ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

CÁC DỰ ÁN STEAM TRONG DẠY HỌC
LIÊN MÔN LỊCH SỬ VÀ ĐỊA LÝ
NGUYỄN THU HÀ
VIỆN KHOA HỌC GIÁO DỤC VIỆT NAM

01

02

03

Mã học phần

Tài liệu tham
khảo
- Bắt buộc
- Tài liệu khác

Mục tiêu

TMT3018 2 TC

Đánh giá

Mục tiêu

Tài liệu tham
khảo
Mã học phần

STEAM

- Kiến thức
- Kỹ năng
- Thái độ

04
Đánh giá
- Chuyên cần
- Giữa kỳ
- Cuối kỳ

PHẦN 1. GIỚI THIỆU KHÁI QUÁT
MÔN HỌC

CÁC DỰ ÁN
STEAM TRONG
DẠY HỌC LIÊN
MÔN LỊCH SỬ
VÀ ĐỊA LÝ
Nội dung học phần
Cung cấp cho người học những hiểu biết cơ bản về giáo dục STEAM.
Giáo dục STEAM bắt đầu nguồn từ nước Mỹ được coi là cuộc cải cách
giáo dục mang tính đột phá của Mỹ giúp tăng cường sự ảnh hưởng của
quốc gia này với thế giới được chứng minh bằng các phát minh, sáng
chế. STEAM là viết tắt của các từ S-T-E-A-M. Từ lý thuyết về dạy học
STEAM sinh viên có thể lựa chọn và triển khai các dự án dạy học với
từng chủ đề, từng bài học, từng đặc điểm nội dung của chương trình
môn Lịch sử và Địa lý cấp THCS.

Mục tiêu môn học
Về thái độ
-

Có tinh thần chủ động thích ứng với sự thay đổi
Say mê nghề nghiệp, tinh thần không ngừng học hỏi, tích cực vận
dụng và cập nhật các phương pháp dạy học hiện đại
Hình thành ý thức thường xuyên trau dồi, phát triển nghề nghiệp

Về kỹ năng
Xác định được các dự án STEAM cụ thể, phù hợp với từng loại bài học,
từng chủ đề Lịch sử và Địa lý, đáp ứng mục tiêu dạy học phát triển
năng lực, phẩm chất
Về kiến thức
Lựa chọn các biện pháp/ công cụ hỗ trợ khi thực hiện dạy học theo định
- Hệ thống hoá được các lý thuyết về dạy học theo định hướng
hướng STEAM
STEAM.
Thực hành triển khai các dự án STEAM trong dạy học liên môn Lịch sử
- Khái quát hóa và phân loại được các hình thức tổ chức dạy
và Địa lý. Đánh giá hiệu quả của từng dự án phù hợp với người học và
học Lịch sử và Địa lý theo định hướng STEAM.
mục tiêu dạy học
- Trình bày và phân tích được các cách thức triển khai, cách
Vận dụng các phương pháp dạy học hiện đại, các biện pháp/ công cụ hỗ
thức chuẩn bị, những lưu ý khi sử dụng dự án STEAM trong
trợ, các phương tiện dạy học, thiết kế kế hoạch dạy học theo hướng: bài
dạy học Lịch sử và Địa lý theo định hướng phát triển năng lực
học trên lớp, dự án, tích hợp, trải nghiệm.
cho học sinh.

2

1

3

- Đề xuất và giải thích được vai trò, ý nghĩa của các dự án
STEAM trong dạy học liên môn Lịch sử và Địa lý

Tài liệu
tham khảo

1.

2.
3.

4.
5.

Tài liệu bắt buộc
Bộ Giáo dục và Đào tạo (2018), Chương trình giáo dục phổ thông môn Lịch sử và Địa lý (cấp
THCS) (Ban hành kèm theo Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT ngày 26 tháng 12 năm 2018 của
Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo).
Bernd Meier (2014), Lí luận dạy học hiện đại, Nhà xuất bản Đại học Sư phạm, Hà Nội.
Bộ sách đổi mới phương pháp dạy học của Tổ chức ASCD do Nhà xuất bản Giáo dục Việt
Nam ấn hành (2013): “Nghệ thuật và khoa học Dạy học”; “Tám đổi mới để trở thành người
giáo viên giỏi”; “Những phẩm chất của người giáo viên hiệu quả”; “Quản lí hiệu quả lớp học”;
“Đa trí tuệ trong lớp học”; “Các phương pháp dạy học hiệu quả”
Nguyễn Văn Biên (chủ biên), (2021). Giáo dục STEM trong nhà trường phổ thông. Nhà xuất
bản Giáo dục Việt Nam.
Tưởng Duy Hải (chủ biên), (2021). Hoạt động giáo dục STEM lớp 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10,
11, 12. Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam.

