Những ngôi sao
_Lê
Minh
Khuê_
xa xôi

I

1

TÌM HIỂU
CHUNG
Tác
giả

 Lê Minh Khuê sinh năm 1949, quê
ở Thanh Hoá.
 Thuộc thế hệ nhà văn thời kỳ
chống Mỹ.
 Là thanh niên xung phong trên tuyến
đường Trường Sơn.

Trước
1975

• Viết về cuộc sống chiến đấu
của TNXP, bộ đội trên đường
Trường Sơn.

Sau 1975

• Viết về những chuyển biến xã
hội và con người trên tinh
thần đổi mới

Sở trường: Viết truyện ngắn với
ngòi bút miêu tả tâm lí phụ nữ
tinh tế, đặc sắc.

Lê Minh Khuê là một trong những cây bút sung

sức, nổi bật của văn học Việt Nam, người đã từng
có những tác phẩm không phải khuấy động dư
luận, mà đã đặt ra những vấn đề buộc chúng ta
phải nhìn vào cuộc sống, nhìn vào quá khứ và hiện
tại của đất nước, của dân tộc bằng một con mắt
tỉnh táo hơn. Viết về cuộc sống hôm nay, nhưng
đọc truyện của chị thấy nhiều điều khiến chúng ta
không yên ổn được, rất bất an. Ngay cả những
truyện chị giữ cho nhân vật không bị hoen ố,
chống chọi được, như truyện Nước trong, như
truyện Trên đường đê
(Phạm Xuân Nguyên)

Tác phẩm chính

CHIA SẺ THÔNG TIN
- Truyện của bà được dịch và xuất bản tại Hoa Kì, Nhật,
Thụy Điển…
- Bà có tên trong Từ điển tiểu sử văn học các nhà văn
Đông Nam Á;
- Truyện của bà được đề nghị đưa vào dạy trong trường
Trung học ở Mĩ.
“Qua bản dịch, tác giả đã hiện ra một người có văn
phong đẹp, nghiêm trang lại vô cùng tinh tế sắc sảo đồng
thời lại có những nhận xét đầy khơi gợi…”
(New York Times số ra thứ Bảy, 21/10/1995)

2. Tác phẩm
a.Hoàn cảnh sáng tác

 Thời điểm kháng chiến
chống Mĩ đang diễn ra ác
liệt

 Viết năm 1971

b.Tìn
h
huốn
g
truyệ
n

TH1: Khi PĐ đi phá bom
 Bộc lộ tinh thần trách
nhiệm, lòng dũng cảm

Ngôi kể:
Thứ nhất

TH2: Chi tiết cơn mưa
đá  Bộc lộ tâm hồn
trong sáng, hồn nhiên,
lạc quan, yêu đời

TÓM TẮT:
- “Những ngôi sao xa xôi” là câu chuyện kể về ba nữ thanh niên xung phong: Phương
Định, Nho, Thao - tổ trưởng, làm nhiệm vụ trinh sát mặt đường ở một vùng trọng điểm trên
tuyến đường Trường Sơn. Nhiệm vụ của họ là quan sát địch ném bom, đo khối lượng đất đá
phải san lấp do bom địch gây ra, đánh dấu vị trí các quả bom chưa nổ và phá bom.
- Công việc của họ hết sức nguy hiểm. Đặc biệt, họ phải bình tĩnh đối mặt với thần chết
trong mỗi lần phá bom - công việc diễn ra từ ba đến năm lần mỗi ngày.
- Họ ở trong một cái hang dưới chân cao điểm. Cuộc sống của ba cô gái dù là khắc nghiệt
và nguy hiểm nhưng vẫn có những niềm vui hồn nhiên của tuổi trẻ, những giây phút thanh
thản thơ mộng và đặc biệt họ gắn bó, yêu thương nhau trong tình đồng đội dù mỗi người cá
tính.
- Phương Định - nhân vật kể chuyện và cũng là nhân v ật chính là một cô gái giàu cảm xúc,
hay mơ mộng, hồn nhiên và luôn nhớ về những kỷ niệm với gia đình và thành phố của
mình. Trong một lần phá bom, Nho bị thương, Phương Định và chị Thao đã hết lòng lo lắng
chăm sóc. Một cơn mưa đá bất chợt đến trên điểm cao khiến các cô hết sức vui thích.

- Chủ đề:
Ca ngợi cuộc sống, chiến đấu của những nữ thanh
niên xung phong trên tuyến đường Trường Sơn thời chống
Mĩ.
- Thể loại:
Truyện ngắn
- Ngôi kể:
Thứ nhất qua lời kể của nhân vật chính -Phương Định.
- Phương thức biểu đạt:
Tự sự, miêu tả, biểu cảm
- Tình huống:
Tổ trinh sát mặt đường trong một lần phá bom.

Ý nghĩa nhan đề

+ “Những ngôi sao xa xôi” chỉ những ngôi sao tỏa sáng lấp
lánh trên bầu trời đêm. Đó chính là biểu tượng cho vẻ đẹp
vĩnh hằng của vũ trụ.
+ Đặt trong nội dung câu chuyện, “Những ngôi sao xa xôi” trở
thành hình ảnh ẩn dụ chỉ những cô gái thanh niên xung
phong nơi núi rừng Trường Sơn xa xôi. Họ như những
ngôi sao lặng lẽ tỏa sáng cho thế hệ trẻ noi theo. Họ
chính là biểu tượng về phẩm chất cách mạng, tâm hồn
trong sáng, hồn nhiên, lạc quan, đầy trẻ trung, mơ
mộng.
+ “Những ngôi sao xa xôi” còn giúp thể hiện chủ đề tác phẩm.
Đây là một nhan đề mang nét đặc trưng của văn học thời kì
kháng chiến chống Mĩ cứu nước.

