CHÀO MỪNG CÁC EM
ĐẾN VỚI TIẾT HỌC HÔM NAY!

Số Pi được người Ba-bi-lon
(Babylon) cổ đại phát hiện gần
bốn nghìn năm trước và được
biểu diễn bằng chữ cái Hy Lạp π
từ giữa thế kỉ XVIII. Số π thể hiện
mối liên hệ đặc biệt giữa độ dài
của một đường tròn với độ dài
đường kính của đường tròn đó.

Mối liên hệ đặc biệt giữa độ
dài của một đường tròn với
độ dài đường kính của
đường tròn đó là gì?

BÀI 9: TỈ SỐ.
TỈ SỐ PHẦN TRĂM
(3 Tiết)

NỘI DUNG
BÀI HỌC

01 Tỉ số
02 Tỉ số phần trăm

HĐ1

Căn cứ vào thương trong
phép chia số 1000 cho 10,
em có kết luận gì về quan

Viết thương trong phép

hệ của hai số 1000 và 10?

chia số 1 000 cho số 10
để so sánh chúng.

Thương 1 000 : 10 (cũng
kí hiệu là ) thể hiện sự so
sánh số 1 000 với số 10.

KẾT LUẬN

Tỉ số của a và b (b 0) là
thương trong phép chia số a
cho số b, kí hiệu là a : b
hoặc

VD:
a) Đọc các tỉ số sau: ;
b) Viết các tỉ số của: 12 và -7;
và 2,1.

a) Tỉ số được gọi là: tỉ số của
5 và 6.
Tỉ số được gọi là: tỉ số của
0,2 và 3,1.
b) Tỉ số của 12 và -7 là:
Tỉ số của và 2,1 là:

Lưu ý:

Tỉ số của số a và số b
phải được viết theo đúng

Nếu tỉ số của a và b

thứ tự hoặc a : b.

được viết dưới dạng
thì ta cũng gọi a là tử

Tỉ số là phân số nếu cả

số và b là mẫu số.

tử a và mẫu b đều là số
nguyên.

Hoạt động cặp đôi
Luyện tập 1:
a) Viết tỉ số của -5 và -7;
23,7 và 89,6; 4 và
b) Trong các tỉ số đã viết, tỉ
số nào là phân số?

Giải
a) Tỉ số của -5 và -7 là:
Tỉ số của 23,7 và 89,6 là:
Tỉ số của 4 và là:
b) Tỉ số là phân số.

2. Tỉ số của hai địa lượng (cùng loại và cùng đơn vị
đo)
Bạn Phương đi bộ với vận tốc 4km/h. Bạn Quân đi

HĐ2

bộ với vận tốc 5 km/h. Tính tỉ số giữa vận tốc của
bạn Phương và vận tốc của bạn Quân.
Giải

Tỉ số giữ vận tốc của bạn Phương và vận tốc của bạn Quân là:
=.

KẾT LUẬN

Tỉ số của hai đại lượng (cùng loại
và cùng đơn vị đo) là tỉ số giữa
hai số đo của hai đại lượng đó.
Lưu ý:
Tỉ số của hai đại lượng thể hiện
độ lớn của đại lượng này so với
đại lượng kia.

Giải

Ví dụ 3

Ta có: Số đo độ dài đoạn thẳng AB là 9 (cm)
Số đo độ dài đoạn thẳng CD là 6 (cm)
Vậy tỉ số độ dài của đoạn thẳng AB

độ dài
ó
c
B
A
g
n
ẳ
Đoạn th
có độ
D
C
g
n
ẳ
th
n
ạ
o
9cm, đ
độ dài
ố
s
tỉ
h
ín
T
.
dài 6cm
và đoạn
B
A
g
n
ẳ
th
n
ạ
của đo
thẳng CD.

và đoạn thẳng CD là = =
Ta còn có thể viết:
AB : CD = hoặc AB : CD = 3 : 2

Luyện tập 2:
Trong không khí, ánh sáng chuyển động với vận tốc
khoảng 300 000 km/s, còn âm thanh lan truyền với vận tốc
khoảng 343,2 m/s.
Tính tỉ số vận tốc ánh sáng và vận tốc âm thanh.

