Tiết 1

HĐ cá nhân: Hãy liên hệ với bản thân và xác định
xem mình giống và khác bố mẹ ở những điểm nào?
Đặc điểm Bản thân HS
Hình dạng tai
Mắt
Mũi
Tóc
Màu mắt
Màu da
Chiều cao

bố

mẹ

3

Đặc điểm

Bản thân HS

bố

mẹ

Hình dạng tai

tròn

tròn

tròn

Mắt

2 mí

1 mí

2 mí

Mũi

cao

cao

thấp

Tóc

thẳng

xoăn

xoăn

Màu mắt

đen

đen

đen

Màu da

trắng

đen

trắng

Chiều cao

cao

Trung bình Trung bình
4

I. Di truyền học :

 Câu hỏi thảo luận (3')
1. Di truyền là gì ?
2. Biến dị là gì ?
3. Mối quan hệ giữa di truyền và
biến dị và sinh sản?

I. Di truyền học :
- Di truyền: là hiện tượng truyền đạt các tính
trạng của bố, mẹ, tổ tiên cho các thế hệ con
cháu.
- Biến dị: là hiện tượng con sinh ra khác với
bố mẹ và khác nhau về nhiều chi tiết.
- Di truyền và biến dị là hai hiện tượng song
song và gắn liền với quá trình sinh sản.

I. Di truyền học :

Trình bày đối tượng, nội dung và ý nghĩa thực
tiễn của di truyền học?

- Đối tượng của di truyền học: là hiện tượng di
truyền và biến dị.
- Nội dung của di truyền học: đề cập tới cơ sở vật
chất, cơ chế và tính quy luật của hiện tượng di
truyền và biến dị.
- Ý nghĩa của di truyền học: di truyền học đã trở
thành cơ sở lí thuyết của khoa học chọn giống, có
vai trò lớn lao đối với y học, có tầm quan trọng
trong công nghệ sinh học hiện đại.

DTH nghiên cứu bản chất và tính
quy luật của hiện tượng di truyền
và biến dị. Nó làm sáng tỏ cơ sở
vật chất, cơ chế di truyền của các
hiện tượng di truyền và biến dị
- Di truyền học là ngành mũi nhọn
trong di truyền học hiện đại, là cơ
sở lí thuyết của khoa học chọn
giống, có vai trò lớn lao trong y
học.

II. Menđen người đặt nền móng cho di
truyền học. Gregor Johann Mendel (20 tháng 7, 1822 – 6 tháng

1, 1884) là một nhà khoa học, một linh mục Công
giáo người Áo
- Xuất thân từ 1 gia đình nông dân, từ nhỏ Men Đen đã
làm quen với các công việc như nuôi ong, làm vườn. Sau
khi tốt nghiệp trung học, do điều kiện gia đình khó khăn,
ông theo học tại Tu viện Thánh Thomas ở Brno năm
1843. Ở đó ông nghiên cứu về toán học.
- Sau khi tốt nghiệp, ông quay về tu viện để dạy học và
tại đây ông đã tiến hành các thí nghiệm của mình trên
đậu Hà lan và phát hiện ra các quy luật di truyền.
- Tuy nhiên, do điều kiện khoa học thời ấy chưa phát triển
nên người ta chưa hiểu tầm quan trọng của các phát hiện
của Mendel, chúng dần chìm vào quên lãng.
Mãi đến năm 1900 đã xảy ra một sự kiện quan trọng: ba
nhà khoa học Hugo de Vries người Hà Lan, Carl
Correns người Đức và Erich von Tschermak làm việc độc
lập với nhau, đã tình cờ đọc được các báo cáo của
Mendel. Họ tiến hành lặp lại các thí nghiệm thực vật và
đều nhận thấy tính đúng đắn của Định luật Mendel. Như
vậy, Di truyền học chào đời vào năm 1900.

II. Menđen người đặt nền móng cho di truyền học.
Đối tượng nghiên cứu của Men đen là gì? Tại sao ông
chọn đối tượng đó?

là đậu Hà Lan vì chúng có các đặc điểm ưu việt : là cây tự
thụ phấn nghiêm ngặt, có hoa lưỡng tính ; thời gian sinh
trưởng, phát triển ngắn; có nhiều tính trạng tương phản và trội
át lặn một cách hoàn toàn.

Các cặp tính trạng trong thí nghiệm của Men đen

Phương pháp phân tích các thế hệ
lai của Menđen có nội dung như
thế nào ?

Các cặp tính trạng mà Menđen đem lai có đặc điểm gì?

