KIỂM TRA BÀI CŨ

Câu 1: Phép lai nào tạo UTL cao:
A. aabbddHH x AAbbDDhh
B. AABBddhh x aaBBDDHH
C. AABBddhh x aabbDDHH
D. AABBDDHH x AABBDDHH

 AaBbDdHh (có nhiều cặp dị hợp nhất)

KIỂM TRA BÀI CŨ
Câu 2: Cho biết các công đoạn được tiến hành trong chọn
giống như sau:
1. Chọn lọc các tổ hợp gen mong muốn;
2. Tạo dòng thuần chủng có kiểu gen khác nhau;
3. Lai các dòng thuần chủng với nhau.
Quy trình tạo giống lai có ưu thế lai cao được thực hiện theo
trình tự:

A. 1, 2, 3
C. 2, 3, 1

B. 3, 1, 2
D. 2, 1, 3

KIỂM TRA BÀI CŨ
Câu 3: Khi nói về ưu thế lai, phát biểu nào sau đây
là đúng?
A. Khi lai giữa 2 cá thể thuộc cùng 1 dòng thuần
chủng luôn cho con lai có ưu thế lai.
B. Khi lai giữa 2 dòng thuần chủng có kiểu gen
khác nhau, ưu thế lai biểu hiện ở đời F1 sau đó
tăng dần qua các thế hệ.
C. Ưu thế lai biểu hiện rõ nhất ở phép lai khác
dòng.
D. Các con lai F1 có ưu thế lai luôn được giữ lại
làm giống.

KIỂM TRA BÀI CŨ
Câu 4: Nguồn nguyên liệu làm cơ sở vật chất để
tạo giống mới là
A. các biến dị tổ hợp
B. các biến dị đột biến
C. các ADN tái tổ hợp
D. các biến dị di truyền
Gồm biến dị tổ hợp và đột biến

Bài 19: Tạo giống bằng
phương pháp gây đột biến
và công nghệ tế bào

I. Tạo giống bằng phương pháp
gây đột biến
lí giống
mẫu bằng
tác PP
nhân
1/ Hãy cho biết quy trìnhXử
tạo
mới bằng
gây đột
đột bước
biến vật
biến nhân tạo gồm những
nào?lí và
Nêuhóa
cơ học
sở khoa
học của từng bước.

1. Quy
trình

Chọn lọc các cá thể đột biến
có kiểu hình mong muốn

Tạo dòng thuần chủng

I. Tạo giống bằng phương pháp
gây đột biến
 Lưu ý: PP gây đột biến chủ yếu thích hợp cho đối
2/ HãyVSV,
nêu các
tácNgoài
nhân đột
biến
đã
tượng
thựcloại
vật.
ra có
thểmàsửemdụng
được
học.
cho
1 số
động vật bậc thấp (ruồi giấm, tằm…)
VìVSV
sao
xử lýcho
mẫu
vậtchọn
phải
chọn
loại
(vì các
sinhkhi
sản nhanh
nên việc
lọc lựa
và nhân
các thể
ĐB
tácdàng
nhân
độtđốibiến
cùng
lượng
vàcơthời
nên dễ
hơn còn
với những
TV liều
cần khai
thác các
quan
sinh gian
dưỡng xử
thì gây
đột biến
đa bội là thích hợp còn ở ĐV bậc cao thì
lí phù
hợp?
không thể gây đột biến được vì hệ gen của chúng rất phức tạp, phần
lớn các đột biến đều làm mất cân bằng hệ gen dẫn đến những rối
3/
PP
tạo
giống
mới
bằng
cách
gây
đột
biến
được
áp
loạn về sinh lý nên giảm sức sống, khả năng sinh sản, thậm chí gây
chết).dụng chủ yếu ở đối tượng nào? Vì sao?

I. Tạo giống bằng phương pháp gây đột biến
1. Quy trình
2. Một số thành tựu tạo giống ở Việt Nam

4/ Hãy kể tên 1 số thành
tựu tạo giống mới bằng
PP gây đột biến ở VN.

- Xử lí hoá chất NMU lên giống táo Gia lộc tạo nên giống táo má
hồng cho NS cao, quả dòn, thơm, ngọt.

