Lời dẫn vào bài
Trong đời sống tự nhiên, ai ai cũng thầm công nhận một điều rằng, tình
cảm của con cái hình như thân thiết và gần gũi với mẹ hơn. Còn với cha thì
sao? Tình cha bao la và hy sinh vì con cái cũng không kém gì người mẹ, đôi
khi còn mãnh liệt và sâu sắc hơn. Là một chiến sĩ cách mạng xa nhà đi
thoát ly cách mạng từ khi đứa con đầu lòng còn chưa đầy tuổi, mãi đến khi
hòa bình lập lại ông Sáu mới có dịp về thăm nhà. Nôn nao và hạnh phúc
khôn tả khi nghĩ đến giây phút gặp con, ông Sáu lại thấy đau khổ và thất
vọng hơn khi con không nhận cha. Cuộc gặp gỡ sau 8 năm xa cách là khởi
đầu cho chuỗi những sự việc, thái độ, hành động thể hiện tình yêu thương
cha mãnh liệt của Thu. Chúng ta cùng n hau làm rõ cảm xúc của từng
nhân vật trong bài học hôm nay nhé!

Chiếc
lược
ngà

Nguyễn Quang Sáng

I. TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả

a.Cuộc đời :
Nguyễn Quang Sáng (bút danh
Nguyễn Sáng) sinh năm 19322014, quê ở huyện Chợ Mới,
tỉnh An Giang.
- Ông là nhà văn đã từng tham
gia hai cuộc kháng chiến chống
Pháp, chống Mỹ cứu nước
Nguyễn Quang Sáng

I. TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả
b. Sự nghiệp sáng tác
+ Truyện ngắn: “Con chim vàng” (1957),
“Chiếc lược ngà”(1966)…
+ Truyện vừa: “Câu chuyện bên trận địa pháo”(1966),
“Cái áo thằng hình rơm” (1975)…
+ Tiểu thuyết: “Nhật kí người ở lại” (1962),
“Dòng sông thơ ấu” (1985)…
+ Kịch bản phim: “Mùa gió chướng” (1977)
“Cánh đồng hoang” (1978 )…

I. TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả

c. Phong cách sáng tác :
Tác giả Nguyên An nhận xét: “Truyện ngắn của
Nguyễn Quang Sáng thường hấp dẫn người đọc
bằng những tình huống bất ngờ mà tự nhiên
hợp lí, bằng mạch kể chậm rãi, từ tốn mà đượm
chất xung đột của kịch. Ngôn ngữ Nam bộ trong
sáng tác của ông cũng vừa phải, có chỗ đậm đặc
song vẫn dễ gần”.

Nguyễn Quang Sáng

Phong cách sáng tác : Truyện ngắn của Nguyễn Quang
Sáng là lối viết chân chất, mộc mạc, bình dị với giong
văn đậm chất Nam Bộ.

I. TÌM HIỂU CHUNG
2. Tác phẩm

Hoàn cảnh sáng
tác
Năm 1966- khi Nguyễn
Quang Sáng đang hoạt
động tại chiến trường
Nam Bộ.

Vị trí
Nằm ở phần giữa của
truyện “ Chiếc lược
ngà”

I. TÌM HIỂU CHUNG
2. Tác phẩm

Bố cục

- Phần 1 (từ đầu đến "chị cũng không muốn bắt
nó về"): Ông Sáu trở về thăm nhà trong ba ngày
nghỉ phép nhưng bé Thu không nhận ông là ba.
- Phần 2 (tiếp theo đến "vừa nói vừa từ từ tuột
xuống"): Bé Thu nhận ra ba và cuộc chia tay
của hai cha con.
- Phần 3 (đoạn còn lại): Ông Sáu hi sinh ở
chiến trường và chuyện chiếc lược ngà

I. TÌM HIỂU CHUNG
2. Tác phẩm

Ý nghĩa nhan đề
• - Chiếc lược ngà là hình ảnh, chi tiết trung tâm của tác phẩm, gắn kết cuộc đời,
tính cách của các nhân vật và góp phần khắc họa sâu nội dung truyện.
• - Với bé Thu, chiếc lược ngà là mơ ước, là món quà đầu tiên và cũng là kỷ vật cuối
cùng của người cha. Bởi vậy, chiếc lược ngà là kỷ vật, là hình ảnh của người cha.
• - Với ông Sáu, chiếc lược ngà không chỉ là món quà ông dành tặng con mà còn là
hình bóng của cô con gái yêu quý. Bởi vậy, chiếc lược ngà là tất cả tình thương nỗi
nhớ ông gửi gắm cho cô con gái bé bỏng.
• - Với bác Ba, chiếc lược ngà là sự trao gửi thiêng liêng giữa người cán bộ cách
mạng với đứa con gái của người đồng đội đã nằm lại nơi chiến trường.
• - Với cha con ông Sáu, chiếc lược ngà là biểu tượng thiêng liêng bất diệt và cầu nối
tình cảm sâu nặng của hai cha con.