HIỂU THÊM VỀ ĐƯỜNG TRƯỜNG SƠN
Tính đến ngày Việt Nam thống nhất, đường Trường Sơn đã tồn tại gần
6000 ngày đêm. Các lực lượng công binh, thanh niên xung phong, dân công hỏa
tuyến Trường Sơn gồm khoảng 120.000 người đã làm nên mạng đường liên
hoàn, vững chắc với 5 hệ thống đường trục dọc, 21 đường trục ngang, nối Đông
với Tây Trường Sơn, vươn tới các chiến trường, với tổng chiều dài gần 2 vạn km
đường ô tô, 1.400 km đường ống dẫn xǎng dầu, 3.140 km "đường kín" cho xe
chạy ban ngày và hàng ngàn cầu, cống, ngầm.
Trong các chiến dịch đánh phá từ năm 1965 đến năm 1972, Mỹ đã huy
động khoảng 733.000 chuyến máy bay, đánh phá khoảng 152.000 trận; ném
xuống các tuyến đường Trường Sơn gần 4 triệu tấn bom đạn. Hơn 20.000 bộ
đội, thanh niên xung phong, công nhân giao thông đã hy sinh; hơn ba vạn người
bị thương, khoảng 14.500 xe - máy các loại, hơn 700 khẩu súng pháo bị hư
hỏng; hơn 90.000 tấn hàng hóa bị đánh cháy...

Đọc – Tìm hiểu chú
* Đọc:
thích
* Tìm hiểu chí thích:
+ Cao xạ ( pháo cao xạ): Loại pháo dùng để bắn các mục tiêu trên không.
+ 12 li 7: Súng máy cỡ nòng 12.7mm, có thể dùng bắn mục tiêu dưới mặt đất hoặc trên không ở
tầm thấp.
+ Ba-ri-e ( phiên âm tiếng Pháp): Thanh hoặc vật dụng dùng chắn ngang đường, có thể di chuyển
được.
+ Ca-chiu-sa: Tên một bài hát Nga phổ biến trong Hồng quân liên Xô thời kì chiến tranh vệ quốc
(1941 - 1945)
+ Mủng : Đồ đan bằng tre, sít vào nhau, miệng tròn, sâu lòng, nhỏ hơn thúng, dùng để dựng

Pháo cao xạ

Đội pháo cao xạ

Súng máy 12ly7

Cái mủng

II

TÌM HIỂU CHI
TIẾT
1. NHÂN VẬT PHƯƠNG ĐỊNH
a. Hoàn cảnh sống và chiến đấu của Phương Định:
b. Vẻ đẹp tâm hồn Phương Định
* Phương Định là cô gái Hà Thành trẻ trung,
xinh đẹp, tâm hồn trong sáng:
* Phương Định là nữ thanh niên xung phong
dũng cảm, can trường, tinh thần trách nhiệm
cao.
* Phương Định là cô gái giàu tình cảm, giàu
tình đồng chí, đồng đội:

a. Hoàn cảnh sống và chiến
đấu

a. Hoàn cảnh sống và chiến đấu
Cũng như các cô gái thanh niên xung phong khác, Phương Định sống
và chiến đấu trên một cao điểm giữa một vùng trọng điểm, nơi
tập trung nhiều bom đạn nhất, sự nguy hiểm và ác liệt.

Công việc: cùng đơn vị nữ thanh niên xung phong hằng ngày
quan sát địch ném bom, đo khối lượng đất đá cần san lấp do
bom địch gây ra, đánh dấu những vị trí bom chưa nổ và phá
bom. Mỗi ngày, có thể phải phá bom từ 3 đến 5 lần.
Như vậy, hằng ngày cuộc sống của Phương Định là
phải đối diện với bom đạn và có thể hy sinh bất cứ lúc
nào. Thế nhưng từ hoàn cảnh sống khắc nghiệt ấy,
Phương Định vẫn thể hiện được những nét đẹp tâm hồn
đáng quý.

ÁC LIỆT ĐƯỜNG TRƯỜNG SƠN

b, Vẻ đẹp tâm hồn Phương Định
* Phương Định là cô gái Hà Thành trẻ trung, xinh đẹp, tâm hồn trong sáng:
 Phương Định là cô gái có nét đẹp duyên dáng,
yêu kiều: một cái cổ cao kiêu hãnh như đài hoa
loa kèn; hai bím tóc dài, mềm mại; đôi mắt dài
dài, màu nâu, hay nheo lại như chói nắng, cái nhìn
xa xăm... Vẻ đẹp của Phương Định đã hấp dẫn bao
chàng trai, chính cô thừa nhận "Không hiểu sao
các anh pháo thủ và lái xe hay hỏi thăm tôi…".
 Cách cư xử: ý nhị, kín đáo, kiêu kỳ của con gái
Hà Thành, Phương Định nhạy cảm, biết mình được
nhiều anh lính để ý nhưng cô chưa dành tình cảm
cho ai, cô không săn sóc vồn vã như những cô gái
khác.