Nội dung chính
Khái
quát về
môn học

Mục tiêu
Nội dung
Tài liệu tham khảo
Kiểm tra, đánh giá

Chương 2.
Vận dụng
STEAM

Chương 1.
Lý thuyết
về STEAM

Giáo dục STEAM là gì?
Đặc điểm của dạy học
STEAM?
Vai trò của các dự án STEAM trong
dạy học liên môn Lịch sử và Địa lý
Các yêu cầu khi vận dụng dự án
STEAM trong dạy học liên môn
Lịch sử và Địa lý

Xác định các chủ đề
STEAM
Quy trình xây dựng
chủ đề STEAM
Nguyên tắc, yêu cầu của
STEAM trong dạy học liên
môn Lịch sử và Địa lý
Vận dụng

Phương pháp kiểm tra, đánh giá
Các dự án STEAM trong dạy học liên môn Lịch sử và Địa lý
Tính chất của nội dung
kiểm tra

Hình thức
Đánh giá thường xuyên
Bài tập cá nhân

Lý thuyết
Lý thuyết và kỹ năng

Bài tập nhóm

Kỹ năng

Bài thi hết môn

Tổng hợp

Kiểm tra giữa kỳ:
Kiểm tra cuối kỳ:
- Soạn kế hoạch dạy học dự án
- Thực hành dạy

Mục đích kiểm tra

Đánh giá mức độ tích cực học tập, tham gia xây
dựng ý tưởng cho bài học
Tổng quan về dạy học theo định hướng
STEAM
Thực hành thiết kế dự án theo định hướng STEAM
trong dạy học liên môn Lịch sử và Địa lý
Lựa chọn 1 chủ đề và lập kế hoạch dạy học
dự án theo định hướng STEAM.
Chọn nội dung trọng tâm của bài để giảng
dạy trong 15 phút

Trọng số

10%
10%
20%

60%

Anh/Chị đã từng nghe đến khái
niệm STEM hay STEAM bao giờ
chưa?

Chương 1. Một số vấn đề lí luận chung
về dạy học theo định hướng STEAM
1. Khái niệm dạy học theo định hướng STEAM
1.1. Khái niệm STEAM

STEAM được tạo thành từ thuật ngữ STEM
và Arts. Thuật ngữ STEM ban đầu được sử
dụng khi bàn đến các chính sách về Khoa
học, Công nghệ, Kỹ thuật, và Toán học của
Hoa Kỳ vào năm 2001 bởi Quỹ Khoa học,
Hoa Kỳ.
Nhận thức được vai trò của Nghệ thuật với
sự sáng tạo và đổi mới, các nhà giáo dục đã
hợp nhất Nghệ thuật với các bộ môn khoa
học.

Chương 1. Một số vấn đề lí luận chung
về dạy học theo định hướng STEAM
1. Khái niệm dạy học theo định hướng STEAM
1.1. Khái niệm STEAM

01
02
03
04
05

Science - Khoa học
Bao gồm các kiến thức của các bộ môn môn Vật lí, Hóa
học, Sinh học và Khoa học Trái Đất.

Technology - Công nghệ

Phát triển khả năng ứng dụng, quản lí, hiểu và đánh giá công nghệ
của học sinh, tạo cơ hội để học sinh hiểu về công nghệ đã được
phát triển như thế nào, ảnh hưởng của công nghệ tới cuộc sống

Engineering - Kỹ thuật

Phát triển sự hiểu biết ở học sinh về cách công nghệ đang phát triển
thông qua các quá trình thiết kế kĩ thuật, tạo cơ hội tích hợp kiến thức
nhiều môn học, giúp cho những khái niệm liên quan trở nên dễ hiểu.

Arts - Nghệ thuật

Là khả năng vận dụng tư duy sáng tạo kết hợp với kiến thức và sự
hiểu biết để minh hoạ, trình bày ý tưởng sản phẩm để đảm bảo giải
quyết vấn đề đặt ra một cách hài hoà, đảm bảo yếu tố thẩm mĩ cùng
như các khía cạnh khác

Maths - Toán học
Phát triển ở học sinh khả năng phân tích, biện luận và truyền đạt ý tưởng
một cách hiệu quả thông qua việc tính toán và giải thích, các biện pháp
giải quyết các vấn đề toán học trong các tình huống đặt ra.

Chương 1. Một số vấn đề lí luận chung
về dạy học theo định hướng STEAM
1. Khái niệm dạy học theo định hướng STEAM
1.1. Khái niệm STEAM

Thuật ngữ STEAM là chữ viết tắt tiếng Anh
dùng để chỉ các ngành học về Science (Khoa
học), Technology (Công nghệ), Engineering (Kỹ
thuật), Arts (Nghệ thuật) và Mathematics (Toán
học).
Tóm lại, giáo dục STEAM có nghĩa là một cách
tiếp cận dựa trên cơ sở tích hợp môn Khoa học Kỹ thuật - Công nghệ - Toán học và Nghệ thuật
trong việc truyền đạt kiến thức, khuyến khích
được khả năng sáng tạo của người học.

Chương 1. Một số vấn đề lí luận chung về dạy học
theo định hướng STEAM
1. Khái niệm dạy học theo định hướng STEAM

Khuyến khích sự tìm tòi, sáng tạo
của người học và sự phối hợp
làm việc nhóm. HS được trải
nghiệm cảm xúc thất bại hay
thành công, điều này rất cần thiết
cho sự phát triển trí thông minh
và cảm xúc, tạo động lực cho
HS.

HS không chỉ nắm vững các
nguyên lí mà còn có thể tạo ra
những sản phẩm phục vụ cuộc
sống. HS có khả năng giải
quyết vấn đề và khả năng thích
ứng với những thay đổi liên tục
của thị trường lao động trong
tương lai.
Thúc đẩy phát triển toàn
diện
STEAM là một phiên bản
toàn diện hơn của STEM.
Thực tế đã chứng minh,
những học sinh được đào
tạo về kiến thức và nghệ
thuật sẽ có tác động lớn
đối với đổi mới xã hội.