Tương phản : Trơn - Nhăn; Vàng -Xanh…

Loại tính
trạng
Dạng vỏ
hạt

Các cặp TT tương phản
Trơn

x

nhăn

Màu hạt
Hãy

Quan
Vàng sát x
xanh
hình
và nêu nhânpháp phân tích các thế hệ
Phương
Màu xét
vỏ về đặc điểm
Xám
x
trắng có nội dung như
của
Menđen
hạtcủalai
từng cặp tính
trạng
đem
lai ?
Dạng
thế
nào
quả

Không có ngấn x có ngấn

Màu quả

Lục

Vị trí mọc
Hoa,quả

ở trên thân x

Chiều cao
cây

Cao

x

vàng

x

ở ngọn
Thấp

11

II. Menđen người đặt nền móng cho di truyền học.
1. Grêgo Menđen : (1822 – 1884)
2. Nội dung cơ bản của phương pháp phân tích các thế
hệ lai của Menđen :
- Lai các cặp bố, mẹ thuần chủng khác nhau về một
hoặc một số cặp tính trạng tương phản rồi theo dõi sự di
truyền riêng rẽ của từng cặp tính trạng đó ở con cháu
- Dùng toán thống kê để phân tích các số liệu thu
được rồi rút ra quy luật di truyền các tính trạng.

Menđen đã nghiên cứu trên nhiều đối tượng
nhưng công phu và hoàn chỉnh nhất là trên
đậu Hà Lan. Ông đã trồng khoảng 37000 cây,
tiến hành lai 7 cặp tính trạng thuộc 24 giống
đậu trong 8 năm liền, phân tích trên 1 vạn
cây lai và khoảng 300000 hạt. Từ đó rút ra
các quy luật di truyền (năm 1865) đặt nền
móng cho di truyền học

III. Một số thuật ngữ và kí hiệu cơ bản của Di
truyền
1. Một số thuật ngữ:
- Tính trạng: là những đặc điểm về
hình thái, cấu tạo, sinh lí của cơ
thể
- Cặp tính trạng tương phản: là hai
trạng thái biểu hiện trái ngược
nhau của cùng một tính trạng
- Nhân tố di truyền: qui định các
tính trạng của sinh vật
- Giống (hay dòng) thuần chủng: là
giống có đặc tính di truyền đồng
nhất, các thế hệ sau giống các thế
hệ trước

2. Một số kí hiệu:
- P: cặp bố mẹ xuất phát
- X: phép lai
- G: giao tử (giao tử đực :
và giao tử cái:
- F: Thế hệ con ( F1: là thế hệ của P; F2: là thế
hệ của F1)

CỦNG CỐ

Cho cà chua quả tròn thụ phấn với cà chua quả
bầu dục thu được đời con toàn quả tròn . Nếu chỉ
chọn cây cà chua quả bầu dục cho lai với nhau
theo dõi liên tục qua nhiều đời , thấy đời con chỉ
xuất hiện cà chua quả bầu dục.
Câu hỏi :
Đáp án
1/. 1/.
ThíHình
nghiệm
trên
dạng
quảnghiên cứu sự di truyền của
loại2/.
tính
Càtrạng
chuanào?
quả tròn và quả bầu dục
2/. Kể tên tính trạng cây cà chua được mô tả trong bài
tròntính
x quả
bầutương
dục phản
3/. 3/.
Chỉquả
ra cặp
trạng
quả
con
không
chủng,quả
4/.4/.
Cây
càtròn
chuađời
nào
được
gọithuần
là thuần
chủng, bầu
dục
chủng
cây
nàothuần
là không
thuần chủng?
5/.Sử
thích
hợp cho trường hợptrên
5/.P:dụng
quả các
trònkí
x hiệu
quả bầu
dục
F:đời con quả tròn và quả bầu dục

MỘT SỐ KÍ HIỆU CƠ BẢN CỦA DI TRUYỀN HỌC

Kí hiệu

Nghĩa là

P

Cặp bố mẹ xuất phát

X

Phép lai

G

Giao tử

F

Thế hệ con lai

♂

giao tử đực

♀

Giao tử cái

HƯỚNG DẪN TỰ HỌC.
a. Bài vừa học:
- Học bài, trả lời 3 câu hỏi trong SGK.
- Đọc mục “em có biết”
b. Bài sắp học: “LAI MỘT CẶP TÍNH
TRẠNG”
- Nghiên cứu TN 1 của Menden: cách tiến
hành, kết quả thí nghiệm, kết luận.
- Hoàn thành bảng 2 SGK/tr8