TRƯỜNG THPT NGUYỄN TRÃI

GIÁO VIÊN :

TRẦN VĂN TÂM

Tiết 38
NL

CHỮA LỖI LẬP LUẬN TRONG VĂN

KHỞI ĐỘNG

Caâu 1: Luaän ñieåm laø
gì ?

A. Laø vaán ñeà troïng taâm caàn
giaûi quyeát cuûa baøi vaên nghò
luaän.
B. Laø nhöõng daãn chöùng ñöôïc
ñöa ra trong baøi vaên nghò luaän.
C. Laø nhöõng yù kieán quan ñieåm
ñöa ra ñeå trieån khai vaán ñeà
nghò luaän.
D. Laø caùc yù chính ñöôïc neâu ra
trong baøi vaên nghò luaän.

Tiết 38 CHÖÕA LOÃI LAÄP LUAÄN
TRONG VAÊN NGHÒ LUAÄN
KHỞI ĐỘNG:

A. Phaûi saùt hôïp vôùi ñeà baøi,
Caâu 2 : Doøng naøo sau mang tính khaùi quaùt.
ñaây neâu khoâng ñuùng B. Phaûi coù lí leõ vaø daãn
yeâu caàu cuûa luaän
chöùng.
ñieåm trong baøi vaên
C. Phaûi môùi meû, saâu saéc.
nghò luaän ?
D. Phaûi roõ raøng, ñuùng ñaén.

Tiết 38 CHÖÕA LOÃI LAÄP LUAÄN
TRONG VAÊN NGHÒ LUAÄN
KHỞI ĐỘNG:

Caâu 3: Luaän cöù laø gì ?

A. Caùc yù kieán, quan ñieåm ñöôïc
ñöa ra trong baøi nghò luaän.
B. Caùc daãn chöùng ñöa ra ñeå
trieån khai luaän ñieåm.
C. Bao goàm lí leõ vaø daãn chöùng
ñeå trieån khai luaän ñieåm.
D. Vaán ñeà bao truøm trong baøi
vaên nghò luaän.

Tiết 38 CHÖÕA LOÃI LAÄP LUAÄN
TRONG VAÊN NGHÒ LUAÄN
KHỞI ĐỘNG:

A. Xaùc thöïc.
Caâu 4 : Luaän cöù phaûi B. Tieâu bieåu.
ñaûm baûo nhöõng yeâu C. Ñaày ñuû.
caàu naøo sau ñaây ?
D. Caû A, B, C ñeàu ñuùng.

Tiết 38 CHÖÕA LOÃI LAÄP LUAÄN
TRONG VAÊN NGHÒ LUAÄN
KHỞI ĐỘNG:

Caâu 5: Laäp luaän trong
baøi vaên nghò luaän laø gì ?

A.Vaán ñeà bao truøm caàn ñöôïc
laøm saùng toû trong baøi vaên nghò
luaän.
B. Nhöõng yù kieán, quan ñieåm
chính ñöôïc ñöa ra trong baøi
vaên nghò luaän.
C. Caùc lí leõ vaø daãn chöùng ñöôïc
ñöa ra trong baøi vaên nghò luaän.
D. Söï toå chöùc caùc lí leõ vaø daãn
chöùng nhaèm laøm saùng toû vaán
ñeà.

Tiết 38 CHÖÕA LOÃI LAÄP LUAÄN
TRONG VAÊN NGHÒ LUAÄN
KHỞI ĐỘNG:

Caâu 6 : Doøng naøo
neâu khoâng ñuùng
phöông phaùp laäp
luaän ?