STRENGTHS

W

S

WEAKNESS

Khuyến khích sự tìm tòi
của người học

Kết hợp giữa lý thuyết
và thực tiễn

OPPORTUNITIES

Tiếp cận tích hợp
STEAM dựa trên cơ sở
tích hợp các môn Khoa
học, Công nghệ, Kỹ
thuật, Toán và Nghệ thuật
trong việc truyền đạt kiến
thức, khuyến khích được
khả năng sáng tạo của
người học.

1.2. Bản chất của giáo dục STEAM

T
THREATS

Làm việc nhóm
Yêu cầu: So sánh sự khác biệt của hình thức dạy học
truyền thống với hình thức dạy học STEAM theo các gợi
ý sau đây: về mục tiêu, về nội dung, về phương pháp, về
hình thức, hiệu quả dạy học và về cách thức kiểm tra,
đánh giá.
Thời gian làm việc nhóm: 45 phút
Sản phẩm: Học viên có thể lựa chọn một trong số các
sản phẩm trình bày sau đây:
1. Bảng so sánh
2. Sơ đồ tư duy
3. Các sản phẩm khác
Hình thức nộp bài: gửi qua link google drive
https://drive.google.com/drive/folders/1MZxRqBQXFn8
mSj_ng6jMlSNnNLpm-HPt?usp=share_link

Bảng so sánh các đặc điểm khác biệt giữa hình thức dạy học truyền thống với dạy học STEAM
Dạy học theo phương pháp truyền
Dạy học theo STEAM
thống
Mục tiêu dạy học
 Phát triển kiến thức, kỹ năng và  Phát triển kiến thức, kỹ năng, thái độ và 2 năng lực chuyên biệt là năng lực kỹ thuật và
thái độ
năng lực sáng tạo để đảm bảo đào tạo nên những công dân không chỉ biết mà còn “biết
làm”, làm thành thạo, hình thành kỹ năng, kỹ xảo thực tế cho học sinh.
Nội dung dạy học
Nội dung bài học đơn môn.
 Nội dung đa dạng: xuất phát từ nội dung bài học và nội dung từ thực tiễn. Nội dung dạy
học liên quan đến các môn khoa học, kỹ thuật, toán học, nghệ thuật và các môn khoa học
xã hội như lịch sử, địa lý với các nội dung về tự nhiên, xã hội, các vấn đề về khoa học
môi trường, vấn đề địa phương được cập nhật.
Phương pháp dạy Sử dụng các phương pháp truyền  Sử dung các phương pháp dạy học hiện đại như thảo luận nhóm, dự án, dạy học giải
học
thống như thuyết trình, giảng giải, quyết vấn đề, tìm tòi, khám phá, học tập trải nghiệm... Giúp học sinh tự tin, sáng tạo
vấn đáp,...
trong tương lai
Hình thức dạy học
Chủ yếu diễn ra trong phạm vi lớp  Hình thức tổ chức đa dạng kết hợp song song các nội dung nhỏ trong nội khóa bài học,
học với hình thức nội khoá là chủ tổ chức các chủ đề ngoại khóa riêng biệt, nghiên cứu khoa học, hình thức rất đa dạng.
yếu
Không gian học tập của học sinh được mở ra ở ngoài lớp học, thậm chí ngoài nhà
trường, kết hợp với trải nghiệm và các cuộc thi khoa học kỹ thuật các cấp.
Hiệu quả dạy học
Hiệu quả từ phương pháp nghe Sử dụng dạy học STEAM gắn với sáng tạo sản phẩm mới, thuyết trình và dạy lại cho
giảng thấp hơn.
người khác làm cho việc học tập sẽ đạt kết quả rất cao.
Kiểm tra, đánh giá
Đánh giá tổng kết, đánh giá bằng Học sinh được đánh giá toàn diện cả quá trình học tập và sự tiến bộ của học sinh, theo
điểm số là chủ yếu.
đúng mục tiêu đánh giá năng lực người học một cách chuẩn xác.
Đặc điểm

Chương 1. Một số vấn đề lí luận chung
về dạy học theo định hướng STEAM
2. Đặc điểm của dạy học theo định hướng STEAM
2.1. Mục tiêu của giáo dục STEAM
Giáo dục STEAM nhằm phát triển 3 mục tiêu chính:
Phát triển các năng lực đặc thù thuộc về STEAM
Đó là các kiến thức, kĩ năng liên quan đến các môn khoa học, công nghệ, kĩ thuật, toán
học và các môn khoa học xã hội cũng như nghệ thuật. Trong đó học sinh biết liên kết
các kiến thức khoa học, toán học và nghệ thuật để giải quyết các vấn đề thực tiễn, biết
sử dụng và quản lí truy cập công nghệ, biết quy trình thiết kế để tạo ra sản phẩm.

Phát triển năng lực cốt lõi cho học sinh

Bên cạnh những hiểu biết về các lĩnh vực Khoa học, Công nghệ, Kĩ thuật, Toán
học và Nghệ thuật, học sinh sẽ được phát triển tư duy phê phán, khả năng hợp
tác để thành công.