b, Vẻ đẹp tâm hồn Phương Định
* Phương Định là cô gái Hà Thành trẻ trung, xinh đẹp, tâm hồn trong sáng:
“Tôi là con gái Hà Nội. Nói một cách
khiêm tốn, tôi là một cô gái khá. Hai bím
tóc dày, tương đối mềm, một cái cổ cao,
kiêu hãnh như cái đài hoa loa kèn. Còn
mắt tôi thì các anh lái xe bảo: “Cô có cái
nhìn sao mà xa xăm!” Xa đến đâu mặc
kệ, nhưng tôi thích ngắm mắt tôi trong
gương. Nó dài dài, màu nâu, hay nheo lại
như chói nắng.”

b, Vẻ đẹp tâm hồn Phương Định
* Phương Định là cô gái Hà Thành trẻ trung, xinh đẹp, tâm hồn trong sáng:
- Vào chiến trường, sống ở nơi sự sống hủy diệt nhưng lúc nào
Phương Định cũng giữ nguyên những nét đẹp trong sáng của
những cô gái mới lớn:
+ Thích làm duyên, làm điệu ngay giữa cuộc sống chiến
trường khốc liệt: thích ngắm mắt mình trong gương, thích
ngồi bó gối mơ màng…
+ Thích hát, hay hát, tự bịa cả ra lời hát; hát trong mọi
khoảnh khắc như chưa bao giờ nghe thấy bom rơi, đạn nổ.
Tiếng hát của cô át tiếng bom , hát cả đau thương, gian khổ,
hiểm nguy. Đó là biểu hiện của tinh thần lạc quan, yêu đời
và niềm tin yêu cuộc sống.

b, Vẻ đẹp tâm hồn Phương Định
* Phương Định là cô gái Hà Thành trẻ trung, xinh đẹp, tâm hồn trong sáng:
+ Hồn nhiên, mơ mộng: Đêm đêm, cô nhìn lên những ngôi sao trên bầu
trời, mơ về ngày mai hòa bình, thống nhất. Thích ngồi bó gối mơ màng.
Khi một trận đánh khốc liệt vừa đi qua, chỉ một cơn mưa đá bất chợt ập
xuống nơi núi rừng Trường Sơn cũng khiến Phương Định quên hết cả mưa
bom, bão đạn, quên cả căng thẳng, nguy hiểm; cô và đồng đội lại say sưa
tận hưởng niềm vui như con trẻ, đưa cô sống lại tất cả những ký ức tươi
đẹp thời thiếu nữ kiêu sa bên gia đình nơi thành phố mến thương.

Nhận xét: Sống ở nơi thần chết luôn rình rập nhưng tâm hồn Phương Định
không hề chai sạn. Chiến tranh,bom đạn kẻ thù có thể hủy diệt sự sống
nhưng không bao giờ cướp đi được sự hồn nhiên, tinh thần lạc quan và sự
trong sáng, tâm hồn trẻ trung của những cô gái trẻ như Phương Định.

b, Vẻ đẹp tâm hồn Phương Định
- Phương Định tiêu biểu cho tuổi trẻ Việt
Nam hiến dâng cuộc đời mình cho Tổ quốc:

* Phương Định là nữ thanh niên xung phong dũng cảm, can trường, tinh thần trách nhiệm cao.
+ Phương Định cũng có thời học sinh hồn nhiên, trong sáng. Cô có những tháng
năm sống yên bình, hạnh phúc cùng với mẹ trong một ngôi nhà nhỏ.
+ Nhưng khi Tổ quốc cần những người con ra trận, cô đã từng biệt Hà Thành
trở thành thanh niên xung phong sống và chiến đấu tại một cao điểm ác liệt
của mặt trận Trường Sơn.
+ Vào đây mới được ba năm , một khoảng thời gian không dài nhưng cũng đủ để
cô quen với bom đạn chiến đấu và hy sinh.
Cô nói về công việc của mình:" việc của chúng tôi là ngồi đây.
Khi có bom nổ thì chạy lên, đo khối lượng đất lấp vào hố
bom, đếm bom chưa nổ và nếu cần thì phá bom" . Đó là những
công việc hết sức nguy hiểm nhưng được cô nói gọn gàng, nhẹ
như không, giản dị mà cũng thật anh hùng.
→ Công việc dù gian khổ và nguy hiểm, nhưng với Phương Định
được sống và chiến đấu, hi sinh vì Tổ quốc, cô coi đó là trách
nhiệm , nghĩa vụ là niềm hạnh phúc của tuổi trẻ khi được

b, Vẻ đẹp tâm hồn Phương Định
- Phương Định là cô gái rất dung cảm và có
trách nhiệm cao trong công việc phá bom:

* Phương Định là nữ thanh niên xung phong dũng cảm, can trường, tinh thần trách nhiệm cao.
+ Trên tuyến đường Trường Sơn ác liệt, mỗi ngày địch trút bom từ ba
đến năm lần. Phá bom là công việc thường xuyên của cô. Nhưng
mỗi lần phá bom đều rất căng thẳng ''thần kinh căng như chão''
''tim đập bất chấp cả nhịp điệu''
+ Khi đi đến bên quả bom: cô không đi khom "cứ đàng hoàng mà
bước tới". Khai thác chi tiết này nhà văn muốn ca ngợi tư thế tuyệt
đẹp của con người Việt Nam khi ra trận: một cô gái mảnh dẻ , nhỏ bé
nhưng không hề run sợ trước bom đạn của kẻ thù.
+ Ở bên quả bom: cô phải làm nhiều động tác: đào lỗ chôn thuốc
mìn, dòng dây cháy chậm, châm ngòi, khỏa lấp đất rồi chạy về nơi
trú ẩn. Nhưng khi lưỡi xẻng chạm vào vỏ quả bom, cô phát hiện vỏ
quả bom đang nóng lên nhưng lại không rõ nguyên nhân. Vậy mà cô
vẫn bình tĩnh, thao tác cẩn trọng, tỉ mỉ, thành thạo theo đúng mệnh
lệnh chỉ huy của chị Thao.

b, Vẻ đẹp tâm hồn Phương Định
- Phương Định là cô gái rất dung cảm và có
trách nhiệm cao trong công việc phá bom:

* Phương Định là nữ thanh niên xung phong dũng cảm, can trường, tinh thần trách nhiệm cao.

+ Chờ quả bom nổ: đây là giây phút căng thẳng nhất.
Và trong cô còn có thêm sự lo lắng: nhỡ thuốc mìn
không nổ phải chôn lại lần thứ hai trong khi quả bom
đang nóng lên. Nguy hiểm nhân lên nhiều lần dù phải
hy sinh cô cũng quyết tâm phá bằng được quả bom.
+ Những lúc căng thẳng, nguy hiểm, Phương Định có
nghĩ đến cái chết nhưng" chỉ là cái chết mờ nhạt,
không cụ thể", chưa bao giờ cái chết trở thành nỗi ám
ảnh đến mức có phải lo lắng, phải trằn trọc. Cô đặt mục
đích hoàn thành nhiệm vụ phá bom lên trên cả tuổi
xuân, trên cả mạng sống của mình.

Nhận xét: Phương Định
mang lí tưởng sống cao
đẹp của tuổi trẻ Việt
Nam anh hùng thời
chống Mỹ, sẵn sàng"Xẻ
dọc Trường Sơn đi cứu
nước" như bao chàng
trai,cô gái Việt Nam tình
nguyện lên đường bảo
vệ non sông.Chiến công
thầm lặng của Phương
Định và đồng đội cô đã
góp phần không nhỏ vào
sự nghiệp thống nhất
non sông, Bắc Nam sum
họp.

b, Vẻ đẹp tâm hồn Phương Định
* Phương Định là cô gái giàu tình cảm, giàu tình đồng chí, đồng đội.
- Cô yêu mến, khâm phục tất cả những chiến sĩ cô gặp đêm đêm trên mỗi bước
đường ra trận. Cô coi họ là thần tượng, là những người dũng cảm, thông minh và can
đảm nhất. Họ là động lực tiếp cho cô sức mạnh mỗi khi làm nhiệm vụ phá bom.
- Phương Định dành nhiều tình cảm nhất cho những chị em trong cùng tổ
trinh sát. Cô kể về họ bằng giọng kể đầy thân thương, trìu mến và hiểu họ một
cách sâu sắc.
+ Cô coi Nho, Thao như người thân trong gia đình.
+ Cô khâm phục , ngưỡng mộ sự " bình tĩnh đến phát bực" của chị Thao; cô hiểu tất
cả những điểm yếu, những lo toan đang quay cuồng trong đầu óc chị. Cô nhìn nhận
và coi Nho như một đứa em gái đáng yêu. Nho bị thương, cô làm tất cả, chăm sóc
cho Nho như một người chị chăm em, như một nữ y tá dạn dày kinh nghiệm chiến
trường. Nhìn vào mắt đồng đội, cô hiểu được tất cả những nghĩ suy thầm kín trong
lòng họ.
=> Nhận xét: Tình đồng chí đã trở thành chỗ dựa tinh thần vững chắc, xoa dịu
trong cô nỗi nhớ gia đình, người thân, là động lực để cô chiến đấu dũng cảm để
hướng về ngày mai hòa bình.

b, Vẻ đẹp tâm hồn Phương Định

Đánh giá nhân vật

- Nhân vật Phương Định là hình ảnh của
tuổi trẻ Việt Nam anh hùng thời kỳ kháng
chiến chống Mỹ cứu nước đã mang vào
Trường Sơn cả tuổi thanh xuân, cống
hiến không tiếc máu xương để giữ cho
tuyến đường Trường Sơn không một giờ
đứt mạch. Qua nhân vật, người đọc thêm
yêu mến, tự hào, trân trọng hơn quá khứ
hào hùng của dân tộc.
- Liên hệ trách nhiệm của tuổi trẻ hôm
nay: tiếp nối và phát huy những lý tưởng
sống cao đẹp của thế hệ cha anh, gìn giữ
và xây dựng đất nước ngày càng giàu

II

TÌM HIỂU CHI
TIẾT
2. Những
nét chung và những nét riêng của ba cô gái thanh niên xung phong:

Chị
Thao

Nho

Phươn
g Định

a. Hoàn cảnh sống và chiến đấu
- Phương Định, Nho, chị Thao làm thành một tổ trinh sát mặt đường
trên tuyến đường Trường Sơn khói lửa trong những năm tháng chống Mĩ.
- Họ sống trên một cao điểm giữa một vùng trọng điểm trên tuyến
đường Trường Sơn, nơi tập trung mất bom đạn, sự nguy hiểm và ác liệt.
- Công việc đặc biệt nguy hiểm (phải chạy ở trên cao cả ban ngày, phơi
mình giữa vùng trọng điểm bắn phá của máy bay địch; sau mỗi trận bom,
phải đo khối lượng đất đá, đánh dấu những quả bom chưa nổ, phá bom).
-> Đây là công việc hàng ngày của 3 cô gái – một công việc vô cùng
mạo hiểm, luôn căng thẳng thần kinh, đòi hỏi sự dũng cảm bình tĩnh

a.NHIỆM
Hoàn VỤ
cảnh sống và chiến đấu

Chạy trên cao điểm giữa ban
ngày. Quan sát máy bay Mĩ
thả bom.
Đo khối lượng đất đá lấp vào
hố bom.
Đếm và đánh dấu vị trí
những quả bom chưa nổ,
phá bom
Nhiệm vụ khó khăn, nguy
hiểm, cận kề với cái chết

P

m
ẩ
h

b. Những nét chung

Trước tiên đó là lòng yêu nước, tinh thần dũng cảm, có tinh thần trách nhiệm cao với nhiệm vụ:

* t + Tuy cuộc sống của họ là nơi chiến trường ác liệt, luôn đối mặt với nguy hiểm, cái chết các cô vẫn
ấsẵn sàng cho việc ra trận địa; mà không chờ vào sự trợ giúp của người khác.
h
c
+ Là con gái, các cô cũng có những giây phút sợ hãi, có những lúc nghĩ đến cái chết khi nguy hiểm kề
bên, nhưng điều ấy chỉ thoáng qua rất mờ nhạt (Đặt nhiệm vụ lên trên cả tính mạng).
+ Lê Minh khuê đã miêu tả chân thật cụ thể đến từng chi tiết khi tạo nên sức gợi tả trong từng
câu, từng chữ về cảm giác căng thăng, sắc nhọn rợn người khi kề cận cái chết “Thỉnh thoảng lưỡi
xẻng chạm vào quả bom. Một tiếng động sắc đến gai người cứa vào da thịt tôi. Tôi rùng mình và thấy
tại sao mình làm quá chậm. Nhanh lên một tí! Vỏ quả bom đang nóng. Một dấu hiệu chẳng lành”.
Tiếp đó là cảm giác căng thẳng chờ đợi tiếng nổ của quả bom.
+ Cảm thấy có ánh mắt các chiến sĩ đang dõi theo mình, “tôi không sợ
nữa”, “ Tôi sẽ không đi khom khi có thể cứ đàng hoàng mà bước tới” ->
bình tĩnh, tự tin thực hiện từng thao tác phá bom, chạy đua với thời gian để
vượt qua cái chết.
+ Sau mỗi đợt bom đánh họ lại lao lên mặt đường làm nhiệm vụ. Không
biết bao nhiêu lần họ bị bom vùi. Trong 3 người thì 2 người đã từng bị

b. Những nét chung

m
ẩ
Ph Họ có tình đồng đội gắn bó thân thiết:
* t
ấ
h
c

+ Hiểu được tính tình, sở thích của nhau.
+ Quan tâm chăm sóc nhau rất chu đáo
(Phương Định bồn chồn, lo lắng khi chờ
Thao và Nho đi trinh sát bom trên cao điểm;
khi Nho bị thương, Phương Định và chị Thao
đã lo lắng, băng bó chăm sóc Nho cẩn thận
với một niềm xót xa như chị em ruột thịt.

b. Những nét chung

m
ẩ
Ph Tâm hồn trẻ trung, trong sáng, nhiệt tình, giàu ước mơ:
* t
ấ
h
c

- Sự khốc liệt của chiến tranh đã tôi luyện tâm hồn vốn nhạy
cảm yếu đuối thành bản lĩnh kiên cường của người anh hùng
cách mạng.
- Tuy nhiên, họ vẫn giữ được những nét hồn nhiên, trong sáng:
+ Chị Thao thích hát, thích làm duyên, thêu thùa
+ Nho hồn nhiên, thích ăn kẹo
+ Phương Định hát hay, nhiều mơ ước về tương lai...
- Phương Định (cũng như Nho và Thao) là hình ảnh tiêu biểu
cho thế hệ trẻ Việt Nam thời chống Mỹ cứu nước.

c. Những nét riêng
Bên cạnh những điểm chung, Mỗi cô gái đều có những vẻ đẹp riêng, làm phong phú và hoàn
thiện trên bức chân dung của những cô thanh niên xung phong trên tuyến đường Trường Sơn.

NHO

- Nho là một cô gái trẻ, xinh xắn, « trông
nó nhẹ, mát mẻ như một que kem trắng », có
« cái cổ tròn và những chiếc cúc áo nhỏ
nhắn » rất dễ thương khiến Phương Định
« muốn bế nó lên tay ».
- Nho lại rất hồn nhiên – cái hồn nhiên cảu
trẻ thơ : « vừa tắm ở dưới suối lên, cứ quần
áo ướt, Nho ngồi, đòi ăn kẹo » ;
- khi bị thương nằm trong hang vẫn nhổm
dậy, xoè tay xin mấy viên đá mưa.
- khi máy bay giặc đến thì chiến đấu
rất dũng cảm, hành động thật nhanh gọn 

