2

Bài 21: VÙNG ĐẤT PHÍA NAM
TỪ ĐẦU THẾ KỈ X ĐẾN ĐẦU THẾ KỈ XVI

MỤC TIÊU
1. Về năng lực:
* Năng lực chung
-Thực hiện bài học này sẽ góp phần hình thành và phát triển một số thành tố năng lực của học sinh như sau:
- Năng lực tự chủ và tự học: Tìm kiếm thông tin, đọc SGK, quan sát tranh ảnh để tìm hiểu về vùng đất phía Nam từ đầu TK X đến
đầu TK XVI
- Năng lực giao tiếp và hợp tác: Thảo luận nhóm để hoàn thành phiếu học tập
- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: Đề xuất giải pháp và đánh giá các giải pháp của bạn
* Năng lực chuyên biệt
- Bước đầu rèn luyện các năng lực lịch sử: tìm hiểu LS; nhận thức và tư duy LS; vận dụng bài học lịch sử vào thực tiễn. Cụ thể:
- Biết sưu tầm, khai thác tư liệu, kênh hình trong học tập lịch sử, rèn luyện năng lực tìm hiểu lịch sử
- Biết trình bày, suy luận, phản biện, tranh luận vế một vấn để lịch sử, rèn luyện năng lực nhận thức và tư duy lịch sử
- Nêu được những diễn biến cơ bản về chính trị, kinh tế, văn hoá của vùng đất phía Nam từ đầu thế kỉ X đến đầu thế ki XVI.
- Tìm kiếm, sưu tầm được tư liệu để phục vụ cho bài học và thực hiện các hoạt động thực hành, vận dụng.
2. Về phẩm chất:
- Bổi dưỡng tinh thần quý trọng, có ý thức bảo vệ đối với những thành tựu và di sản văn hoá của Chăm-pa, của cư dân sinh sống ở
vùng đất Nam Bộ từ thế kỉ X đến đầu thế kỉ XVI để lại.
- Tôn trọng sự đa dạng về văn hoá của các dân tộc trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam.

“ Nước non ngàn dặm đi... Cái tình chi...cái tình
chi ...”
Câu hát mở đầu trong làn điệu dân ca Nam
Bình nổi tiếng của xứ Huế đưa chung ta trở về vùng
đất phía Nam của Tổ quốc vào khoảng những thế kỉ
X- XVI. Thưở xa xưa đó, vùng đất từ Quảng Bình,
Quảng Trị đến Mũi Cà Mau ngày nay, tình hình
chính trị, kinh tế, văn hóa đã diễn biến như thế nào?

Bài 21: VÙNG ĐẤT PHÍA NAM
TỪ ĐẦU THẾ KỈ X ĐẾN ĐẦU THẾ KỈ XVI
Kểkhoảng
tên
các Bắc
danh
nhân
vănBắc
hoáđộc
tiêu
biểu
Khu
vực
Bộ
và
Trung
Nguyễn
Trãi,
Lê
Thánh
Tôn
giáo
chiếm
địa
vị
tôn
Từ
thế
kỉ
VII
TCN
đến
Địa
bàn
chủ
yếu
của
nhà
Văn
Lang,
sau
đó
là
Âu
Lạc,
Nho
giáo
thời
Lê
sơ
?
Bộ
thời
Lê
sơ?
những
Tông,
thế
Lương
kỉLang
đầu Nam
Công
Thế
Vinh,
nước
Văn
là
khunguyên,
vực
Chăm-pa,
Phù
trên
lãnh
thổ
Việt
Nam
đã
hình
Ngô
Sĩ
Liên
nào?
thành các quốc gia sơ kì nào?

Tronggiai
giaiđoạn
đoạn
từ thế
đầukỷthế
kỉ Xđầuđến
 Trong
từ đầu
X đến
thế
XVI,
phíađất
Namphía
của Đại
đầukỷthế
kỉvùng
XVI,đất
vùng
Nam
Việt bao gồm khu vực Duyên hải Nam
của Đại Việt bao gồm những phần
Trung Bộ và Nam Bộ của Việt Nam hiện
lãnh thổ nào thuộc Việt Nam hiện
nay.
nay?

