Giáo viên: Võ Thị Lệ Hằng

TIẾT 5:
LUYỆN TẬP SỬ DỤNG MỘT SỐ
BIỆN PHÁP NGHÊ THUẬT TRONG
VĂN BẢN THUYẾT MINH

I. Củng cố kiến thức: Thuyết minh một đồ vật
- Yêu cầu:
+ Về nội dung:
Văn bản thuyết minh phải nêu được công
dụng, cấu tạo, chủng loại, lịch sử của các đồ
dùng như trong đề nêu.
+ Về hình thức:
Phải biết vận dụng một số biện pháp nghệ
thuật để giúp cho văn bản thuyết minh thêm
sinh động, hấp dẫn.

II. Luyện tập:
Đề bài: Thuyết minh
về chiếc nón lá Việt
Nam

-Thể loại: Thuyết minh
- Đối tượng thuyết minh: Chiếc nón lá Việt Nam

• DÀN Ý:
I. Mở bài:
Giới thiệu đối tượng thuyết minh( Nêu khái quát ý nghĩa của
chiếc nón lá trong đời sống dân tộc hoặc trích dẫn một vài
câu thơ, một vài ý kiến về chiếc nón lá VN, hoặc nhập vai
chiếc nón tự giới thiệu về mình).
II.Thân bài: Thuyết minh đối tượng
1.Nguồn gốc xuất xứ và chủng loại, những làng nghề làm
nón nổi tiếng.
- Nguồn gốc: Chiếc nón lá xuất hiện sớm trong lịch sử dân
tộc VN. Hình ảnh tiền thân của nó đó được chạm khắc trên
trống đồng Ngọc Lũ và thạp đồng Đào Thịnh cách đây
2500-3000 năm.

- Chủng loại: Chiếc nón thông dụng là nón lá, người Bình
Định có nón ngựa làm bằng lá dứa chuyên dùng đội khi đi
cưỡi ngựa.Người Bắc Ninh có nón thúng quai thao,người
Huế có nón bài thơ. Lính tráng thời xưa hay đội nón dấu.
Ngoài ra còn có nón rơm, nón khua (dùng cho người hầu
các quan lại).....
- Những làng nghề nón nổi tiếng: Nón làng Chuông (Hà
Tây) bền và đẹp từng là vật để cung tiến hoàng hậu, công
chúa, là kỉ vật của những cô gái khi lên xe hoa về nhà
chồng, nón Gò Găng (Bình Định), nón Huế thanh mảnh.....
2. Đặc điểm của chiếc nón.
- Nguyên liệu làm nón: lá cọ, lá hồi, lá dứa, bẹ măng
khô....rơm, tre...

- Hình dáng: Hình chóp như một chiếc kim tự tháp thu nhỏ.
Đường kính rộng 41 cm
- Cấu tạo: 3 phần: Khung nón, vành nón và chóp nón
3. Qui trình làm nón:
- Chọn và làm lá:
+ Lá non, không bị sâu và rách.
+ Lá được vò trong cát, sau đó phơi dưới nắng nhẹ hay sấy
trong cho chuyển thành màu trắng rồi hơ qua 1 lượt diêm
sinh cho lá bền không mốc.
+ Lấy giẻ nhúng nước, đem hơ trên lửa cho nóng rồi chà nhẹ
lên lá để lá thẳng và những đường gân cũng bằng với mặt lá,
rồi treo lên từng chùm cho lá thẳng.
- Uốn và nức vành:
+ Vành nón được làm từ cật nứa vót nhẵn. Dùng cây mác
sắc, chuốt mỏng từng sợi tre thành 16 nan vành.

+ Khung nón được những người thợ cao tay làm sẵn có
sáu cây sườn chính, khoảng cách giống nhau để gài 16
nan vành lớn nhỏ khác nhau.
+ Dựng những nan vành uốn vòng thật tròn trịa vào
khung.
- Xây và lợp lá:
+ Lấy kéo cắt chéo đầu trên của lá, sau đó lấy kim xâu
chừng 20-25 chiếc lá lại với nhau xếp đều lên khuôn nón
từ vành đầu tiên đến vành cuối cùng (chóp nón). Xếp đến
đâu phải buộc dây gai lại đến đó cho nón không xô lệch
(Nón Huế có hai lớp, nón Chuông có ba lớp)
- Khâu nón:
+ Khâu từ vành đầu tiên đến vành cuối cùng là chóp nón.
+ Chỉ khâu là dây cước, dai, bền. Mũi khâu đều tay thì
nón mới đẹp.