Định hướng nghề nghiệp cho học sinh
Cung cấp cho học sinh có những kiến thức, kĩ năng mang tính nền tảng cho việc
học tập ở các bậc cao hơn cũng như cho nghề nghiệp tương lai của học sinh. Từ
đó góp phần xây dựng lực lượng lao động có năng lực, phẩm chất tốt, nhằm đáp
ứng mục tiêu xây dựng và phát triển đất nước.

Mụ
ct
iêu

1

Mụ
ct
iêu

2

Mụ
ct
iêu

3

Chương 1. Một số vấn đề lí luận chung
về dạy học theo định hướng STEAM
2. Đặc điểm của dạy học theo định hướng STEAM
2.2. Các đặc trưng của bài học STEAM
Một bài học STEAM bao gồm 7 đặc trưng lớn, đó là:
Gắn liền với các tình huống thực tiễn
Các tình huống hoặc các vấn đề thực tiễn được nêu ra có liên quan đến các vấn
đề xã hội, kinh tế, môi trường cần được đưa ra giải pháp và nỗ lực thực hiện
gắn với cá nhân học sinh, với thực tiễn địa phương hoặc là vấn đề toàn cầu

Được phỏng theo quy trình thiết kế kỹ thuật
Học sinh được yêu cầu thiết kế, chế tạo, vận hành thử nghiệm và tối ưu
hoá một sản phẩm phục vụ cho yêu cầu của đời sống. Trong quá trình tìm
cách giải quyết sẽ có những ý tưởng nảy sinh, giải pháp mới. Quá trình
“thiết kế - thử nghiệm - điều chỉnh” được vận hành liên tục.

Dẫn học sinh vào chuỗi hoạt động,
tìm tòi khám phá có kết thúc mở
Trong các bài học STEAM, con đường học tập có kết thúc mở, trong
một quy trình không quá ràng buộc.

Hướng tới việc định hướng nghề nghiệp
Học sinh hiểu yêu cầu cần có của nghề nghiệp STEAM, đối
chiếu với khả năng, sở trường của bản thân từ đó có thể hình
thành thái độ đối với nghề nghiệp trong tương lai.

Bài học có nội dung toán học, khoa học
và nghệ thuật được liên kết chặt chẽ
Kiến thức, kỹ năng toán học và khoa học là những kiến thức
nền để học sinh có thể huy động vào giải quyết các vấn đề
thông qua các công cụ kỹ thuật và đúc rút thành quy trình
công nghệ.

Không có câu trả lời đúng duy nhất
Các thí nghiệm khoa học cho các nhóm sẽ được diễn ra
cùng lúc, có thể giống nhau nhưng chưa chắc đã ra kết
quả giống nhau. Qua đó, học sinh có thể chấp nhận các
kết quả tương tự hoặc bác bỏ một giả thuyết nào đó.

Hướng tới phát triển phẩm chất, năng lực
Việc giải quyết những nhiệm vụ thực tiễn thông
thường tạo cơ hội cho học sinh thể hiện năng lực ở
mức độ cao trong quá trình phát triển năng lực.

Chương 1. Một số vấn đề lí luận chung
về dạy học theo định hướng STEAM
2. Đặc điểm của dạy học theo định hướng STEAM
2.3. Các phương pháp dạy học tích cực trong giáo dục STEAM
STEAM và dạy học dự án

Trong mỗi bài học theo chủ đề STEAM, học
sinh được đặt trước một tình huống có vấn
đề thực tiễn cần giải quyết liên quan đến
kiến thức khoa học. Để giải quyết vấn đề đó,
học sinh phải tìm tòi, nghiên cứu những kiến
thức thuộc các môn học có liên quan đến
vấn đề (qua sách giáo khoa, học liệu, thiết bị
thí nghiệm, thiết bị công nghệ) và sử dụng
chúng để giải quyết các vấn đề đặt ra

STEAM và dạy học dựa
trên trải nghiệm
Hoạt động giáo dục trong đó nội
dung và cách thức tổ chức tạo điều
kiện cho từng học sinh được tham
gia trực tiếp và làm chủ thể của
hoạt động, tự lên kế hoạch, chủ
động xây dựng chiến lược hành
động cho bản thân và cho nhóm

S
Dạy học giải quyết
vấn đè

STEAM và dạy học giải
quyết vấn đề

Tìm tòi, khám phá là quá trình nhà khoa
học tìm hiểu các quy luật của thế giới tự
nhiên. Theo quan điểm của thuyết kiến
tạo, học sinh tự xây dựng kiến thức
thông qua trải nghiệm con đường tìm
tòi khám phá của các nhà khoa học, qua
đó chiếm lĩnh kiến thức đồng thời phát
triển năng lực.

T

Dạy học dự án

STEAM

Dạy học tìm tòi
khám phá

Thực hiện các dự án học tập để
lồng ghép với các bài học trong thế
giới thực là một trong các hình thức
hiệu quả trong giáo dục STEAM.
Tăng cường các hoạt động thực
hành và vận dụng kiến thức để tạo
ra sản phẩm hoặc giải quyết các vấn
đề của thực tế cuộc sống.

STEAM và dạy học tìm tòi
khám phá

E
M

Dạy học dựa
trên trải nghiệm

Chương 1. Một số vấn đề lí luận chung
về dạy học theo định hướng STEAM
2. Đặc điểm của dạy học theo định hướng STEAM
2.2. Các phương pháp dạy học tích cực trong giáo dục STEAM
STEAM và dạy học dự án

Các tiêu chí đánh giá dự án học tập phải rõ ràng, đưa ra trước khi giao nhiệm
vụ cho học sinh.