Từ đầu thế kỉ X đến thế kỉ XVI, vương quốc
Kênh
hình
gợi
cho
em
suy
Chăm-pa và vùng đất Nam Bộ tiếp tục phát
nghĩ
vềtrình
vùng
đất
phía
triển
theogì
tiến
lịch sử
riêng,
sau đó
từng
bước
hội
nhập
vào
dòng
chảy
lịch
sử
Nam
Việt
Nam
từ
thế
kỉ
X
văn hóa Việt Nam thống nhất.

đến đầu thế kỉ XVI?

Từ đầu thế kỉ X đến thế kỉ XVI, vương
quốc Chăm-pa và vùng đất Nam Bộ tiếp
tục phát triển theo tiến trình lịch sử riêng,
sau đó từng bước hội nhập vào dòng chảy
lịch sử - văn hóa Việt Nam thống nhất.

1. Diễn biến cơ bản về chính trị của vùng đất phía Nam
từ đầu thế kỉ X đến đầu thế kỉ XVI
đọc thông tin trong SGK trang
93, hoạt động cặp đôi hoàn
thành các phiếu học tập



1. Diễn biến cơ bản về chính trị của vùng đất phía Nam từ đầu
thế kỉ X đến đầu thế kỉ XVI

a. Chăm-pa

Thời gian
Từ đầu thế kỉ X đến

Sự kiện chính trị tiêu biểu
Thường xuyên xảy ra chiến tranh với 2 nước

đầu thế kỉ XVI

Đại Việt và Cam-pu-chia

Cuối thế kỉ XIII
Nửa sau thế kỉ XIV
đến cuối thế kỉ XV

Chăm-pa và Đại Việt thiết lập mối quan hệ hoà
hiếu
Xung đột giữa Chăm-pa và Đại Việt lại tái diễn

 b. Vùng đất Nam Bộ
Thời gian
Thế kỉ VII

Sự kiện chính trị tiêu biểu
Phù Nam bị Chân Lạp xâm chiếm, vùng đất
Nam Bộ thuộc quyền cai quản của Chân Lạp

Những thế

Chân Lạp không quản lí được vùng đất

kỉ sau đó

Nam Bộ. Nam Bộ bị bỏ hoang từ thuở đó

Cuối thế kỉ XVI

Có sự xuất hiện và khai phá của người Việt


Lĩnh
vực

2. Tình hình kinh tế, văn hoá vùng đất phía Nam từ đầu thế
kỉ X đến đầu thế kỉ XVI
Thành tựu

- Trồng lúa giữ vai trò chủ đạo.
- Nghề đánh cá phát triển, và trở thành một ngành kinh tế quan trọng
của cư dân thời kì này.
Kinh tế - Một số nghề thủ công được duy trì và phát triển: đồ gốm, dệt vải,
đóng thuyền,…
- Buôn bán sản vật, trao đổi hàng hóa với thương nhân nước ngoài. 

Văn

Từ thế kỉ XI đến thế kỉ XV, Đại Việt đã tổ chức nhiều đợt di dân vào
vùng phía Nam. Người Việt và người Chăm sinh sống hòa thuận, hòa
nhập về văn hóa.


Lĩnh vực

2. Tình hình kinh tế, văn hoá vùng đất phía Nam từ đầu thế
kỉ X đến đầu thế kỉ XVI

Kinh tế

Văn hoá

Thành tựu

- Trồng lúa giữ vai trò chủ đạo.
- Nghề đánh cá phát triển, và trở thành một ngành kinh tế quan trọng
của cư dân thời kì này.
- Một số nghề thủ công được duy trì và phát triển: đồ gốm, dệt vải,
đóng thuyền,…
- Buôn bán sản vật, trao đổi hàng hóa với thương nhân nước ngoài. 
Từ thế kỉ XI đến thế kỉ XV, Đại Việt đã tổ chức nhiều đợt di dân vào
vùng phía Nam. Người Việt và người Chăm sinh sống hòa thuận, hòa
nhập về văn hóa.
- Người Việt tôn trọng và tiếp thu tín ngưỡng của người Chăm. 
- Nhiều đền tháp Chăm trở thành nơi thờ cúng chung của cả người Việt

Em có biết
Ngày nay ở Thừa Thiên Huế vẫn còn nhiều dòng
họ gốc Chăm: họ Ông, Ma, Trà, Chế. Trong quá
trình hình thành văn hóa Huế, văn hóa Chăm có sự
ảnh hưởng nhất định trong âm nhạc, tín ngưỡng và
cả trong cách ăn mặc.

