trí: tuyến giáp nằm dưới …………,
trên ………..
3
2. Cấu tạo: là tuyến nội tiết ………
nặng 20 – 25g. Gồm các nang tuyến và tế bào
tiết
3. Vai trò:
4
+ Tiết hoocmôn ……….
(thành phần có iốt) ảnh hưởng trao đổi chất và chuyển
hóa các chất ở tế bào.
5
+ Tiết hoocmôn …………
cùng với hoocmon tuyến cận giáp điều hòa canxi và
phốt pho trong máu

Bài 56: TUYẾN YÊN, TUYẾN GIÁP
sụn.. giáp
1. Vị trí: Tuyến giáp nằm dưới ……
trên………….
sụn khí quản
lớn nhất
2. Cấu tạo: Là tuyến nội tiết ………............(nặng
20 – 25g ) gồm các nang tuyến và tế bào tiết
Tuyến
giáp
Tuyến cận
giáp

3. Vai trò:
tirôxin (thành phần có iốt) ảnh
+ Tiết hoocmôn ………….
hưởng trao đổi chất và chuyển hóa các chất ở tế
bào.
+ Tiết hoocmôn canxitônin
…………….cùng với hoocmon
tuyến cận giáp điều hòa canxi và phốt pho trong
máu

Bài 56: TUYẾN YÊN, TUYẾN GIÁP

II. Tuyến giáp
- Vị trí: nằm dưới sụn giáp của thanh quản, nặng 20-25g.
- Vai trò:
+ Tiết hoocmôn tiroxin (trong thành phần có iốt), có vai trò
quan trọng trong trao đổi chất và chuyển hoá ở tế bào.
+ Tiết hoocmôn canxitônin cùng tuyến cận giáp có vai trò
trong điều hoà trao đổi canxi và photpho trong máu.

Bệnh
nhân
mắc
bệnh
bướu
cổ

Hãy nêu ý nghĩa của cuộc vận động “toàn dân dùng
muối iốt”?
Thiếu iốt
Tirôxin

không tiết ra

Tuyến yên tiết TSH thúc đẩy tuyến giáp tăng cường
hoạt động
Phì đại tuyến giáp
(Bướu cổ)
. Trẻ chậm lớn, trí não kém phát triển.
. Người lớn hoạt động thần kinh giảm sút, trí nhớ kém.

Trong khẩu phần ăn hàng ngày cần dùng muối iốt bổ sung.
Nhu cầu iốt của người là 0,2 mg/ngày

Dùng muối iốt
ngừa bệnh
bướu cổ
Ốc biển

Cá biển

Rau câu biển

QUAN SÁT MỘT SỐ HÌNH ẢNH

BỆNH BAZƠĐÔ

Bệnh Bazơđô

Nguyên nhân

Hậu quả

Tuyến giáp tiết nhiều hoocmôn (do
tuyến hoạt động mạnh)

Bệnh bướu cổ

Tuyến giáp tiết ít hooc môn
tirôxin (do thiếu iốt)

- Tăng cường trao đổi chất.

- Gây phì đại tuyến.

- Tăng tiêu dùng oxi, nhịp tim tăng.

- Trẻ chậm lớn, trí não kém phát

- Người bệnh luôn hồi hộp, căng

triển.

thẳng, mất ngủ, sút cân nhanh, gây

- Người lớn hoạt động thần kinh

lồi mắt.

giảm sút, trí nhớ kém.

LUYỆN TẬP
Câu 1: Trong cơ thể người, tuyến nội tiết nào đóng vai trò
chỉ đạo hoạt động của hầu hết các tuyến nội tiết khác?

A. Tuyến yên

B. Tuyến giáp

C. Tuyến nước bọt

D. Tuyến lệ

LUYỆN TẬP

Câu 2: Tuyến nội tiết nào có khối lượng lớn nhất trong
cơ thể?
A. Tuyến tùng

B. Tuyến giáp

C. Tuyến tụy

D. Tuyến trên thận

LUYỆN TẬP
Câu 3: Iốt là thành phần không thể thiếu trong hoocmôn
nào dưới đây?
A. Tirôxin

B. Ôxitôxin

C. Canxitônin

D. Glucagôn

LUYỆN TẬP
Câu 4: Hiện tượng “người khổng lồ” có liên quan mật
thiết đến việc dư thùa hoocmôn nào?
A. LH

B. FSH

B. GH

D. TSH

TT

1

Tuyến
nội tiết
Tuyến
yên

Vị trí
Nằm ở vùng dưới đồi,
nhỏ bằng hạt đậu.

- Nằm dưới sụn giáp.

2

Tuyến
giáp

- Là tuyến nội tiết lớn
nhất, nặng chừng 2025g
- Hoocmon của tuyến
giáp là tiroxin(TH),
trong thành phần có
iot.

Vai trò
- Tiết các hoocmôn kích thích hoạt động
của nhiều tuyến nội tiết khác.
- Tiết ra các hoocmôn có ảnh hưởng
một số quá trình sinh lý của cơ thể

- Vai trò của hoocmon tuyến giáp
+ Có vai trò quan trọng trong quá trình
trao đổi chất và chuyển hóa các chất trong
tế bào.
+ Tiết hoocmôn canxitônin cùng với tuyến
cận giáp điều hòa canxi và phốtpho trong
máu.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

- Làm bài tập 1: Kể tên các tuyến nội tiết
và xác định vị trí và vai trò của từng
tuyến ghi vào bảng 56-2 SGK
- Học bài theo nội dung SGK và vở ghi
- Đọc mục em có biết SGK T178
- Đọc trước bài 57