2. Tác giả
- Thanh Thảo (1946), tên khai sinh là Hồ
Thành Công.
- Quê quán: huyện Mộ Đức - tỉnh Quảng
Ngãi.
- Ông là nhà thơ, nhà báo được công
chúng chú ý qua những tập thơ và trường
ca mang diện mạo độc đáo viết về chiến
tranh và thời hậu chiến

Một số tác phẩm tiêu biểu

01

02

03

04

05
1988

1985

1994

1980

1977
Những
người đi
tới biển

Dấu chân
qua trảng
cỏ

Những
ngọn
sóng mặt
trời

Khối
vuông
rubic

Từ một
đến một
trăm

2. Tác phẩm
Xuất xứ: Trích Dấu
chân qua tràng cỏ

0
1
0
2

Thể loại:
năm chữ

0
3

thơ

Phương thức
biểu đạt: biểu
cảm

HÌNH ẢNH LÁ CƠM NẾP

Bố cục: 2 phần
2 khổ thơ đầu

(Mùi hương cơm nếp
01 và hình ảnh người
mẹ trong tâm trí tác
giả)

02

2 khổ thơ cuối
(Nỗi nhớ thương mẹ và
tình yêu đất nước của
tác giả)

1. Đặc điểm về hình thức
Tiêu chí

Gặp lá cơm nếp

Số tiếng

5 tiếng/dòng

Cách gieo vần

Vần chân

Đồng dao mùa xuân

4 tiếng/dòng
Vần chân

Nhịp thơ

Linh hoạt, biến tấu
trên nền nhịp 2/2

Linh hoạt, biến tấu
trên nền nhịp 2/3

Chia khổ

9 khổ, trong đó 2 khổ
đặc biệt

4 khổ, trong đó 1 khổ
đặc biệt

+ Thể hiện hàm xúc tình cảm, tấm lòng
của người con đối với quê hương, đất
nước và người mẹ của mình.

Thể thơ
5 chữ

+ Những dòng thơ ngắn gọn không diễn tả chi
tiết cụ thể mà chỉ khơi gợi tâm tình của người
con nhưng người đọc vẫn cảm nhận được tình
cảm sâu nặng của anh dành cho quê huowbg và
dành cho người mẹ của mình
+ Tình cảm được thực hiện hóa bằng hành
động thực tiễn: người con trực tiếp cầm súng
vào chiến trường để đấu tranh, để bảo vệ quê
hương, đất nước… cũng chính là bảm vệ cuộc
ng mẹ

II. Khám phá văn bản:

1: HÌNH ẢNH NGƯỜI MẸ TRONG KÝ ỨC
NGƯỜI CON

a. Hoàn cảnh của người con

Xa
Xanhà
nhà đã mấy năm
bát
xôi
mùa
gặt
Thèm bát xôi mùa gặt

- Người con xa nhà, trên đường hành
quân, gặp lá cơm nếp - hương vị lá
cơm nếp
-Gợi cho anh nhớ làn khói bay
ngang tầm mắt, thèm bát xôi mùa gặt
thơm mùi lạ lùng

Khói
bay
ngang
tầm
mắt
Khói bay ngang tầm mắt
Mùi
xôi
Mùi xôi sao lạ lùng.

-“Thèm” nhấn mạnh cảm giác nhớ mong, khắc
Xa nhà đã mấy năm
khoải của người con
Bát xôi mùa gặt: Thức quà quê nồng ấm, ngọt
lành.

Thèm bát xôi mùa gặt

“Khói”, “mùi cơm nếp”: hương vị quê hương
bình yên, quen thuộc trong kí ức người lính.

Khói bay ngang tầm mắt

Mùi xôi “lạ lùng”: mùi thơm đến lạ,
vừa quen thuộc, vừa lạ lùng vì đã quá lâu
chưa được thử.

Mùi xôi sao lạ lùng.

II. Khám phá văn bản:

1: HÌNH ẢNH NGƯỜI MẸ TRONG KÝ ỨC
NGƯỜI CON

a. Hoàn cảnh của người con bộc lộ tâm
tư tình cảm

- Trong kí ức của người con có bát xôi mùa gặt, có cả
mùi cơm nếp nơi góc bếp nhỏ của mẹ.
- Mùi xôi khiến tác giả - nhân vật con nhớ
đến hình ảnh người mẹ thân thương bên bếp lửa
đang nấấu xôi.

