Giáo viên: VÕ THỊ MỸ TRINH
Trường THCS Nguyễn Đình Chiểu

Cho biết các bức tranh sau đây
thuộc dạng địa hình nào?

Địa hình núi

Cho biết các bức tranh sau đây
thuộc dạng địa hình nào?

Địa hình cao nguyên

Cho biết các bức tranh sau đây
thuộc dạng địa hình nào?

Địa hình bình nguyên (đồng bằng)

Cho biết các bức tranh sau đây
thuộc dạng địa hình nào?

Địa hình bờ biển

Núi, cao nguyên, đồng bằng và bờ biển là một những
dạng địa hình ở nước ta. Núi, cao nguyên, đồng bằng
và bờ biển có những đặc điểm gì? Ở nước ta có những
Núi, cao nguyên, đồng bằng và bờ biển nào? Bên cạnh
những dạng địa hình này thì ở nước ta còn có những
dạng địa hình nào khác? Để biết được những điều
này, lớp chúng ta cùng tìm hiểu qua bài học hôm nay.

ĐẶC ĐIỂM CHUNG
CỦA ĐỊA HÌNH

ĐẶC ĐIỂM CỦA CÁC
KHU VỰC ĐỊA HÌNH

Địa hình nước ta có mấy đặc điểm chung? Kể tên.
+ Địa hình nước ta có 4 đặc điểm chung:
- Địa hình phần lớn là đồi núi.
- Địa hình được nâng lên tạo thành nhiều bậc.
- Địa hình mang tính chất nhiệt đới ẩm gió mùa.
- Địa hình chịu tác động của con người.

Địa hình đồi núi chiếm bao
nhiêu diện tích lãnh thổ? Đồi
núi thấp dưới 1000m chiếm bao
nhiêu % diện tích lãnh thổ? Núi
cao trên 2000m chiếm bao
nhiêu % diện tích lãnh thổ?

- Việt Nam có khoảng ¾ diện tích
lãnh thổ đất liền là địa hình đồi núi,
kéo dài từ vùng Tây Bắc xuống đến
Đông Nam Bộ. Trong đó đồi núi thấp
có độ cao dưới 1000m chiếm 85%
diện tích, các miền núi cao trên
2000m chiếm 1% diện tích cả nước.

Xác định một số đỉnh núi cao trên 2000m trên bản đồ.
Một số đỉnh núi cao trên 2000m: Phanxi-păng 3147m, Pu Si Lung 3083m, Pu
Ta Leng 3049m, Kỳ Quan San 3046m,
Khang Su Văn 3012m,

Tả Liên Sơn

2996m, Phú Lương 2985m, Ngũ Chỉ Sơn
2858m, Pu Xai Lai Leng 2720m, Ngọc
Linh 2605m, Chư Yang Sin 2442m, Tây
Côn Lĩnh 2428m, ….

Phan-xi-păng: là đỉnh núi cao nhất trong
dãy núi Hoàng Liên Sơn, nằm ở biên giới
tỉnh Lào Cai và tỉnh Lai Châu. Về mặt
hành chính, đỉnh Phan-xi-păng thuộc địa
giới của cả huyện Tam Đường (Lai Châu)
và thị xã Sa Pa (Lào Cai), cách trung tâm
thị xã Sa Pa khoảng 9 km về phía tây
nam. Chiều cao của đỉnh núi đo đạc vào
năm 1909 là 3143 m, tuy vậy theo số liệu mới nhất của Cục Đo đạc
Bản đồ và Thông tin địa lí Việt Nam đưa ra vào cuối tháng 6 năm
2019, đỉnh núi cao 3147 m. Đây cũng là điểm cao nhất của ba nước
Đông Dương (Việt Nam, Lào, Campuchia) nên Phan-xi-păng còn
được mệnh danh là "Nóc nhà Đông Dương".

Pu Si Lung là ngọn núi nằm ở biên giới Việt
Nam và Trung Quốc, cao 3083 m. Phần
Việt Nam của núi thuộc xã Pa Vệ Sử,
huyện Mường Tè, tỉnh Lai Châu. Để đến
núi này ở phần Việt Nam, cần xin giấy phép
tại Bộ chỉ huy Bộ đội biên phòng tỉnh Lai
Châu tại thành phố Lai Châu, sau đó giấy
sẽ được trình báo ở đồn biên phòng xã Pa
Vệ Sử. Đồn này sẽ cho người dẫn đến núi.