W

Các giai đoạn xây dựng tiến trình dạy học dự án:

Dạy học tìm tòi
khám phá

Cần lưu ý tính vừa sức của học sinh và các kiến thức nền mà học sinh đã học
trong chương trình, các kinh nghiệm sẵn có của học sinh và môi trường hỗ trợ
để tránh học sinh đi vào ngõ cụt hoặc quá sức.

Dạy học dự án

Giai đoạn
Thăm dò nhu cầu
Xây dựng dự án

Mục tiêu
Chẩn đoán, đề xuất nhiệm vụ và mục tiêu của dự án
Trước khi thực hiện dự án, phải xây dựng nội dung chi
tiết của dự án, sản phẩm, dự án, điều kiện thành công
của dự án.

Thực hiện dự án

Có kế hoạch chi tiết, người chịu trách nhiệm, hệ thống
theo dõi, giám sát, điều chỉnh dự án
Điều chỉnh kế hoạch, ý tưởng cho sản phẩm mới

S

Đánh giá dự án

T

Dạy học dựa
trên trải nghiệm

Chương 1. Một số vấn đề lí luận chung
về dạy học theo định hướng STEAM
2. Đặc điểm của dạy học theo định hướng STEAM
2.3. Các phương pháp dạy học tích cực trong giáo dục STEAM
Dạy học dự án

STEAM và dạy học giải quyết vấn đề

Các kiến thức và kỹ năng này phải được tích hợp, lồng ghép và bổ
trợ cho nhau giúp học sinh không chỉ hiểu biết về nguyên lí mà còn
có thể thực hành và tạo ra những sản phẩm trong cuộc sống hằng
ngày. Để tổ chức giáo dục STEAM theo dạy học giải quyết vấn đề,
biện pháp hữu hiệu nhất là vận dụng quy trình TRIAL.

S

Dạy học tìm tòi
khám phá

Giáo dục STEAM đề cao việc hình thành và phát triển năng lực
giải quyết vấn đề và sáng tạo cho người học.

W

T
Dạy học dựa
trên trải nghiệm

Chương 1. Một số vấn đề lí luận chung
về dạy học theo định hướng STEAM
2. Đặc điểm của dạy học theo định hướng STEAM
2.3. Các phương pháp dạy học tích cực trong giáo dục STEAM
Dạy học dự án

STEAM và dạy học tìm tòi khám phá

S

Dạy học tìm tòi
khám phá

Theo Coquydé (2009), dạy học tìm tòi khám phá dựa trên tính logic của
nghiên cứu khoa học để tìm câu trả lời cho một câu hỏi hoặc một vấn đề được
đặt ra. Tổ chức dạy học theo tiến trình tìm tòi, khám phá có thể thực hiện theo
7 bước sau:
 Bước 1: Lựa chọn tình huống có vấn đề.
 Bước 2: Chiếm lĩnh vấn đề
 Bước 3: Xây dựng giải pháp
 Bước 4: Thực hiện
 Bước 5: Thảo luận, kết quả
 Bước 6: Tổng hợp
 Bước 7: Vận dụng.

W

T
Dạy học dựa
trên trải nghiệm

Chương 1. Một số vấn đề lí luận chung
về dạy học theo định hướng STEAM
2. Đặc điểm của dạy học theo định hướng STEAM
2.3. Các phương pháp dạy học tích cực trong giáo dục STEAM
Dạy học dự án

STEAM và dạy học dựa trên trải nghiệm

S

Về giáo dục STEAM, thực hành, trải nghiệm sáng tạo và làm ra sản phẩm số, một yêu cầu
quan trọng của chương trình là phải gắn kết học lí thuyết với thực hành, sáng tạo ra các sản
phẩm của cá nhân, của nhóm. Sản phẩm có thể chỉ đơn giản là một văn bản, một hình vẽ hay
phức tạp hơn là một phần mềm trò chơi được thiết kế theo trí tưởng tượng phù hợp với sở
thích, cá nhân, một phần mềm học tập, một trang web đơn giản của cá nhân.

Dạy học tìm tòi
khám phá

Hoạt động giáo dục trong đó nội dung và cách thức tổ chức tạo điều kiện cho từng học sinh
được tham gia trực tiếp và làm chủ thể của hoạt động, tự lên kế hoạch, chủ động xây dựng
chiến lược hành động cho bản thân và cho nhóm để hình thành và phát triển những phẩm chất,
tư tưởng, ý chí, tình cảm, giá trị, kỹ năng sống và những năng lực cần có của công dân trong
xã hội hiện đại qua các hoạt động đó học sinh phát huy khả năng sáng tạo để thích ứng và tạo
ra cái mới, giá trị cho cá nhân và cộng đồng bằng cách tạo ra các sản phẩm sáng tạo, xây dựng
được các nguyên lí, quy trình mới, hình thành các kiến thức mới đóng góp cho bản thân và cho
cộng đồng.

