1
2

T

3

L Ợ
H Ị

I N H U
Ậ N
T R Ư Ờ N G

H

N
I

4
5

S

À
T

G H O Á
Ề N T Ệ

Ứ

C L A O Đ Ộ N G
P H Á P L U Ậ
6
T
Là
nơi
trao
đổi
mua
bán
mà
ở đó
các
chủ
thể
kinhcầu
tế nào
Là
hàng
Mục
đích
hoá
đặc
cuối
biệt
cùng
được
của
tách
các
nhà
ra
làm
sản
vật
xuất,
Là
sản
phẩm
lao
động
có
thể
thoả
mãn
một
nhu
Mộtnăng
trong
những
biện
phápbao
mà nhà
ra thể
để các
Là
lực
của con
người
gồmnước
cả trí đưa
tuệ và
lực?
tác
động
qua
lại
lẫn
nhau?
ngang
kinh
giá
doanh
chung?
là
gì? tranh
củakinh
condoanh
người
thông
qua
trao
đổi mua
nhà sản đó
xuất,
tiến
hành
cạnh
lànhbán?
mạnh?
CHÌA KHÓA
C

Ạ

N

H

T

R

A

N

H

Thử tài đoán nhanh
Để chỉ tính chất của sự cạnh tranh, người ta thường nói:

Thương
TTtrường

như

Nhà nước ta quy định hình thức

ChiếnCT
trường
CạnhCTLM
tranh lành mạnh

BÀI 1 (3 TIẾT):
CẠNH TRANH TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG

MỞ ĐẦU

Em hãy đọc trường hợp sau
để trả lời câu hỏi:

Chị A mở cửa hàng kinh doanh tạp hoá ở phố H được
ba năm. Mới đây, trên phố xuất hiện thêm một siêu thị
và hai cửa hàng tạp hoá khác.
Theo em, chị A và các chủ cửa hàng tạp hoá
khác phải làm thế nào để thu hút khách hàng,
đảm bảo việc kinh doanh?

Để thu hút
khách hàng

1

Đa dạng hóa các mặt hàng nhằm đáp
ứng được các nhu cầu của khách hàng

Các sản
phẩm cần

2

Có chất lượng tốt, nguồn gốc, xuất xứ
rõ ràng

Giá cả hàng
hóa

3

Bán hàng với giá cả phù hợp

4

Khuyến mại : tri ân khách hàng;
khuyến mại vào các dịp lễ, tết,…

Chiến lược
bán hàng

BÀI 1 (TIẾT 1):
CẠNH TRANH TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG

KHÁM PHÁ

1. Khái niệm cạnh tranh
Em hãy đọc trường hợp sau để trả lời câu hỏi:

Phố B nổi tiếng đông vui, sầm uất bởi có nhiều nhà hàng có các món ăn ngon.
Nơi đây thường xuyên diễn ra cuộc tranh đua quyết liệt trong việc thu hút thực
khách giữa các nhà hàng. Các nhà hàng tìm cách tạo ra ưu thế với những
món ăn có hương vị đặc biệt, hấp dẫn, giá cả hợp lí,... Để có những ưu thế đó,
các nhà hàng phải giành giật những điều kiện thuận lợi như: thuê được đầu
bếp giỏi, có (được nguồn cung cấp nguyên liệu ngon, tìm được những gia vị
độc đáo,...
Theo em, các nhà hàng kinh doanh ẩm thực trên phố B đã sử
dụng những cách thức gì để tranh đua thu hút khách hàng?
Điều đó mang lại lợi ích gì cho các nhà hàng?

Tạo ra những món ăn ngon, có
hương vị đặc biệt, hấp dẫn, giá cả
hợp lí,…
KẾT QUẢ

Cửa hàng nào làm không
tốt sẽ không thu hút được
khách hàng, có ít lợi
nhuận

CHIẾN LƯỢC
KINH DOANH
CỦA CÁC NHÀ
HÀNG PHỐ B

Thuê đầu bếp giỏi,
nguồn nguyên liệu
ngon, tìm được gia vị
độc đáo....

KẾT QUẢ

Cửa hàng nào làm tốt sẽ thu hút được nhiều
thực khách, có nhiều lợi nhuận hơn, kinh
doanh ổn định và phát triển

Em hãy nêu ví dụ về sự tranh đua giữa các chủ thể cùng kinh
doanh mặt hàng khác trên thị trường.

