B. SINH SẢN Ở ĐỘNG VẬT
TIẾT 43, BÀI 44: SINH SẢN VÔ
TÍNH Ở ĐỘNG VẬT

I. Sinh sản vô tính là gì?
Cho ví dụ về một số động vật có sinh sản vô tính?

MỘT SỐ ĐỘNG VẬT SINH SẢN VÔ TÍNH

Trùng biến hình

MỘT SỐ ĐỘNG VẬT SINH SẢN VÔ TÍNH

Thủy Tức

MỘT SỐ ĐỘNG VẬT SINH SẢN VÔ TÍNH

Giun dẹp

MỘT SỐ ĐỘNG VẬT SINH SẢN VÔ TÍNH

Sao biển

NHẬN XÉT

1
2
3

Hãy
chocánhận
xét
1
thể
Số lượng
thểCá
ban
đầu?
về:Một hoặc

Số lượng cá thể sau sinh sản?

nhiều Cá thể

nhau
và con
Đặc điểm Giống
của những
cá thể
giống
sinhmẹ
ra? ban đầu
Vậy sinh sản vô tính ở động vật là gì?

- Điền dấu x vào ô cho câu trả lời đúng nhất về khái niệm sinh
sản vô tính ở động vật:
x A- Sinh sản vô tính là kiểu sinh sản mà một cá thể sinh ra một
hoặc nhiều cá thể mới giống hệt mình, không có sự kết hợp giữa
tinh trùng và tế bào trứng.
B- Sinh sản vô tính là kiểu sinh sản mà một cá thể sinh ra nhiều cá
thể mới gần giống mình.
C- Sinh sản vô tính là kiểu sinh sản mà một cá thể sinh ra một
hoặc nhiều cá thể mới có nhiều sai khác với mình, không có sự kết
hợp giữa tinh trùng và tế bào trứng.
D- Sinh sản vô tính là kiểu sinh sản có sự kết hợp giữa tinh trùng
và trứng, tạo ra các cá thể mới giống mình.

- Khái niệm: Sinh sản vô tính là kiểu
sinh sản mà 1 cá thể sinh ra 1 hoặc nhiều
cá thể mới giống hệt mình, không có sự
kết hợp giữa tinh trùng & tế bào trứng.

g
n
o
r
t
n
o
c
ể
h
t
á
c
c
á
c
o
a
s chủ yếu dựantrên
Vì tính
á
c
t
ệ
h
Vì sinh sản vô
cơ
sở
sự
g
ố
i
g
h
n
í
t
ô
v
n
ả
s
h
n
i
s
phân bào nguyên
nhiễmể=>
bộ
nhiễm sắc thể
?
?
?
ẹ
m
th
của các cá thể con nhờ quá trình nguyên phân
được sao chép giống hệt cá thể mẹ

II. Các hình thức sinh sản
vô tính ở động vật

Có những hình thức
Phânsinh sản
Nảyvô tínhPhân
nào ở
đôi
chồi
mảnh
động vật?

Trinh
sinh

1. Phân đôi:

Phân đôi ở trùng biến hình

1. Phân đôi:

- Động vật nguyên sinh, giun dẹp...
- Cơ thể mẹ phân chia nhân và tế bào chất rồi tự
co thắt ở giữa tách ra thành 2 phần giống nhau,
mỗi phần lớn lên cho cơ thể mới.

2. Nảy chồi:

Cá thể
mẹ

Chồi
con

Lớn dần

ch
á
T

Cá thể
ẹ mới
m
i
ỏ
kh

Hình 44.2. sinh sản bằng cách nảy chồi của thủy tức.

Cá thể
mẹ

2. Nảy chồi:

- Bọt biển, ruột khoang, san hô...
- 1 phần cơ thể mẹ nguyên phân nhanh tạo thành chồi
nhô ra rồi phát triển thành cơ thể mới.
- Sống độc lập hoặc dính trên cây mẹ.

San hô cũng sinh
sản bằng nảy
chồi

3. Phân mảnh:

Sao biển - sinh sản nhờ phân mảnh.

1 Cơ thể gốc (2n)

Phân chia
Nhiều cơ thể mới (2n)

3. Phân mảnh:

- Bọt biển, giun dẹp, sán lông...
Những mảnh vụn của cơ thể mẹ phân bào nguyên
nhiễm tạo ra cơ thể mới.