I. TÌM HIỂU CHUNG
2. Tác phẩm

Tình huống
* Tình huống 1:
truyện
Ông Sáu về phép thăm nhà, nhưng thật trớ trêu bé Thu đã không nhận ra
là ba, đến lúc hiểu ra sự thật thì ba con phải chia tay.
 Tình cảm mãnh liệt của bé Thu với ba.

* Tình huống 2:

Ở khu căn cứ, ông dồn hết tình thương, mong nhớ làm cây lược để tặng
con, nhưng ông đã hi sinh chưa kịp trao món quà cho con.
 Tình cảm sâu sắc của ba với con.

- Tình huống truyện kịch tính, chứa nhiều yếu tố bất ngờ tạo nên
nghệ thuật thắt nút. Từ đó, thể hiện tình cảm cha con thiêng liêng, sâu
nặng.
- Đặt nhân vật vào những tình huống éo le, làm cho những tình cảm
được đẩy lên cao trào. Qua đó, tác giả muốn khẳng định một điều hết
sức thiêng liêng: tình cảm cha con là thứ tình cảm bất tử, không súng
đạn nào chia cắt được.

I. TÌM HIỂU CHUNG
2. Tác phẩm

TÓM
TẮT
TRUYỆN

Ông Sáu về thăm gia đình . Bé Thu
không nhận ra ba vì vết thẹo trên mặt.

Ông Sáu dồn hết tình cảm vào
làm chiếc lược ngà.

Thu nhận ra ba cũng là lúc
ông Sáu phải ra đi.

Trước lúc hi sinh, ông còn
kịp đưa cây lược cho người
bạn.

I. TÌM HIỂU CHUNG
2. Tác phẩm

TÓM
TẮT
TRUYỆN

Ông Sáu xa nhà đi kháng
Bác Ba gặp chiến. Mãi đến khi con gái
lại Thu lúc lên 8 tuổi, ông mới có dịp về
Thu đã là thăm nhà với lòng mong
nhớ con da diết nhưng Thu
một cô
không chịu nhận cha.

giao liên
dũng cảm.

Trong một
trận càn, ông
hy sinh.
Trước lúc
nhắm mắt,
ônghai
còn kịp
Giữa
Ở khu
người
cha
dồn
hết
tình
Đến
lúccăn
Thucứ,
nhận
ra
tình
chacây
con
Suốt
bacha,
ngày
phép
ở
nhà,
trao
lược
người
nảy
nở
cảm
làm
một
bằng
bùngvào
dậyviệc
mãnh
liệt
trong
emlược
cũng
là về
lúc
anh
tìmchiếc
mọi
cách
vỗ
lại
cho
người
một
tình
cảm,
ngà
tặng
gái
bỏng.
ông voi
Sáuđể
phải
ra cô
đi. con
Thu
để bé
ba
ra
đi với
con
nhưng
Thu
nhất
định
bạn.
giống
như
là
lời hứa mua chokhông
em chiếc
lược.
chịu
tìnhgọi
cha“ba”.
con.

II. TÌM HIỂU VĂN BẢN
1. Nhân vật bé Thu

Hoàn cảnh
- Bé Thu sinh ra trong hoàn cảnh đất nước có
chiến tranh, cha phải đi lính chiến đấu chống
giặc, bé Thu chỉ biết cha qua một tấm ảnh
chụp.
- Sau tám năm dòng xa cách, ông Sáu- cha của
bé trở thăm nhà, thật trớ trêu thay, bé Thu lại
không nhận ra cha và tỏ thái độ lảng tránh ông.