A. Phöông phaùp quy naïp.
B. Phöông phaùp thuyeát minh.
C. Phöông phaùp dieãn dòch.
D. Phöông phaùp neâu phaûn ñeà.

Tiết 38 CHÖÕA LOÃI LAÄP LUAÄN
TRONG VAÊN NGHÒ LUAÄN
*Nhoùm 1: 1a, 1b/I
*Nhoùm 2: 1c/I ; 1a/II
Thaûo luaän

*Nhoùm 3: 1b, 1c/II
*Nhoùm 4: III

Tiết 38 CHÖÕA LOÃI LAÄP LUAÄN
TRONG VAÊN NGHÒ LUAÄN
I/. Loãi lieân quan ñeán vieäc
neâu luaän ñieåm:
a) Caûnh vaät trong baøi thô
Thu ñieáu cuûa Nguyeãn
Khuyeán thaät laø vaéng veû.
Ngoõ truùc quanh co, soùng
nöôùc gôïn tí, laù vaøng ñöa
veøo, chieác thuyeàn beù teûo
teo...Caûnh vaät döôøng nhö
ngöng ñoïng, im lìm. Bôûi
vaäy, neùt buùt cuûa Nguyeãn
Khuyeán ñaõ taïo döïng thaønh
coâng caûnh saéc im aéng aáy.

*Loãi: Luận điểm không rõ, nội
dung trùng lặp, không có sự nhấn
mạnh hay phát triển ý (“Cảnh
vật….vắng vẻ,“ngưng đọng im
lìm”,“cảnh sắc im ắng”).

*Sửa: Câu 1: thay “là vắng vẻ”

thành “lẻ loi, hiu quạnh” (luận
điểm). C2 triển khai rõ hơn. Bỏ 2
câu cuối.

I/.Lỗi liên quan đến việc nêu luận điểm
b)

“Nam nhi vị liễu công danh trái,
Tu thính nhân gian thuyết Vũ hầu.”
Người làm trai thời xưa luôn mang theo bên mình món nợ công danh, mang
theo khao khát “vinh quy bái tổ”, “chức cao vọng trọng” để làm rạng danh tổ
tiên, để mở mày mở mặt với thiên hạ…(1) Phạm Ngũ Lão mang theo bên
mình món nợ công danh, nhưng qua hai câu thơ của ông có thể thấy cách
nhìn, hoài bão và khao khát của ông cao hơn, xa hơn hẳn kẻ tầm thường.(2)
Theo ông, người làm trai phải trả món nợ công danh để không hổ thẹn với
người đi trước mình, những người xung quanh mình và quan trọng hơn là
không hổ thẹn với chính bản thân mình.(3)

*Lỗi: Luận điểm không nêu được ý nghĩa khái quát (ý nghĩa thực sự của
2 câu thơ trong bài Thuật hoài), diễn tả trùng lặp, luẩn quẩn (c1 và c3);
không trình bày được đúng bản chất của vấn đề (không làm rõ được luận
điểm quan trọng cần nêu: Ý nghĩa của nợ công danh theo quan niệm của
riêng PNL là gì?).
*Sửa: Luận điểm: “Người làm trai thời xưa luôn mang theo bên mình
món nợ công danh”.

I/.Lỗi liên quan đến việc nêu luận điểm
c) Văn học dân gian ra đời từ thời xa xưa nhưng đến nay vẫn tiếp tục
phát triển. Nhắc đến nó, người ta hình dung ngay ra một cuốn sách
bách khoa về cuộc sống. Tiếp nhận văn học dân gian là tiếp nhận tri
thức hữu ích từ cuộc sống. Không cần lí lẽ, hình ảnh quá trừu tượng
mà chính là kinh nghiệm từ cuộc sống phong phú sinh động đã khiến
văn học dân gian có sức hấp dẫn. Ví như câu tục ngữ: “Cơn đằng đông
vừa trông vừa chạy - Cơn đằng nam vừa làm vừa chơi”. Câu tục ngữ
đã đúc kết được kinh nghiệm từ thực tế: Cơn mưa từ đằng đông kéo
tới thì mưa rất nhanh. Trái lại, cơn mưa đằng nam kéo đến thì rất lâu
mới có mưa. Câu tục ngữ này đã giúp ích rất nhiều cho bà con nông
dân.
*Lỗi: Nêu quá nhiều luận điểm mà không có luận điểm nào được triển
khai đầy đủ. Đồng thời, luận cứ nêu ra lại không tương xứng với toàn bộ
những luận điểm đã trình bày (quá nghèo nàn, sơ lược).
*Sửa: Chọn luận điểm: “VHDG là một cuốn bách khoa về đời sống”.
Từ luận điểm này trình bày các luận cứ (bổ sung thêm luận cứ)

