Chủ đề 2: BẢNG TUẦN HOÀN
CÁC NGUYÊN TỐ HOÁ HỌC
BÀI 6. CẤU TẠO BẢNG TUẦN
HOÀN CÁC NGUYÊN TỐ
HOÁ HỌC
GV: Nguyễn Thị Lánh – lớp 10A1

NỘI DUNG BÀI HỌC

03

CẤU TẠO CỦA BẢNG TUẦN HOÀN
CÁC NGUYÊN TỐ HÓA HỌC

01

04

LỊCH SỬ PHÁT MINH

02
NGUYÊN TẮC SẮP XẾP CỦA BẢNG TUẦN
HOÀN CÁC NGUYÊN TỐ HÓA HỌC

LIÊN HỆ GIỮA CẤU HÌNH
ELECTRON NGUYÊN TỬ VỚI VỊ
TRÍ CỦA NGUYÊN TỐ TRONG
BẢNG TUẦN HOÀN.

05

PHÂN LOẠI NGUYÊN TỐ HÓA HỌC

I. LỊCH SỬ PHÁT MINH

Hãy quan sát video kết hợp thông tin SGK, hãy thảo luận theo bàn và trả lời các câu
hỏi sau
Câu 1. Ai là cha đẻ của bảng tuần hoàn các nguyên tố hoá học?
Câu 2. Bảng tuần hoàn các nguyên tố hoá học của Mendeleev được xây dựng dựa
trên cơ sở nào?
Câu 3. Mendeleev đã tiên đoán chi tiết về ba nguyên tố nào? Nêu cụ thể tên những
nguyên tố đó
Câu 4. Bảng tuần hoàn các nguyên tố hoá học hiện đại ngày nay được xây
dựng dựa trên những cơ sở nào?

Một số phiên bản khác nhau của Bảng tuần
hoàn

II. NGUYÊN TẮC SẮP XẾP, CẤU TẠO CỦA BẢNG TUẦN HOÀN CÁC NGUYÊN TỐ
HOÁ HỌC

NHÓM CHUYÊN GIA TƯƠNG ỨNG VỚI 4 NHÓM

Nhóm 1,3 thực hiện phiếu học tập số 1; nhóm 2,4 thực hiện phiếu học tập số 2

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1: Các nguyên tố được sắp xếp như thế nào
Nghiên cứu thông tin trong mỗi ô ( gọi là ô nguyên tố) vá sự sắp xếp các ô trong 2 hàng (gọi là chu kỳ) và
8 cột (gọi là nhóm) được cung cấp dưới đây:

Hãy nhận xét các vấn đề sau:
1. Trong mỗi ô nguyên tố đều chứa những thông tin nào? Các ô này được sắp xếp như thế nào?
2. Các ô trong một hàng có đặc điểm gì giống và khác nhau?
3. Các ô trong một cột có đặc điểm gì giống và khác nhau?
4. Từ cấu hình electron nguyên tử của một nguyên tố hoá học, em có thể xác định được vị trí
của nguyên tố đó trong bảng tuần hoàn không? Cho ví dụ
Từ các vấn đề trên, hãy trình bày:
- Nguyên tắc sắp xếp các nguyên tố trong mỗi chu kỳ, nhóm
- Khái niệm về ô nguyên tố, chu kỳ, nhóm

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2: Thử tài sắp xếp
Em hãy sắp xếp trật tự 36 nguyên tố cho dưới đây theo quy luật, chỉ ra các quy luật đó là
gì? (không nhìn bất cứ bảng tuần hoàn có sẵn nào)
1. Chỉ ra điểm khác giữa kết quả của nhóm với bảng tuần hoàn trong SGK. Các lí
do sắp xếp chưa đúng của nhóm là gì?
2. Dựa vào bảng tuần hoàn trong SGK, hãy cho biết:
- Trong bảng tuần hoàn có bao nhiêu hàng, bao nhiêu cột và bao nhiêu nguyên tố hoá
học?
- Các nguyên tố hoá học trong cùng một nhóm có đặc điểm chung về cấu hình
electron như thế nào? Bảng tuần hoàn có bao nhiêu nhóm? Số cột có tương ứng với
số nhóm hay không? Dựa vào cơ sở nào để phân loại nhóm A và B? số thứ tự nhóm
được xác định như thế nào?
- Các nguyên tố trong cùng một chu kỳ có đặc điểm chung về cấu hình elctron như
thế nào? Bảng tuần hoàn có bao nhiêu chu kỳ? Số lượng nguyên tố trong các chu kỳ
có bằng nhau không? Số thứ tự của chu kỳ được xác định như thế nào?