II. TÌM HIỂU VĂN BẢN
1. Nhân vật bé Thu

Thái độ
và hành
động của
bé Thu
trước khi
nhận ra
ông Sáu

Thái độ
và hành
động của
bé Thu
khi nhận
ra ông
Sáu là ba

II. TÌM HIỂU VĂN BẢN
1. Nhân vật bé Thu

a, Thái độ và hành động của bé Thu trước khi nhận ra
ông Sáu là ba
* Khi mới gặp ông Sáu:
- Bé Thu giật mình, ngơ ngác, lạ
lùng, hốt hoảng, tái mặt, bổ chạy
thét lên: “Má! Má!”....

II. TÌM HIỂU VĂN BẢN
1. Nhân vật bé Thu

a, Thái độ và hành động của bé Thu trước khi nhận ra
ông
Sáu ngày
là ba
* Những
ông Sáu ở nhà
- Trong những ngày ông Sáu ở nhà, bé Thu có thái độ ngang ngạnh, thậm chí hỗn
xược với ông Sáu.
- Thu xa lánh ông Sáu trong khi ông Sáu luôn tìm cách vỗ về, Thu nhất quyết không
chịu gọi tiếng ba.
- Má dọa đánh, Thu buộc phải gọi ông Sáu vô ăn cơm, nhờ ông chắt nước cơm
nhưng lại nói trổng. (vô ăn cơm, cơm sôi rồi, chắt nước giùm cái, rồi cô bé tự xoay
sở)
- Bị dồn vào thế bí nó nhăn nhó muốn khóc nhưng tự lấy vá chắt nước cơm chứ
không chịu gọi ba.
- Thu hất tung cái trứng cá ra mâm, cơm văng tung tóe, bị ba đánh đòn nhưng cô
không khóc mà chạy sang nhà ngoại.

II. TÌM HIỂU VĂN BẢN
1. Nhân vật bé Thu

a, Thái độ và hành động của bé Thu trước khi nhận ra ông Sáu là ba
* Những ngày ông Sáu ở nhà

Nguyên nhân:
+ Gián tiếp: Bé thu sinh ra và lớn lên trong hoàn
cảnh đất nước đang chiến tranh. Bởi vậy, suốt
tám năm cô bé chỉ biết mặt ba qua một tấm hình
chụp chung với má.
+ Trực tiếp: Do khuôn mặt ông sáu có vết thẹo
khác với bức hình chụp với má trong tâm trí cô
bé.
+ Do bé Thu rất yêu ba, muốn bảo vệ hình ảnh
của ba mình, không cho phép ai mạo nhận.

 Sự ngang ngạnh và hành động
ngang ngược của Thu không đáng
trách. Cô bé không nhận ông Sáu là
cha vì cô bé chỉ nhớ một người duy
nhất là cha, đó là người chụp chung
ảnh với má. Ông Sáu có thêm vết thẹo
trên má khi bị thương nên khác với
người trong ảnh. Đó thực sự là tình
yêu thương sâu sắc và cảm động mà
Thu dành cho người cha của mình.

II. TÌM HIỂU VĂN BẢN
1. Nhân vật bé Thu

b. Khi bé Thu nhận ra ông Sáu là ba
- Được bà ngoại trò chuyện, tìm ra lí do Thu không nhận ông Sáu là cha và khuyên nhủ, con
bé lăn lộn suốt đêm không ngủ được, nó ân hận rồi căm thù giặc và thương ba nó vô hạn.
- Sáng hôm sau: Bé Thu Không còn ngang ngạnh, cau có, cố chấp mà thay vào đó là khuôn
mặt “sầm lại buồn rầu” và “ nhìn với vẻ nghĩ ngợi sâu xa”.
-Khi cô bé bắt gặp cái nhìn trìu mến và và buồn rầu cảu ba thì “ đôi mắt mênh mông của con
bé bỗng xôn xao”.
- Khi ông Sáu khẽ cất lời từ biệt thì cô bé mới chịu kêu ba một tiếng đến xe lòng: ''ba…)
    + Tiếng gọi ba cất lên trong sâu thẳm tâm hồn bé bỏng của con bé, sự khao khát tình cha
con bị kìm nén bỗng bật lên, tiếng gọi suốt 8 năm chờ đợi.
    + “Nó vừa kêu vừa chạy xô tới dang hai chân ôm lấy cổ ba nó”. Nó hôn khắp người ông
Sáu và hôn cả vết sẹo dài trên má ông