I/. Lỗi liên quan đến việc nêu luận điểm
TL:
- Xác định rõ luận điểm cần trình bày: Luận
điểm phải phù hợp với đối tượng NL, phải
thể hiện được khía cạnh bản chất của đối
tượng cần bàn (giá trị, ý nghĩa, nội dung
chủ yếu của vấn đề đang bàn đến.)
- Dùng phương tiện ngôn ngữ phù hợp: Câu
văn, từ ngữ rõ ràng, chính xác để diễn đạt
đúng nội dung cần trình bày.
- Có nhiều cách trình bày và sắp xếp luận
điểm trong đoạn văn nhưng phải chú ý tính
logic, nhất quán của luận điểm, luận cứ.

Tiết 38 CHÖÕA LOÃI LAÄP LUAÄN
TRONG VAÊN NGHÒ LUAÄN
II/.Loãi lieân quan ñeán vieäc neâu luaän
cứ :
a) “Naéng xuoáng, trôøi leân xanh baùt ngaùt
Soâng daøi, trôøi roäng, beán coâ lieâu.”

Thöôøng khi naéng chieàu ñaõ
xuoáng thì baàu trôøi trôû neân xanh
meânh moâng baùt ngaùt, caûnh ñeïp
cuûa queâ höông cuõng khoâng laáp
ñöôïc noãi meânh moâng troáng traûi
coâ ñôn trong loøng người.

*Loãi: Luận cứ mơ hồ,
không chính xác (sâu
chót vót không phải
xanh bát ngát, baàu
trôøi trôû neân xanh
meânh moâng baùt ngaùt
không còn phù hợp).
*Sửa: Söûa laïi daãn
chöùng và lí leõ phaân
tích.

b)

II/. Lỗi liên quan đến việc nêu luận cứ

Trong lịch sử chống ngoại xâm, chúng ta thấy dân tộc ta
anh hùng hào kiệt thời nào cũng có. Hai Bà Trưng phất ngọn
cờ hồng khởi nghĩa đánh tan thái thú Tô Định, buộc hắn phải
trốn vào đám loạn quân chạy về nước. Đất nước sau hơn hai
thế kỉ bị phong kiến nước ngoài đô hộ đã giành được
thắng lợi hoàn toàn.
*Lỗi: -Luận cứ thiếu chính xác: “ĐN sau hơn hai thế kỷ…hoàn toàn”.

-Luận cứ không toàn diện vì chỉ nêu 1 dẫn chứng “Hai Bà Trưng” chưa
đủ để làm rõ luận điểm “…anh hùng hào kiệt thời nào cũng có”. Cần
bổ sung thêm luận cứ (Bà Triệu, Ngô Quyền, LTK, Trần Hưng
Đạo….).
*Sửa: Trong lịch sử chống ngoại xâm, dân tộc ta đã xuất hiện nhiều
anh hùng hào kiệt. Từ Bà Trưng, Bà Triệu phất cờ khởi nghĩa đến
Ngô Quyền chiến thắng quân Nam Hán xây dựng nền độc lập, từ Lí
Thường Kiệt đuổi quân Tống đến Trần Hưng Đạo hai lần chiến thắng
quân Nguyên Mông...

