Vậy em vinh có bị sốt
không? Để biết chính
xác em Vinh có bị sốt
không ta nên làm gì?

Mẹ: Mẹ sờ trán em Vinh thấy
hơi nóng. Có lẽ em Vinh bị
sốt rồi.
Vân: Con sờ trán em Vinh
thấy bình thường mà.

BÀI 7
THANG NHIỆT ĐỘ CELSIUS
ĐO NHIỆT ĐỘ

Bài 7: THANG NHIỆT ĐỘ CELSIUS.
ĐO NHIỆT ĐỘ

1. Nhiệt độ và nhiệt kế
2. Thang nhiệt độ
3. Thực hành đo nhiệt độ

1. NHIỆT ĐỘ VÀ NHIỆT KẾ
a. Tìm hiểu về nhiệt độ

THÍ
NGHIỆM

 Dụng cụ:
Cho 3 cốc nước 1, 2, 3 (cho thêm nước đá vào cốc 1 để có nước
lạnh và cho thêm nước nóng vào cốc 3 để có nước ấm)
 Tiến hành thí nghiệm:
Nhúng đồng thời ngón tay trỏ của tay phải vào cốc 1, ngón tay trỏ
của tay trái vào cốc 3. Sau một lúc rút các ngón tay ra rồi cùng nhúng vào
cốc 2.

Nhúng ngón trỏ tay trái vào bình a, ngón trỏ
phải vào bình c. Các ngón tay có cảm giác thế
nào?

a

nước lạnh

b

nước ấm

c

b) Sau 1 phút, rút cả 2 ngón tay ra rồi cùng nhúng vào bình b. Các ngón tay có cảm giác như
thế nào? Từ thí nghiệm này có thể rút ra kết luận gì?

Ngón tay trái có cảm giác lạnh.

Ngón tay
trái có cảm
giác ấm lên

a

nước lạnh

b

Ngón tay phải có cảm giác ấm

Ngón tay phải
có cảm giác
lạnh đi

c

nước ấm

Nhận xét: Cảm giác của tay không xác định được chính xác nhiệt
độ của vật.

Vậy để nhận định một vật

nào đó “nóng” hơn hay
“lạnh” hơn ta sẽ dùng đại
lượng nào?

Để so sánh độ "nóng", "lạnh" của các
vật, người ta dùng đại lượng là: nhiệt độ

Vậy khái niệm
nhiệt độ là gì?

Chọn từ thích hợp điền vào
chỗ trống:
nóng lạnh
Nhiệt độ là số đo độ………,………
của vật.
cao
 Vật nóng hơn có nhiệt độ ………..
hơn
thấp
 Vật lạnh hơn có nhiệt độ …………
hơn.


Đơn vị của
nhiệt độ là gì?

- Đơn vị đo nhiệt độ trong hệ SI (Hệ
đo lường quốc tế) là kelvin (kí hiệu là K).
- Đơn vị đo nhiệt độ thường dùng ở
Việt Nam là độ C (kí hiệu là oC)

Dùng dụng cụ
nào để đo nhiệt
độ ?

1. NHIỆT ĐỘ VÀ NHIỆT KẾ
a. Tìm hiểu về nhiệt độ
b. Nhiệt kế

1

2

3

4

5

Nhiệt
Nhiệt
Nhiệt
Nhiệt
Nhiệt
kế của các kế
kế Đơn vị đo
loại nhiệt kếkếnày là gì ? kế
điện
hồng
thủy
dán
rượu
o
Đơn
vị
đo
nhiệt
độ
là
:
độ
C
(
kí
hiệu
:
C)
tử
ngoại
ngân