W

T
Dạy học dựa
trên trải nghiệm

Chương 1. Một số vấn đề lí luận chung
về dạy học theo định hướng STEAM
2. Đặc điểm của dạy học theo định hướng STEAM
2.4. Các hình thức tổ chức dạy học trong giáo dục STEAM
Dạy học các môn thuộc lĩnh vực STEAM

- Lồng ghép trong một tiết dạy hoặc một bài học chính khoá.
+ Tổ chức thành một tiết dạy hoặc một bài học ngoại khoá.
+ Xây dựng mới hoặc lồng ghép với một phòng học bộ môn nhằm
trang bị các công cụ thực hành thông dụng để triển khai giáo dục
STEAM.
+Tổ chức thành một cuộc thi trong phạm vi hẹp của nhóm hoặc
lớp.
+ Tổ chức thành một cuộc thi trong phạm vi rộng cấp trường, cấp
cụm (hoặc quận, huyện), cấp thành phố.

Hoạt động trải nghiệm STEAM

Học sinh được trải nghiệm theo hình thức Câu lạc bộ

Hoạt động nghiên cứu khoa học
Các cuộc thi khoa học kỹ thuật với nhiều chủ đề khác nhau như
các lĩnh vực robot, năng lượng tái tạo, môi trường, biến đổi khí
hậu

Chương 1. Một số vấn đề lí luận chung
về dạy học theo định hướng STEAM
2. Đặc điểm của dạy học theo định hướng STEAM
2.5. Đánh giá năng lực học sinh thông qua hoạt động STEAM
Đánh giá năng lực

Đánh giá theo tiêu chí
Dựa vào tiêu chí của chủ
đề STEAM và một số biểu
hiện của tính sáng tạo, tư
duy kỹ thuật, để đánh giá
học sinh, sử dụng các
thang đo rõ ràng.

W

Giáo viên đánh giá kết hợp
với Học sinh tự đánh giá
Đánh giá theo hướng dẫn
của Công văn 3089 và
5555 của Bộ Giáo dục và
Đào tạo.

Dạy học tìm tòi
khám phá

Ngoài việc đánh giá kiến
thức, kỹ năng, thái độ
chuyên biệt thì hướng đến
đánh giá tư duy kỹ thuật và
đánh giá tính sáng tạo của
học sinh.

Dạy học dự án

T

Dạy học dựa
trên trải nghiệm

Những ngộ nhận về STEAM?
1. Giáo dục STEAM là học lập trình và lắp ráp robot
2. Giáo dục STEAM làm mất đi nền tảng giáo dục xã hội và nhân văn
3. Giáo dục STEAM đòi hỏi đầu tư nhiều vào cơ sở vật chất
4. Giáo dục STEAM chỉ dạy được học sinh trung học, không dạy
được trẻ mẫu giáo, tiểu học.
5. Giáo dục STEAM/STEM chỉ phù hợp với học sinh nam, không phù
hợp với học sinh nữ
6. Các chương trình giáo dục hiện nay sẽ bị xóa sổ vì STEAM

Chương 1. Một số vấn đề lí luận chung
về dạy học theo định hướng STEAM
3. Vai trò, ý nghĩa của vận dụng dự án STEAM trong dạy học liên môn Lịch sử và Địa lý
3.1. Đặc điểm của môn Lịch sử và Địa lý cấp THCS
Dạy học dự án

W

Anh/Chị hãy nêu 1 đặc điểm đặc trưng nhất của
chương trình Lịch sử và Địa lý cấp THCS sao cho
các đặc điểm này không trùng nhau.
Thời gian: 2 phút
Yêu cầu: Học viên phát biểu hoặc gõ vào ô chat.

Chương 1. Một số vấn đề lí luận chung
về dạy học theo định hướng STEAM
3. Vai trò, ý nghĩa của vận dụng dự án STEAM trong dạy học liên môn Lịch sử và Địa lý
3.1. Đặc điểm của môn Lịch sử và Địa lý cấp THCS
Là môn học bắt buộc

Môn Lịch sử và Địa lý cấp THCS là môn học có vai
trò quan trọng trong việc hình thành và phát triển
cho học sinh các phẩm chất chủ yếu, các năng lực
chung và năng lực khoa học với biểu hiện đặc thù là
năng lực lịch sử, năng lực địa lý, giúp HS trở thành
những công dân có ích.

W

Môn học gồm các nội dung lịch sử, địa lý và một số chủ đề liên môn,
đồng thời lồng ghép, tích hợp ở mức độ đơn giản về kinh tế, văn
hoá, khoa học và tôn giáo... Ngoài ra, còn có một số chủ đề mang
tính tích hợp như bảo vệ chủ quyền và lợi ích hợp pháp của Việt
Nam ở biển Đông, Đô thị – lịch sử và hiện đại, văn minh châu thổ
Sông Hồng và sông Cửu Long, các cuộc phát kiến địa lí.
Dạy học tìm tòi
khám phá

Vai trò

Dạy học dự án

Phương pháp giáo dục của môn Lịch sử và Địa lý cấp
-THCS
Đề cao vai trò chủ thể học tập của học sinh, phát huy tính chủ

T

động, tích cực, sáng tạo.
- Vận dung các phương pháp, kỹ thuật dạy học một cách linh hoạt,
sáng tạo, phù hợp. Kết hợp linh hoạt các hình thức tổ chức dạy
học cá nhân, nhóm, lớp học ngoài thực địa, học theo dự án...
- Đẩy mạnh ứng dung công nghệ thông tin và truyền thông, sử dụng
Dạy học dựa
hợp lí và có hiệu quả các thiết bị dạy học như
mô
hình
hiện vật,
trên
trải
nghiệm
tranh ảnh, bản đồ, bang thống kê, video, phần mềm,....