NHÓM MẢNH GHÉP
Mỗi nhóm chuyên gia đếm số thứ tự các thành viên từ 1 – 4. Những thành viên có cùng
số thứ tự về cùng nhóm mới
Nhóm mới thực hiện 2 nhiệm vụ như sau:
1. Các thành viên của nhóm chuyên gia trình bày những nội dung đã được thảo luận ở
nhóm chuyên gia tương ứng phiếu học tập số 1, 2
2. Tóm tắt nội dung của 2 phiếu học tập thành dạng sơ đồ với nội dung chính là “nguyên
tắc sắp xếp và cấu tạo bảng tuần hoàn”.

Các nguyên tố sắp xếp từ trái sang phải, từ trên xuống dưới theo chiều tăng dần điện tích
hạt nhân của nguyên tử

Nguyên tắc
sắp xếp

Các nguyên tố mà nguyên tử có cùng số lớp electron được xếp vào cùng một hàng
Các nguyên tố mà nguyên tử có số electron hoá trị như nhau được xếp vào cùng một cột

BẢNG
TUẦN
HOÀN
CÁC
NGUYÊN
TỐ HOÁ
HỌC

E hoá trị (e có khả năng tham gia hình thành liên kết hoá học) = e lớp ngoài cùng + e
phân lớp sát lớp ngoài cùng chưa bào hoà
Kí hiệu hoá học, tên nguyên tố, số hiệu nguyên tử, NTK trung bình…
Ô nguyên tố

Chu kỳ
Cấu tạo
Nhóm

Số TT ô nguyên tố = số hiệu nguyên tử (Z)
Tập hợp các nguyên tố hh mà nguyên tử có cùng số lớp e được xếp
thành hàng theo chiều tăng dần của điện tích hạt nhân nguyên tử
Số TT chu kỳ = số lớp e
Có 7 chu kỳ (1- 7)
Tập hợp các nguyên tố hh mà nguyên tử có cấu hình e tương tự nhau
được xếp thành cột theo chiều tăng của điện tích hạt nhân nguyên tử
Số thứ tự nhóm = số e hoá trị
Gồm 8 nhóm A (IA – VIIA) và 8 nhóm B (IB- VIIIB), mỗi nhóm có
1 cột (trừ nhóm VIIIB có 3 cột)

III. LIÊN HỆ GIỮA CẤU HÌNH ELECTRON NGUYÊN TỬ VỚI VỊ TRÍ CỦA NGUYÊN TỐ
TRONG BẢNG TUẦN HOÀN.
Thảo luận theo bàn hoàn thành phiếu học tập số 3

1. Viết cấu hình e nguyên tử Mg(Z=12). Nêu mối liên hệ giữa số hiệu nguyên tử, số lớp e,
số e lớp ngoài cùng với vị trí của Mg trong bảng tuần hoàn
2. viết cấu hình e của Fe (Z=26). Xác định vị trí của Fe trong bảng tuần hoàn
3. Hãy rút ra quy tắc xác định vị trí của nguyên tố hoá học trong bảng tuần hoàn từ cấu
hình e nguyên tử của nguyên tố đó:
Số thứ tự của ô nguyên tố = ...

Số thứ tự của nhóm A = …

Số thứ tự của chu kỳ = …

Số thứ tự của nhóm B =…

IV. PHÂN LOẠI NGUYÊN TỐ HÓA HỌC

HS 1

HS 2

NỘI DUNG SAU KHI ĐÃ THỐ
NG NHẤ
T CỦA CÁC THÀNH
VIÊN TRONG NHÓM

HS 3

HS 4

1. Cho biết Na(Z= 11) là nguyên tố s, F(Z=9) là nguyên tố p, Fe(Z=26) là nguyên tố d.
Hãy viết cấu hình e của các nguyên tố trên và chỉ ra cơ sở để phân loại các nguyên tố hoá
học thành nguyên tố s, p, d, f.
2. Dựa vào tính chất hoá học cơ bản, các nguyên tố còn được phân chia thành kim loại,
phi kim, khí hiếm. Hãy chỉ ra cơ sở cho cách phân loại này, lấy ví dụ cho mỗi loại.

Kết luận: có 2 cách phân loại nguyên tố

Dặn dò: Làm các BT SGK