I. Tạo giống bằng phương pháp gây đột biến
1. Quy trình
2. Một số thành tựu tạo giống ở Việt Nam
Giống lúa Mộc tuyền đột
biến bằng tia gama
MT1 có nhiều đặc tính
quí (chín sớm nên rút
ngắn thời gian canh tác),
thấp và cứng cây, chịu
chua và phèn nên có thể
trồng ở nhiều vùng khác
nhau, năng suất tăng 1525%.

Giống lúa MT1

I. Tạo giống bằng phương pháp gây đột biến
1. Quy trình
2. Một số thành tựu tạo giống ở Việt Nam

Nho lưỡng bội (trái), nho tứ bội (phải)

I. Tạo giống bằng phương pháp gây đột biến
1. Quy trình
2. Một số thành tựu tạo giống ở Việt Nam

Bưởi tam bội

I. Tạo giống bằng phương pháp gây đột biến
1. Quy trình
2. Một số thành tựu tạo giống ở Việt Nam
- Dùng hoá chất
cônsixin đã tạo ra
nhiều giống đa bội cho
NS cao (giống dâu tằm
4n; 3n cho NS cao
dùng cho ngành chăn
nuôi tằm)

Dâu tằm tam bội

II. Tạo giống bằng công nghệ tế bào
 Công nghệ tế bàoĐể
phầncông
bảonghệ
vệ dùng để tạo ra
là góp
quy trình
nguồn
gen,
đảm
độ tạo
đa cơ thể với những
những tế bào
có kiểu
nhân
mới,bảo
từ đó
đặc điểm mới
hoặcsinh
hình thành
không bằng sinh sản
dạng
học, cơ
cácthể nhà
hữu tính mà khoa
thông qua
củamột
tế bào xôma (TB sinh
học sự
đãphát
áp triển
dụng
dưỡng 2n) nhằm
nhânđó
nhanh
các
CN mới
là CN
tếgiống
bào cây trồng, vật nuôi.
 

II. Tạo giống bằng công nghệ tế bào

II. Tạo giống bằng công nghệ tế bào
HS đọc TT mục II và quan sát hình 19 để thảo luận nhóm theo các
nội dung sau:
Nhóm 1,2

• Muốn
nhân
nhanh những
giống
cây
trồng quý hiếm
nào đó thì các
nhà
chọn
giống sẽ chọn
biện
pháp
nào? Những
dòng thuần về
tất cả các gen
thì có thể được
tạo ra bằng kĩ
thuật gì?

Nhóm 3,4

• Làm thế nào
có thể khắc
phục được
hiện tượng
không
tạo
được con lai
khác
loài
giữa các loài
thực
vật?
Cách
tiến
hành
kĩ
thuật đó như
thế nào?

Nhóm 5,6

• Hãy nêu các
bước trong kĩ
thuật nhân bản
vô tính ở cừu
Đolly. Nếu bạn
có 1 con chó
mang kiểu gen
quý hiếm. Theo
bạn có thể sử
dụng kĩ thuật nào
để tạo ra nhiều
con chó có kiểu
gen y hệt như
con
chó
của

Em hãy quan
sát hình nêu
qui
trình
nuôi
Đặc
điểm
cây
cấy
mô?
con
như thế
nào với cây
mẹ?
Mô sẹo

Nuôi cấy
Mt đặc biệt

Em hãy quan - Tạo cây lưỡng bội có kiểu gen đồng
sát hình nêu hợp tử về tất cả các gen  giống
qui trình PP thuần chủng
nuôi cấy hạt
phấn?

Nhận xét đặc điểm cây con
như thế nào?
Aa

GP

A
a

a

xử lí consixin

aa

AaBb  Ab -  AAbb
aB, AB, ab  aaBB

II. Tạo giống bằng công nghệ tế bào

Muốn nhân nhanh những giống cây trồng quý hiếm nào đó thì
các nhà chọn giống sẽ chọn biện pháp nào?

PP Nuôi cấy mô TB

Những dòng thuần ( đồng hợp tử) về tất cả các gen thì có thể
được tạo ra bằng kĩ thuật gì?