Từ thế kỉ X đến đầu thế kỉ XVI, Chăm-pa là điểm dừng chân
của thương nhân
và động
các nhàkinh
hàngtếhải,
thám hiểm nổi tiếng thế
Hoạt
nào
giới như: Mác-cô
Pô-lô,…
Từ
thế
kỷ
X,
các
cảng
của
Chăm
Pa
của Chăm-pa khiến em ấn
đã được biết đến như là những thương cảng quan trọng trên
tượng
nhất?
Vì
sao
Biển Đông, nằm trên hành trình thương mại đường biển giữa
phương Đông và phương Tây vẫn được gọi là “Con đường tơ
lụa trên biển”. Trong các tập du kí để lại, Chăm-pa được mô tả
là một vương quốc xinh đẹp và giàu có.

Em đã được tìm hiểu về thành tựu văn
hoá Chăm-pa từ thế kỉ II đến thế kỉ X, em
có nhận xét gì về thành tựu văn hoá giữa
hai thời kì?
Thành tựu văn hoá Chăm-pa thời kì này có sự phát triển trên cơ
sở nền tảng của những giá trị được tạo dựng được từ thời kì
trước. Tuy nhiên, vẫn có những nét đặc trưng riêng mang dấu
ấn lịch sử riêng của thời kì.

LUYỆN TẬP

Giai đoạn từ thế kỉ X-XVI

Giai đoạn từ thế kỉ I-VII

- Buôn bán không còn

Buôn bán, giao thương đường biển

phát triển nữa

phát triển

- Nông nghiệp chủ yếu

- Trồng lúa nước, chăn nuôi gà lợn,

dựa vào lúa nước.

làm gốm,...

- Văn hóa ảnh hưởng ít
nhiều của Ăng-Co và
Trung Quốc

- Ảnh hưởng đậm nét của văn hóa Ấn
Độ, nhiều tác phẩm nghệ thuật điêu
khắc tinh xảo, có giá trị cao.

Năm 1069, vua Cham-pa đã nhường lại những vùng đất nào
cho Đại Việt?
A. Ma Linh, Chiêm Động, Cổ Luỹ..
.

B. Địa Lý, Ma Linh, Chiêm Động.
C. Bố Chính, Địa Lý, Ma Linh
D. Chiêm Động, Cổ Luỹ, Vi-giay-a.

Hết
giờ

00
01
02
06
03
09
04
08
07
05
10

Start
Đáp án

•Để tạo nên sự yên ổn lâu dài ở phía nam, vua Lê đã làm gì?

A. Lập hai nước đệm là Hoa Anh và Nam Bàn.
.

B. Lập hai nước đệm là Hoa Anh và Nam Bàn.
C. Đổi châu Ô, châu Rí thành châu Thuận, châu Hoá.
D. Thường xuyên đem quân đánh Cham-pa.

Hết
giờ

00
01
02
06
03
09
04
08
07
05
10

Start
Đáp án

Đạo Quảng Nam thời Lê sơ bao gồm những tỉnh nào ngày nay?

A. Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định.
B. Quảng Bình, Thừa Thiên Huế, Quảng Nam.

.

C. Thừa Thiên Huế, Quảng Nam, Quảng Ngãi.
D. Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên.

Hết
giờ

00
01
02
06
03
09
04
08
07
05
10

Start
Đáp án

Vùng đất Chiêm Động thời Lê sơ thuộc tỉnh nào ngày nay?

A. Phú Yên
.

B. Quảng Ngãi.
C. Bình Định.
D. Quảng Nam.
.

Hết
giờ

00
01
02
06
03
09
04
08
07
05
10

Start
Đáp án

Vùng đất Cổ Luỹ thời Lê sơ thuộc tỉnh nào ngày nay?
A. Quảng Ngãi.
.

B. Quảng Nam.
C. Bình Định.
D. Phú Yên.

Hết
giờ

00
01
02
06
03
09
04
08
07
05
10

Start
Đáp án

Chăm-pa là vương quốc thuộc khu vực nào của nước
ta hiện nay?
A. Đông Nam Bộ..
.