Thang chia độ

Ống quản
Bầu đựng chất lỏng

Hình 1 Nhiệt kế
thủy ngân

Hình 2 Nhiệt
kế rượu

CẤU TẠO NHIỆT KẾ

NGUYÊN
LÝ HOẠT
ĐỘNG

SỰ NỞ VÌ NHIỆT CỦA CHẤT LỎNG



Chất lỏng nở ra khi nóng lên
Nhìn hình bên em hãy
Nhiệt độ càng cao thì chất lỏng nở ra càng nhiều
mô tả thí nghiệm và giải
Hiện tượng nở
vì hiện
nhiệttượng
của chất
thích
mựclỏng được dùng
chứa
làm cơ sở nước
chế tạo
cácthuốc
dụngtím
cụ cao
đo nhiệt độ như
nhiệt kế. khi ngâm vào nước nóng



Do nhiệt độ đông đặc và nhiệt độ sôi chất lỏng



Sau
khi
đưa
vào

Ban
đầu



khác nhau nên giới hạn đo của nhiệt kế khác
nhau.
Mực nước thuốc tím khác nhau khi

17

Dựa vào những hình ảnh bên dưới, cùng với sự hiểu biết.
Các em hãy nêu những ưu thế và hạn chế của mỗi loại dụng cụ
này.
Nhiệt kế điện tử

Nhiệt kế thủy ngân
Nhiệt kế rượu

Nhiệt kế

Ưu thế

Hạn chế

Nhiệt kế thuỷ ngân

Rẻ tiền, chính xác,
không phụ thuộc pin,
phổ biến, đo ở nhiệt độ
cao

Thời gian đo lâu, khó
đọc kết quả, nguy
hiểm khi bị vỡ

Nhiệt kế rượu

Ít nguy hiểm, ít độc
hại, không phụ thuộc
pin

Nhiệt kế điện tử

An toàn, thời gian đo
nhanh, dễ đọc kết quả

Đo ở nhiệt độ thấp,
kém bền hơn vì rượu
bay hơi nhanh
Đắt tiền, phụ thuộc pin,
nguồn điện

Hãy cho biế
t giới hạn đo (GHĐ) và độ chia
nhỏ nhấ
t (ĐCNN) của những nhiệt kếdưới đây

Loại

GHĐ

ĐCNN

Nhiệt kế thủy
ngân

42 °C

0,1 °C

Nhiệt kế hồng
ngoại

45 °C

0,1 °C

Nhiệt kế rượu

50 °C

1 °C

Nhiệt kế hồng ngoại

Nhiệt kế rượu
Nhiệt kế thủy ngân
20

Vỡ nhiệt kế thủy ngân
Nguy hiểm khôn
lường

他的神情、他的声音、他衣角一条蜿蜒的纹路，他一切的一切，
都足以回味千百遍，在黑暗或光明的河流里千缠百绕，长出花
叶参天。或有樵夫看尽了枯荣，问为什么爱呢？可是在遥远的
人之初，第一次心跳加速，第一次手足无措，第一次相思无从。
谁又能说得清，为什么爱呢？
他的神情、他的声音、他衣角一条蜿蜒的纹路，他一切的一切，
都足以回味千百遍，在黑暗或光明的河流里千缠百绕，长出花

Nhiễm độc không khí
叶参天。或有樵夫看尽了枯荣，问为什么爱呢？可是在遥远的

Nặng suy hô hấp hoặc tử vong
人之初，第一次心跳加速，第一次手足无措，第一次相思无从。
 Gây viêm phổi nặng cấp tính
谁又能说得清，为什么爱呢？
 Gây mất trí nhớ
 Viêm miệng
 Co giật
 Nôn ói, viêm ruột

Hình ảnh vỡ ống nhiệt kế thủy ngân

Thảo luận
1. Nếu chúng ta vô tình làm vỡ nhiệt kế
thủy ngân, em có biết nó có ảnh hưởng đến
bản thân chúng ta không?
2. Hãy nêu một số hậu quả mà em biết
Hình ảnh Xquang nhiễm độc thủy ngân

sử dụng máy hút bụi thu gom
dùng chổi để quét

KHÔNG

Chúng ta nên và không nên
đổ thủy ngân vào cống thoát nước
làm những gì khi nhiệt kế
dùng băng dính hoặc giấy mỏng
thủy
ngân
bị
vỡ
thu gom

NÊN

cho các hạt thủy ngân vào lọ
thủy tinh bịt kín
rắc 1 ít bột lưu huỳnh

—LƯU
Ý khithoáng
thủy ngân vỡ
mở cửa thông

TÓM LẠI

Kelvin

Đơn vị đo nhiệt độ trong
hệ SI
Kí hiệu: K = 0C + 273

 Nhiệt độ là số đo độ “nóng”, “lạnh”
của vật.
 Vật nóng hơn có nhiệt độ cao hơn.
 Vật lạnh hơn có nhiệt độ thấp hơn.

