CHÀO MỪNG CÁC
THẦY CÔ ĐẾN DỰ GIỜ
MÔN:KHTN 7

Hình trên là nam châm của cần cẩu dọn rác kim loại.
Nhờ nam châm này cần cẩu có thể lấy rác kim loại là
hợp kim của sắt, ở đống rác và di chuyển đến các
thùng xe chở rác rồi thả xuống. Nhiều khi rác là những
tấm kim loại lớn, nặng hàng trăm kilôgam. Nam châm
ở cần cẩu có phải là loại nam châm vĩnh cửu mà ta đã
học không? Tại sao?

Nam châm ở cần cẩu không
phải là loại nam châm vĩnh
cửu mà ta đã học. Vì nam
châm vĩnh cửu luôn hút các
kim loại là hợp kim của sắt
chứ không thể hút rồi thả
xuống tùy ý được.

BÀI 20: CHẾ TẠO NAM
CHÂM ĐIỆN ĐƠN GIẢN

I. NAM CHÂM ĐIỆN

Dòng điện chạy trong dây dẫn thẳng hay trong
cuộn dây đều sinh ra từ trường, người ta ứng
dụng tính chất này để chế tạo ra nam châm ,
gọi là nam châm điện

I. Nam châm điện
Quan sát Hình 20.1 – Cấu
tạo của nam châm điện,
đọc thông tin mục I SGK
trang 96 và trả lời câu hỏi:
Nam châm điện là gì?
Mô tả cấu tạo của nam
châm điện.

Các thí nghiệm cho thấy, dòng điện chạy
trong dây dẫn thẳng hay trong cuộn dây đều
sinh ra từ trường, người ta ứng dụng tính
chất này để chế tạo ra nam châm, gọi là nam
châm điện.

Cấu tạo của nam châm điện
A là ống dây dẫn
B là là một thỏi son non
được lồng vào trong
lòng ống dây.
Hai đầu cuộn dây được
nối với hai cực nguồn
điện E thông qua khóa
K.

Dòng điện chạy trong dây dẫn thẳng hay trong
cuộn dây đều sinh ra từ trường, người ta ứng
dụng tính chất này để chế tạo ra nam châm , gọi
là nam châm điện

ể
đ
o
à
n
h
ở
c
r
t
á
c
ã
đ
m
Là ng dây âm
h
ố
c
t
biế h nam
n
à
?
h
n
t
ệ
đi

Để biết ống dây đã trở thành nam châm điện hay
chưa, ta cho dòng điện chạy vào ống dây bằng
cách đóng khóa K.

II. Chế tạo nam châm điện đơn giản
Chia HS thành các nhóm,
quan sát Hình 20.2 SGK
trang 97 và tiến hành thí
nghiệm chế tạo nam châm
điện đơn giản.
Cách làm:

Dùng một đoạn dây đồng quấn xung quanh một ố
nhựa, luồn vào trong ống một chiếc đinh sắt dài, n
hai đầu dây với nguồn điện (pin) qua một công tắc
điện.

Tiến hành thí nghiệm
Đóng công tắc điện
Ngắt công tắc điện
Thay đổi nguồn điện bằng cách tăng
số pin, đóng công tắc điện
Thay đổi cực của nguồn điện

Từ kết quả thí nghiệm, em rút
ra kết luận gì về từ trường của
nam châm điện?

Từ trường của nam châm điện chỉ tồn tại
trong thời gian dòng điện chạy trong ống dây.
Dòng điện thay đổi thì từ trường của nam
châm cũng thay đổi.

Một số ứng dụng của nam châm điện
Cần cẩu dọn rác:
Nam châm điện được
dùng ở cần cẩu dọn rác
có lực từ rất mạnh,
Nam châm điện còn là
bộ phận không thể
thiếu trong các động cơ
điện, máy phát điện.

Nêu một số ứng dụng của nam châm điện mà em
biết.
Y học:

dùng từ trường và sóng ra-đi-o nhằm giải
quyết tại chỗ các vấn đề trong bộ phận cơ
thể của bệnh nhân mà không cần phẫu
thuật xâm lấn.

Công nghiệp: 

động cơ điện, xe bán tải điện,
micro, bộ cảm biến, loa phóng
thanh, ống sóng đi du lịch, đồ
trang sức,..

Giao thông vận tải: giúp cho vận tốc của tàu
nhanh hơn, đạt tốc độ cao hơn.