Nguyên
phân
Mảnh nhỏ
Cơ thể
mới

Sán
lông

Sán lông
mới

Sinh sản bằng cách phân mảnh ở sán
lông.

Bọt biển.

4. Trinh sinh
Ong chúa
(2n)

Trinh sản ở ong
Không được thụ tinh

Giảm phân

Trứng (n)

Được thụ tinh

4. Trinh sinh
Giảm
phân
Không
được thụ
tinh

Được thụ
tinh

- Các loài chân đôt như ong, kiến, rệp...
- 1 số loài cá, lưỡng cư, bò sát.
- Tế bào trứng không thụ tinh phân chia nguyên nhiễm
nhiều lần => tạo ra cá thể mới có bộ nhiễm sắc thể đơn
bội (n). Thường xen kẽ với sinh sản hữu tính

Cho biết điểm giống và khác nhau giữa các hình thức sinh sản.
Từ 1 cá thể sinh ra nhiều cá thể mới có bộ NST giống cá thể
mẹ
Không có sự kết hợp giữa tinh trùng và trứng

* Giống nhau

Cơ sở tế bào học: nguyên phân và phân hóa

* Khác nhau
Phân đôi

Nảy chồi

Cơ thể mới được
Cơ thể mới được
hình thành bằng cách hình thành từ 1 phần
phân đôi cơ thể mẹ
của cơ thể mẹ

Phân mảnh

Trinh sinh

Cơ thể mới được
hình thành từ các
mảnh vụn

Cơ thế mới được
hình thành từ trứng
chưa được thụ tinh

Quan sát hiện tượng sau và cho biết đây có phải là hình thức
sinh sản vô tính không? Vì sao?

Hiện tượng
thằn lằn
đuôi,cua
mọcmới
lại đuôi,
mới
Không
vì: bịnóđứtchỉ
tạo ragãy
bộcàng
phận
chứcàng
không
có phải là hình thức sinh sản vô tính không? Vì sao?

hình thành nên cơ thể mới

Phân biệt trinh sinh với 3 hình thức còn lại
•
•

Phân đôi, phân mảnh, nảy chồi:
Từ một phần cơ thể mẹ tạo ra cơ thể mới.
Trinh sinh:
Cơ thể mới được hình thành từ 1giao tử ( tb trứng).Tế
bào trứng đơn bội này phát triển thành 1 cơ thể
không qua thụ tinh

ƯU
ĐIỂM

1. Cá thể sống độc lập, đơn lẻ vẫn có thể tạo ra con
cháu  có lợi trong trường hợp mật độ quần thể thấp.
3. Tạo ra các cá thể thích nghi tốt với môi trường ổn
định, ít biến động.
6. Tạo ra số lượng lớn con cháu giống nhau trong thời
gian ngắn.

HẠN
CHẾ

5. Con cái giống nhau về mặt di truyền  môi trường
bất lợi  bị tiêu diệt cùng một lúc.

Khi điều kiện sống thay đổi đột ngột có thể dẫn đến
hàng loạt cá thể động vật sinh sản vô tính bị chết,
tại sao?
Các cá thể sinh sản vô tính có vật chất di truyền giống
nhau => phản ứng tương đối giống ngau trước điều
kiện ngoại cảnh
=> Nếu điều kiện sống thay đổi đột ngột gây bất lợi có
thể chết hàng loạt. Thậm chí dẫn đến diệt vong.

III. ỨNG DỤNG

1. Nuôi mô sống
pháp
-Phương
Điều kiện:

Điều kiện của
Nuôi cấy
Ghép mô
nuôi cấy mô
Tách mô từ Môi trường có đủ
Cơ
thể
Mảng
+ Môi trường: vô trùng và có đầy đủ chấtĐồng
dinh dưỡng
chất dinh dưỡng,
cơ thể
nhận
sống
là
gì?
mô
ghép,
tự
vô trùng, nhiệt độ

+ Nhiệt
động
vậtđộ: thích hợp
thích hợp

ghép, dị
ghép

Nuôi mô sống được tiến hành như thế nào?

Hãy nêu ứng dụng trong y học ?

- Ứng dụng

+ Thay thế những cơ quan,bộ phận của cơ thể bị tổn thương.
Đã thành công trong nuôi : cấy da, tim, thận, giác mạc...