PP Nuôi cấy hạt
phấn hoặc noãn
chưa thụ tinh  đa
bội hóa

Làm thế nào có thể khắc phục được hiện tượng
không tạo được con lai khác loài giữa các loài thực
vật?
Cách tiến hành kĩ thuật đó như thế nào?
Cho 2 TB trần của

(2n)
2n= 24

Loại bỏ
thành
xenlulozo TB trần

hai loài dung hợp
với nhau

Nuôi cấy tế bào
lai

TB lai
72 NST (24+48)
(2n)

2n= 48

Cây lai Pomato
72 NST (24+48)

Quy trình tạo giống bằng phương pháp
lai tế bào xôma

Phương pháp

Quy trình

Nuôi cấy mô
tế bào thực Nuôi các tế bào sinh
vật
dưỡng 2n trên MT
nhân tạo  mô sẹo
cây con hoàn chỉnh
cây hoàn chỉnh
Lai tế bào - Loại bỏ thành TB của TB
sinh dưỡng
sinh dưỡng -> TB trần
(TBxôma)
- Nuôi các TB trần khác
loài trong môi trường đặc
biệt để chúng dung hợp
thành TB lai.
- Nuôi cấy TB lai trong MT
dd đặc biệt tạo cây lai

Ý nghĩa và thành tựu
đạt được
Nhân nhanh giống cây
quý hiếm, có năng
suất, chất lượng tốt 
quần thể cây trồng
đồng nhất về KG
VD: nuôi cấy mô ở cà
rốt, phong lan,..
Đã tạo ra những
giống mới mang đặc
điểm của 2 loài khác
nhau mà lai hữu tính
không thể tạo được
(giữa 2 loài thuốc lá;
giữa khoai tây với cà
chua)

Phương pháp

Quy trình

c/ Nuôi cấy
- Nuôi cấy hạt phấn hoặc
hạt
phấn
noãn (n) trong ống nghiệm
hoặc noãn
 cây đơn bội (n).
- Nuôi TB (n) trong ống
nghiệm với các hóa chất
đặc biệt  mô (n) rồi xử lí
consixin tạo cây lưỡng bội
(2n) hoàn chỉnh

Ý nghĩa và thành tựu
đạt được
- Tạo cây lưỡng bội có
kiểu gen đồng hợp tử
về tất cả các gen 
giống thuần chủng
- Giống lúa chiêm chịu
lạnh.

Cừu Dolly ra đời ngày 5
/7/1996. Là động vật có vú
đầu tiên được nhân bản vô
tính trên thế giới. Dolly do
Wilmut, Campbell và các
cộng sự tại viện Roslin ở
Edinburgh, Scotland

Cõu §«ly

Hãy nêu các
bước trong kĩ
thuật nhân bản
vô tính ở cừu
Đôly. Nếu bạn
có 1 con chó
mang kiểu gen
quý hiếm. Theo
bạn có thể sử
dụng kĩ thuật
nào để tạo ra
nhiều con chó có
kiểu gen y hệt
như con chó của
bạn?

THÀNH TỰU NHÂN BẢN VÔ TÍNH

Chuột nhân bản từ (Mỹ)

Khỉ nhân bản vô tính
(Anh)

Ngựa nhân bản vô tính
ởÝ

Cá chạch nhân bản
vô tính ở Việt Nam

1/ Từ 1 phôi ban đầu, làm thế nào để có thể tạo nên
nhiều cá thể có kiểu gen giống hệt nhau?

Hợp tử

Chuyển phôi
vào tử cung
của các cá thể
mẹ

Các con bò
con được
sinh ra

Cắt phôi

Nhân bản vô tính
Quy
trình

Thành
tựu, ý
nghĩa

- Tách tế bào tuyến vú của cá thể cho
nhân và nuôi trong phòng thí nghiệm.
- Tách tế bào trứng của cá thể khác và
sau đó loại bỏ nhân của tế bào trứng
này.
- Chuyển nhân tế bào tuyến vú vào tế
bào trứng mất nhân.
- Nuôi cấy tế bào trứng chứa nhân tế
bào tuyến vú trong ống nghiệm để trứng
phát triển thành phôi.
- Chuyển phôi vào tử cung của cá thể
mẹ để nó mang thai và sinh đẻ bình
thường.