Xa nhà đã mấy năm
Thèm bát xôi mùa gặt
Khói bay ngang tầm mắt
Mùi xôi sao lạ lùng.

HOÀN CẢNH ĐẶC BIỆT
CỦA NGƯỜI LÍNH

Sự tinh tế trong cảm nhận thiên
nhiên, không gian. Thế giới nội
tâm, tình cảm phong phú và ý
thức trách nhiệm lớn lao với
gia đình, quê hương, đất nước.

- Hình ảnh người mẹ trong ký ức người con:
Những dòng thơ kể về mẹ

Hình ảnh người mẹ trong
kí ức người con

Mẹ ở đâu chiều nay

+ Thắc mắc mẹ ở đâu lúc này

Nhặt lá về đun bếp

+ Nhớ hình ảnh mẹ nhặt lá, đun bếp, thổi

Phải mẹ thổi cơm nếp

xôi 

Mà thơm suốt đường con

+ Cảm giác hương thơm lan tỏa đến tận
bước chân người lính

- Cụm từ “thơm suốt đường con” là nỗi nhớ, tình yêu mà tác giả dành
cho món ăn dân dã ở quê và tình cảm dành cho mẹ mình.

HÌNH ẢNH NGƯỜI MẸ HIỆN
LÊN:
- Tần tảo, chăm sóc gia đình
- Rất yêu thương các con
- Giản dị mộc mạc chất phát

Mẹ ở đâu chiều nay
Nhặt lá về đun bếp
Phải mẹ thổi cơm nếp
Mà thơm suốt đường con

Thông qua hình ảnh người mẹ trong kí ức của người
con, ta có thể cảm nhận rõ hơn về người con
Rất yêu thương mẹ
Thấu hiểu nỗi vất vả và tình
cảm mà mẹ dành cho mình.
Cả nỗi xót xa vì anh đi xa, không thể đỡ
đần, sẻ chia nỗi vất vả, nhọc nhằn cùng
mẹ.

2. Nỗi nhớ thương mẹ và đất nước của người con
- Mùi vị quê hương: từ “mùi vị” dùng để
nói về cảm nhận bằng trái tim, tâm hồn
của tác giả đối với quê hương thân yêu
của mình.
Ôi mùi vị quê hương
- Tác giả coi mùi hương cơm nếp chính Con quên làm sao được
là mùi vị quê hương
Mẹ già và đất nước
Chia đều nỗi nhớ thương.
→ Hạt gạo chính là biểu tượng cho
làng quê Việt Nam, không chỉ là mùi vị
quê hương của tác giả mà còn của tất
cả người lính xa quê, tất cả người con
Việt Nam.

- Mẹ già và đất nước gắn bó trong một mối
quan hệ mật thiết
- Người con đã dành những tình cảm nhớ
thương và kính yêu dạt dào dành cho
mẹ và đất nước.
- Tình cảm thiêng liêng của người con
dành cho cội nguồn, cho dân tộc, cho
người mẹ kính yêu đã sinh ra và yêu
thương mình.

Ôi mùi vị quê hương
Con quên làm sao được
Mẹ già và đất nước
Chia đều nỗi nhớ thương.

=> Tình yêu gia đình và đất nước sâu nặng của tác giả.

Yêu quê hương đất nước

Tâm hồn nhạy cảm

Yêu gia đình

=> Tình cảm sâu nặng của người lính dành cho quê hương và người
mẹ.

Cây nhỏ rừng Trường Sơn
Hiểu long nên thơm mãi…

 Hai câu thơ cuối: Người lính
quay về tới hiện tại
+ Cảm nhận được mùi hương
của cây nhỏ trên đường hành
quân 
+ “Thơm mãi”: mùi hương
vương vấn, ngào ngạt như nỗi
nhớ da diết của tác giả.

•III. Tổng kết:
a. Giá trị nội dung
Bài thơ là tình cảm nhớ thương của người con dành cho mẹ
và đất nước. Đó là tình cảm thiêng liêng của người con dành
cho cội nguồn, cho dân tộc, cho người mẹ kính yêu đã sinh ra
và yêu thương mình.

b. Nghệ thuật:
- Thể thơ 5 chữ.
- Cách gieo vần chân, nhịp thơ linh hoạt.
- Lời thơ giản dị, gần gũi, hình ảnh thơ giàu giá
trị biểu cảm.