+ Trong lòng nón người thợ có thể dùng một số bức tranh
trang trí. Nón Huế luôn có những lăng tẩm đình đài cùng cô
gái Huế trong tà áo dài tím được thêu bên ngoài.
+ Phía trong chóp nón , có thể được đính một mảnh gương
nhỏ.
+ Khâu giăng mắc ở hai điểm đối diện trong lòng nón bằng
chỉ màu để buộc quai nón.
- Sau khi hoàn thiện : cần quét một lớp dầu bóng để nón bền
và đẹp.
4. Giá trị:
- Nón dùng để che nắng, che mưa.
- Nón là người bạn thủy chung của người nông dân một nắng
hai sương: chiếc nón trở thành chiếc quạt mát xua đi cái nắng
nóng trưa hè, trở thành chiếc cốc xua đi cơn khát cháy khô ...
- Chiếc nón góp phần tôn lên vẻ đẹp của người phụ nữ VN.

- Nón lá là nguồn cảm hứng vô tận cho thơ ca, nhạc họa, nó
mang niềm vui rạo rực “em đội nón bài thơ, đi đón ngày
hội mở”, gợi dáng mẹ tảo tần “Mẹ về nón lá nghiêng
che”....
- Là món quà kỉ niệm đối với khách du lịch.
- Trở thành đạo cụ không thể thiếu đối với một số loại hình
nghệ thuật: múa nón, hát quan họ.......
5. Cách bảo quản:
Để nón ở nơi khô ráo, tránh ẩm mốc
III. Kết bài: Nêu cảm nghĩ, thái độ của em về chiếc nón lá
VN như yêu thích, trân trọng, tự hào về vẻ đẹp, ý nghĩa của
chiếc nón lá và sự tài hoa của người thợ. Là món quà kỉ
niệm đối với khách du lịch.
- Trở thành đạo cụ không thể thiếu đối với một số loại hình
nghệ thuật: múa nón, hát quan họ.......

Đề bài: Thuyết minh cái quạt
DẪN DẮT VÀ GIỚI THIỆU CÁI
DÀN BÀI MỞ BÀI
QUẠT

NGUỒN GỐC, ĐẶC ĐiỂM, CÔNG
DỤNG, CÁCH BẢO QUẢN

KẾT BÀI

THÂN BÀI

NÊU SUY NGHĨ, TÌNH CẢM VỀ
CÁI QUẠT

I. MỞ BÀI
DẪN DẮT VÀ GIỚI THIỆU CÁI QUẠT

TRỰC TiẾP
CÓ 2 CÁCH
MỞ BÀI

GIÁN TiẾP

II. THÂN BÀI


1. NGUỒN GỐC, XUẤT XỨ

Khoa Học-Công nghệ phát triển,
- Quạt
thủ chiếc
công đã
xuất
hiện
từ hiện ở
những
quạt
điện
xuất
rất lâu
mọi
nơi, nhà nhà đều dùng.

+ Từ xưa, các vua chúa đã
 Mọi
ngườinhững
đều biết
để quạt
làm ra một
sử dụng
chiếc
chiếc
quạt
điện
là cả
quá trình
to, làm
bằng
lông
vũ một
để tạo
dà, khó khăn cùng công sức suy
sự thoải
máitạo
cho
giấc
ngủ; người.
nghĩ
và sáng
của
rất nhiều
+ Các
sĩ tử
dụng
Và
người
đầusửtiên
chếquạt
tạo ra chiếc
giấy hoặc
vảiOman-Rajeen
để thể hiện sự
quạt
điện là
Jumalu
vào
nhonăm
nhã,1832.
có học của mình.
+ Ông cha ta còn sử dụng
 Ông gọi phát minh của mình là máy
một số loại lá cây như cọ,
quạt ly tâm hoạt động như máy bơm
cau, ...khí.
Để làm
chiếc Alva
không
Rồi những
khi Thomas
quạt vừa
vừa
mát,phát
mà hiện ra
Edisen
và nhẹ
Nihola
Tesla
gần gũi,
dân
dã, bình
nguốn
năng
lượng
điện dị.
cho toàn thế
giớivải
vàođược
cuối sử
thếdụng
kỷ XIX-đầu
thế kỷ
- Quạt
hết
XX.
đó biến.
các loại quạt chạy bằng cơ
sứcTừ
phổ
học được cải tiến chạy bằng điện hay
còn được gọi là quạt điện,