Liệu rằng Chương trình Lịch sử và
Địa lý có khả năng để dạy học theo
định hướng STEAM không?

Thảo luận và làm việc nhóm
Yêu cầu: Tìm hiểu về khả năng tích hợp chủ đề
STEAM trong chương trình Lịch sử và Địa lý
cấp THCS theo 3 mức độ tích hợp:
- Tích hợp bộ phận
- Tích hợp toàn phần
- Liên hệ
Phân nhóm: Mỗi nhóm phụ trách tìm hiểu về
chương trình Lịch sử và Địa lý của từng lớp, từ
lớp 6 đến lớp 9.
Thời gian làm việc nhóm: 30 phút
Sản phẩm: Đại diện nhóm trình bày kết quả
làm việc của nhóm

Chương 1. Một số vấn đề lí luận chung
về dạy học theo định hướng STEAM
3. Vai trò, ý nghĩa của vận dụng dự án STEAM trong dạy học liên môn Lịch sử và Địa lý
3.2. Cơ hội giáo dục STEAM trong môn Lịch sử và Địa lý cấp THCS

01

Môn học Lịch sử và Địa lý tuy không nằm trong các môn học
STEAM nhưng có nhiều nội dung STEAM.

02

Hình thức dạy học Lịch sử và Địa lý rất đa dạng có thể áp dụng dạy trong
từng bài có các nội dung liên quan đến STEAM hoặc tổ chức thành câu lạc bộ
hoạt động cả năm thực hiện các dự án quy mô lớn hơn.

03

Dạy học STEAM là một xu hướng giáo dục hiện đại, bắt buộc, được
nhà trường ủng hộ và giáo viên quan tâm.

Ví dụ một số dự án STEAM trong dạy học Lịch sử và Địa lý như:
- Dự án về Nhiệt độ trong môn Tự nhiên, xã hội ở cấp Tiểu học.
- Dự án “Trải nghiệm Địa lí Hiệp sĩ Trái đất”
- Dự án chế tạo bánh trưng, bánh dày, chế tạo hoa văn trên trống đồng và đồ trang sức dưới thời
Văn Lang - Âu Lạc
- Dự án về Khởi nghĩa Bến Tre và một số dự án khác trong chương trình Lịch sử Địa phương.

Chương 1. Một số vấn đề lí luận chung
về dạy học theo định hướng STEAM
3. Vai trò, ý nghĩa của vận dụng dự án STEAM trong dạy học liên môn Lịch sử và Địa lý
3.3. Vai trò của giáo dục STEAM trong môn Lịch sử và Địa lý
Vai trò trong giáo dục
nhà trường
Đảm bảo giáo dục toàn diện

Về kỹ năng
- Phân tích, tổng hợp,
đánh giá, sưu tầm tư liệu,
thuyết trình, bản đồ, xử lý
số liệu, và các kỹ năng
STEAM.

Nâng cao hứng thú học tập
các môn STEAM
Hình thành phát triển năng
lực, phẩm chất cho học sinh

Kết nối trường học với cộng
đồng
Hướng nghiệp, phân luồng

Về kiến thức
Trang bị cho HS hiểu biết về các kiến
thức Khoa học, Kỹ thuật, công nghệ,
toán học và nghệ thuật. HS hứng thú
với việc học tập. Nhờ đó giúp các em
nắm vững về môn học lịch sử và địa
lý

Vai trò đối với
dạy học Lịch
sử và Địa lý

Về thái độ
HS có ý thức và trách
nhiệm cao hơn với cộng
đồng và môi trường xung
quanh.

Chương 1. Một số vấn đề lí luận chung
về dạy học theo định hướng STEAM
3. Vai trò, ý nghĩa của vận dụng dự án STEAM trong dạy học liên môn Lịch sử và Địa lý
3.3. Vai trò của giáo dục STEAM trong môn Lịch sử và Địa lý
Ví dụ về phát triển năng lực học sinh trong chủ đề STEAM “Nhật bản Sự trỗi dậy thần kỳ”
Năng lực công nghệ
HS sẽ sử dụng các phần mềm như PP, inforgraphic, phần
mềm xây dựng video trong học tập chủ đề STEAM.
Năng lực kỹ thuật
HS sẽ tìm hiểu quy trình lọc nước, sản
xuất năng lượng điện Mặt trời của Nhật
bản
Năng lực toán học
HS tính toán tốc độ tăng trưởng GDP của Nhật bản, so
sánh với Mỹ. Học sinh tham gia tính vận tốc tàu cao tốc
Shinkansen để thấy được sự phát triển vượt bậc của
khoa học kĩ thuật Nhật Bản.
Năng lực nghệ thuật
Thiết kế áo dài Việt Nam với các hoạ tiết hoa anh
Đào, núi Phú sĩ, trải nghiệm gấp giấy nghệ thuật
của Nhật và làm một số món ăn nổi tiếng của Nhật
như Sushi, bánh Mochi, hộp cơm Bento.

Chương 1. Một số vấn đề lí luận chung
về dạy học theo định hướng STEAM
4. Yêu cầu khi vận dụng dự án STEAM trong dạy học liên môn Lịch sử và Địa lý
Về thời lượng môn học
Đặc trưng của các hoạt động STEAM
là tốn thời gian, công sức của cả giáo
viên và học sinh. Cần bổ sung them
vào phân phối chương trình chính
thức dành cho hoạt động STEAM.