II. TÌM HIỂU VĂN BẢN
1. Nhân vật bé Thu

b. Khi bé Thu nhận ra ông Sáu là ba
+ Hai tay Thu ôm chặt cổ ba, chân quắp chặt lấy ba không muốn ông Sáu
rời đi: “ Ba! Không cho ba đi nữ! Ba ở nhà với con!” Đây là một ước mơ
rất thực. Em không muốn rời xa ba của mình khi đã nhận ra ba, em khao
khát được bù đắp những thiếu thốn tình cảm mà chiến tranh đã cắt lìa.
+ Khi buộc phải chia tay, Thu ao ước được ba mua cho cây lược ngà, cho
thấy cô muốn có vật kỉ niệm của ba để được thấy ba luôn bên mình.
* Nhận xét: Bé Thu có tình yêu thương cha mãnh liệt, vô bờ.
Miêu tả những biến đổi tình cảm của bé Thu, tác giả đã một lần
nữa tô đậm tình yêu thương ba của cô bé. Qua đó, ta thấy Thu
bướng bỉnh, cá tính nhưng cũng rất giàu tình cảm.

II. TÌM HIỂU VĂN BẢN
2. Nhân vật ông Sáu

Hoàn cảnh
Ông Sáu là một nông dân Nam Bộ,
tham gia kháng chiến từ năm 1946,
khi con gái chưa được một tuổi, lúc
con lên tám tuổi ông mới được về
thăm quê ba ngày.

II. TÌM HIỂU VĂN BẢN
2. Nhân vật ông Sáu

Nhân vật
ông Sáu
trong ba
ngày về
phép
thăm nhà

Nhân vật
ông Sáu
trong
những
ngày trở
về căn cứ

II. TÌM HIỂU VĂN BẢN
2. Nhân vật ông Sáu

a, Trong ba ngày về phép thăm nhà
 - Trong những ngày ông về thăm quê, giây phút gặp lại con sau bao năm xa cách, ông Sáu
hết sức vui mừng.
  + Háo hức, vội vã, nôn nóng mong gặp con: nhảy lên bờ, bước vội: “ không thể chờ
xuồng cập lại bến, anh nhón chân nhảy thót lên, xô chiếc xuồng tạt ra… vội vàng với
những bước chân dài”.
+ Kêu to gọi con đầy xúc động: “ Thu! Con”.
   + Sừng sờ, bàng hoàng khi con bỏ chạy: mặt sầm lại, hai tay buông xuống.
⇒ Những từ miêu tả: “ đứng sứng lại”, “ mặt anh sầm lại” và “ tay buông xuống
như bị gãy” đã diễn tả được nỗi đau dường như quá lớn, quá sức chịu đựng với
ông Sáu. Ông Sáu đang xúc động thì phải nhận sự sợ hãi, xa lánh của bé Thu,
tâm trạng từ trông chờ, vui sướng trở thành bàng hoàng, đau đớn

II. TÌM HIỂU VĂN BẢN
2. Nhân vật ông Sáu

a, Trong ba ngày về phép thăm nhà
- Thời gian ở bên con:
+ Ông Sáu chỉ ở nhà với con, chờ con gọi một tiếng “ba”, lúc nào
cũng “ lúc nào cũng vỗ về con”. Ông muốn bù đắp tình cảm cho
con.
+ Mọi sự cố gắng của ông từ giả vờ không nghe con gọi khi nó
nói trỏng, không giúp con chắt nước cơm, gắp thức ăn cho con là
một sự nỗ lực đau đớn của người cha khi con gái không nhận mình.
Cảm xúc đau đớn dồn nén đến tức giận, ông đánh con.

II. TÌM HIỂU VĂN BẢN
2. Nhân vật ông Sáu

a, Trong ba ngày về phép thăm nhà
- Cảnh chia li:
+ Ông không dám lại gần con bé, ánh mắt của ông trìu mến
lẫn buồn rầu, bất lực nhìn con gái.
+ Khi con gái nhận và ôm chặt lấy mình, ông Sáu một tay
ôm con, một tay rút khăn lau nước mắt, rồi hôn lên mái tóc
con.
+ Ông hứa vơi con bé sẽ trở về với chiếc lược ngà tặng
con.
Tình phụ tử đã vượt qua sự ngăn cách của thời gian,
của chiến tranh. Ông Sáu đã nhận được sự công nhận
và yêu thương của bé Thu