Chúng ta sẽ tìm
hiểu kĩ hơn về
thang đo ở Phần
2

Dụng cụ đo nhiệt độ là
nhiệt kế.
Có nhiều loại nhiệt kế khác
nhau

Celsius

Đơn vị đo nhiệt độ thường dùng ở
Việt Nam
Kí hiệu: C

Quan sát giá trị nhiệt độ của một số
nơi, vật phát ra
Đối tượng
Nhiệt độ tự nhiên thấp nhất trên Trái
Đất
Nước đóng băng

Nhiệt
độ (0C)
- 890C
00C

Nhiệt độ cơ thể người (thân nhiệt)

370C

Sa mạc Lút ở I-ran, nơi nóng nhất
Trái Đất

710C

MỘT SỐ
NHIỆT
Nhiệt
độ cao nhất của một ngọn nến
ĐỘNhiệt
THEO
độ tại bề mặt Mặt Trời
THANG
CELCIUS

10270C
55000C

02
THANG NHIỆT ĐỘ

MỘT SỐ THANG ĐO

MỘT SỐ THANG ĐO THAM KHẢO VÀ
MỐI QUAN HỆ GIỮA CHÚNG

SLIDESMANIA

Thang nhiệt độ
Celsius

Thang nhiệt độ
Fahrenheit

Thang nhiệt độ
Kelvin

Anders Celsius
(1701 – 1744)

Gabriel Fahrenheit
(1686 – 1736)

William Thomson
(1824 – 1907)

Thang nhiệt độ Celsius
Năm 1742, nhà Vật lý người Thụy
Điển, Celsius đã đề nghị chia nhỏ
khoảng cách giữa nhiệt độ đông đặc
của nước (0 C) và nhiệt độ sôi của
nước (100 C) thành 100 phần bằng
nhau, mỗi phần ứng với 1 độ, kí hiệu 1
C. Những nhiệt độ thấp hơn 0 C gọi là
nhiệt độ âm.
Trong thang nhiệt độ Celsius:

độ C (C)
+ Đơn vị đo nhiệt độ là..........

Anders Celsius (1701 –
1744)

C
+ Nhiệt độ sôi của nước 100
là.........

+ Nhiệt độ đông đặc của nước0C
là.........

Gabriel Fahrenheit
(1686-1736)
Nhà Vật lí người Đức
ĐÃ ĐỀ XUẤT THANG ĐO ĐỘ F, KÝ HIỆU oF

Thang nhiệt độ Fahrenheit
ĐIỂM CHUẨN

o

C

o

F

-17,8

0

Nước đá đang tan

0

32

Nước đang sôi

100

212

t(oF)  1,8  t(oC) 
32

t( C)  [t( F)
o

o

5
32]9

William Thomson, 1st Baron Kelvin
(1686-1736)
Nhà Vật lí người Ai Len
NĂM 1848 ĐÃ ĐỀ XUẤT THANG ĐO ĐỘ K, KÝ HIỆU K

Thang nhiệt độ Kelvin

ĐIỂM CHUẨN

C

K

-273

0

Nước đá đang tan

0

273

Nước đang sôi

100

373

T(K)  t(oC) + 273

o

t(oC)  T(K)  273

2. THANG NHIỆT ĐỘ
- Thang nhiệt độ Celsius: C
- Thang nhiệt độ Fahrenheit: oF
- Thang nhiệt độ Kelvin: K
- Công thức đổi nhiệt độ:
+ oF sang C

t(oC)  [t(oF)

