I. Nhận xét:
1. So sánh nghĩa của các từ in đậm trong mỗi ví dụ sau:
a) Sau 80 năm giời nô lệ làm cho nước nhà bị yếu hèn, ngày nay
chúng ta cần phải xây dựng lại cơ đồ mà tổ tiên đã để lại cho
chúng ta, làm sao cho chúng ta theo kịp các nước khác trên hoàn
cầu. Trong công cuộc kiến thiết đó, nước nhà trông mong chờ
đợi ở các em rất nhiều.
Hồ Chí Minh

b) Màu lúa chín dưới đồng vàng xuộm lại. Nắng nhạt ngả
màu vàng hoe. Trong vườn, lắc lư những chùm quả xoan vàng
lịm không trông thấy cuống, như những chuỗi tràng hạt bồ đề
treo lơ lửng.
Tô Hoài

Nghĩa của các từ trong mỗi ý trên giống nhau hay khác
nhau?
a)Xây dựng - kiến thiết
b)Vàng xuộm - vàng hoe - vàng lịm

 Kết luận:

- Nghĩa của các từ trong mỗi ý trên giống nhau (cùng chỉ
một hoạt động, một màu)
- Những từ có nghĩa giống nhau như vậy là các từ đồng
nghĩa.

2. Thay những từ in đậm trong mỗi ví dụ trên cho nhau rồi rút ra
nhận xét: Những từ nào thay thế được cho nhau? Những từ nào
không thay thế được cho nhau? Vì sao?
a)Sau 80 năm giời nô lệ làm cho nước nhà bị yếu hèn, ngày nay
chúng ta cần phải xây dựng lại cơ đồ mà tổ tiên đã để lại cho chúng

kiến thiết

ta, làm sao cho chúng ta theo kịp các nước khác trên hoàn cầu.
Trong công cuộc kiến thiết đó, nước nhà trông mong chờ đợi ở các
em rất nhiều.

xây dựng

Từ xây dựng và kiến thiết có thể thay thế cho
nhau được vì nghĩa của các từ ấy giống nhau hoàn
toàn (làm nên một công trình kiến trúc, hình thành một
tổ chức hay một chế độ chính trị, xã hội, kinh tế).

b) Màu lúa chín dưới đồng vàng xuộm lại. Nắng nhạt ngả
màu vàng hoe. Trong vườn, lắc lư những chùm quả xoan
vàng lịm không trông thấy cuống, như những chuỗi tràng
hạt bồ đề treo lơ lửng.
• Vàng xuộm, vàng hoe, vàng lịm không thể thay thế cho nhau
vì nghĩa của chúng không giống nhau hoàn toàn.
• vàng
Vàngxuộm
xuộm chỉ màu vàng đậm của lúa chín.
• vàng
Vàng hoe
hoe chỉ màu vàng nhạt, tươi, ánh lên.
• Còn vàng lịm chỉ màu vàng của quả chín, gợi cảm giác rất
ngọt.

 Ghi nhớ:

1. Từ đồng nghĩa là những từ có nghĩa giống nhau hoặc gần
giống nhau.
VD: siêng năng, chăm chỉ, cần cù, …
2. Có những từ đồng nghĩa hoàn toàn, có thể thay thế cho nhau
trong lời nói.
VD: hổ, cọp, hùm, …
3. Có những từ đồng nghĩa không hoàn toàn. Khi dùng những
từ này, ta phải cân nhắc lựa chọn cho đúng.
VD: - Ăn, xơi, chén, …(biểu thị thái độ, tình cảm khác nhau đối
với người đối thoại hoặc điều được nói đến).
- Mang, khiêng, vác, …(biểu thị̣ những cách thức hành
động khác nhau).

III. LUYỆN TẬP
Bài 1: Xếp những từ in đậm thành từng nhóm đồng nghĩa:

Sau 80 năm giời nô lệ làm cho nước nhà bị yếu hèn,
ngày nay chúng ta cần phải xây dựng lại cơ đồ mà tổ tiên
đã để lại cho chúng ta, làm sao cho chúng ta theo các
nước khác trên hoàn cầu. Trong công cuộc kiến thiết đó,
nước nhà trông mong ở các em rất nhiều. Non sông Việt
Nam có trở nên tươi đẹp được hay không, dân tộc Việt
nam có bước tới đài vinh quang để sánh vai cùng với các
cường quốc năm châu được hay không, chính là nhờ
một phần lớn ở công học tập của các em.
Hồ Chí Minh

+ nước nhà - non sông
+ hoàn cầu - năm châu

Bài 2: Tìm những từ đồng nghĩa với những từ sau đây:
đẹp, to lớn, học tập.
M: đẹp-xinh
Đẹp: đẹp đẽ, đèm đẹp, xinh, xinh xắn, xinh tươi, tươi đẹp,
mĩ lệ, …
To lớn: to, to đùng, to tướng, to kềnh, vĩ đại, khổng lồ, lớn,
…
Học tập: học, học hành, học hỏi, …

 Bài 3: Đặt câu với một cặp từ đồng nghĩa em vừa tìm
được ở bài tập số 2
M: - Quê hương em rất đẹp.
- Bé Hà rất xinh.
• Phong cảnh nơi đây thật mĩ lệ. /Cuộc sống mỗi ngày một
tươi đẹp.
• Em bắt được một chú cua to kềnh. / Còn Nam bắt được
một chú ếch to sụ.
• Chúng em rất chăm học hành. /Ai cũng thích học hỏi
những điều hay từ bạn bè.

10
0123456789
Chọn A, hoặc B, hoặc C.

Câu 1

Em hãy chọn ý đúng nhất.

A. Từ đồng nghĩa là những từ có nghĩa giống nhau.
B. Từ đồng nghĩa là những từ có nghĩa gần giống nhau.
C.Từ đồng nghĩa là những từ có nghĩa giống nhau hoặc
gần giống nhau.

10
0123456789

Chọn A, hoặc B, hoặc C, hoặc D
Câu 2

Dòng nào dưới đây là những từ đồng nghĩa?

A. hồng, đỏ, thẫm.
B. đen đúa, xanh đen, xanh hồ thủy.
C. mang, vác, đi, đứng.
D. Biếu, tặng, cho, bán.