GV chia lớp thành 4 nhóm.
Phổ biến trò chơi
“Đoán tên tranh”:
Yêu cầu các nhóm thảo luận
trong 1 phút, đặt tên cho
bức tranh sau đó giải thích

1. Kiến thức
- Trình bày được đặc điểm của cơ cấu dân cư, di dân và đô thị hóa ở châu Âu
2. Năng lực:
- Giải thích hiện tượng và quá trình địa lý dân cư, xã hội .Phân tích được bảng số liệu về dân
cư. Đọc được bản đồ tỉ lệ dân đô thị và một số đô thị ở châu Âu năm 2020.
- Biết tìm kiếm các thông tin từ các nguồn tin cậy để cập nhật tri thức, số liệu,... về dân cư được
học, về xu hướng phát triển trên thế giới và trong nước; biết liên hệ thực tế để hiểu sâu sắc hơn.
- Biết chủ động đưa ra ý kiến giải pháp khi được giao nhiệm vụ để hoàn thành tốt khi làm việc
cặp đôi.
3. Phẩm chất:
- Yêu khoa học biết khám phá tìm hiểu các vấn đề xã hội

1. Cơ cấu dân cư

HS đọc thông tin, khai thác bảng số liệu
Dân số các châu năm 2020
Châu

Á

ÂU

PHI

MĨ

Số dân
( triệu người)

4641

747

1340

1021

ĐẠI
DƯƠNG
42

Cho biết:
- Số dân của châu Âu năm 2020
- So sánh số dân của châu Âu với các châu , năm 2020
- Năm 2020 số dân của châu Âu khoảng 747 triệu người (bao gồm cả số dân
Liên bang Nga) và đứng thứ tư thế giới (sau châu Á châu Phi châu Mỹ)

HS đọc thông tin, khai thác bảng số liệu 1
Bảng 1: Cơ cấu dân số theo nhóm tuổi ở châu Âu năm 1990 và
2020
Nhóm tuổi
Năm
1990
2020

0-14 tuổi

15- 64 tuổi

Từ 65 tuổi trở lên

20,5
16,1

66,9
64,8

12,6
19,1

Nhận xét Cơ cấu dân số theo nhóm tuổi ở châu Âu năm 1990 và 2020
- Châu Âu có cơ cấu dân số già. Tỷ lệ người dưới 15 tuổi thấp và có
xu hướng giảm (năm 1990 là 20,5% năm 2020 giảm xuống còn
16,1%), tỷ lệ người từ 6,5 tuổi trở lên cao và có xu hướng
tăng( năm 1990 là 12,6% năm 2020 tăng lên 19,1% )

HS đọc thông tin, khai thác bảng số liệu 2
Bảng 2: Cơ cấu dân số theo giới tính ở châu Âu giai đoạn
1990 -2020(%)
Năm
Giới tính
Nam
Nữ

1990

2000

2010

2020

48,1
51,9

48,2
51,8

48,2
51,8

48,3
51,7

Nhận xét Cơ cấu dân số theo giới tính ở châu Âu giai đoạn
1990 -2020(%)
- Các quốc gia ở châu Âu có tình trạng mất cân bằng giới tính với
số nữ nhiều hơn số nam: năm 1990 tỷ lệ nữ là 51,9%, tỷ lệ Nam là
48,1% :năm 2020 tỷ lệ nữ là 51,7%, tỷ lệ Nam là 48,3%.

HS đọc thông tin trong mục 1 cho biết trình độ học vấn của Châu Âu.
- Dân cư châu Âu có trình độ học vấn cao ảnh hưởng rõ rệt đến
năng suất lao động ở châu Âu, năm 2020 số năm đi học bình quân
của người trên 25 tuổi ở châu Âu là 11,85, thuộc hàng cao nhất thế
giới.

1. Cơ cấu dân cư
- Số dân châu Âu năm 2020 là 747 triệu người đứng thứ tư thế giới.
(sau châu Á châu Phi châu Mỹ)
- Châu Âu có cơ cấu dân số già.
- Châu Âu có tình trạng mất cân bằng giới tính.
- Dân cư châu Âu có trình độ học vấn cao

1. Cơ cấu dân cư
2. Đô thị hóa

HS làm việc cặp đôi đọc thông tin trong sách giáo khoa và
phân tích bản đồ hình 1 để trả lời các câu hỏi :
- HS đọc thông tin trong mục 2 cho biết, các đặc điểm của đô
thị hóa ở Châu Âu
- HS dựa vào hình 1 Kể tên các đô thị từ 5 triệu người trở lên
ở châu Âu.

HS xác định trên hình 1 các đô thị từ 5 triệu người trở lên ở châu
Âu.

Hình 1: Bản đồ dân đô thị và 1 số đô thị ở Châu Âu , năm 2020

Một số hình ảnh về các đô thị cụm đô thị đô thị vệ tinh ở châu Âu .