5
32]9

+ K sang C

t(oC)  T(K)  273

3
THỰC HÀNH ĐO
NHIỆT ĐỘ

1. Ước lượng nhiệt độ và lựa chọn nhiệt kế

(b)
(a)
(c)
Hình. Các loại nhiệt kế

Trả lời câu hỏi sau:
1. Có các nhiệt kế như hình bên
để đo nhiệt độ sôi của nước
trong dẫn:
ấm ta nên dùng loại
Hướng
nhiệt kế nào?
Để đo nhiệt độ sôi của nước trong ấm ta nên
2. Đo nhiệt độ của cơ thể ta nên
dùng nhiệt kế ở hình c). Vì GHĐ của nhiệt kế
dùng loại nhiệt kế nào? Vì
này là 140 °C.
sao?
Đo nhiệt độ của cơ thể ta có thể dùng nhiệt
kế ở hình a) hoặc b) vì GHĐ của các loại
nhiệt kế này phù hợp với nhiệt độ của cơ thể.

2. Đo nhiệt độ bằng nhiệt kế
Thí nghiệm đo nhiệt độ của
nước

Quan sát thí nghiệm 2, SGK trang 33 và thực hiện theo yêu cầu

Tiến hành đo
 Ước lượng nhiệt độ của 2
Sau khi tiến hành thí nghiệm
cốc nước
 Lựa chọn nhiệt kế đo
xong, các em hãy ghi kết quả
nhiệt độ của 2 cốc nước
của mình vào bảng 7.1 (Kết
 Hiệu chỉnh nhiệt độ trước
khi đo
quả đo nhiệt độ) SGK trang 33
 Thực hiện phép đo nhiệt
2 nhiệt kế khác nhau
độ của 2 cốc nước
 Đọc và ghi kết quả đo
Cốc nước ấm

Cốc nước lạnh

Hoàn thành kết quả đo
Bảng 7.1. Kết quả đo nhiệt độ

Đối
Nhiệt
tượn
độ ước
g
lượng
cần
t (0C)
đo

Answer

Chọn dụng cụ đo
nhiệt độ

Tên
dụng
cụ đo

Kết quả lần đo

GHĐ

ĐCN
N

Lần
1:
t1

Lần
2:
t2

Lần
3:
t3

t=

Cốc 1

?

?

?

?

?

?

?

?

Cốc 2

?

?

?

?

?

?

?

?

Từ việc thực hiện thí nghiệm, em hãy nêu các bước
cần thực hiện để xác định nhiệt độ của một vật

Các bước

教学背景

Bước 3
Hiệu chỉnh nhiệt kế đúng cách
trước khi đo

Bước 1
Ước lượng nhiệt độ của
vật cần đo

Bước 4
Thực hiện phép
đo

Bước 5
Đọc và ghi kết quả mỗi
lần đo

Bước 2
Chọn nhiệt kế phù
hợp

39

MỘT SỐ ỨNG
DỤNG NHIỆT
KẾ
trong đời sống

ĐO
NHIỆT
ĐỘ CƠ
THỂ

SỬ DỤNG NHIỆT KẾ Y TẾ
THỦY NGÂN
Bước 1
Vẩy mạnh cho thủy ngân
bên trong nhiệt kế tụt hết
xuống bầu

Bước 2

Dùng bông y tế lâu sạch
thân và bầu nhiệt kế

Bước 3
Dùng tay phải cần thân nhiệt kế,
đầu bầu nhiệt kế vào nách trái, kẹp
cánh tay lại để giữ nhiệt kế

Bước 4

Chờ khoảng 2 – 3 phút, lấy
nhiệt kế ra đọc nhiệt độ

NHIỆT KẾ
ĐIỆN TỬ

Bước 1: Lau sạch đầu kim loại của
nhiệt kế
Bước 2: Bấm nút khởi động
Bước 3: Đặt đầu kim loại của nhiệt
kế xuống lưỡi
Bước 4: Chờ khi có tín hiệu “bíp”, rút
nhiệt kế ra đọc nhiệt độ
Bước 5: Tắt nút khởi động