Ví dụ: tháng 9/2018, đã diễn ra cuộc cạnh
tranh gay gắt giữa hai nhãn hàng sữa Milo
và Ovaltine thông qua chiến dịch quảng
cáo: nếu như Milo chọn thông điệp “nhà
vô địch làm từ Milo”; thì ngược lại,
Ovaltine chọn thông điệp “Chẳng cần vô
địch, chỉ cần con thích”. Không chỉ dừng
lại ở tấm biển quảng cáo, trên trang mạng
xã hội chính thức, nhãn hiệu Ovaltine tung
loạt poster thể hiện rõ thông điệp trái
ngược với Milo. Theo đó, Ovaltine nêu
rõ: mặc con nhà người ta luôn mòn mỏi
luyện tập và tranh đấu để giành ngôi vô
địch, mẹ chỉ cần con nhà mình luôn sẵn
sàng năng lượng để thoả sức làm điều con
thích!

Các loại bột giặt có trên thị
trường

Nếu em là nhà sản xuất, kinh doanh, trên thị
trường có nhiều mặt hàng cùng loại như vậy, em sẽ
làm gì để hàng của mình bán chạy?

PHIM QUẢNG CÁO HAY

Hai nhà SX trên quảng cáo và khuyến
mãi nhằm mục đích gì?
Họ đang cạnh tranh

Tác động vào tâm lí, thị hiếu của khách
hàng

Cạnh
tranh
là
gì?

Bán được nhiều hàng hóa
Thu được nhiều lợi nhuận

Bài 1: CẠNH TRANH TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG

1. Khái niệm cạnh tranh

Cạnh tranh kinh tế là sự tranh đua giữa
các chủ thể kinh tế nhằm có được
những ưu thế trong sản xuất, tiêu thụ
hàng hoá, qua đó thu được lợi ích tối
đa

Mục đích của cạnh tranh:

LỢI
NHUẬN

2. Nguyên nhân dẫn đến cạnh tranh
Công ty H chuyên sản xuất kinh doanh các sản phẩm áo sơ mi nữ. Hai tháng
gần đây, trên thị trường xuất hiện nhiều sản phẩm mới của các công ty, tập
đoàn may mặc có thương hiệu trong và ngoài nước với kiểu dáng, mẫu mã đa
dạng, chất liệu vải đẹp, giá cũng hấp dẫn hơn khiến doanh thu bán hàng của
công ty H sụt giảm. Ban Giám đốc công ty phải nhanh chóng đưa ra các giải
pháp: tìm kiếm thêm nguồn vải có hoạ tiết, chất liệu đặc biệt hơn, ứng dụng
công nghệ mới trong việc hoàn thiện sản phẩm, đưa ra mức lương hấp dẫn
tuyển dụng được nhà thiết kế có tay nghề cao,... để nhanh chóng tạo ra sản
phẩm mới, thu hút khách hàng, chiếm lĩnh lại thị trưởng, ổn định tình hình sản
xuất kinh doanh của doanh nghiệp.

Em có nhận xét gì về quyền kinh doanh và khả năng
cạnh tranh của các doanh nghiệp may mặc trong
trường hợp trên?

Nhận xét gì về quyền kinh doanh và khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp may
mặc

Quyền
kinh
doanh

1
2

Khả
năng
cạnh
tranh

Các doanh nghiệp dệt may độc lập với
nhau, được tự do kinh doanh, tự ra
quyết định sản xuất kinh doanh.
Khả năng cạnh tranh của mỗi doanh nghiệp là khác
nhau, vì họ có sự khác biệt về các nguồn lực, như:
vốn, công nghệ, trình độ quản lí, tay nghề người lao
động,… do đó, sẽ tạo ra những sản phẩm có chất
lượng và giá thành khác nhau

2.
Nguyên
nhân
dẫn đến
cạnh
tranh

- Tồn tại nhiều chủ sở hữu, là những đơn vị kinh tế độc lập, tự do
sản xuất, kinh doanh , có điều kiện sản xuất và lợi ích khác nhau
nên phải cạnh tranh, tìm cho mình lợi thế để có chỗ đứng trên thị
trường.

- Mỗi chủ thể có điều kiện sản xuất khác nhau, tạo ra năng
suất và chất lượng sản phẩm khác nhau, dẫn đến sự cạnh
tranh về giá cả và chất lượng sản phẩm

Các ông trùm điện thoại di động

Theo em, sự cạnh tranh về giá cả và chất lượng sản phẩm thì yếu tố nào là sự cạnh tranh hiệu
quả và bền vững nhất? Vì sao?

