Kiểm
tra
bài
cũ
Câu 1: Đánh dấu X vào các phản xạ không điều kiện
và phản xạ có điều kiện.
ST
T

Ví dụ

1 Tay chạm phải vật nóng, rụt tay lại.
2 Đi nắng, mặt đỏ gay, mồ hôi vã ra.

Phản xạ
không
điều kiện

X
X

3 Đi qua ngã tư thấy đèn đỏ vội dừng

xe trước vạch kẻ.
4 Trời rét, môi tím tái, người run
cầm cập và sởn gai ốc.

Phản xạ
có điều
kiện

X
X

Câu 2.Trình bày các điều kiện để thành lập
một phản xạ có điều kiện?
* Phải có sự kết hợp giữa kích thích:
-Kích thích có điều kiện
-Kích thích không điều kiện.
Quá trình kết hợp đó phải được lặp đi lặp lại nhiều lần.
*LƯU Ý: Kích thích có điều kiện phải
tác động trước kích thích không điều
kiện một thời gian ngắn.

Bài 53:

HOẠT ĐỘNG THẦN KINH
CẤP CAO Ở NGƯỜI

Bài 53: HOẠT ĐỘNG THẦN KINH
CẤP CAO Ở NGƯỜI
1. Sự thành lập và ức chế các PXCĐK ở người
Đọc thông tin ■ SGK/tr.170 → Thông tin trên cho
em biết điều gì?

■ - PXCĐK hình thành ở trẻ từ rất sớm. Các PXCĐK

với ánh sáng, màu sắc, âm dần dần được thành lập, trẻ
càng lớn số lượng PXCĐK xuất hiện càng nhiều và
càng phức tạp.

■

- Bên cạnh việc thành lập các PX mới cũng xảy ra
quá trình ức chế PX, nếu PX đó không còn cần thiết,
giúp cơ thể thích nghi với điều kiện sống luôn thay đổi.

Quan sát một số hình ảnh sau:

Bé tập vỗ tay theo mẹ

Bé đánh răng

Học sinh đọc sách

Học sinh trồng cây

Đèn tín hiệu giao thông

Đội mũ bảo hiểm khi
tham gia giao thông

Dựa vào TT SGK và các hình ảnh trên các em hoạt
động trong 3 phút trả lời các câu hỏi sau:
Câu 1. Lấy ví dụ trong đời sống về sự thành lập các
phản xạ mới và ức chế các phản xạ cũ không còn
thích hợp nữa?
+ Thành lập phản xạ dừng xe khi có tín hiệu đèn đỏ,
đội mũ bảo hiểm khi tham gia giao thông.
+ Ức chế PXCĐK dậy sớm lúc 6 giờ vào mùa đông và
thành lập PXCĐK mới lúc 5 giờ vào mùa hè
Câu 2. Quá trình hình thành và ức chế PXCĐK có
mối quan hệ với nhau như thế nào?
Là hai quá trình thuận nghịch nhưng có quan hệ
mật thiết với nhau giúp cơ thể hình thành thói quen, tập
quán, nếp sống có văn hóa .

Bài 53: HOẠT ĐỘNG THẦN KINH
CẤP CAO Ở NGƯỜI
1. Sự thành lập và ức chế các PXCĐK ở người
- PXCĐK được hình thành ở trẻ từ khi mới sinh. Trẻ càng
lớn số lượng PX càng nhiều và càng phức tạp.
- PXCĐK không còn thích hợp sẽ xảy ra quá trình ức chế
Đây là hai quá trình thuận nghịch, có quan hệ mật
thiết với nhau, là cơ sở hình thành thói quen, tập quán,
nếp sống có văn hoá.

Những thói quen nên làm

Những thói quen không nên nên làm

Sự thành lập và ức chế PXCĐK ở người khác và
giống động vật ở điểm nào?
+ Giống nhau: Về quá trình thành lập, điều kiện để hình
thành và ức chế, ý nghĩa của chúng đối với đời sống.
+ Khác nhau: Về số lượng phản xạ, mức độ phức tạp của
các PXCĐK (ở người nhiều hơn và phức tạp hơn).

Bộ não con người tiến hoá hơn động vật thể hiện ở
các vùng nào?
Ở người tiến hoá hơn
ĐV có thêm các vùng:
Vùng vận động
ngôn ngữ nói
và viết

Vùng hiểu
tiếng nói

Vùng hiểu
chữ viết

Bài 53:
1. Sự thành lập và ức chế các PXCĐK ở người
2. Vai trò của tiếng nói và chữ viết

Quan sát các hình sau:

Gà quay

Quả chanh

Xoài dầm

Em có phản xạ gì khi đọc thấy hay nghe nói đến
các món ăn này?
Tiết nước bọt

Em có phản xạ gì khi đọc các thông tin trên?