QUẠT
THỦ
CÔNG

QUẠT
ĐiỆN

II. THÂN BÀI
2. ĐẶC ĐiỂM, CẤU TẠO

Dù đã xuất hiện từ rất lâu nhưng
chủ yếu mọi người thường dùng
là quạt nan, quạt giấy, quạt vải.
Nguyên liệu chính để làm ra là
nan, tre, giấy, vải. Ngày xưa quạt
chỉ có họa tiết là thư pháp hoặc
màu trơn nhưng ngày nay nó
được làm đẹp hơn, tinh tế hơn với
nhiều kiểu dáng, họa tiết khác
nhau như hình vẽ rồng phượng,
cảnh thiên nhiên rừng núi,...

II. THÂN BÀI
2. ĐẶC ĐiỂM, CẤU TẠO

 Chiếc quạt điện chắc hẳn vô cùng
quen thuộc với tất cả chúng ta như quạt
treo tường, quạt thông giớ, quạt cây, quạt
hơi nước, quạt trần,...Nó được làm từ
những chất liệu vo cùng bền và chắc
chắn như vỏ và cánh quạt được làm từ
nhựa cứng, các bộ phận bên trong được
làm từ đồng và sắt vì vậy tuổi thọ của
chúng rất lâu đời.
 Một chiếc quạt điện được chia thành 5
phần:
• đế quạt;
• vỏ quạt;
• cánh quạt [từ 3-5 cánh];
• động cơ:
• bộ phận điều khiển
 Động cơ là phần cốt lõi quyết định
chất lượng của quạt. Khi động cơ hoạt
động, trục quay sẽ làm quay cánh quạt

II. THÂN BÀI
3. CÔNG DỤNG

 Giúp làm mát cho ta, đặc biệt, quạt điện được ưa chuộng hơn vì chúng có
thể làm mát nhanh mà không cần sức người để quạt

 Là một trong những nét đẹp trong văn hóa Việt Nam với những chiếc quạt
dùng để biểu diễn các tiết mục nghệ thuật hay được sử dụng như một phụ
kiện thời trang mà tinh tế
 Ngày nay với sự phát triển của khoa học kỹ thuật, quạt điện được cải tiến
có thêm chức năng làm sạch không khí, phun sương,...Với mỗi công dụng,
chức năng mà quạt điệ có những cách thức hoạt động khác nhau phù hợp với
nhu cầu người dùng

II. THÂN BÀI
4. CÁCH BẢO QUẢN

 Định kì cứ 6 tháng
tra dầu một lần vào
trục xoay để quạy
chạy êm hơn

Thường xuyên lau
chùi sạch sẽ, rửa
cánh quạt nếu quá
bẩn

 Nếu thấy quạt có
biểu hiện bất thường
như có tiếng kêu, vỏ
quạt bị nứt, cánh
quạt lỏng lẻo,... Thì
cần phải sửa chữa.

III. KẾT BÀI

NÊU SUY NGHĨ, TÌNH CẢM VỀ CÁI QUẠT

Mỗi đồ dùng hay vật nuôi ta gắn bó đủ lâu đều có thể chất chứa
những tình cảm riêng và quạt cũng không phải ngoại lệ. Mỗi chiếc
quạt nan đưa ta về thời ấu thơ nằm trong vòng tay bà và mẹ trong
những trưa hè oi ả, ta thiu thiu với những làn gió nhẹ và tiếng ru à ơi.
Với những chiếc quạt giấy, quạt vải chất chứa những bài học triết lý
về cuộc đời về con người, về ca dao, tục ngữ, về phong cảnh thiên
nhiên thơ mộng hữu tình của đất nước. Vậy nên dù sử dụng bất kì
loại quạt nào thì chúng ta cũng cần trân trọng, nâng niu chúng để
mỗi chiếc quạt không chỉ ở bên cạnh ta với mục đích làm mát mà
còn trở thành một kỉ niệm, một người bạn của chúng ta gắn bó lâu
dài.

1. Bài vừa học:
- Nắm được nội dung bài vừa học.
- Hoàn thành đề bài trên (lưu ý trong bài có sử dụng một
số biện pháp nghệ thuật).
2. Bài sắp học: ĐẤU TRANH CHO MỘT THẾ GIỚI
HOÀ BÌNH/ sgk/17 ->20
- Đọc kĩ văn bản và các chú thích.
- Trả lời câu hỏi phần Đọc-hiểu văn bản/ sgk/20.
- Chuẩn bị bài tập phần Luyện tập/ sgk/ 21.