CHƯƠNG V: TẾ BÀO
BÀI 18: TẾ BÀO – ĐƠN VỊ CƠ SỞ
CỦA SỰ SỐNG
1

 Mỗi ngôi nhà được xây dựng nên từ nhiều viên

Quan sát

gạch. Vậy đã bao giờ em tự hỏi: Những sinh

hình ảnh

vật xung quanh ta được cấu tạo từ đơn vị cấu
trúc nào?

2

NỘI DUNG BÀI HỌC
I. Tế bào là gì?

1. Hình dạng tế bào
II. Hình dạng và kích thước tế bào
2. Kích thước tế bào
3

I. Tế bào là gì?

▪ Lịch sử tìm ra tế bào do Robert Hooke (1665)
lần đầu tiên quan 1 sát các tế bào chết từ vỏ
cây sồi dưới kính hiển vi.
▪ Tất cả các cơ thể sinh vật (thực vật, động vật,
con người) đều được cấu tạo từ những đơn vị
rất nhỏ bé, gọi là tế bào.

4

“

Một số loại tế bào cấu tạo nên cơ thể cây cà chua

• Tế bào thịt lá
• Tế bào thịt quả
• Tế bào ống dẫn
• Tế bào lông hút

Cây cà chua
5

“

Một số loại tế bào cấu tạo nên cơ thể người

• Tế bào thần kinh
• Tế bào gan
• Tế bào hồng cầu
• Tế bào biểu mô ruột
• Tế bào xương
Cơ thể người
6

Tế bào tuy nhỏ bé nhưng thực hiện
đầy đủ quá trình sống cơ bản:

Thảo luận và

 Sinh trưởng (lớn lên).

trả lời câu hỏi

 Hấp thụ chất dinh dưỡng.

Tại sao tế bào được coi là đơn vị
cơ bản của các cơ thể sống?

 Hô hấp
 Cảm giác
 Bài tiết và sinh sản.
Vì vậy, tế bào được coi là đơn vị cơ
bản của các cơ thể sống.
7

“

II. HÌNH DẠNG VÀ KÍCH THƯỚC TẾ BÀO

1. Hình dạng tế bào
Quan sát Hình 18.1: Nêu nhận xét về hình dạng tế bào.

8

Nhận xét về
hình dạng tế bào

 Mỗi loại tế bào có hình dạng và kích thước
khác nhau.


Các hình dạng phổ biến của tế bào: hình que,
hình cầu, hình đĩa, hình nhiều cạnh, hình thoi,
hình sao,…

 Sự khác nhau về hình dạng của tế bào phù
hợp với từng chức năng mà tế bào đảm nhận
giúp cho cơ thể sống trao đổi chất, và chuyển
hóa năng lượng, sinh trưởng, phát triển, vận
động, cảm ứng, sinh sản.

9

2. Kích thước tế bào

 Kích thước tế bào khác nhau
giữa các nhóm sinh vật và giữa
các cơ quan trong một cơ thể.
 Có rất ít các tế bào đủ lớn để
quan sát được bằng mắt thường
(kích thước 1mm, 10mm) . Hầu
hết tế bào đều rất nhỏ, chỉ có thể
quan sát thấy chúng bằng kính
hiển vi (kích thước 1µm, 10µm
hoặc 100µm).

11

Quan sát
Hình 18.2

Tế bào nào có thể quan sát bằng mắt thường, tế bào
nào phải quan sát bằng kính hiển vi?
 Các tế bào có thể quan sát
bằng mắt thường: tế bào
trứng cá, tế bào chim ruồi,
tế bào cá voi xanh, ...
 Các tế bào phải quan sát
bằng kính hiển vi: tế bào vi
khuẩn, lục lạp, virus, ...

12

Bảng mô tả hình dạng, kích thước các loại tế bào
Tế bào vi khuẩn E.coli
Hình que.
Chiều dài khoảng 2µm
Chiều rộng khoảng 0,25-1µm

Tế bào biểu bì vảy hành
Hình nhiều cạnh.
Chiều dài khoảng 200µm
Chiều rộng khoảng 70µm

13

Tế bào hồng cầu ở người
Hình đĩa, lõm hai mặt.
Đường kính khoảng 7µm

Tế bào thần kinh ở người
Hình các tua ngắn.
Chiều dài khoảng 13-60mm
Chiều rộng khoảng 10-30µm
14

Thảo luận và trả
Bốn bạn học sinh phát biểu về hình dạng, kích thước
lời câu hỏi
1. Phát biểu đúng: D

của các loại tế bào như sau:

2. Ví dụ:
Tế bào vi khuẩn E.coli:
Hình que, chiều dài
2µm, chiều rộng 0,25 1µm.
Tế bào hồng cầu ở
người: hình đĩa, lõm

1. Phát biểu của bạn nào đúng?

hai mặt, đường kính 7

2. Lấy ví dụ để giải thích tại sao các phát biểu khác

µm.

không đúng.

TỔNG KẾT KIẾN THỨC BÀI HỌC

17

Luyện tập
Tế bào thần kinh ở

A. Hình
que

người có hình gì?

B. Hình
cầu

ĐÁP ÁN:
C
C. Hình
tua ngắn

D. Hình
nhiều
cạnh
18

Các nhận định sau
về tế bào là đúng
hay sai?

Các loại tế bào đều có hình đa giác

S

Mỗi loại sinh vật đều được cấu tạo từ đơn vị

Đ

cơ bản là tế bào
Hầu hết các tế bào đều quan sát được bắt

S

mắt thường
Lớp biểu bì vảy hành được cấu tạo từ tế
bào còn lá hành thì không.

S
20

Nối hình ảnh tế bào với tên của
loại tế bào sao cho phù hợp.

1 – B, 2 – C, 3 - A

1

3
2

A. Tế bào lá cây

B. Tế bào
vi khuẩn

C. Tế bào
hồng cầu
ở người
21

“

▪ Hướng dẫn về nhà

Trả lời các câu hỏi
trong Sách bài tập
trang 31, 32

Đọc trước Bài 19 –
Cấu tạo và chức năng các
thành phần của tế bào

22

CẢM ƠN CÁC EM
ĐÃ LẮNG NGHE BÀI GIẢNG!
23