II. TÌM HIỂU VĂN BẢN
2. Nhân vật ông Sáu

b, Trong những ngày ông ở căn cứ
- Ông thương nhớ con, ân hận vì mình đã đánh con.
- Tình yêu thương con dồn vào việc thể hiện lời hứa với con, làm cho
con một chiếc lược ngà.
- Tự ông đi tìm ngà voi rồi tự tay ông ngồi cưa từng cái răng lược, thận
trọng, khổ công như một người thợ bạc gò lưng, tỉ mỉ khắc lên đó một
dòng chữ: “Yêu nhớ tặng Thu – con của ba”. Thỉnh thoảng những lúc
rảnh rỗi, ông lấy cây lược ra ngắm nghía rồi mài lên tóc cho thêm
bóng, thêm mượt…
Lòng yêu con đã biến người chiến sĩ thành một nghệ nhân chỉ sáng
tạo ra một sản phẩm duy nhất trong đời. Cho nên cây lược ngà kết
tinh trong nó tình phụ tử: mộc mạc mà đằm thắm, sâu sa, đơn sơ mà
kỳ diệu.

II. TÌM HIỂU VĂN BẢN
2. Nhân vật ông Sáu

b, Trong những ngày ông ở căn cứ
+ Khi bị thương nặng, biết không thể sống được, ông
đã dồn tất cả tàn lực của mình làm một việc: “đưa tay
vào túi móc cây lược đưa lại cho ông Ba” như trao
lại lời trăng trối cuối cùng, tuy không thành lời nhưng
nói rõ ràng, thiêng liêng hơn cả một lời di chúc. Bởi
đó là uỷ thác, là ước nguyện cuối cùng đối với người
bạn thân.
Ông Sáu đã dồn tất cả tình cảm của mình dành cho con vào việc làm chiếc lược
ngà. Đó là một tín vật của tình phụ tử. Đó cũng là một lời hứa với con gái của
ông. Dù ông không thể trở về, nhưng chiếc lược minh chứng cho tình yêu của
ông dành cho con vẫn còn đó. Chiếc lược ngà -biểu tượng cao quý của tình cha
con giữa ông Sáu và bé Thu.

“Chiếc
lược
Ngà”

Đánh giá:
   - “ Chiếc lược ngà” là một trong những truyện ngắn tiêu
biểu, sáng tác trong thời kì kháng chiến, ca ngợi tình cảm gia
đình, tình đồng chí, niềm tin và khát vọng hòa bình.
- Cốt truyện chặt chẽ, cách lựa chọn tình huống bất ngờ mà tự
nhiên, hợp lý.
- Lựa chọn ngôi kể, cảnh kể và ngôn ngữ lời thoại cho nhân
vật…
-> Góp phần không chỉ làm cho câu chuyện đảm bảo tính
khách quan, chân thực, tin cậy mà còn hoàn toàn chủ
động điều khiển nhịp kể và dẫn dắt nội dung câu chuyện
theo dòng cảm xúc của mình.

III. TỔNG KẾT

Nội
dung

Qua truyện ngắn

Nguyễn Quang Sáng thể
hiện được sâu sắc tư
tưởng, chủ đề của tác
phẩm, đó là sự khẳng định
ngợi ca tình phụ tử thiêng
liêng như một giá trị nhân
văn sâu sắc. Tình cảm ấy
là cội nguồn, sức mạnh
vượt lên sự hủy diệt tàn
bạo của chiến tranh

Nghệ
thuật

•Tạo dựng tình huống bất
ngờ, tự nhiên và hợp lí,
thành công
 

•Miêu tả tâm lí nhân vật
sâu sắc qua suy nghĩ, hành
động và lời nói.

rung chu«ng vµng

c©u hái sè 1

1.Dòng nào nói đúng hoàn cảnh sáng tác của truyện ngắn
“Chiếc lược ngà”?
A. Viết năm 1965, khi tác giả hoạt động ở chiến trường Nam Bộ
trong kháng chiến chống Mĩ?
B. Viết năm 1954, khi tác giả hoạt động ở chiến trường Nam Bộ
Trong kháng chiến chống Pháp?

CC.Viết năm 1966, khi tác giả hoạt động ở chiến trường Nam Bộ
trong kháng chiến chống Mĩ?