Pu Ta Leng là một ngọn núi thuộc dãy
Hoàng Liên Sơn, nằm trên địa phận
hai tỉnh Lai Châu và Lào Cai thuộc
vùng Tây Bắc Bộ, Việt Nam. Với chiều
cao 3.049 m, đây là đỉnh núi cao thứ
ba đã được khám phá ở Việt Nam.
Hiện nay để lên đỉnh Pu Ta Leng có
nhiều hướng, có thể đi từ phía huyện
Tam Đường (Lai Châu) hoặc huyện Bát Xát (Lào Cai) tuy nhiên
cung đường phổ biến nhất là đi từ hướng xã Hồ Thầu và về
hướng xã Tả Lèng, huyện Tam Đường. Khu vực này được đánh
giá có địa hình tương đối hiểm trở, nổi bật với những khu rừng
nguyên sinh và rừng hoa đỗ quyên.

Ky Quan San, còn được gọi là Kỳ
Quan San hay Bạch Mộc Lương
Tử, là đỉnh núi cao nhất trong dãy
núi cùng tên ở ranh giới giữa hai
huyện Bát Xát tỉnh Lào Cai và
huyện Phong
Thổ tỉnh Lai
Châu và là đỉnh núi cao thứ tư ở
Viêt Nam. Việc leo đỉnh cao nhất
thuộc dãy núi này được bắt đầu từ năm 2013. Đến nay thì
đây là một trong những cung đường trekking khá phổ biến
mặc dù đây là một cung dài và thường phải mất đến 3 ngày 2
đêm để hoàn thành.

- Phú Lương: Núi có độ cao 2985m, nằm tại địa bàn xã Xà Hồ,
huyện Trạm Tấu, tỉnh Yên Bái. Đây là một địa điểm du lịch
có phong cảnh đẹp, đặc biệt vào những tháng cuối hoặc đầu
năm, khi thời tiết mát mẻ và nhiều mây. Thông thường phải
mất từ 5-7 giờ đi bộ để đến đỉnh núi nên chỉ thích hợp với
những khách du lịch có thể lực tốt.

Ngũ Chỉ Sơn (2858m) là tên của một dãy núi tọa lạc ở xã Ngũ Chỉ
Sơn, thị xã Sa Pa, tỉnh Lào Cai. Được cho là dãy núi đẹp nhất vùng
Tây Bắc, Ngũ Chỉ Sơn bao gồm 5 ngọn núi chính, chạy theo hướng
Tây Bắc - Đông Nam. Tên dãy núi Ngũ Chỉ Sơn còn được đặt tên
cho một xã và một tuyến phố chính ở trung tâm thị xã Sa Pa.

Phu Xai Lai Leng là một ngọn núi
trên dãy Trường Sơn Bắc. Ngọn núi có
đỉnh cao 2720m và nằm trên biên giới
giữa Việt

Nam 

(tỉnh Nghệ

An)

và Lào (tỉnh Xiengkhuang). Đây là 1
trong các đỉnh cao vượt trội, nghĩa là cao hơn so với địa hình xung
quanh từ 1500 mét trở lên, tại Đông Nam Á. Núi có cấu tạo granit
xuyên lên trầm tích cổ sinh hạ. Rừng chí tuyến và á chí tuyến ẩm.

Khối núi Ngọc Linh hay Ngọc Linh
liên sơn là khối núi cao nhất miền
Nam Việt Nam, nằm trên dải
Trường Sơn, là một phần của
Trường Sơn Nam. Khối núi này

nằm trên phần cao nguyên phía Bắc Tây Nguyên,  trong địa
phận các tỉnh Kon Tum, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Gia Lai.
Dãy Ngọc Linh có độ cao khoảng 800 - 2.800 m.

Dãy Ngọc Linh, chạy viền theo ranh giới phía Đông của
huyện Đăk Glei, Tu Mơ Rông của tỉnh Kon Tum với các
huyện Phước

Sơn và Bắc

Trà

My, Nam

Trà

My của

tỉnh Quảng Nam, tiếp đến là trên ranh giới giữa huyện Kon
Plông tỉnh Kon Tum với các huyện Sơn Tây, Sơn Hà, Ba
Tơ của tỉnh Quảng Ngãi, các huyện Kbang, Đak Đoa của
tỉnh Gia Lai. Dãy núi này chạy theo hướng Tây Bắc - Đông
Nam bắt đầu với ngọn núi Ngọk Lum Heo, núi Mường
Hoong, Ngọc Linh, Ngọc Krinh, Ngọk Tem, Ngọk Roo.  

Đồng bằng chiếm bao nhiêu
% diện tích lãnh thổ? Đồng
bằng nước ta được phân loại
như thế nào?

- Địa hình đồng bằng chiếm
¼ diện tích đất liền, bao gồm
đồng bằng châu thổ và đồng
bằng ven biển.

Đồng bằng châu thổ

Đồng bằng ven biển

Kể tên các bậc địa hình kế tiếp nhau từ nội
địa ra biển. Qua đó em có nhận xét gì?