II/. Lỗi liên quan đến việc nêu luận cứ
c) Lịch sử dân tộc ta đã ghi lại biết bao nhiêu trang sử hào hùng với
những tên tuổi sáng chói muôn đời. Ngô Quyền đánh tan quân xâm
lược Nam Hán. Nguyễn Huệ đánh tan quân xâm lược nhà Thanh. Lê
Lợi đại phá quân Minh. Ải Chi Lăng mãi là mồ chôn quân xâm lược.
Đời Trần Hưng Đạo lãnh đạo nhân dân đánh đuổi quân Nguyên,
giành lại nền độc lập cho đất nước. Cửa biển Bạch Đằng lập chiến
công lẫy lừng non sông. Những tên tuổi đó mãi mãi sống cùng non
sông đất nước.

Lỗi: -Luận cứ lộn xộn, không theo trình tự lịch sử anh hùng-chiến công.
Viết lại, lần lượt là: Ngô Quyền…Nam Hán (TK.X); Trần Hưng Đạo
(TK.XIII); Lê Lợi (TK.XV); Nguyễn Huệ (TK.XVIII).
-Luận cứ không phù hợp với luận điểm: “Ải Chi Lăng…Cửa biển bạch
Đằng…” (các địa danh này không phải tên tuổi).

I/. Lỗi liên quan đến việc nêu luận điểm

TL:
Để tạo lập một văn bản chặt chẽ, cần
nêu luận cứ rõ ràng, xác đáng, các dẫn
chứng cụ thể cần có xuất xứ, nguồn
gốc tin cậy, phù hợp với luận điểm

Tiết 38 CHÖÕA LOÃI LAÄP LUAÄN
TRONG VAÊN NGHÒ LUAÄN
III/.Loãi lieân quan ñeán vieäc lập luaän:
a) Töø xöa, veû ñeïp vaø soá phaän ngöôøi
phuï nöõ luoân laø moät ñeà taøi chuû ñaïo
trong thô vaên. Trong neàn vaên hoïc
trung ñaïi Vieät Nam, nhieàu taùc giaû ñaõ
vieát veà ñeà taøi naøy nhö Hoà Xuaân
Höông, Nguyeãn Khuyeán, Nguyeãn Döõ,
Ñaëng Traàn Coân,…Nhöng ngöôøi ñaõ
phaûn aùnh moät caùch saâu saéc nhaát bi
kòch cuûa ngöôøi phuï nöõ chính laø
Nguyeãn Du.

*Loãi: Luận cứ cuối

không trùng hợp với luận
điểm; lộn xộn. Hệ thống
luận cứ không làm sáng
tỏ luận điểm.

*Sửa: Xếp lại hệ thống

luận cứ: Nguyễn Dữ,
Đặng Trần Côn, Hồ
Xuân Hương (bỏ Nguyễn
Khuyến); bỏ “bi kịch của
người phụ nữ” thay bằng
“đề tài này”.

III/. Lỗi về cách thức lập luận
b) Nam Cao viết nhiều về nông thôn. Lão Hạc ăn bả chó tự
tử để tránh đói. Anh cu Phúc chết lặng trong xó nhà ẩm ướt,
trước những đôi mắt “dại đi vì đói” của hai đứa con. Bà cái
đĩ chết vì một bữa no, tức là một kiểu chết vì quá đói. Lại
có cảnh đám cưới, nhưng cưới để chạy đói.
*Lỗi: Luận điểm và luận cứ không đủ độ tương hợp (tương thích). Luận
cứ “hẹp” hơn luận điểm, chưa minh chứng hết luận điểm, gây nên tình
trạng luận điểm nói cái này, luận cứ nói cái khác.
*Sửa: Hoặc là thu hẹp luận điểm: “Nam Cao viết nhiều về cái đói”;
hoặc là vừa triển khai rõ thêm luận điểm: “NC viết nhiều về nông
thôn, một nông thôn đói, một nông thôn mà ở đó, người nông dân bị
tha hoá nặng nề…”, vừa mở rộng luận cứ (thêm dẫn chứng Chí
Phèo).

c) Mùa thu là một đề tài gợi nhiều cảm hứng cho thi nhân. Chính
vì thế, mùa thu đã là một thi đề quen thuộc trong thơ ca trung đại
Việt Nam. Tinh tế và sâu lắng nhất phải kể đến cảnh thu với nỗi
sầu muộn vô biên của Đỗ Phủ (Thu hứng). Còn trong thơ ca Việt
Nam trung đại, Nguyễn Khuyến chính là nhà thơ của mùa thu
làng quê với chùm thơ Thu vịnh, thu điếu, thu ẩm.