Thủ đô Pari (Pháp)13 triệu người

Thủ đô Luân Đôn ( Anh) 8.6 triệu người

Thủ đô Mat-xcơ-va (Nga) 12,3 triệu người

Thành phố Xanh pê-tec-bua 5,5 triệu người

Essen( Đức)

Tallinn (Estonia)

Istan-bun( Thổ Nhĩ Kì )

Pecs( Hung –ga-ri)

2. Đô thị hóa
- Đặc điểm đô thị hóa ở Châu Âu :
+ Có lịch sử đô thị hóa lâu đời từ thế kỷ XIX
+ Quá trình đô thị hóa gắn liền với công nghiệp hóa.
+ Ở các vùng công nghiệp lâu đời nhiều đô thị mở rộng và nối liền với
nhau tạo thành dải đô thị, cụm đô thị xuyên biên giới.
+ Đô thị hóa nông thôn phát triển nhanh tạo nên các đô thị vệ tinh.
+ Châu Âu có mức độ đô thị hóa cao 75% dân cư sống ở thành thị và
có sự khác nhau giữa các khu vực.
- Các đô thị lớn từ 5 triệu dân trở lên ở châu Âu: Pa-ris, Mat-xcơ-va,
Luân Đôn, Xanh pê-tec-bua, Ma-đrit, Bác -xê-lô-na.

GV cho HS xem video sau:

https://www.youtube.com/watch?v=dqkdmYp3Y3g

Cho biết nội dung video đề cập tới vấn đề gì?

3. Di cư
Dựa vào bảng thuật ngữ
trong sgk, cho biết khái
niệm Di cư?
Di dân (hay chuyển cư): di chuyển dân cư
trong nội bộ quốc gia (từ nông thôn ra thành thị
và ngược lại, hoặc từ vùng này sang vùng khác).
Từ nước này sang nước khác (di dân quốc tế).

3. Di cư
HS đọc thông tin trong mục 3 cho biết đặc điểm di cư ở Châu Âu?
- Nhập cư là một trong những nguyên nhân quan trọng khiến châu Âu là một
châu lục đông dân từ thời cổ đại.
- Từ đầu thế kỉ XX đến đầu thế kỉ XIX, số lượng người từ các châu lục, khu vực
khác nhập cư vào châu Âu ngày càng nhiều. Năm 2019, châu Âu tiếp nhận
khoảng 82 triệu người di cư quốc tế.
- Di cư trong nội bộ châu Âu ngày càng gia tăng và có ảnh hưởng đến dân số
của các quốc gia.

Dựa vào bảng 1 trang 101, vẽ biểu đồ tròn thể hiện cơ cấu dân số theo nhóm tuổi
ở châu Âu năm 1990 và năm 2020. Nêu nhận xét.

Bảng 1: Cơ cấu dân số theo nhóm tuổi ở châu Âu năm 1990 và
2020

Nhóm tuổi
Năm
1990
2020

0-14 tuổi

15- 64 tuổi

Từ 65 tuổi trở lên

20,5
16,1

66,9
64,8

12,6
19,1

Các bước tiến hành vẽ biểu đồ:
Bước 1: Xác định loại biểu đồ cần vẽ: Với số liệu là tỷ lệ (%) của cơ cấu,
tổng là (100%) như đầu bài ra ta nên chọn kiểu biểu đồ hình tròn.
Bước 2: Đổi từ (%) ra độ (0):
Cả hình tròn (3600) tương ứng với (100%) => 1% = 360 :100 = 3,60

Nhóm tuổi
Năm
1990
2020

0-14 tuổi

15- 64 tuổi

Từ 65 tuổi trở lên

Bước 3: Dùng compa vẽ hai đường tròn bằng nhau (như sau):
Bước 4: Từ tâm đường tròn kẻ tia 12 giờ.
(Mỗi đường tròn tương ứng cho biểu đồ cơ cấu dân số theo nhóm tuổi
của 1 năm).

Năm 1990

Năm 2020

Bước 5: Thể hiện các nhóm tuổi ở châu Âu.
* Thể hiện nhóm tuổi từ 0-14 tuổi: Đặt thước đo độ sao cho
tâm của thước trùng với tâm đường tròn, vị trí 00 trùng với
tia 12 giờ. Xác định số độ tương ứng với số độ của nhóm
tuổi 0-14 tuổi (ở bảng quy đổi), chấm lên đường tròn sau đó
nối vị trí xác định được với tâm đường tròn => ta được nhóm
tuổi cần vẽ. Tiếp tục đăt thước đo độ cho vị trí 0 0 trùng với vị
trí mới xác định được và xác định tiếp các nhóm tuổi cần vẽ
(tương tự).