* Tìm hiểu chuông điện
- Tại sao cần C gõ liên tục vào quả chuông D?
K

+

-

Chốt kẹp

Nguồn điện
Cuộn dây quấn
quanh lõi sắt non

Lá thép đàn hồi
Miếng sắt
Tiếp điểm

Chuông

Khi có dòng điện ( bấm chuông), cuộn dây dẫn trở thành nam
châm điện và hút được cần gõ chuông, đầu gõ chuông C đập
vào quả chuông D làm chuông kêu. Ngay lập tức, mạch điện
bị ngắt (hở ở vị trí tiếp xúc của cần gõ chuông C và công tắc
B), cuộn dây dẫn không còn là nam châm và nhả cần gõ
chuông C ra, lúc này công tắc B lại tiếp xúc cần gõ chuông C
và mạch điện lại đóng và cuộn dây dẫn lại hút cần gỗ chuông
C. ….Qúa trình lặp đi lặp lại nên chuông kêu liên tục.

GHI NHỚ
o

Cấu tạo của nam châm điện bao gồm ống
dây dẫn, 1 lõi sắt non lồng trong lòng ống
dây, hai đầu ống dây nối với hai cực của
nguồn điện. Lõi sắt non trong ống dây có tác
dụng tăng từ trường của nam châm điện.

o Từ trường của nam châm điện chỉ tồn tại
trong thời gian dòng điện chạy trong ống
dây. Dòng điện thay đổi thì từ trường của
nam châm cũng thay đổi.

Luyện tập
Câu 1. Hãy điền dấu (x) vào ô Đúng hoặc Sai các câu
dưới đây nói về châm điện:
STT

Nói về nam châm điện

Đánh giá
Đúng Sai

1

Nam châm điện chỉ gồm một ống dây
dẫn

2

Từ trường của nam châm điện tương tự từ
trường của nam châm thẳng

3

Từ trường của nam châm điện tồn tại ngay
cả sau khi ngắt dòng điện chạy vào ống dây
dẫn.

4

Từ trường của nam châm điện phụ thuộc
dòng điện chạy vào ống dây và lõi sắt trong

x
x
x

x

Câu 2. Làm thế nào để thay đổi
cực từ của nam châm điện?

Ta thay đổi chiều dòng điện chạy vào dây dẫn.
Câu 3. Xác định cực của nam châm điện khi có
dòng điện chạy trong ống dây.

Cực bắc

Cực nam

VẬN DỤNG
Dòng điện chạy vào động cơ điện thường rất
lớn, có khi đến hàng nghìn ampe. Nếu để công
tắc điện trực tiếp ở mạch điện này thì rất nguy
hiểm, cho nên người ta dùng role điện từ. Sơ đồ
hình bên mô tả ứng dụng của role điện từ: 1 –
nam châm điện, 2 – thanh thép đàn hồi, 3 – công
tắc điện, 4 – lò xo, 5 – động cơ điện. Hãy giải
thích hoạt động của thiết bị này.

Đóng khóa điện (K), nam châm điện (1)
hoạt động, hút thanh thép đàn hồi (2); công
tắc điện (3) đóng, dòng điện chạy vào động
cơ (5). Muốn động cơ ngừng hoạt động thì
ngắt khóa điện đầu vào, nam châm điện
không còn từ tính, lò xo (4) kéo thanh thép
lên, công tắc (3) ngắt điện chạy vào động
cơ, động cơ ngừng hoạt động.

Bài 2: Ba nam châm điện A, B, C. Mỗi nam châm đều có
cùng một dòng điện chạy vào ống dây.
a) Giải thích vì sao từ trường của namchâm điện B mạnh
hơn từ trường của nam châm điện A.
b) Giải thích vì sao từ trường của namchâm điện C mạnh
hơn từ trường của nam châm điện B.
c) Bằng cách nào có thể xác định các vị trí bên ngoài nam
châm điện C cũng có từ trường?

a) Từ trường của nam châm điện B mạnh hơn từ trường
của nam châmđiện A vì ống dây B có số vòng nhiều hơn
số vòng của ống dây A.
b) Từtrường của nam châm điện c mạnh hơn từtrường
của nam châm điệnB vì nam châm điện c có thêm lõi sắt
non làm tăng lực từ của nam châm, mặc dù số vòng dây ở
hai nam châm điện là như nhau.
c)Dùng kim nam châm thử.

1. Tìm thêm một số ứng dụng khác của nam
châm trong y học, trong công nghiệp,
trong giao thông vận tải?
2. Làm lại các bài tập vào vở bài tập
3. Ôn lại toàn bộ kiến thức của chương?

Chúc các em luôn học giỏi