D. Viết năm 1967, khi tác giả hoạt động ở chiến trường Nam Bộ
Trong kháng chiến chống Mĩ?

3
1
2
5
4

c©u hái sè 2

Câu 2: Nhân vật người kể chuyện trong văn bản
“Chiếc lược ngà” là ai?
A. Là người chứng kiến khách quan.
B. Là người kể chuyện giấu mặt.
C. Là người tham gia trực tiếp vào câu chuyện
DD. Cả A và C

3
1
2
5
4

c©u hái sè 3

3. Nên đánh giá như thế nào về những phản ứng tâm lí

của bé Thu khi không chịu nhận ông Sáu là cha ?

AA. Đó là những phản ứng hoàn toàn tự nhiên của các em
bé, trong đó có bé Thu.

BB. Chứng tỏ bé Thu có cá tính mạnh mẽ và tình
cảm chân thành.

C. Chứng tỏ bé Thu có cá tính mạnh mẽ và bướng
bỉnh.

DD. Chứng tỏ bé Thu có một niềm kiêu hãnh, một tình
yêu sâu sắc đối với người cha (trong ảnh) của em.

3
1
2
5
4

c©u hái sè 4

4. Câu nào nói đúng trình tự những hành động của Thu khi nhận
ra ba mình?

A
A.

Chạy thót lên - ôm chặt lấy cổ - hôn tóc, cổ, vai, vết thẹo - dang hai
chân câu chặt - đôi vai của nó run run.

B. Chạy thót lên - kêu ba - ôm chặt lấy cổ - hôn tóc, cổ, vai, vết thẹo dang hai chân câu chặt - đôi vai của nó run run.
C. Chạy thót lên - ôm chặt lấy cổ - hôn tóc, cổ, vai, vết thẹo dang hai chân câu chặt - kêu ba - đôi vai của nó run run.
D. Chạy thót lên - ôm chặt lấy cổ - hôn tóc, cổ, vai, vết thẹo – khóc dang hai chân câu chặt - đôi vai của nó run run.

3
1
2
5
4

c©u hái sè 5

5. Những hành động của bé Thu khi ông Sáu lên
đường đã thể hiện trạng thái tình cảm nào của cô bé?
A. Nỗi mong nhớ người cha đã bị dồn nén bấy lâu, nay bùng ra thật
mạnh mẽ, hối hả, cuống quýt.
B. B
Nỗi mong nhớ người cha đã bị dồn nén bấy lâu, nay bùng ra thật
mạnh mẽ, hối hả, cuống quýt, có xen lẫn cả sự hối hận.
C. Tình cảm của trẻ con nay bùng ra thật mạnh mẽ, hối hả, cuống quýt,
có xen lẫn cả sự hối hận.
D. Nỗi mong nhớ người cha đã bị dồn nén bấy lâu, nay bùng ra thật
mạnh mẽ, hối hả, bởi phải chia tay.

3
1
2
5
4

Bác Nguyễn Hữu Định (Phương Tú Ứng Hòa - Hà Nội) sống trong ống
cống kiếm tiền nuôi con.

- Thời gian: suốt 10 năm bác lăn lộn ở Cầu
Giấy, Đường Láng, Lê Văn Lương…
- Công việc: vá xe, bốc vác…kiếm tiền nuôi con

- Bác chưa từng
thuê nhà, sống
tạm bợ trong lán,
vỉa hè, nhà vệ
sinh công cộng…

- Thậm chí một
ống cống bỏ
hoang được bác
dùng làm “nhà”
của mình.

Con bác Định, hai anh em sinh đôi Nguyễn Hữu Tiến
(thủ khoa đại học Y Hà Nội với 29.5) Nguyễn Hữu
Tiền (đỗ ĐH Bách Khoa với 26 điểm) năm 2013.