Tại sao chưa thể tạo
được cơ thể mới từ tế bào
Do tế bào độnghoặc
vật có
chức
caovật
cócó
tính biệt hóa
môtổcủa
động
cao nên chưa tạo
đượccao???
cơ thể từ việc nuôi cấy mô
tổ chức

2. Nhân bản vô tính:
- Khái niệm

Nhân bản vô tính là chuyển nhân của một tế bào
sôma(2n) vào một tế bào trứng đã bỏ nhân, kích thích tế
bào trứng phân hóa tạo phôi, phát triển thành cá thể
mới.

Quy trình nhân bản cừu Dolly
Tách TB tuyến vú
của cừu mặt trắng
Tách TB
trứng của
cừu mặt
đen và
loại nhân

Cừu Dolly

Chuyển nhân của TB tuyến vú (TB xôma: 2n)
vào TB trứng đã lấy mất nhân.

Kích thích TB trứng  phôi

Cấy phôi vào tử
cung của cừu mẹ,
phôi phát triển và
sinh cừu Dolly.

- Quy trình nhân bản vô tính

Chuyển tế bào
xoma vào
tế bào trứng đã
mất nhân

Kích thích trứng
phát triển thành
phôi

Phôi phát triên
thành cơ thể
mới

- Ý nghĩa
+ Tạo ra các cá thể mới có đặc điểm sinh học giống tế bào
gốc.
+ Trong chăn nuôi: tạo giống nhân bản có năng suất cao
Trong y học, thẩm mỹ: có thể tạo các mô, cơ quan nhân tạo
thay thế cho mô, cơ quan bị bệnh, hỏng.

Ý nghĩa của nhân
bản vô tính?

Một số thành tựu nhân bản vô tính trên
thế giới
Chuột
- Các nhà khoa học Mỹ
đã nhân bản thành công
chuột từ tế bào gốc của
chuột

trưởng

thành
Hình ảnh chuột nhân bản từ tế bào gốc lấy từ da

được lấy từ da của loài

- Tháng 11.2008, các nhà khoa học Nhật Bản đã
thành công trong việc tạo chuột sống từ mẫu
chuột chết cách đó 16 năm.

Mẫu chuột để đông lạnh sau 16 năm

Hậu duệ của chuột chết

Khỉ
Các nhà khoa học Anh lần đầu tiên nhân bản được
12 cái phôi từ những con khỉ trưởng thành.

Khỉ nhân bản vô tính

Ngựa
Các nhà khoa học Ý đã phối giống thành công cho
Prometea (chú ngựa nhân bản vô tính đầu tiên).
Hiện tại chú ngựa này vẫn khỏe mạnh.

Ngựa nhân bản vô tính

Lợn nhân bản vô tính
Năm 2005, Trung Quốc đã thành công trong việc
nhân bản lợn → Đánh dấu bước tiến bộ về công
nghệ sinh học của Trung Quốc

Ở Việt Nam, nghiên cứu nhân bản vô tính đã được
thực hiện trên các loài chuột, trâu, bò nhà, bò tót,

- Tỷ lệ sống sót
thấp.
- Cá thể mẹ
Hạn chế của nhân
mang thai có
bản vô tính?
thể gặp nguy
hiểm.
- Tuổi thọ ngắn.
- Xác suất thành
công thấp.

Củng cố
SINH SẢN
VÔ TÍNH
Ở ĐỘNG
VẬT

43

01
02
03

P
04 N G
05 T R
06
T

TRÒ CHƠI Ô CHỮ

P
N
H
U
I
Á
S

H
Ả
Â
Y
N
I
I

Â
Y
N
Ê
H
S
N

N
C
M
N
S
I
H

Đ
H
Ả
P
I
N
S

Ô
Ô
N
H
N
H
Ả

I
I
H
 N
H
N

Hàng
ngang
số
10
chữ
cái):
Cơ
sở
tế
13
78
Hàng
Hàng
Hàng
ngang
ngang
ngang
số
số
5
(gồm
(gồm
27(gồm
(gồm
chữ
chữ
7 chữ
cái):
cái):
cái):
Hình
Hình
Thủy
thưc
tức
sinh
sinh
có
Từ
chìa
khóasố
(gồm
chữ9
Quá
trình
tạothức
thành
64
7cái):
Hiện
tượng