Nhiều sản phẩm không rõ nguồn gốc xuất xứ, không có đăng ký. Chính bởi vậy, các sản phẩm sản
xuất trong nước ngày càng lên ngôi. Có thể thấy, người tiêu dùng đã chú trọng về chất lượng thay vì
giá cả. Chỉ có chất lượng thật sự mới có thể đứng vững và lâu dài trên thị trường.
 Khi sản phẩm chất lượng cao, ổn định đáp ứng được nhu cầu của khách hang sẽ tạo ra một biểu
tượng tốt, tạo ra niềm tin cho khách hang về nhãn mác của sản phẩm. Nhờ đó, uy tín và danh tiếng
của doanh nghiệp được nâng cao, duy trì sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp.
ví dụ: Hàng hóa trung Quốc giá rất rẻ nhưng vì vì chất lượng kém nên người mua dần quay lưng.
Những mặt hang có thương hiệu nếu ế họ sẽ khoogn giảm giá mà sẽ hủy và ra lô hang chất lượng
tốt hơn

BÀI 1 (TIẾT 2):
CẠNH TRANH TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG

3. Vai trò của cạnh tranh trong nền kinh tế
Công ty H chuyên sản xuất kinh doanh các sản phẩm áo sơ mi nữ. Hai tháng
gần đây, trên thị trường xuất hiện nhiều sản phẩm mới của các công ty, tập
đoàn may mặc có thương hiệu trong và ngoài nước với kiểu dáng, mẫu mã đa
dạng, chất liệu vải đẹp, giá cũng hấp dẫn hơn khiến doanh thu bán hàng của
công ty H sụt giảm. Ban Giám đốc công ty phải nhanh chóng đưa ra các giải
pháp: tìm kiếm thêm nguồn vải có hoạ tiết, chất liệu đặc biệt hơn, ứng dụng
công nghệ mới trong việc hoàn thiện sản phẩm, đưa ra mức lương hấp dẫn
tuyển dụng được nhà thiết kế có tay nghề cao,... để nhanh chóng tạo ra sản
phẩm mới, thu hút khách hàng, chiếm lĩnh lại thị trưởng, ổn định tình hình sản
xuất kinh doanh của doanh nghiệp.

1/ Cạnh tranh đã thúc đẩy công ty H phải làm gì để tồn tại và phát
triển?
2/ Cạnh tranh đã giúp cho nhu cầu của khách hàng được thoả mãn
như thế nào?

Tìm kiếm
thêm nguồn
vải có hoạ
tiết đặc biệt
hơn

Đưa ra mức
lương hấp dẫn
tuyển dụng được
nhà thiết kế có tay
nghề cao

Tìm kiếm
thêm nguồn
vải có chất
liệu đặc biệt
hơn
Ứng dụng
công nghệ
mới trong việc
hoàn thiện
sản phẩm

Các giải pháp để công ty H tồn tại và phát triển

Mọi hoạt động cạnh tranh suy cho cùng là để bán được nhiều sản
phẩm, nghĩa là doanh nghiệp phải quan tâm đến nhu cầu, thị hiếu
của khách hàng để đưa ra sản phẩm phù hợp. Vì vậy, cạnh tranh
giúp sản phẩm ngày càng đa dạng, phong phú về chủng loại, tốt về
chất lượng, giá cả, thái độ phục vụ… nhằm thỏa mãn cho nhu cầu
của khách hàng.

? Theo em, cạnh tranh có cần thiết
không? Vì sao?

3. Vai trò của cạnh tranh

1
Thúc đẩy lực
lượng sản xuất
phát triển

5

- Phân bổ linh hoạt
các nguồn lực

- Tạo môi trường để các chủ
thể kinh tế luôn cạnh tranh
với nhau

2

=> Cạnh tranh
có vai trò tạo
động lực cho
sự phát triển

4

- Không ngừng ứng
dụng kĩ thuật công
nghệ

3

- Nâng cao trình độ
người lao động

Kích thích lực lượng sản xuất , khoa học kĩ thuật phát
triển, năng suất lao động xã hội tăng lên

Áp dụng KH-CN vào sản xuất

Thỏa mãn nhu cầu khách hàng: Hàng
hóa phong phú, đa dạng. Giá cả, chất
lượng sản phẩm, thái độ phục vụ...