Ví dụ: Thể hiện nhóm tuổi 0-14 tuổi năm 1990.
Vị trí 00 của
thước đo độ

Vị trí
tâm của
thước đo
độ

Năm 1990

Vị trí 740 của
thước đo độ

* Tương tự ta có thể vẽ các nhóm tuổi ở châu Âu năm 2020 như đã vẽ
các nhóm tuổi ở châu Âu năm 1990 .

Vị trí 940 của
thước đo độ

Bước 6: Sau khi vẽ xong tiến
hành tô màu hoặc ký hiệu, chú
thích và điền tên biểu đồ. (Lưu ý:
các nhóm tuổi giống nhau tô màu
hoặc ký hiệu giống nhau và giống
với chú thích) cụ thể như sau.

0-14 tuổi
65 tuổi
trở lên

Vị trí tâm
của thước
đo độ

Vị trí 00 của
thước đo độ

15-64 tuổi

Biểu đồ: Cơ cấu dân số theo nhóm tuổi ở
châu Âu năm 1990

Biểu đồ sau khi vẽ hoàn thiện.

- Nhận xét: Châu Âu có cơ cấu dân số già. Giai đoạn 1990 – 2020, trong cơ cấu
dân số châu Âu, nhóm 0-14 tuổi và 15-64 tuổi có xu hướng giảm, nhóm trên 65
tuổi có xu hướng tăng.
+ Nhóm 0-14 tuổi chiếm tỉ lệ thấp, có xu hướng giảm. Năm 1990 là 20,5% ,năm
2020 giảm xuống còn 16,1% (giảm 4,4%).
+ Nhóm 15-64 tuổi chiếm tỉ lệ lớn nhất nhưng cũng đang có xu hướng giảm.
Năm 1990 là 66,9%, năm 2020 giảm xuống còn 64,8% (giảm 2,1%).
+ Nhóm từ 65 tuổi trở lên tăng nhanh. Năm 1990 chiếm tỉ lệ 12,6%, năm 2020
tăng lên 19,1% (tăng 6,5%).

27

Cuộc Đua
Kỳ Thú

ĐÁP ÁN: C

Dân cư châu Âu có
A. Tỉ lệ người dưới 15 tuổi và người từ 65 tuổi
trở lên đều thấp.
B. Tỉ lệ người dưới 15 tuổi và người từ 65 tuổi
trở lên đều cao.
C. Tỉ lệ người dưới 15 tuổi thấp, tỉ lệ người từ
65 tuổi trở lên cao.
D. Tỉ lệ người dưới 15 tuổi cao, tỉ lệ người từ 65
tuổi trở lên thấp.

ĐÁP ÁN: B

Ý nào không phải là đặc điểm cơ cấu
dân cư châu Âu?
A. Cơ cấu dân số già.
B. Cơ cấu dân số trẻ.
C. Tỉ lệ nữ nhiều hơn nam.
D. Trình độ học vấn cao.

ĐÁP ÁN: A

Số dân của châu Âu đứng thứ 4 trên thế
giới sau
A. châu Á, châu Phi và châu Mĩ.
B. châu Á, châu Phi và châu Đại Dương.
C. châu Phi, châu Mĩ và châu Đại Dương.
D. châu Á, châu Mĩ và châu Đại Dương.

ĐÁP ÁN: D

Châu Âu có cơ cấu dân số già là do
A. Số người nhập cư vào châu Âu ngày càng
nhiều.
B. Tỉ lệ gia tăng dân số tự nhiên thấp.
C. Tuổi thọ của dân cư ngày càng tăng.
D. Cả hai ý B và C.

ĐÁP ÁN: C

Năm 2020, các nước có tỉ lệ dân đô thị
từ 90% trở lên là
A. Na Uy, Thụy Điển, Phần Lan.
B. Anh, Pháp, Đức.
C. Ai-xơ-len, Bỉ, Hà Lan.
D. Phần Lan, Thụy Sĩ, I-ta-li-a.

ĐÁP ÁN: B

Năm 2020, các đô thị nào trong các đô thị
dưới đây ở châu Âu có số dân từ 10 triệu
người trở lên?
A. Xanh Pê-téc-bua, Ma – đrít.
B. Mát-xcơ-va, Pa-ri.
C. Béc – lin, Viên.
D. Rô-ma, A-ten.

ĐÁP ÁN: D

Năm 2020, tỉ lệ dân đô thị ở Châu Âu là
khoảng
A. 60%.
B. 65%.
C. 70%.
D. 75%.

Tìm hiểu về ảnh hưởng của
cơ cấu dân số già đến sự
phát triển kinh tế - xã hội
ở châu Âu.
37

Hướng dẫn học ở nhà :
• Học thuộc nội dung 1,2,3
• Đọc trước bài 3

Chân thành cảm ơn
các thầy cô giáo
và các em!

Chân thành cảm ơn
c á c t hầ y c ô
giáo
và các em!