Ta có:
Vận tốc chuyển động của ánh sáng là:
x = 300 000 km/s = 300 000 000 m/s
Vận tốc chuyển động của âm thanh là:
y = 343,2 m/s
Vậy tỉ số của vận tốc ánh sáng và vận tốc âm thanh là:
=

HĐ3

II. Tỉ số phần trăm

Tính tỉ số phần trăm của
3 và 5

Giải

1. Tỉ số phần trăm

Bước 1: = 0,6

của hai số

Bước 2: 0,6 . 100% = 60%

KẾT LUẬN
• Tỉ số phần trăm của a và b là . 100%
• Để tính tỉ số phần trăm của a và b, ta làm
như sau:
 Bước 1. Viết tỉ số
 Bước 2. Tính số và viết thêm % vào
bên phải số vừa nhận được

Lưu ý

 Có hai cách tính là:
• Chia a cho b để tìm thương (ở dạng
số thập phân) rồi lấy thương đó nhân
với 100.
• Nhân a với 100 rồi chia cho b, viết
thương nhận được ở dạng số nguyên
hoặc số thập phân.

Lưu ý

 Tỉ số không nhất thiết là số nguyên.
 Khi tỉ số

không là số nguyên thì ta

thường viết tỉ số đó ở dạng số thập phân
có hữu hạn chữ số sau dấu “,” (hoặc xấp
xỉ bằng số thập phân có hữu hạn chữ số
sau dấu “,”).

và b
a
a
ủ
c
m
ă
tr
phần
Khi tính tỉ số
hì ta
t
n
â
h
p
p
ậ
th
ố
òn s
mà phải làm tr
trên:
ở
u
ê
n
ã
đ
i
a
h
thứ
làm theo cách
b và
o
h
c
ia
h
c
i
rồ
00
Nhân a với 1
n được.
ậ
h
n
n
â
h
p
p
ậ
h
làm tròn số t

Luyện tập 3:

Giải

Tính tỉ số phần trăm của a
và b với b lần lượt là các số
sau: 10; 100; 1 000
Luyện tập 4:
Tính tỉ số phần trăm (làm
tròn đến hàng phần mười)
của 12 và 35.

Tỉ số phần trăm của 12 và 35 là:
% = % ≈ 34,3%

2. Tỉ số phần trăm của hai địa lượng (cùng loại và cùng đơn vị đo)
Xe ô tô tải đi với vận tốc 45km/h, xe ô tô con đi với

HĐ4

vận tốc 60km/h. Vận tốc của xe ô tô tải bằng bao
nhiêu phần trăm vận tốc của xe ô tô con?
Giải
Tỉ số phần trăm của vận tốc ô tô tải và ô tô con là:

KẾT LUẬN

Lưu ý:
Tỉ số phần trăm của đại

Tỉ số phần trăm của hai đại
lượng (cùng loại và cùng
đơn vị đo) là tỉ số phẩn trăm
của hai số đo của hai đại
lượng đó.

lượng thứ nhất có số đo (đại
lượng) a và đại lượng thứ
hai có số đo (đại lượng) b là:

Áp dụng các quy tắc vừa học để thực hiện Ví dụ 6
Ví dụ 6: Tỉ số của số bé trai và số bé gái khi sinh của Việt
Nam có xu hướng tăng từ 2006 đến năm 2019. Tỉ số này năm
2019 là 1 115 bé trai/ 1 000 bé gái. Trong năm 2019:
a) Tỉ số phần trăm của số bé trai được sinh ra so với bé gái
được sinh ra là bao nhiêu?
b) Tỉ số phần trăm của số bé trai được sinh ra so với tổng số
bé sinh ra là bao nhiêu (làm tròn đến hàng phần mười)?

Áp dụng các quy tắc vừa học để thực hiện Ví dụ 6
Ví dụ 6: Tỉ số của số bé trai và số bé gái khi sinh của Việt
Nam có xu hướng tăng từ 2006 đến năm 2019. Tỉ số này năm
2019 là 1 115 bé trai/ 1 000 bé gái. Trong năm 2019:
c) Tính hiệu giữa tỉ số phần trăm của số bé trai được sinh ra
so với tổng số bé sinh ra và tỉ số phần trăm của số bé gái
được sinh ra so với tổng số bé sinh ra. Kết quả đó cho em
thấy điều gì về giới tính khi sinh ở nước ta trong năm 2019?

Giải

a) Tỉ số phần trăm của số bé trai được sinh ra so
với bé gái được sinh ra là:
= 111,5%
b) Tỉ số phần trăm của số bé trai được sinh ra so
với tổng số bé sinh ra là:
% = % ≈ 52,7%

Giải

c) Tỉ số phần trăm của số bé gái được sinh ra so với
tổng số bé sinh ra là:

100% - 52,7% = 47,3%

Hiệu giữa tỉ số phần trăm của số bé trai được sinh ra
so với tổng số bé sinh ra và tỉ số phần trăm của số bé
gái được sinh ra so với tổng số bé sinh ra là:
52,7% - 47, 3% = 5,4%
Kết quả trên cho ta thấy tình trạng mất cân bằng giới
tính khi sinh ở nước ta trong năm 2019.