Địa hình nước ta được hình thành qua các giai
đoạn khác nhau. Đến thời kì Tân kiến tạo được
nâng lên và phân thành các bậc địa hình kế tiếp
nhau: Núi cao, núi trung bình, núi thấp, đồi,
đồng bằng ven biển, thềm lục địa.
- Địa hình nước ta có độ cao giảm dần từ nội địa
ra biển.

Vì sao địa hình
nước

ta mang

tính chất nhiệt
đới ẩm gió mùa?
Tính chất này
biểu

hiện như

thế nào?

Địa hình nước ta mang tính chất nhiệt đới ẩm
gió mùa vì: nhiệt độ cao, lượng mưa lớn tập
trung theo mùa, nước mưa hòa tan đá vôi
cùng với sự khoét sâu của mạch nước ngầm.
Biểu hiện: Qúa trình xâm thực, xói mòn diễn
ra mạnh mẽ, địa hình bị cắt xẻ. Bồi tụ ở vùng
đồng bằng và thung lũng. Nhiều hang động
rộng lớn.

Qua đoạn video, hãy cho biết động Phong Nha
được hình thành như thế nào?
Hệ thống hang động hùng vĩ của Phong Nha được tạo ra do
quá trình các khe nứt kiến tạo, sau đó là quá trình phong
hoá vật lý và hoá học đã gặm mòn, hoà tan, rửa trôi qua
hàng triệu năm. Trong điều kiện nhiệt đới ẩm, quá trình
carxtơ hoá rất mạnh mẽ về cường độ và tốc độ phá huỷ.

- Điều kiện khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa đã
đẩy nhanh tốc độ phong hóa.
- Lượng mưa lớn và tập trung theo mùa làm
cho quá trình xâm thực, xói mòn diễn ra
mạnh mẽ, địa hình bị cắt xẻ mạnh.
- Bồi tụ ở đồng bằng và thung lũng.
- Nhiều hang động rộng lớn.

Kể tên các dạng địa hình do con người tạo nên.
Địa hình nước ta ngày càng chịu tác động
mạnh mẽ của con người, tạo nên nhiều dạng
địa hình nhân tạo như: đô thị, hầm mỏ, hồ
chứa nước, đê, đập,..

Đô thị

Hầm mỏ

Hồ Dầu Tiếng là hồ nước nhân tạo nằm trên địa bàn 3 tỉnh:
Tây Ninh, Bình Dương và Bình Phước (thuộc vùng Đông
Nam bộ - Việt Nam). Hồ được hình thành do chặn dòng
thượng nguồn sông Sài Gòn. Đây là hồ thủy lợi lớn nhất Việt
Nam và khu vực Đông Nam Á với 270km2 mặt nước, dung
tích trữ 1,58 tỷ m3 nước và hơn 45km2 vùng bán ngập.

Hồ Cửa Đạt là hồ thuỷ lợi lớn thứ hai cả nước trên địa bàn
huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hoá. Hồ được hình thành do
chặn dòng thượng nguồn sông Chu, với diện tích mặt nước tại
mực nước dâng bình thường khoảng 31 km2, dung tích trữ toàn
bộ 1,45 tỷ m3 nước.Đây là hồ đập đá đổ đầm nén bản mặt bê
tông cao nhất Việt Nam và Đông Nam Á (với chiều cao đỉnh đập
118,5m).

Lớn thứ ba Việt Nam sau Dầu Tiếng và Cửa Đạt, hồ Ngàn Trươi
nằm trọn trong vùng lõi Vườn Quốc gia Vũ Quang, tỉnh Hà
Tĩnh, có lưu vực rộng 408km2, diện tích mặt hồ 43km2 với dung
tích chứa 775 triệu m3 nước…

Hồ Tả Trạch là công trình thủy lợi - thủy điện đa mục tiêu được xây
dựng trên dòng chính sông Tả Trạch (một phụ lưu chính của sông
Hương) thuộc địa phận xã Dương Hoà, thị xã Hương Thuỷ, tỉnh
Thừa Thiên - Huế.
Diện tích lưu vực của hồ là 717km2, tổng dung tích 646 triệu m3 với
đập đất có chiều cao 60m, lớn nhất Đông Nam Á ở thời điểm đó.

Hồ Kẻ Gỗ là hồ nước nhân tạo tại xã Cẩm Mỹ, huyện Cẩm Xuyên, tỉnh Hà
Tĩnh, hình thành từ việc xây dựng đập ngăn trên lưu vực của sông Rào Cái.
Hồ được khởi công xây dựng từ năm 1976 tới năm 1980 thì hoàn thành các
hạng mục chính, đến năm 1983 thì toàn bộ hệ thống được đưa vào sử dụng.
Hồ có chiều dài 29km, diện tích lưu vực 223km2, diện tích lòng hồ hơn
30km2, dung tích trữ 345 triệu m3, gồm 1 đập chính và 3 đập phụ. Đập tạo
hồ bằng đất đồng cao 37,4m, dài 970m.