VÌ MIẾNG ĐẤT “VÀNG”
CON TRAI ĐÁNH MẸ
TRỌNG THƯƠNG

PHẪN NỘ

BUỒN CƯỜI

QUẢ MÂM XÔI

QUẢ CHERY

Vậy qua các ví dụ trên em thấy tiếng nói và chữ viết
có vai trò gì?

- Tiếng nói và chữ viết giúp ta mô tả sự vật, sự việc (đọc,
nghe và tưởng tượng).
- Tiếng nói và chữ viết cũng là tín hiệu của sự vật
nhưng thuộc hệ thống tín hiệu gây ra các PXCĐK cấp
cao (vui, buồn, phẫn nộ… ).

Bài 53: HOẠT ĐỘNG THẦN KINH
CẤP CAO Ở NGƯỜI
1. Sự thành lập và ức chế các PXCĐK ở người
2. Vai trò của tiếng nói và chữ viết
*Tiếng nói và chữ viết cũng là tín hiệu gây ra các
PXCĐK cấp cao.
VD: Đọc, nghe nói  vui, buồn, phẫn nộ…

Hai học sinh cấp II
GS. Ngô Bảo Châu
Truyền kinh nghiệm học tập

Truyền kinh nghiệm làm giàu

Truyền kinh nghiệm trong trồng trọt, chăn nuôi

Con người trên khắp thế giới giao lưu với nhau
bằng cách nào?
Ngôn ngữ (nói và viết) chung là tiếng Anh
Con người trao đổi với nhau qua sách, đài, báo,
các kênh truyền hình những kinh nghiệm về lĩnh
vực gì?
Kinh nghiệm trong cuộc sống, lao động sản xuất học
tập… Từ đời trước cho đời sau, dân tộc này cho dân
tộc khác.
Tích luỹ trở thành kho tàng quý báu của
nhân loại.

Bài 53: HOẠT ĐỘNG THẦN KINH
CẤP CAO Ở NGƯỜI
1. Sự thành lập và ức chế các PXCĐK ở người
2. Vai trò của tiếng nói và chữ viết
*Tiếng nói và chữ viết cũng là tín hiệu gây ra các
PXCĐK cấp cao.
* Tiếng nói và chữ viết là phương tiện để con
người giao tiếp trao đổi kinh nghiệm với nhau.

Bài 53: HOẠT ĐỘNG THẦN KINH
CẤP CAO Ở NGƯỜI
1. Sự thành lập và ức chế các PXCĐK ở người
2. Vai trò của tiếng nói và chữ viết
3. Tư duy trừu tượng
Đọc thông tin ■ SGK/tr.171
Quan sát hình và trả lời câu hỏi:

Con gà

Con thỏ

Con lợn

Con ngựa
Con ếch
Các con vật trên được con người gọi chung bằng
khái niệm gì?
Gọi chung là: động vật

Các cây trên được con người gọi chung bằng khái
niệm gì?
Gọi chung là: thực vật

Tư duy trừu tượng là gì?
Là khả năng khái quát hóa, trừu tượng hóa các
sự vật, hiện tượng cụ thể thành các khái niệm được
diễn đạt bằng từ mà con người có thể hiểu được
Tư duy trừu tượng có ở động vật không?
Không. Chỉ có riêng ở con người

Bài 53: HOẠT ĐỘNG THẦN KINH
CẤP CAO Ở NGƯỜI
1. Sự thành lập và ức chế các PXCĐK ở người
2. Vai trò của tiếng nói và chữ viết
3. Tư duy trừu tượng
- Từ những thuộc tính chung của sự vật, hiện tượng,
con người có khả năng khái quát hóa, trừu tượng hóa
thành những khái niệm, được diễn đạt bằng các từ.
- Khả năng khái quát hóa, trừu tượng hóa là cơ sở
của tư duy trừu tượng (chỉ có ở con người).

CỦNG CỐ
Trả lời các câu hỏi sau:
1. Về số lượng thì PXCĐK ở người so với động vật
như thế nào?
Nhiều hơn
2. Phương tiện để con người giao tiếp, trao đổi
kinh nghiệm với nhau là gì?
Tiếng nói và chữ viết

CỦNG CỐ
Điền từ còn thiếu:
3. Khả năng khái quát hóa, trừu tượng hóa là cơ
riêng con người
sở cho tư duy trừu tượng, chỉ có ở ……………………
4. Ở người, bên cạnh việc thành lập các phản xạ
ức chế phản xạ
mới còn xảy ra quá trình ……………………

DẶN DÒ

Học bài và trả lời câu hỏi cuối SGK/tr.171
 Đọc trước bài 54: “Vệ sinh hệ thần kinh”
-Phân tích ý nghĩa giấc ngủ, lao động và nghỉ ngơi hợp
lý.
-Các chất có hại cho hệ thần kinh.