Cấy truyền phôi
Lấy phôi từ động
vật cho  tách
phôi thành nhiều
phôi riêng biệt 
cấy các phôi ấy
vào các tử cung
của các con vật
khác nhau để tạo
ra nhiều con vật
có kiểu gen giống
nhau

CN TB ĐV đã mở ra triển vọng nhân bản được những
ĐV quý hiếm đặc biệt là những ĐV biến đổi gen, dùng
vào nhiều mục đích khác nhau (tăng năng suất vật nuôi,
y học)

CỦNG CỐ BÀI

Câu 1: Bảng dưới đây cho ta biết 1 số thông tin về tạo giống
bằng công nghệ tế bào:
Cột A
Cột B
1. Nuôi cấy hạt phấn

a) Tạo nên quần thể cây trồng đồng nhất về
kiểu gen

2. Lai tế bào sinh
dưỡng

b) Cần phải loại bỏ thành tế bào trước khi đem
lai

3. Nuôi cấy mô tế bào c) Cần xử lí chất consixin gây lưỡng bội hóa tạo
cây lưỡng bội
4. Cấy truyền phôi

d) Kĩ thuật chia cắt phôi động vật thành nhiều
phôi

Trong các phương án dưới đây, phương án nào có tổ hợp ghép đôi đúng?
A. 1-a, 2-b, 3-c, 4-d
B. 1-c, 2-b, 3-a, 4-d
C. 1-c, 2-a, 3-c, 4-d
D. 1-b, 2-a, 3-c, 4-d

CỦNG CỐ BÀI
Câu 2: Từ một cơ thể có kiểu gen
AabbDdEE, có thể tạo ra cơ thể có kiểu gen
nào sau đây bằng phương pháp nuôi cấy
hạt phấn và lưỡng bội hóa?
A. AabbDdEE
B. AabbDdEE
C. aabbddEE
D. aaBBddEE
AAbbDDEE
AAbbddEE

CỦNG CỐ BÀI
Câu 3: Cho các bước sau:
(1) Cho tự thụ phấn hoặc lai xa để tạo ra các giống
thuần chủng.
(2) Chọn lọc các thể đột biến có kiểu hình mong
muốn.
(3) Xử lí mẫu vật bằng tác nhân đột biến.
(4) Tạo dòng thuần chủng.
Quy trình tạo giống bằng phương pháp gây đột
biến là:
A. (1) → (3) → (2)
B. (3) → (2) → (1)
C. (3) → (2) → (4)
D. (2) → (3) → (4)

Các chủng vsv
gây hại cho
các SV ko có
lợi cho con
người

Vi sinh vật

Chủng nấm men để
sản xuất sinh khối

TIA
PHÓNG
XẠ

Chủng vi
khuẩn
tổng hợp
penicilin
cao gấp
200 lần

Cừu A

Cừu B

Chuyển
nhân TB
tuyến vú vào
TB trứng

Nuôi
cấy

Cừu C (mang thai hộ)

Nhóm 5 và 6:
Hãy nêu các
bước trong kĩ
thuật nhân bản
vô tính ở cừu
Đôly. Nếu bạn
có 1 con chó
mang kiểu gen
quý hiếm. Theo
bạn có thể sử
dụng kĩ thuật
nào để tạo ra
nhiều con chó có
kiểu gen y hệt
như con chó của
bạn?

xử lí consixin

Cây con
(2n).

(n).

Cây
lưỡng
bội (2n)
Aa

GP

A

Nuôi cấy hạt
phấn (n) trong
ống nghiệm

a

a

xử lí consixin

aa

- Tạo cây lưỡng
bội có kiểu gen
đồng hợp tử về
tất cả các gen 
giống
thuần
chủng

NMU

Táo Gia Lộc  Táo má
hồng

Thực vật
TIA
GAMMA

Lúa Mộc Tuyền  Lúa
MT1

Quả không hạt

CONSIXIN

II. Tạo giống bằng công nghệ tế bào
HS đọc TT mục II và quan sát hình 19 để thảo luận nhóm theo các
nội dung sau:
Nhóm 1,2

• Muốn
nhân
nhanh những
giống
cây
trồng quý hiếm
nào đó thì các
nhà
chọn
giống sẽ chọn
biện
pháp
nào? Những
dòng thuần về
tất cả các gen
thì có thể được
tạo ra bằng kĩ
thuật gì?

Nhóm 3,4

• Làm thế nào
có thể khắc
phục được
hiện tượng
không
tạo
được con lai
khác
loài
giữa các loài
thực
vật?
Cách
tiến
hành
kĩ
thuật đó như
thế nào?

Nhóm 5,6

• Hãy nêu các
bước trong kĩ
thuật nhân bản
vô tính ở cừu
Đolly. Nếu bạn
có 1 con chó
mang kiểu gen
quý hiếm. Theo
bạn có thể sử
dụng kĩ thuật nào
để tạo ra nhiều
con chó có kiểu
gen y hệt như
con
chó
của