*Lỗi: Luận cứ rộng hơn luận điểm. Luận điểm “mùa thu là thi đề,…thơ
ca trung đại VN”, lại dẫn cả luận cứ Đỗ Phủ. Câu dẫn đến luận điểm
được gây ngộ nhận là luận điểm đã gây lộn xộn ở luận cứ.

*Sửa: Mùa thu đã là một thi đề quen thuộc trong thơ ca Việt
Nam. Trong thơ ca trung đại thu về trong nếp sinh hoạt giản
dị và tự nhiên của Nguyễn Bỉnh Khiêm, về trong nỗi buồn cô
đơn trống trải ở chùm Thơ thu của Nguyễn Khuyến…

III/. Lỗi liên quan đến việc lập luận

TL:
Luận điểm, luận cứ phải chính xác, phù
hợp thống nhất.

Ø

LUYỆN TẬP,
VẬN DỤNG

?Saép xeáp luaän ñieåm vaø caùc luaän cöù trong ñoaïn
vaên sau theo moät trình töï laäp luaän phuø hôïp.

Möôïn doøng soâng Maõ nhö moät ñoái töôïng ñeå taâm
tình, nhaø thô goïi veà Taây Tieán nhö goïi veà taâm hoàn mình, ñaùnh thöùc noãi
nhôù cuûa mình : “nhôù chôi vôi”. Moät noãi nhôù khoâng coù hình, khoâng coù
aûnh, khoâng caân ñong ño ñeám ñöôïc, noù laâng laâng maø saâu naëng voâ cuøng :
“Soâng Maõ xa roài Taây Tieán ôi !
Nhôù veà röøng nuùi nhôù chôi vôi.”
Baøi thô ñöôïc môû ñaàu baèng moät noãi nhôù thieát tha, meânh mang,
rôïn ngôïp khoân nguoâi trong taâm hoàn nhaø thô. (Baøi laøm cuûa hoïc sinh)

Ø

*Sửa: Baøi thô ñöôïc môû ñaàu baèng moät noãi nhôù thieát tha, meânh

mang, rôïn ngôïp khoân nguoâi trong taâm hoàn nhaø thô:
“Soâng Maõ xa roài Taây Tieán ôi !
Nhôù veà röøng nuùi nhôù chôi vôi.”
Möôïn doøng soâng Maõ nhö moät ñoái töôïng ñeå taâm tình, nhaø thô goïi
veà Taây Tieán nhö goïi veà taâm hoàn mình, ñaùnh thöùc noãi nhôù cuûa mình :
“nhôù chôi vôi”. Moät noãi nhôù khoâng coù hình, khoâng coù aûnh, khoâng caân
ñong ño ñeám ñöôïc, noù laâng laâng maø saâu naëng voâ cuøng.

MỞ RỘNG

DẶN DÒ

*Baøi hoïc : Thuoäc phaàn Ghi nhôù. Tự kiểm tra và
sửa các lỗi lập luận trong quá trình tạo lập văn bản.
*Baøi soaïn : Chuẩn bị bài Thực hành chữa lỗi
lập luận trong văn NL. Hoạt động nhóm theo phân
công của GV:
-Nhóm 1: 1a, 1b,
-Nhóm 2: 1c, 1d,
-Nhóm 3: 1e, 1g
-Nhóm 4: 1h

KÍNH CHÀO QUÝ THẦY/CÔ