PHƯƠNG ĐỊNH

-

-

Phương Định cũng trẻ trung như
Nho là một cô học sinh thành
phố, nhạy cảm và hồn nhiên,
thích mơ mộng và hay sống với
những kỉ niệm của tuổi thiếu nữ
vô từ về gia đình và về thành
phố của mình.
Ở đoạn cuối truyện, sau khi trận
mưa đá tạnh, là cả một dòng
thác kỉ niệm về gia đình, về
thành phố trào lên và xoáy mạnh
như sóng trong tâm trí cô gái. Có
thể nói đây là những nét riêng
cảu các cô gái trẻ Hà Nội vào
chiến trường tham gia đánh giặc,
tuy gian khổ nhưng vẫn giữ được
cái phong cách riêng của người

CHỊ THAO

- Còn Thao, tổ trưởng, ít nhiều có từng trải hơn,
mơ ước và dự tính về tương lai có vẻ thiết thực
hơn, nhưng cũng không thiếu nhưng khát khao
và rung động của tuổi trẻ. « Áo lót của chị cái
nào cũng thêu chỉ màu ».
- Chị lại hay tỉa đôi lông mày của mình, tỉa nhỏ
như cái tăm. Nhưng trong công việc, ai cũng
gờm chị về tính cương quyết, táo bạo.
- ĐẶc biệt là sự « bình tĩnh đến phát bực » :
máy bay địch đến nhưng chị vẫn « móc bánh
quy trong túi, thong thả nhai ». Có ai ngờ con
người như thế lại sợ máu và vắt : « thấy máu,
thấy vắt là chị nhắm mắt lại, mặt tái mét ».VÀ
không ai có thể quên được chị hát : nhạc sai
bét, giọng thì chua, chị không hát trôi chảy
được bài nào. Nhưng chị lại có ba quyển sổ

III

TỔNG KẾT

Nghệ
 Lựa chọn ngôi kể phù hợp, cách
kể chuyện tự nhiên. thuật
 Nghệ thuật xây dựng nhân vật,
nhất là miêu tả tâm lí.
 Ngôn ngữ giản dị, vừa mang tính
khẩu ngữ vừa đậm chất trữ tình.
 Câu văn ngắn, nhịp điệu dồn dập,
gợi không khí chiến trường.

III

TỔNG KẾT

Nội
dung

 Tâm hồn trong sáng, mơ mộng, tinh thần
dũng cảm; cuộc sống chiến đấu đầy gian
khổ, hi sinh nhưng rất hồn nhiên, lạc
quan của những cô gái thanh niên xung
phong
 Hình ảnh đẹp, tiêu biểu về thế hệ trẻ Việt
Nam trong thời kì kháng chiến chống
Mĩ.

ĐỀ ĐỌC- HIỂU SỐ 1:

Đọc đoạn văn và trả lời các câu hỏi cho dưới đây:
“ Nhưng tạnh mất rồi. Tạnh rất nhanh như khi mưa đến. Sao chóng thế? Tôi bỗng thẫn thờ, tiếc không nói nổi. Rõ ràng tôi
không tiếc những viên đá. Mưa xong thì tạnh thôi. Mà tôi nhớ một cái gì đấy, hình như mẹ tôi, cái cửa sổ, hoặc những
ngôi sao to trên bầu trời thành phố. Phải, có thể những cái đó… Hoặc là cây, hoặc là cái vòm tròn của nhà hát, hoặc bà bán
kem đẩy chiếc xe chở đầy thùng kem, trẻ con háo hức bâu xung quanh. Con đường nhựa ban đêm, sau cơn mưa mùa hạ
rộng ra, dài ra, lấp loáng ánh đèn trông như một con sông nước đen. Những ngọn điện trên quảng trường lung linh như
những ngôi sao trong câu chuyện cổ tích nói về những xứ sở thần tiên. Hoa trong công viên. Những quả bóng sút vô tội vạ
của bọn trẻ con trong một góc phố. Tiếng rao của bà bán xôi sáng có cái mủng đội trên đầu…”
( Ngữ văn 9 – Tập II/NXB GD )
Câu 1: Đoạn văn trên trích từ tác phẩm nào?
Câu 2: Tác phẩm ra đời vào thời gian nào?
Câu 3: Cho biết nội dung của đoạn trích?
Cảm xúc bâng khuâng và dòng hồi tưởng của nhân vật Phương Định sau cơn mưa đá.
Câu 4: Các tổ hợp từ: những ngôi sao to trên bầu trời thành phố, một con sông nước đen, những ngọn điện trên quảng
trường, những ngôi sao trong câu chuyện cổ tích, những xứ sở thần tiên thuộc loại cụm từ nào?
Câu 5: Câu văn: “Hoa trong công viên” thuộc kiểu câu nào?
Câu 6: Câu văn Con đường nhựa ban đêm, sau cơn mưa mùa hạ rộng ra, dài ra, lấp loáng ánh đèn trông như một con
sông nước đen có sử dụng phép tu từ nào?
Câu 7: Tìm 3 từ thuộc trường từ vựng chỉ tâm trạng trong đoạn văn trên?
Câu 8: Viết đoạn văn giới thiệu nhà văn Lê Minh Khuê, có sử dụng thành phần phụ chú và một phép liên kết.