Em có biết
Có một số chất có đặc điểm
đổi màu theo nhiệt độ. Người ta
sử dụng tính chất này để chế tạo
ra nhiệt kế, gọi là nhiệt kế đổi
màu dùng trong y tế thay cho
hiệt kế thủy ngân. Chỉ cần dán
một băng giấy nhỏ có phủ một
lớp chất đổi màu theo nhiệt độ
lên trán người bệnh là ta có thể
biết nhiệt độ cơ thể của họ.

MỘT SỐ ỨNG DỤNG NHIỆT
KẾ

Nhiệt độ trong dự báo thời tiết

Câu 1. Bảng ghi tên nhiệt kế và thang đo của chúng:
Loại nhiệt kế Thang nhiệt độ
Nhiệt kế Y tế Từ 35oC đến 42oC
Nhiệt
kế
Từ -30oC đến 60oC
Rượu
Nhiệt
kế
Từ -10oC đến 110oC
Thuỷ ngân
Lựa chọn loại nhiệt kế nào để đo nhiệt độ của:
a. Cơ thể người: ………………………………………………………………
b. Nước sôi: …………………………………………………………………...
c. Không khí trong phòng: ……………………………………………………

CÂU HỎI
ÔN TẬP

ÔN
TẬP
Câu 1. Nhận xét nào dưới đây là đúng?
A. Nhiệt độ là số đo độ “nóng”, “lạnh” của vật
B. Đơn vị đo nhiệt độ thường dùng của Việt Nam hiện nay
là độ C
C. Dụng cụ đo nhiệt độ là nhiệt kế
D. Tất cả ý trên đều đúng
Câu 3. Có mấy bước cần thực hiện để đo nhiệt độ của một
vật?
A. 3 bước
B. 4 bước
C. 5 bước
D. 6 bước

ĐÁP ÁN

D
ĐÁP ÁN

C

ÔN
TẬP
Câu 2. Nguyên tắc nào dưới đây được sử dụng để chế tạo
nhiệt kế thường dùng?
A. Dãn nở vì nhiệt của chất lỏng
B. Dãn nở vì nhiệt của chất khí
C. Thay đổi màu sắc của một vật theo nhiệt độ
D. Hiện tượng nóng chảy của các chất
Câu 5. Công thức chuyển đổi nào từ độ C sang độ K là đúng?
A. T (K) = t (0C) x + 32
B. T (K) = t (0C) + 273
C. T (K) = t (0C) x + 32
D. T (K) = t (0C) - 273

ĐÁP ÁN

A
ĐÁP ÁN

B

ÔN
TẬP
Câu 3.
A.
B.
C.
D.

Chọn câu đúng. Tên gọi của nhiệt kế bên dưới?
Nhiệt kế thủy ngân
Nhiệt kế rượu
Nhiệt kế hồng ngoại
Tất cả ý trên đều đúng

Câu 7.
A.
B.
C.
D.

Dụng cụ dùng để đo nhiệt độ là
Đồng hồ
Nhiệt kế
Dùng tay sờ
Tất cả đều đúng

ĐÁP ÁN

C
ĐÁP ÁN

B

Câu 4.
A.
B.
C.

ÔN
TẬP

Chọn câu sai. Khi bị vỡ nhiệt kế thủy ngân ta nên làm:
Không dùng chổi để quét thủy ngân
Không được đổ thủy ngân vào cống thoát nước
Đóng cửa để hơi thủy ngân không bay sang môi
trường xung quanh
D. Rắc bột lưu huỳnh nếu có
Câu 9. Để đo nhiệt độ cơ thể thông thường hoặc trong y tế
người ta thường dùng nhiệt kế nào dưới đây?
A. Nhiệt kế thủy ngân
B. Nhiệt kế rượu
C. Nhiệt kế y tế
D. Câu A và C đúng

ĐÁP ÁN

C
ĐÁP ÁN

D