ĐỀ 1
Dưới đây là đoạn trích trong truyện ngắn Chiếc lược ngà (Nguyễn Quang Sáng):
Đến lúc chia tay, mang ba lô lên vai, sau khi bắt tay hết mọi người, anh Sáu mới đưa mắt nhìn con,
thấy nó đứng trong góc nhà.
Chắc anh cũng muốn ôm con, hôn con, nhưng hình như cũng lại sợ nó giẫy lên lại bỏ chạy, nên anh chỉ
đứng nhìn nó. Anh nhìn với đôi mắt trìu mến lẫn buồn rầu. Tôi thấy đôi mắt mênh mông của con bé
bỗng xôn xao.
– Thôi! Ba đi nghe con! – Anh Sáu khe khẽ nói.
Chúng tôi, mọi người – kể cả anh, đều tưởng con bé sẽ đứng yên đó thôi. Nhưng thật lạ lùng, đến lúc
ấy, tình cha con như bỗng nổi dậy trong người nó, trong lúc không ai ngờ đến thì nó bỗng kêu thét lên:
– Ba…a…a…ba!
Tiếng kêu của nó như tiếng xé, xé sự im lặng và xé cả ruột gan mọi người, nghe thật xót xa. Đó là tiếng
“ba” mà nó cố đè nén trong bao nhiêu năm nay, tiếng “ba” như vỡ tung ra từ đáy lòng nó, nó vừa kêu
vừa chạy xô tới, nhanh như một con sóc, nó chạy thót lên và dang tay ôm chặt lấy cổ ba nó.
(Trích Ngữ văn 9, tập một, NXB Giáo dục, 2014).
Câu 1: Trong truyện ngắn Chiếc lược ngà, những tình huống nào đã bộc lộ sâu sắc và cảm động tình cha con
của ông Sáu và bé Thu?
Câu 2: Chỉ ra 2 lời dẫn trực tiếp trong đoạn trích trên và chuyển chúng thành những lời dẫn gián tiếp.
Câu 3: Viết một đoạn văn khoảng 12 câu theo cách lập luận diễn dịch làm rõ tình cảm cha con sâu nặng, cảm
động của ông Sáu và bé Thu trong cảnh chia tay, trong đó có sử dụng kiểu câu phủ định mang ý nghĩa khẳng
định và phép lặp để liên kết (gạch dưới câu phủ định mang ý nghĩa khẳng định và các từ ngữ được sử dụng
trong phép lặp)

Hướng dẫn trả lời
Câu 1:
– Hai cha con gặp nhau sau tám năm xa cách nhưng bé Thu không nhận ra cha, đến lúc bé nhận ra cha và
biểu lộ tình cảm thắm thiết thì ông Sáu lại phải ra đi.
– Ở khu căn cứ, ông Sáu dồn tất cả tình yêu thương và mong nhớ con vào việc làm chiếc lược ngà để tặng con
nhưng chưa kịp trao thì ông đã hi sinh.
Câu 2:
– Học sinh chỉ đúng 2 lời dẫn trực tiếp
– Chuyển thành lời dẫn gián tiếp đạt yêu cầu
Câu 3:
* Đoạn văn diễn dịch
– Phần mở đoạn đạt yêu cầu
– Phần thân đoạn gồm khoảng 12 câu với đầy đủ dẫn chứng và lí lẽ để làm rõ: tình cảm cha con sâu nặng, đầy
cảm động của ông Sáu và bé Thu trong cảnh chia tay
+ Tình huống éo le: ông Sáu phải vào chiến trường sau ba ngày phép, lúc này bé Thu mới nhận ra ba
+ Tình yêu thương mãnh liệt bé Thu dành cho ba thể hiện ở các chi tiết như tiếng gọi ba, cử chỉ, hành động
dành cho ba…
+ Tình yêu thương con sâu sắc ở ông Sáu biểu lộ qua những chi tiết
diễn tả tâm trạng, cử chỉ, đặc biệt là ánh nhìn của ông dành cho con… Từ những cảm nhận trên, cần khẳng
định thành công của tác giả trong việc tạo tình huống, miêu tả tâm lí nhân vật nhằm làm nổi bật tình cha con
sâu nặng và cao đẹp trong cảnh ngộ éo le của chiến tranh.

ĐỀ ĐỌC- HIỂU SỐ 6:
Cho đoạn trích:
“Con bé thấy lạ quá, nó chớp mắt nhìn tôi như muốn hỏi đó là ai, mặt nó
bỗng tái đi, rồi vụt chạy và kêu thét lên: “Má! Má!”. Còn anh, anh đứng sững
lại đó, nhìn theo con, nỗi đau đớn khiến mặt anh sầm lại trông thật đáng
thương và hai tay buông xuống như bị gãy”. (Ngữ văn 9, tập một, NXB Giáo
dục 2009, tr.196)
Câu 1: Đoạn trích trên được rút ra từ tác phẩm nào, tác giả ai?
Câu 2: Phương thức biểu đạt chính trong đoạn trích?
Câu 3: Kể tên hai nhân vật được người kể chuyện nhắc tới trong đoạn trích?
Câu 4: Xác định thành phần khởi ngữ trong câu: “Còn anh, anh đứng sững lại đó,
nhìn theo con, nỗi đau đớn khiến mặt anh sầm lại trông thật đáng thương và hai
tay buông xuống như bị gãy”.