Hướng dẫn trả lời
Câu 1: Đoạn văn trên trích từ tác phẩm “Những ngôi sao xa xôi”- Lê minh Khuê.
Câu 2: Tác phẩm ra đời vào năm 1971.
Câu 3: Nội dung của đoạn trích: cảm xúc bâng khuâng và dòng hồi tưởng của nhân vật
Phương Định sau cơn mưa đá.
Câu 4: Các tổ hợp từ: những ngôi sao to trên bầu trời thành phố, một con sông nước đen,
những ngọn điện trên quảng trường, những ngôi sao trong câu chuyện cổ tích, những xứ
sở thần tiên thuộc loại cụm danh từ.
Câu 5: Câu văn: “Hoa trong công viên” thuộc kiểu câu đặc biệt.
Câu 6: Câu văn Con đường nhựa ban đêm, sau cơn mưa mùa hạ rộng ra, dài ra, lấp loáng
ánh đèn trông như một con sông nước đen có sử dụng phép tu từ so sánh.
Câu 7: Tìm 3 từ thuộc trường từ vựng chỉ tâm trạng trong đoạn văn: thẫn thờ, tiếc, nhớ.
Câu 8: Viết đoạn văn giới thiệu nhà văn Lê Minh Khuê, có sử dụng thành phần phụ chú.

ĐỀ ĐỌC- HIỂU SỐ 2:

Dưới đây là trích đoạn trong truyện ngắn Những ngôi sao xa xôi (Lê Minh Khuê):
Những cái xảy ra hàng ngày: máy bay rít, bom nổ. Nổ trên cao điểm, cách cái hang này khoảng 300 mét. Đất
dưới chân chúng tôi rung. Mấy cái khăn mặt mắc ở dây cũng rung. Tất cả, cứ như lên cơn sốt. Khói lên, và cửa
hang bị che lấp. Không thấy mây và bầu trời đâu nữa.
Chị Thao cầm cái thước trên tay tôi, nuốt nốt miếng bích quy ngon lành: “Định ở nhà. Lần này nó bỏ ít, hai đứa
đi cũng đủ”, rồi kéo tay áo Nho, vác xẻng lên vai và đi ra cửa.
Tôi không cãi chị. Quyền hạn phân công là ở chị. Thời gian bắt đầu căng lên. Trí não tôi cũng không thua.
Những gì đã qua, những gì sắp tới... không đáng kể nữa. Có gì lý thú đâu, nếu các bạn tôi không quay về?...
(Ngữ văn 9, tập II, NXB Giáo Dục, 2010)
Câu 1. Tác phẩm Những ngôi sao xa xôi được sáng tác trong hoàn cảnh nào?
Câu 2. Nêu ngắn gọn nội dung chính của đoạn trích trên.
Câu 3. Tìm hai câu rút gọn trong đoạn văn trên và cho biết hiệu quả của việc sử dụng các câu rút gọn đó.
Câu 4. Từ tình đồng chí, đồng đội của những nữ thanh niên xung phong trong tác phẩm Những ngôi sao xa xôi
và những hiểu biết xã hội, em hãy trình bày suy nghĩ (khoảng nửa trang giấy thi) về sức mạnh của tình đoàn kết
trong cuộc sống hiện nay.

Hướng dẫn trả lời
Câu 1. Truyện Những ngôi sao xa xôi được viết năm 1971, lúc cuộc kháng chiến chống Mĩ
của dân tộc ta đang diễn ra ác liệt
Câu 2. Đoạn trích tái hiện lại những cảnh tượng bom đạn chiến tranh khốc liệt trên tuyến
đường Trường Sơn. Ở nơi đó có những nữ thanh niên xung phong dũng cảm chiến đấu, phá
bom. Họ có tình đồng đội keo sơn, họ vô cùng gắn bó, yêu thương, quan tâm hết mực đến
nhau
Câu 3.
- Hai câu rút gọn trong đoạn trích:
Nổ trên cao điểm, cách cái hang này khoảng 300 mét
Không thấy mây và bầu trời đâu nữa.
- Hiệu quả của việc sử dụng các câu rút gọn: Làm cho câu văn ngắn gọn, tránh lặp từ; thông
tin nhanh, nhịp văn dồn dập phản ánh được sự khốc liệt của chiến trường.

Câu 4. Đoạn văn cần đảm bảo những yêu cầu về:
- Nội dung: Từ tình đồng chí, đồng đội của những nữ thanh niên xung phong trong tác phẩm Những ngôi sao xa xôi, nêu
được những suy nghĩ của về sức mạnh của tình đoàn kết: giúp con người hòa nhập, gắn kết trong cộng đồng; tạo nên sức
mạnh lớn lao để vượt qua khó khăn, đạt được thành công trong mọi hoàn cảnh .
+ Đoàn kết là một nhân tố hết sức cần thiết để dẫn đến sự thành công. Xã hội ngày càng phát triển theo chiều hướng tích
cực thì tinh thần đoàn kết lại càng phải được giữ vững và phát huy. Đoàn kết không chỉ mang lại cho ta những kết quả tốt
đẹp mà nó cũng đã trở thành sợi dây vô hình liên kết con người lại gần với nhau hơn, từ đó tạo nên những mỗi quan hệ xã
hội tốt đẹp.
+ Phải đoàn kết thì chúng ta mới có thể tồn tại và phát triển. Nhưng đoàn kết cũng không có nghĩa là giúp người khác làm
việc xấu hay che giấu những lỗi lầm của nhau. Mỗi người chúng ta cần nhận thức rõ về đoàn kết bởi vì nó chỉ mang lại một
kết quả tốt đẹp khi ta có mục đích đúng đắn. Nhận thức sai lầm về tình đoàn kết sẽ hại người và đôi khi ta cũng đã vô tình
hại chính bản thân.
+ Là một học sinh, chúng ta cần rèn luyện tinh thần đoàn kết và giúp đỡ nhau một cách đúng đắn trong học tập. Ngoài ra,
mỗi người học sinh hãy tuyên truyền cho những người thân trong gia đình cũng như mọi người về tinh thần đoàn kết.
- Hình thức: kết hợp các phương thức biểu đạt, diễn đạt rõ ý, độ dài theo qui định...

