BÀI 1: BẦU TRỜI TUỔI THƠ
Trẻ thơ tìm thấy tất cả ở nơi chẳng có
gì...
Gia-cô-mô Lê-ô-pácđi
Giáo viên: PHAN THỊ VÂN
Trường: PTDTBT THCS TẢ VÁN

LUẬT CHƠI
Kích vào cũi có con vật để trả lời câu
hỏi, nếu trả lời đúng con vật trong
cũi sẽ được giải cứu để trở về rừng
xanh, nếu trả lời sai, con vật trong
cũi sẽ không được giải cứu.
Chúc em giải cứu được các loài vật!

GIẢI CỨU
RỪNG XANH

POW!

Đây là loài
chim nào?

Vẹt

Loài chim
này có tên
gọi là gì?

Chào mào

Loài chim
này có tên
gọi là gì?

Sáo

Hãy nêu tên loài
chim này?

Chìa vôi

Tiết 1, 2,3 – Văn bản 1. BẦY CHIM CHÌA VÔI
Quang Thiều -

- Nguyễn

I. Đọc văn bản

1. Đọc văn bản

2. Tác giả

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Tìm hiểu, ghi vắn tắt thông tin giới thiệu
về nhà văn Nguyễn Quang Thiều
Điều em tìm hiểu được về nhà văn Nguyễn
Quang Thiều:
………………………………………………………
………………………………………………………
………………………………………………………
………………………………………………………
………………………………………………………
………………………………………………………

BẦY CHIM CHÌA VÔI
I. TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả

Thiều -

- Nguyễn Quang

- Sinh năm 1957
- Quê: Hà Nội
- Những tác phẩm viết cho thiếu nhi thường chân
thực, gần gũi với cuộc sống đời thường; thể hiện được
tâm hồn trẻ thơ nhạy cảm; trong sáng, tràn đầy niềm
yêu thương vạn vật.

Nguyễn Quang
Thiều

BẦY CHIM CHÌA VÔI
Quang Thiều -

- Nguyễn

3. Tác phẩm
- Đề tài: viết về trẻ em
- Xuất xứ: in trong tập “Mùa hoa cải trên sông”
- Thể loại: truyện ngắn
- Nhân vật chính: Mên và Mon
- Ngôi kể: ngôi thứ ba
- Bố cục: 3 phần
+ Phần 1: từ đầu … “bắt đầu mùa sinh nở của chúng”
 Cuộc trò chuyện của Mon và Mên ở đoạn 1
+ Phần 2: tiếp theo… “Cứ lấy đò của ông Hảo mà đi”
 Cuộc trò chuyện của Mon và Mên ở đoạn 2
+ Phần 3: phần còn lại.
 Cảnh bầy chim chìa vôi bay lên vào buổi bình minh

II. KHÁM PHÁ VĂN BẢN

BẦY CHIM CHÌA VÔI

- Nguyễn

Quang Thiều -

1. Cuộc nói chuyện của Mên và Mon ở phần 1
Chi tiết

1. Cuộc nói chuyện của Mên và Mon ở đoạn 1

Thời gian
Hoàn cảnh

Nội dung

THẢO LUẬN NHÓM
Nhiệm vụ: Hoàn thiện phiếu học tập số 2

Nhận xét

BẦY CHIM CHÌA VÔI
Quang Thiều 1. Cuộc nói chuyện của Mên và Mon ở đoạn 1

- Nguyễn

BẦY CHIM CHÌA VÔI

- Nguyễn

Quang Thiều -

1. Cuộc nói chuyện của Mên và Mon ở đoạn 1
Chi tiết

1. Cuộc nói chuyện của Mên và Mon ở đoạn 1

Thời gian

- Khoảng hai giờ sáng

Hoàn cảnh

- Mưa vẫn to
- Nước sông dâng cao xiên xiết chảy

Nội dung

Tâm trạng
của Mên và
Mon

Nhận xét

* Lời của Mon
- Mưa có to không?
- Nước sông lên có to không?
- Bãi cát giữa sông đã ngập
chưa?
- Em sợ chim chìa vôi non bị
chết đuối
- Chúng nó có bơi được không?
- Sao nó lại không làm tổ ở trên
bờ?

* Lời của Mên
- Lại chẳng to.
- Bây giờ phải ngập
đến cánh bãi dưới rồi.
- Sắp ngập đến bãi cát
rồi.
- Tao cũng sợ…
- Chim thì bơi làm sao
được.
- Tao không biết.

