Bài 5. THẠCH QUYỂN. NỘI LỰC VÀ TÁC ĐỘNG CỦA NỘI LỰC
ĐẾN ĐỊA HÌNH BỀ MẶT TRÁI ĐẤT

NỘI DUNG

I. THẠCH QUYỂN

II.NỘI LỰC.
III. TÁC ĐỘNG CỦA NỘI LỰC.
1.Hiện tượng uốn nếp.
2.Hiện tượng đứt gãy.
3.Hoạt động núi lửa.
IV. SỰ PHÂN BỐ CÁC VÀNH ĐAI ĐỘNG ĐẤT.
NÚI LỬA TRÊN TRÁI ĐẤT.

I. THẠCH QUYỂN.
Đọc thông tin và quan sát hình 5.1 hãy trình bày khái niệm
thạch quyển?
Thạch
quyển
à
phần cứng
bên
ngoài
cùng
của
Trái
Đất,
bao gồm võ
Trái Đất +
phần
trên
cùng
của
lớp
Manti,
có độ dày
tới 100km.

Đọc thông
tin và quan
sát hình 5.1
hãy phân
biệt thạch
quyển với
vỏ Trái Đất.

Tiêu chí
Độ dày
Thành phần

Vỏ Trái Đất
5 km (ở đại dương) đến
70 km (ở lục địa).
Gồm vỏ lục địa và vỏ
đại dương.

Thạch quyển
100 km.
Gồm vỏ Trái Đất và phần
cứng mỏng phía trên của
manti.
 

II. NỘI LỰC
- Nội lực là lực sinh
ra từ bên trong
lòng Trái Đất.
-Do: Nguồn năng
lượng từ quá
trình phân hủy
các chất phóng
xạ, sự sắp xếp
vật chất theo
trọng lực và phản
ứng hóa học xảy
ra bên trong Trái
Đất.

Nội lực là gì?
Nguyên nhân nào sinh ra nội lực?

III. TÁC ĐỘNG CỦA NỘI LỰC ĐẾN ĐỊA HÌNH
BỀ MẶT TRÁI ĐẤT
- Nội lực tạo ra các vận
động kiến tạo (hiện
tượng động đất và núi
lửa).

Tác động của nội lực
sinh ra hiện tượng gì

Phiếu học tập .
Tổ

Nội dung nghiên cứu

1 và 2

Đọc thông tin và quan sát hình 5.2, 5.3 hãy trình bày tác
động của hiện tượng uốn nếp đến sự hình thành bề mặt
Trái Đất.

3 và 4

Đọc thông tin và quan sát hình 5.2, 5.3 hãy trình bày tác
động của hiện tượng đứt gãy đến sự hình thành bề mặt Trái
Đất.

5 và 6

Đọc thông tin và dựa vào kiến thức đã học, hãy trình bày
tác động của hoạt động núi lửa đến sự hình thành địa hình
bề mặt Trái Đất.

1. Hiện tượng uốn nếp
+ Vận động nén ép
làm các khu vực
cấu tạo bằng đá
mềm của vỏ Trái
Đất bị uốn nếp.
+ Nếu cường độ
nén ép mạnh sẽ
hình thành các
vùng núi uốn nếp.
Ví dụ: hệ thống núi
Hi-ma-lay-a, Anđet, Coóc-đi-e,…

Nếp uốn của đá

2. Hiện tượng đứt gãy.
+ Những khu vực cấu
tạo bởi đá cứng, vận
động kiến tạo làm các
lớp đá của vỏ Trái Đất
bị vỡ hình thành các
vết nứt hoặc đứt gãy
kéo dài.
+  Hai bên đứt gãy có
bộ phận được nâng lên
và có bộ phận hạ thấp.
+ Các đứt gãy lớn đã tạo điều kiện để hình thành nhiều
thung lũng sông trên bề mặt Trái Đất. 
+ Dọc theo đứt gãy có thể hình thành biển hoặc các hồ
tự nhiên.
Ví dụ: Biển Đỏ và các hồ ở khu vực phía đông lục địa
Phi.

Hiện tượng đứt gãy

3.Hoạt động của núi lửa
-Tác động của hoạt động núi lửa đến sự hình thành địa hình bề
mặt Trái Đất: Làm thay đổi địa hình.
- Tạo thành các ngọn núi độc lập hoặc tập hợp thành khối, dãy
núi lửa.
- Miệng núi lửa ngừng
hoạt động: tạo thành
thung lũng hoặc hồ tự
nhiên.
- Dọc các đứt gãy, phun
trào macma tạo thành
những bề mặt địa hình
rộng lớn.
- Tạo nên các đảo,
quần đảo ở nhiều vùng
biển và đại dương trên
thế giới.

IV. SỰ PHÂN BỐ CÁC VÀNH ĐAI ĐỘNG
ĐẤT. NÚI LỬA TRÊN TRÁI ĐẤT.

- Phân bố:
+ Vành đai
Đọcđất:
thông
động
tập
trung
ở ranh
tin và
quan
giới
sátgiữa
hìnhcác
5.4
mảng
hãy: thạch
quyển,
- Xác giữa
định
Thái
cácBình
vành
dương với châu
đai động
Mĩ, châu Á với
đất và vành
Thái Bình
đai núichâu
lửa
Dương,
trên
Âu
vớiTrái
châu
Đất.
Phi,
Ấn Độ
Dương với lục
+ Vành đai núi lửa: kéo dài từ Niu Di-Lân, qua Đông Nam
địa Á – Âu,…
Á, Nhật Bản, A-lax-ca, trải suốt bờ Tây của Bắc Mỹ và
Nam Mỹ.

Hình 5.4: hãy nhận xét và giải thích sự phân bố các vành đai
động đất, vành đai núi lửa trên Trái Đất.

- Nhận xét:
Động đất và
núi lửa
thường tập
trung ở ranh
giới các mảng
thạch quyển.

- Giải thích: Động đất và núi lửa trên Trái Đất sinh ra do sự
chuyển động và va chạm giữa các mảng kiến tạo => Tạo nên
các vành đai núi lửa và động đất xung quanh các mảng kiến tạo.

CỦNG CỐ
Câu 1: Tác động của nội lực đến bề mặt Trái Đất?
a. Địa hình được nâng lên.
b. Địa hình bị hạ xuống.
c. Địa hình được nâng lên và hạ xuống trên 1 diện tích rộng.
d. Không có tác động lớn đến mặt đất.

Câu 2: Kết quả hiện tượng uốn nếp là?
a. Đá bị gãy, chuyển dịch.
b. Đá bị xô ép thành nếp uốn nhưng giữ nguyên cấu trúc ban
đầu.
c. Đá bị chuyển dịch và phá vỡ cấu trúc.
d. Đá bị xô ép và vỡ các cấu trúc ban đầu.