B. Miền Bắc.
C. Miền Trung.
D. Tây Nam Bộ.

Hết
giờ

00
01
02
06
03
09
04
08
07
05
10

Start
Đáp án

•Tại sao từ nửa sau thế kỉ XIV, lãnh thổ nhà nước
Chăm-pa bị thu hẹp dần?
A. Do phải cắt phần đất phía Bắc lãnh thổ cho Chân Lạp.
B. Cắt đất cho Đại Việt để dễ bề cai quản phần lãnh thổ còn lại.
.

C. Do thua trong các cuộc xung đột nên phải cắt đất cho Đại Việt
D. Cắt đất cho Đại Việt để Đại Việt bảo vệ Chăm-pa.

Hết
giờ

00
01
02
06
03
09
04
08
07
05
10

Start
Đáp án

Từ thế kỉ X đến thế kỉ XV, từ lưu vực sông Đồng
Nai trở vào có tình hình như thế nào?
.

A. Gần như không có dấu chân người.
B. Khu vực hoang vu, dân cư thưa thớt.
C. Đã có nhiều cư dân đến đây sinh sống.
D. Diễn ra hoạt động giao thương tấp nập.

Hết
giờ

00
01
02
06
03
09
04
08
07
05
10

Start
Đáp án

Tại sao Chăm-pa và Đại Việt lại thực hiện liên
minh hôn nhân?
A. Để cho Chăm-pa mở rộng hoạt động thương mại..
.

B. Để tăng cường mối quan hệ hoà hiếu giữa hai nước.
C. Để chứng tỏ Chăm-pa thần phục Đại Việt.
D. Để Chăm-pa mở rộng lãnh thổ về phía Bắc.

Hết
giờ

00
01
02
06
03
09
04
08
07
05
10

Start
Đáp án

Từ thế kỉ X đến đầu thế kỉ XVI, hoạt động
kinh tế nào giữ vai trò chủ đạo ở Chăm-pa?
A. Buôn bán.
.

B. Đánh cá.
C. Làm đồ gốm.
D. Trồng lúa.

Hết
giờ

00
01
02
06
03
09
04
08
07
05
10

Start
Đáp án

Biển khơi và kĩ thuật đóng thuyền đã tạo điều kiện cho nghề
nào phát triển ở Chăm-pa?
A. Đánh cá.
.

B. Trồng lúa.
C. Dệt vải.
D. Làm đồ gốm

Hết
giờ

00
01
02
06
03
09
04
08
07
05
10

Start
Đáp án

Từ sau thế kỉ XIV đến cuối thế kỉ XV, lãnh thổ Chămpa có đặc điểm gì?
A. Mở rộng về phía Nam.
.

B. Mở rộng về phía Bắc.
C. Bị thu hẹp dần
D. Bị sáp nhập vào Cam-pu-chia.

Hết
giờ

00
01
02
06
03
09
04
08
07
05
10

Start
Đáp án

Từ thế kỉ XI đến thế kỉ XV, triều đình phong kiến Đại Việt
đã tổ chức nhiều đợt di dân vào vùng đất phía Nam nhằm
mục đích gì?

A. Để xây dựng các thành thị
.

B. Khai phá, mở rộng lãnh thổ
C. Tạo điều kiện mở mang thủ công nghiệp.
D. Để giao lưu buôn bán với nước ngoài.

Hết
giờ

00
01
02
06
03
09
04
08
07
05
10

Start
Đáp án

Người Chăm và người Việt cùng sinh sống với nhau trên
một vùng lãnh thổ đã có tác dụng gì về mặt văn hoá?
•A. Tạo điều kiện cho hai nền văn hoá Chăm, Việt hoà
nhập với nhau.
.
•B. nnền văn hoá của người Chăm bị mất đi.
•C. Làm cho nền văon hoá của người Việt bị mất đi.
•D. Hai nền văn hoá luôn trg tình trạng mâu thuẫn, không
thể hoà nhậpLàm

cho

Hết
giờ

00
01
02
06
03
09
04
08
07
05
10

Start
Đáp án

Sau khi vương quốc Phù Nam bị Chân Lạp xâm
chiếm, vùng đất Nam Bộ có đặc điểm như thế
nào?
.

A. Đã hình thành các thành thị sầm uất..
B. Được Chân Lạp cai quản rất chặt chẽ.
C. Bị sáp nhập vào Chăm-pa.
D. Vùng đất Nam Bộ bị bỏ hoang từ đó

Hết
giờ

00
01
02
06
03
09
04
08
07
05
10

Start
Đáp án