Luyện tập 5:
Theo ước tính ngày 19/12/2019,
dân số Việt Nam tính đến 0 giờ
ngày 01/4/2019 là 96 208 984
người, trong đó có 47 881 061
nam và 48 327 923 nữ. Hãy tính
tỉ số phần trăm của dân số nữ
so với dân số cả nước (làm tròn
đến hàng phần trăm).

Giải
Tỉ số phần trăm của dân số nữ
so với dân số cả nước là:

LUYỆN TẬP
Bài 1 (SGK - tr65): Tính tỉ số của
a) m và 75cm
b) giờ và 25 phút
c) 10 kg và 10 tạ

Giải

a) 75 cm = 0,75 m
Tỉ số của m và 75cm là: : 0,75 =
b) 25 phút = giờ
Tỉ số của giờ và 25 phút là: :
c) 10 tạ = 1000 kg
Tỉ số của 10 kg và 10 tạ là: 10 : 1000 = 0,01

Giải

Bài 2 (SGK - tr65) Tính tỉ số
phần trăm (làm tròn đến
hàng phần mười) của:
a) 16 và 75
b) 6,55 và 8,1

a) Tỉ số phần trăm của 16 và
75 là:
b) Tỉ số phần trăm của 6,55 và
8,1 là:

Bài 3 (SGK - tr65): Một doanh nghiệp thống
kê số lượng xi măng bán được trong bốn
tháng cuối năm 2019 ở biểu đồ Hình 1.
a) Hỏi tháng nào doanh nghiệp bán được
nhiều xi măng nhất? Ít xi măng nhất?
b) Tính tỉ số phần trăm của số lượng xi măng bán ra trong tháng
12 và tổng số lượng xi măng bán ra trong cả bốn tháng (làm tròn
kết quả đến hàng đơn vị.

Giải

a) Tháng 12 doanh nghiệp bán được nhiều xi măng nhất
Tháng 9 và tháng 10 doanh nghiệp bán được ít xi măng nhất
b) Lượng xi măng bán ra trong tháng 12 là:
30 . 4 + 15 = 135 (tấn)
Lượng xi măng bán ra trong cả 4 tháng là:
30 . 3 + 30 . 3 + 30 . 4 + 135 = 435 (tấn)
Tỉ số phần trăm của số lượng xi măng bán ra trong tháng 12 và
tổng lượng xi măng bán ra trong cả bốn tháng là:

Hoàn thành các bài
tập sau:

VẬN DỤNG

Bài 1: Một người đi bộ một
phút được 50 m và một người
đi xe đạp một giờ được 8 km.
Tính tỉ số vận tốc của người đi
bộ và người đi xe đạp.

Giải

Ta có: 1' = 60s; 8km = 8 000m; 1h = 3 600s
Vận tốc của người đi bộ là: = (m/s)
Vận tốc của người đi xe đạp là: = (m/s)
Tỉ số vận tốc của người đi bộ và người đi xe
đạp là: =

Bài 2: Trong một cuộc thi trồng cây lớp 6A trồng được 25
cây, lớp 6B trông được 20 cây, lớp 6C trồng được 30 cây.
Tính tỉ số phần trăm số cây của lớp 6A so với tổng số cây
của cả 3 lớp (làm tròn đến hàng đơn vị).
Giải
Tổng số cây 3 lớp trồng được là: 25 + 20 + 30 = 75 (cây)
Tỉ số phần trăm số cây của lớp 6A so với tổng số cây của
cả 3 lớp là: . 100%

Nếu tăng một cạnh của hình chữ nhật thêm 20% độ

Bài 3

dài của nó và giảm cạnh kia đi 20% độ dài của nó thì
diện tích của hình chữ nhật đó thay đổi như thế
nào?

Giải

Gọi hai cạnh của hình chữ nhật là x, y. Diện tích ban đầu là x.y
Tăng cạnh x thêm 20% độ dài của nó thì độ dài mới là 120%x
Giảm cạnh y 20% độ dài của nó thì độ dài mới là 80%y.
Diện tích hình chữ nhật mới là:
120%x . 80%y = x.y. = x.y. = x.y. 96%
Vậy diện tích mới bằng 96% diện tích cũ, tức là giảm đi 4%

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
03

01
02
Ôn lại kiến thức
đã học

Đọc phần Có thể
em chưa biết

04
Hoàn thành các bài
tập còn lại SGK và Chuẩn bị bài sau
bài tập SBT

Hai bài toán về
phân số

HẸN GẶP LẠI CÁC EM
TRONG TIẾT HỌC SAU!