Mon: em sợ
Mên: tao cũng sợ => Hai anh em sợ và lo lắng.

BẦY CHIM CHÌA VÔI
1. Cuộc nói chuyện của Mên và Mon ở đoạn 1
Chi tiết

1. Cuộc nói chuyện của Mên và Mon ở đoạn 1

Thời gian

- Khoảng hai giờ sáng

Hoàn cảnh

- Mưa vẫn to
- Nước sông dâng cao xiên xiết chảy

Nội dung

Tâm trạng
của Mên và
Mon

Nhận xét

* Lời của Mon
- Mưa có to không?
- Nước sông lên có to không?
- Bãi cát giữa sông đã ngập
chưa?
- Em sợ chim chìa vôi non bị
chết đuối
- Chúng nó có bơi được không?
- Sao nó lại không làm tổ ở trên
bờ?

* Lời của Mên
- Lại chẳng to.
- Bây giờ phải ngập
đến cánh bãi dưới rồi.
- Sắp ngập đến bãi cát
rồi.
- Tao cũng sợ…
- Chim thì bơi làm sao
được.
- Tao không biết.

=> Hai anh em sợ và lo lắng.
- Nghệ thuật: ngôn ngữ bình dị, gần gũi với đời thường.
- Nội dung: Xoay quanh việc Mên và Mon lo sợ bầy chim chìa
vôi non sẽ bị chết đuối trước nguy cơ bãi cát giữa sông bị ngập.
 Mên và Mon hồn nhiên, ngây thơ, có trái tim trong sáng,
giàu tình yêu thương đối với loài vật.

BẦY CHIM CHÌA VÔI
Quang Thiều 1. Cuộc nói chuyện của Mên và Mon ở đoạn 1
2. Cuộc nói chuyện của Mên và Mon ở đoạn 2

- Nguyễn

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 4
Trò chuyện về giải cứu cá bống

Trò chuyện về giải cứu bầy chim chìa vôi
Lời của Mên
Lời của Mon

THẢO LUẬN CẶP ĐÔI
Nhiệm vụ: Tìm những chi tiết nói về cuộc trò
chuyện của Mên và Mon xoay quanh việc giải cứu
cá bống và bầy chim chìa vôi non

BẦY CHIM CHÌA VÔI
Thiều -

- Nguyễn Quang
2.1 Giải cứu bầy chim chìa vôi
Lời của Mon

1. Cuộc nói chuyện của Mên và Mon ở đoạn 1
2. Cuộc nói chuyện của Mên và Mon ở đoạn 2

- Anh đã nhìn thấy chim chìa vôi
nó bay từ bãi cát vào bờ bao giờ
chưa?
- Tổ chim sẽ bị chìm mất.

Lời của Mên

- Chưa

- Thế làm thế nào bây giờ?

- Hay mình mang chúng nó vào bờ. - Bây giờ nước to lắm, làm sao
mà lội ra đấy được.
…
- Tổ chim ngập mất anh ạ. Mình
phải mang chúng nó vào bờ, anh
ạ.
- Vâng, cứ lấy đò của ông Hảo mà
đi.

- Đi bây giờ à?

 Nghệ thuật: sử dụng ngôn ngữ đối thoại.
 Nội dung: Thể hiện quyết tâm giải cứu bầy chim chìa vôi ở bãi
cát giữa sông của hai đứa trẻ.

2.2 Giải cứu cá bống
- Mon trộm con cá bống của bố đem thả ra sông.
 Mon là cậu bé có trái tim nhân hậu.

BẦY CHIM CHÌA VÔI
Quang Thiều -

1. Cuộc nói chuyện của Mên và Mon ở đoạn 1
2. Cuộc nói chuyện của Mên và Mon ở đoạn 2
3. Cảnh bầy chim chìa vôi cất cánh

- Nguyễn

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 4
Tìm hiểu về cảnh bầy chim chìa vôi
cất cánh
Khung cảnh bãi sông trong buổi
bình minh
- Thời gian:
- Khung cảnh:
Cuộc cất cánh của bầy chim chìa vôi:

THẢO LUẬN NHÓM
Nhiệm vụ: Hoàn thiện phiếu học tập số 4

BẦY CHIM CHÌA VÔI
Quang Thiều -

3. Cảnh bầy chim chìa vôi cất cánh
Thời gian

1. Cuộc nói chuyện của Mên và Mon ở đoạn 1
2. Cuộc nói chuyện của Mên và Mon ở đoạn 2
3. Cảnh bầy chim chìa vôi cất cánh

- Nguyễn

vào buổi sáng bình minh.