=> Cạnh tranh có vai trò tạo động lực cho sự
phát triển

Hành
vi của
công
ty X

- Hành vi cạnh tranh của công ty X là không lành mạnh,
điều này thể hiện ở việc: công ty X thường xuyên đề cao
chất lượng sản phẩm đệm cao su của mình; so sánh mang
tính vùi dập, đánh giá thấp và đưa ra những thông tin
không rõ căn cứ về sản phẩm đệm của doanh nghiệp khác.

- Hành vi của công ty X có thể khiến khách hàng hiểu
lầm, gây thiệt hại đến doanh số và tình hình kinh doanh
cho các công ty sản xuất đệm lò xo, đệm mút xốp….

4. Cạnh tranh không lành mạnh

Chỉ dẫn gây nhầm lẫn, gièm pha,
Gây rối loạn doanh nghiệp khác
Xâm phạm bí mật kinh doanh
Hủy hoại môi trường,
Thiệt hại quyền lợi của doanh nghiệp
khác hoặc người tiêu dùng

Cạnh tranh không lành
mạnh là những hành vi
trái với quy định của
pháp luật, các nguyên
tắc thiện chí, trung thực,
tập quán thương mại,
các chuẩn mực khác
trong kinh doanh

PHIM CẠNH TRANH KHÔNG LÀNH MẠNH

Hoàn thiện quy định pháp luật về CTKLM; Hoàn thiện quy
định các chế tài xử lý hành vi CTKLM

BÀI 1 (TIẾT 3):
CẠNH TRANH TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG

LUYỆN TẬP

Bài tập 1: Em đồng tình hay không đồng tình với những ý kiến sau đây? Vì sao?
a. Cạnh tranh chỉ diễn ra
- Không đồng tình, vì cạnh tranh không chỉ diễn ra với các chủ
giữa những người cùng thể cùng kinh doanh một mặt hàng mà còn giữa các chủ thể kinh
bán một loại hàng hóa doanh các mặt hàng khác nhau vì các nhà đầu tư sẽ lựa chọn đầu
nào đó.
tư vào ngành hàng mang lại lợi nhuận cao nhất.
b. Muốn cạnh tranh
thành công, điều quan
trọng là phải làm cho đối
thủ của mình suy yếu.

- Không đồng tình, vì cạnh tranh lành mạnh là phải tôn trọng đối
thủ, tìm cách cải thiện mình để vượt lên đối thủ chứ không phải
tìm cách để làm cho đối thủ suy yếu.

c. Cạnh tranh chỉ diễn ra
ở nơi có kinh tế thị
trường phát triển.

- Không đồng tình, vì cạnh tranh là tất yếu trong cơ chế thị
trường, ở đâu có sản xuất, trao đổi hàng hóa thì ở đó có cạnh
tranh. Do vậy, không phải chỉ khi kinh tế thị trường phát triển mới
có cạnh tranh.

d. Muốn cạnh tranh lành
mạnh, cần phải tôn trọng
đối thủ.

- Đồng tình, vì cạnh tranh lành mạnh là biết chấp nhận cạnh
tranh, cùng hợp tác và cạnh tranh với đối thủ, tôn trọng đối thủ,
tìm cách tạo ra ưu thế vượt trội so với đối thủ để tồn tại và phát
triển.

Bài 2: Em hãy nhận xét hành vi cạnh tranh của các doanh nghiệp trong những trường hợp sau:

a. Khi quảng cáo sản phẩm, doanh nghiệp A
- Đây là hành vi cạnh tranh không lành
luôn đưa ra thông tin khuếch đại ưu điểm
mạnh, đưa ra thông tin không đúng với chất
sản phẩm của mình so với các sản phẩm
lượng sản phẩm của doanh nghiệp, tạo sự
cùng loại của doanh nghiệp khác đang bán
hiểu lầm với khách hàng.
trên thị trường.
b. Do có tiềm năng về tài chính, doanh
- Đây là hành vi cạnh tranh không lành
nghiệp Z quyết định bán sản phẩm của mình
mạnh, gây nhiễu loạn giá, bán phá giá thị
với giá thấp hơn nhiều so với giá thị trường
trường để hạ gục đối thủ là các doanh
để loại bỏ các đối thủ cạnh tranh.
nghiệp nhỏ.
c. Doanh nghiệp D tìm mọi cách để mua
- Đây là hành vi cạnh tranh không lành
được thông tin chiến lược kinh doanh của
mạnh. Việc tìm mọi cách để lấy thông tin có
doanh nghiệp Y - đối thủ cạnh tranh trực
thể là các thủ đoạn xấu, vi phạm pháp luật
tiếp.
d. Công ty K luôn quan tâm đến việc tạo sự - Đây là hành vi cạnh tranh lành mạnh. Muốn
thân thiện, tin tưởng của khách hàng thông
khách hàng tin tưởng, chọn mua sản phẩm
qua việc cung cấp sản phẩm có chất lượng
của mình, cách tốt nhất là tạo ra sản phẩm
cao kết hợp với quan tâm, chăm sóc, ưu đãi có chất lượng cao, dịch vụ chăm sóc khách
khách hàng.
hàng tốt.

Bài 3: Em hãy cho biết cạnh tranh có vai trò như thế nào trong các trường hợp sau đây:
Góp phần phát triển lực lượng sản
xuất, nâng cao năng suất lao động
và chất lượng, hiệu quả sản xuất,
hạ giá thành sản phẩm, từ đó sẽ
bán được nhiều sản phẩm hơn,
thu nhập cao hơn, đáp ứng nhu
cầu tiêu dùng tốt hơn, thúc đẩy
phát triển doanh nghiệp và toàn
bộ nền kinh tế.

Thỏa mãn nhu cầu người tiêu
dùng từ đó giúp tập đoàn bán
được nhiều sản phẩm, doanh thu
và lợi nhuận tăng cao, thu nhập
của nhân viên được cải thiện,
kinh tế - xã hội thêm phát triển,...

Tổng công ty May G đầu tư
mua sắm các thiết bị kĩ thuật
may tiên tiến nhất để cạnh
tranh với các thương hiệu may
nổi tiếng trên thế giới.
Tập đoàn X tung ra thị trường
sản phẩm điện thoại mới có
tính năng nổi trội so với các
sản phẩm cạnh tranh đang
bán trên thị trường.

a. Chị Y là công nhân làm việc
tại công ty N. Công ty luôn đưa Bài 4: Giải đáp thắc mắc
ra cơ chế khuyến khích các
nhân viên cạnh tranh với nhau
trong công việc như: thưởng
theo số lượng và chất lượng
sản phẩm của mỗi công nhân
trong các xưởng sản xuất hay
thưởng theo doanh số bán hàng
của nhân viên ở phòng kinh
doanh. Chị Y thấy băn khoăn
vì cho rằng điều này dễ gây ra
những hiện tượng cạnh tranh
không lành mạnh, ảnh hưởng
xấu đến hoạt động của doanh
nghiệp. Em hãy giải đáp băn
khoăn của chị Y?

Việc công ty đưa ra cơ
chế khuyến khích cạnh
tranh giữa các nhân viên
trong công ty là cần thiết
vì điều này tạo động lực
để mỗi người lao động
đều cố gắng để đạt hiệu
quả công việc cao nhất.
Tuy nhiên, cạnh tranh có
tính hai mặt, công ty cần
đưa ra những quy định rõ
ràng để việc cạnh tranh
minh bạch và không ảnh
hưởng đến lợi ích chung
của công ty

•b. Từ khi lên làm trưởng
Bài 4: Giải đáp thắc mắc
phòng tổ chức ở công ty M,
ông H đã nghiên cứu chính
sách đãi ngộ nhân viên của
các doanh nghiệp là đối thủ
cạnh tranh với công ty để đề
xuất mức lương, thưởng cao
hơn hẳn cho những nhân viên
có nhiều đóng góp cho công
ty M.
•Theo em, vì sao công ty M
cần có mức lương, thưởng
cho các nhân viên có nhiều
đóng góp cho công ty cao
hơn so với các doanh nghiệp
đối thủ cạnh tranh?

Công ty M cần có mức
lương, thưởng cao cho
các nhân viên có nhiều
đóng góp cho công ty
vì các nhân viên này là
nhân tố quan trọng tạo
nên năng lực cạnh
tranh của doanh nghiệp
so với đối thủ nên cần
có chính sách khích lệ,
động viên để giữ chân
và thúc đẩy các nhân
viên này cống hiến cho
doanh nghiệp.