Đê

THẢO LUẬN NHÓM ( 5 PHÚT )
Nhóm 1,2: phiếu học tập số 1
So sánh khu vực Đông Bắc và Tây Bắc
Khu vực

Phạm vi

Đặc điểm hình thái

 

 

 

 

Đông Bắc
Tây Bắc

THẢO LUẬN NHÓM ( 5 PHÚT )
Nhóm 3,4: phiếu học tập số 2
So sánh khu vực Trường Sơn Bắc và Trường Sơn Nam:
Khu vực

Phạm vi

Đặc điểm hình thái

Trường
Sơn Bắc

 

 

Trường
Sơn Nam

 

 

THẢO LUẬN NHÓM ( 5 PHÚT )

Nhóm 5,6: phiếu học tập số 3
So sánh Đồng bằng sông Hồng, Đồng bằng sông Cửu Long và
Đồng bằng ven biển miền Trung.
Khu vực

Diện tích

Nguồn gốc hình thành

Đặc điểm

(km2)
Đồng

bằng

sông  

 

 

bằng

sông  

 

 

Đồng bằng ven biển  

 

 

Hồng
Đồng

Cửu Long
miền Trung

THẢO LUẬN NHÓM ( 5 PHÚT )
Nhóm 7,8: phiếu học tập số 4
Phần câu hỏi
Trình

bày

đặc  

điểm địa hình bờ
biển nước ta.
Trình
điểm

bày
địa

đặc  
hình

thềm lục địa nước
ta.

Phần trả lời

Nhóm 1,2: phiếu học tập số 1
So sánh khu vực Đông Bắc và Tây Bắc:
Khu vực

Phạm vi

Đông Bắc Nằm
ngạn

Tây Bắc

ở

Đặc điểm hình thái
tả - Chủ yếu là đồi núi thấp, có 4 dãy núi hình cánh cung (Sông

sông Gâm, Ngân Sơn, Bắc Sơn, Đông Triều) chụm lại ở Tam Đảo.

Hồng.

- Ngoài ra còn có địa hình cac-xtơ (cao nguyên đá Đồng Văn; hệ

 

thống đảo đá vôi trong vịnh Hạ Long)

Từ

hữu - Địa hình cao nhất nước ta với các dãy núi lớn có hướng tây

ngạn

sông bắc – đông nam như Hoàng Liên Sơn, Pu Đen Đinh, Pu Sam

Hồng
sông Cả.

đến Sao.
- Trong khu vực còn có các dãy núi thấp, các sơn nguyên và cao

a. Địa hình đồi núi
*Khu vực Đông Bắc:
- Phạm vi: Nằm ở tả ngạn sông Hồng.
- Đặc điểm hình thái:
+ Chủ yếu là đồi núi thấp, có 4 dãy núi hình cánh cung
(Sông Gâm, Ngân Sơn, Bắc Sơn, Đông Triều) chụm lại ở
Tam Đảo.
+ Ngoài ra còn có địa hình cac-xtơ (cao nguyên đá Đồng
Văn; hệ thống đảo đá vôi trong vịnh Hạ Long

Cánh cung Sông Gâm là một nếp uốn
nhô lên ở phần giữa vùng Đông Bắc
Việt Nam, phía bên tả ngạn của sông
Gâm,

ở

địa

phận

các

tỉnh Bắc

Kạn, Thái Nguyên, Tuyên Quang. Nếp
lồi này cấu tạo bằng đá phiến thạch
anh, sa thạch và đá vôi nằm trên phần
lõi là đá kết tinh cổ. Nếp lồi Sông Gâm nằm ở phía nam cao nguyên
Lang Ca Phu, bắt đầu từ đỉnh Pu Ta Ca cao 2270 m đến đèo Khế, ở
phía bắc dãy núi Tam Đảo.

*Khu vực Tây Bắc:
- Phạm vi: Từ hữu ngạn sông Hồng đến sông Cả.
- Đặc điểm hình thái:
+ Địa hình cao nhất nước ta với các dãy núi lớn có hướng
tây bắc – đông nam như Hoàng Liên Sơn, Pu Đen Đinh,
Pu Sam Sao.
+ Trong khu vực còn có các dãy núi thấp, các sơn nguyên
và cao nguyên đá vôi, các cánh đồng thung lũng…

Dãy núi Hoàng Liên Sơn rộng
khoảng

30 km,

180 km theo

chạy

hướng tây

dài

bắc-đông

nam. Đây là phần cuối của dãy
núi Ai Lao Sơn - đầu mút phía đông
nam của dãy núi Himalaya. Phần
lớn diện tích của Hoàng Liên Sơn
nằm trên địa phận các tỉnh Lào
Cai, Lai Châu, Sơn La và Yên Bái.