Khung cảnh
bãi sông

Dòng nước khổng lồ nuốt chửng phần còn lại cuối
cùng của dải cát.

Cuộc cất cánh
của bầy chim
chìa vôi

- Một cảnh tượng như huyền thoại hiện ra.
- Những cánh chim bé bỏng và ướt át đột ngột bứt
khỏi dòng nước khổng lồ...
- Cuối cùng bầy chim đã thực hiện xong chuyến bay
quan trọng, đầu tiên và kì vĩ nhất trong đời của
chúng…

Tâm trạng của
Mên và Mon
khi chứng kiến
cảnh bầy chim
chìa vôi cất
cánh

- Đứng không nhúc nhích.
- Trên gương mặt tái nhợt của chúng hửng lên ánh
ngày.
- Cả hai đã khóc tự lúc nào.
- Chúng cùng nhìn nhau và bật cười.

Nhận xét
 Nghệ thuật: miêu tả tâm lí nhân vật.
 Lúc đầu, Mên và Mon căng thẳng, lo lắng. Sau khi bầy chim chìa
vôi non cất cánh thì Mên và Mon sung sướng, hạnh phúc.

BẦY CHIM CHÌA VÔI
Quang Thiều -

- Nguyễn

III. TỔNG KẾT
1. Nghệ thuật

3. Những điều rút ra từ tác phẩm

- Sử dụng ngôn ngữ đối thoại.

a) Về cách lựa chọn đề tài khi kể

- Miêu tả tâm lí nhân vật.

- Đề tài gần gũi với cuộc sống của trẻ thơ ở chốn quê thanh bình.

2. Nội dung

b) Về cách kể

-

Kể về cuộc cất cánh của bầy chim chìa vôi

non qua điểm nhìn của hai cậu bé Mên và
Mon.
- Qua đó ca ngợi trái tim ngây thơ, tràn đầy
tình yêu thương, nhân hậu của trẻ nhỏ.

- Sử dụng ngôi kể thứ ba (người kể giấu mình, không xưng “tôi”).
- Ngôn ngữ đối thoại mộc mạc, gần gũi, tự nhiên.
- Ngôn ngữ kể tự nhiên.
c) Về lựa chọn chi tiết để kể/tả.
- Lựa chọn những chi tiết tiêu biểu để kể/tả.
 

VẬN DỤNG
Yêu cầu HS thực hiện ở nhà:
– Vẽ tranh thể hiện một chi tiết
nghệ thuật trong văn bản “Bầy chim
chìa vôi” mà em ấn tượng.
– Tìm đọc một truyện ngắn có chủ
đề về thế giới tuổi thơ và điền thông
tin phù hợp vào nhật kí đọc sách do
em thiết kế theo mẫu gợi ý. Chuẩn
bị chia sẻ kết quả đọc mở rộng của
em với các bạn trong nhóm hoặc
trước lớp.

Vẽ tranh thể hiện một chi tiết
nghệ thuật trong văn bản “Bầy
chim chìa vôi” mà em ấn tượng.

LUYỆN TẬP - VIẾT KẾT NỐI VỚI ĐỌC

Viết đoạn văn (từ 5 – 7 câu) kể lại một sự
việc bầy chim chìa vôi bay lên khỏi bãi
sông bằng lời của một trong hai nhân vật
Mên hoặc Mon (ngôi kể thứ nhất).

Đoạn văn tham khảo
Khi ánh bình minh vừa đủ sáng để soi tỏ
những hạt mưa thì cũng là lúc dòng nước
khổng lồ nuốt chửng phần còn lại của bãi
cát. Trước mắt tôi một cảnh tượng như
huyền thoại hiện ra. Từ mặt nước loang
loáng của dòng sông, những cánh chim bé
bỏng và ướt át đột ngột bứt khỏi dòng
nước khổng lồ vụt bay lên. Tôi và anh Mên
không ai nói một câu nào, chúng tôi cứ
đứng như thế, khắp người tôi một hơi nóng
tỏa ra ngùn ngụt. Bây giờ, khi mặt trời nhô
lên cao thì cũng là lúc con chim nong nớt
cuối cùng cất cánh an toàn đến lùm dứa
dại bên kia bờ sông.