Hướng dẫn trả lời
Câu 1. Tên tác phẩm: Chiếc lược ngà
Tên tác giả: Nguyễn Quang Sáng
Câu 2: Phương thức biểu đạt chính: Tự sự
Câu 3: Tên 2 nhân vật được nhắc tới: Anh Sáu, bé Thu
Câu 4: Thành phần khởi ngữ: Còn anh

Đề số 10
Cho đoạn trích sau:
Trong bữa cơm đó, anh Sáu gắp một cái trứng cá to vàng để vào chén nó. Nó liền lấy đũa
xoi vào chén, để rồi bất thần hất cái trứng ra, cơm văng tung tóe cả mâm. Giận quá và
không suy nghĩ, anh vung tay đánh vào mông nó và hét lên:
- Sao mày cứng đầu quá vậy hả?
Tôi tưởng con bé sẽ lăn ra khóc, sẽ giẫy, sẽ đạp đổ cả mâm cơm, hoặc sẽ chạy vụt đi.
Nhưng không, nó ngồi im, cúi đầu xuống. Nghĩ thế nào nó cầm đũa, gắp lại cái trứng cá để
vào chén rồi lặng lẽ đứng dậy, bước ra khỏi mâm. Xuống bến, nó nhảy xuống xuồng, mở
cho dây lòi tói khua rổn rảng, khua thật to, rồi lấy dầm bơi qua sông. Nó sang nhà ngoại,
mét với ngoại và khóc ở bên ấy.
(Chiếc lược ngà, Nguyễn Quang Sáng)
1. Đoạn truyện được kể theo ngôi thứ mấy? Ai là người kể chuyện?
2. Tìm các từ địa phương có trong đoạn trên?
3. Xét về mục đích nói, câu “Sao mày cứng đầu quá vậy hả?” thuộc kiểu câu gì? Nêu mục đích
chính của câu ấy?
4. Viết đoạn văn từ 10 đến 15 câu phân tích nhân vật bé Thu lúc nhận ra ba, trong đoạn văn có
sử dụng khởi ngữ và thành phần phụ chú.

* Gợi ý giải
1. Kể theo ngôi thứ nhất, người kể xưng “tôi”. Người kể chuyện là nhân vật bác Ba, ông vừa là đồng đội, là
người bạn thân thiết của ông Sáu, vừa là người chứng kiến từ đầu đến cuối câu chuyện giữa hai cha con ông
Sáu.
2. Các từ địa phương: chén, xoi, dầm, lòi tói, mét
3. Kiểu câu nghi vấn. Có chức năng chính bộc lộ cảm xúc nóng giận, tủi hờn, buồn bực của ông Sáu.
4. Đảm bảo các ý sau:
a. Khi được bà ngoại giải thích, bé Thu thay đổi hoàn toàn thái độ
- Không bướng bỉnh, cau có như trước. Vẻ mặt sầm lại buồn rầu
- Đôi mắt xôn xao khi bắt gặp cái nhìn trìu mến, buồn bã của ba
Bé như đồng cảm, nhận ra những tiếc nuối, xót xa, yêu thương trong ánh mắt ba mình
b. Giây phút chia ly
- Khi ông Sáu cất lời từ biệt, Thu cất tiếng gọi ba xé lòng
Tiếng gọi kìm nén 8 năm, chất chứa bao yêu thương thắm thiết
- Chạy đến ôm chặt lấy ba, khóc nức nở
- Hôn ba, hôn tóc, hôn cổ, hôn cả vết thẹo trên mặt ba
- Siết chặt lấy cổ ba, câu chặt lấy ba, không cho ba đi
Thu không giấu giếm cảm xúc, nó sợ mất ba, tìm mọi cách để ba ở lại
Bằng sự am hiểu tâm lí trẻ thơ, Nguyễn Quang Sáng đã miêu tả diễn biến tâm lí nhân vật bé Thu một cách
chân thực, tinh tế. Qua đó ta thấy hình ảnh bé Thu bướng bỉnh, cá tính nhưng rất giàu tình cảm và thương ba vô
bờ bến.