Về kiểm tra, đánh giá
Đánh giá năng lực học sinh, dựa vào
các tiêu chí, đánh giá hướng đến 2 chỉ
số là tư duy kỹ thuật và tính sáng tạo
của học sinh. GV đánh giá kết hợp với
tự đánh giá của học sinh.

Về giáo viên
GV chủ yếu được đào tạo theo
phương pháp cũ, thiếu các kiến thức
chuyên sâu thuộc các bộ môn
STEAM. Các tiêu chí chính để đánh
giá hoạt động của GV bao gồm: mức
độ hấp dẫn, sinh động của phương
pháp, khả năng theo dõi, phát hiện kịp
thời những khó khăn của HS và sự hỗ
trợ.

Về cơ sở vật chất
Trường học đảm bảo các lớp học có
máy chiếu, máy tính được kết nói
Internet.

Về học sinh

HS cần có các kỹ năng cần thiết như
tính tự giác, thái độ tinh thầnh hợp
tác, được trang bị phương pháp làm
việc nhóm, tìm kiếm và xử lý thông tin,
kỹ năng CNTT.

Về kinh phí
Bổ sung kinh phí hoạt động cho học
sinh chủ yếu là nguồn kinh phí cho
việc mua các vật liệu, thiết bị, hoá
chat,... để chế tạo các sản phẩm

Theo Anh/Chị có những khó khăn gì khi tổ
chức dự án STEAM trong dạy học liên
môn Lịch sử và Địa lý?

Câu hỏi ôn tập chương 1
Câu 1. Trình bày khái niệm STEAM? STEAM có đồng
nghĩa với STEM không?
Câu 2. Phân tích các đặc điểm của giáo dục STEAM?
Trình bày những điểm mới và sáng tạo của dạy học
STEAM so với phương pháp dạy học truyền thống?
Câu 3. Phân tích cơ hội của STEAM trong dạy học liên
môn Lịch sử, Địa lý cấp trung học cơ sở và vai trò của các
dự án STEAM trong dạy học liên môn Lịch sử, Địa lý?
Câu 4. Nguyên tắc và yêu cầu của việc áp dụng STEAM
trong dạy học liên môn Lịch sử, Địa lý cấp THCS?

Chương 2. Thiết kế các dự án STEAM trong
dạy học liên môn Lịch sử và Địa lý
1. Xác định các chủ đề có thể thiết kế dự án STEAM dạy học liên môn Lịch sử và Địa lý
1.1. Chủ đề dạy học STEAM trong nhà trường phổ thông
Chủ đề STEAM là chủ đề dạy học được thiết kế dựa trên vấn đề kết hợp giữa
thực tiễn và chuẩn kỹ năng của các môn học trong nhà trường phổ thông.

Dùng kiến thức trong
STEAM để giải quyết vấn
đề

Từ đó phát triển các năng lực
liên quan đến các môn học này.

Bằng cách xây dựng các bài giảng
thực hành theo chủ đề, học sinh sẽ
hiểu sâu về lí thuyết, nguyên lí thông
qua các hoạt động thực tế.

Học sinh làm việc nhóm để
thực hiện các chủ đề
STEAM
Thúc đẩy các kỹ năng giao tiếp,
chia sẻ ý tưởng và phát triển
giải pháp.

S
Dùng kiến thức
STEAM để giải quyết

Các chủ đề STEAM phải giải
quyết các vấn đề, tình huống
xảy ra trong xã hội, trong cộng
đồng địa phương và toàn cầu.

Chủ đề STEAM định hướng
hoạt động - thực hành

STEAM

Định hướng
hoạt động –
hành động

Chủ đề STEAM hướng
tới giải quyết các vấn đề
trong thực tiễn

M

Thực tiễn

E
T

Học sinh làm
việc theo nhóm

Chương 2. Thiết kế các dự án STEAM trong
dạy học liên môn Lịch sử và Địa lý
1. Xác định các chủ đề có thể thiết kế dự án STEAM dạy học liên môn Lịch sử và Địa lý
1.1. Chủ đề dạy
học STEAM trong
nhà trường phổ
thông

Dựa trên lĩnh vực STEAM
tham gia giải quyết vấn
đề

Dựa trên phạm vi kiến
thức để giải quyết vấn đề
STEAM

Bao gồm hai loại, chủ đề STEAM
đầy đủ (học sinh vận dụng kiến
thức cả 5 lĩnh vực để giai quyết
vấn đề), và chủ đề STEAM không
đầy đủ (học sinh vận dụng ít nhất
2 trong 5 lĩnh vực STEAM để giải
quyết vấn đề).

Bao gồm chủ đề STEAM cơ bản
thường dựa trên kiến thức các
môn khoa học cơ bản để giải
quyết và chủ đề STEAM mở rộng.

Dựa vào mục đích dạy
học
Bao gồm chủ đề STEAM dạy học
kiến thức mới (dựa trên kiến thức
đã biết của nhiều môn để lĩnh hội
tri thức mới) và chủ đề STEAM
dạy học vận dụng (trên cơ sở
những kiến thức cũ đã được vận
dụng).

Trong dạy học STEAM, các lĩnh vực có tác động đa chiều, là công cụ, là sự bổ trợ, là ứng dụng, là thúc đẩy. Sự
tác động qua lại đó làm...