ĐỀ ĐỌC- HIỂU SỐ 3:

Đọc kĩ đoạn văn và các câu hỏi:
“ Có một đám mây kéo ngoài cửa hang. Một đám nữa. Rồi một đám nữa bay qua ngày càng nhanh. Bầu trời
mở rộng trước cửa hang đen đi. Cơn giông đến. Cát bay mù. Gió quật lên, quật xuống những cành cây khô
cháy. Lá bay loạn xạ. Đột ngột như một biến đổi bất thường trong tim con người vậy. Ở rừng mùa này thường
như thế. Mưa. Nhưng mưa đá. Lúc đầu tôi không biết. Nhưng rồi có tiếng lanh canh gõ trên nóc hang. Có cái gì
vô cùng sắc xé không khí ra từng mảnh vụn. Gió. Và tôi thấy đau, ướt ở má.”
Câu 1: Phương thức biểu đạt chủ yếu của đoạn văn là:
Câu 2: Chỉ ra phép liên kết được sử dụng trong đoạn văn trên?
Câu 4: Nội dung của đoạn văn trên là:
Câu 5: Đoạn văn trên sử dụng nhiều câu văn ngắn có tác dụng gì?
Câu 6: Ngôi kể của Những ngôi sao xa xôi thuộc ngôi thứ mấy? Kể tên một tác phẩm trong chương trình ngữ
văn 9 cũng sử dụng Ngôi kể giống tác phẩm Những ngôi sao xa xôi?
Câu 7: Câu: “ Gió.” thuộc kiểu câu gì?
Câu 8: Viết một đoạn văn quy nạp (12 câu): “Những ngôi sao xa xôi” đã khắc hoạ vẻ đẹp tâm hồn của thanh
niên Hà Nội qua hình ảnh Phương Định dũng cảm gan dạ mà cũng thật trong trẻo, mộng mơ.

Hướng dẫn trả lời
Câu 1: Phương thức biểu đạt chủ yếu của đoạn văn là: miêu tả
Câu 2: Phép liên kết được sử dụng trong đoạn văn trên:
- Phép liên tưởng: qua các từ ngữ: mây, bầu trời, cơn giông, gió, lá bay, mưa, mưa đá, lanh canh, ướt.
- Phép nối: qua từ “ và”
Câu 4: Nội dung của đoạn văn trên là: Quang cảnh và tâm trạng ngạc nhiên của các cô gái khi có mưa đá.
Câu5: Đoạn văn trên sử dụng nhiều câu văn ngắn có tác dụng diễn tả các hiện tượng nối nhau liên tiếp, dồn dập.
Câu 6: Ngôi kể của Những ngôi sao xa xôi thuộc ngôi thứ mấy? Kể tên một tác phẩm trong chương trình ngữ văn 9 cũng sử
dụng Ngôi kể giống tác phẩm Những ngôi sao xa xôi?
- Ngôi thứ nhất.
- Tên tác phẩm khác cũng sử dụng ngôi thứ nhất: Chiếc lược ngà
Câu 7: Câu: “ Gió.” thuộc kiểu câu đặc biệt
Câu 8:
- Đoạn văn giàu chất thơ (tâm trạng trước trận mưa đá) => cảm xúc bâng khuâng xao xuyến, niềm vui nỗi buồn chợt đến,
chợt đi.
- Niềm tin ấy cứ lấp lánh mãi như ánh sáng của những ngôi sao xa xôi mà không gì, không một thể lực tàn bạo, khắc nghiệt
nào có thể dập tắt được.
- Trong cảm xúc bâng khuâng, xao động, thoáng qua của Phương Định, hình ảnh ngôi nhà, người mẹ, những gì thân thuộc
gần gũi đến hình ảnh lung linh của những ngôi sao mà tác giả đã hơn một lần nhắc đến, ánh sáng của đèn điện ngỡ là thực
mà như là ảo. Tất cả hiện lên trong ánh sáng lung linh của ký ức mộng mơ, rất thiếu nữ, rất dung dị của người Hà Nội.

Truyện Những ngôi sao xa xôi được
viết vào năm nào?

15
14
13
12
11
10
09
08
07
06
05
04
03
02
01
00
A
B
C
D

1971
1972
1976
1977

15
14
13
12
11
10
09
08
07
06
05
04
03
02
01
00

Truyện được kể theo ngôi
thứ mấy?

A

Thứ ba.

B

Thứ hai.

C

Thứ nhất.

D

Không có ngôi kể.

15
14
13
12
11
10
09
08
07
06
05
04
03
02
01
00

Lê Minh Khuê sinh năm bao nhiêu?
Quê ở đâu?

A

1930, Nghệ An.

B

1949, Thanh Hóa.

C

1928, An Giang.

D

1948, Cao Bằng.