BÀI 4:
ĐÔNG NAM Á TỪ NỬA SAU THẾ KỈ
XVI ĐẾN GIỮA THẾ KỈ XIX.

1. Khái quát quá trình xâm nhập Đông Nam Á của thực dân phương Tây
- In-đô-nê-xi-a: Thực dân Bồ Đào Nha xâm nhập ngay từ thế kỉ XVI. Đến giữ thế kỉ
XIX, Hà Lan đã hoàn thành xâm lược
- Mã Lai (Ma-lai-xi-a) và Miến Điện (Min-an-ma): Từ sau thế kỉ XVI, Anh, Pháp, Hà Lan
tranh chấp.
- Phi-lip-pin: Giữa thế kỉ XVI, Tây Ban Nha đánh chiếm, năm 1898, Mĩ xâm lược và
biến nước này thành thuộc địa.
- Ba nước Đông Dương (Việt Nam, Làm, Cam pu chia): Từ thế kỉ XVI, nhiều nước thực
dân tranh giành ảnh hưởng. Cuối thế kỉ XIX, Pháp độc chiếm ba nước Đông Dương
- Xiêm (Thái Lan): Do chính sách ngoại giao mềm dẻo của vua
Ra-ma V nên giữ được nên độc lập tương đối.

2. Tình hình Đông Nam Á dưới ách đô hộ của thực
dân phương Tây

2. Tình hình Đông Nam Á dưới ách đô hộ của thực
dân phương Tây
Chính sách cai trị của thực dân phương Tây

Tình hình về chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội
ở Đông Nam Á dưới ách đô hộ của thực dân
phương Tây

2. Tình hình Đông Nam Á dưới ách đô hộ của thực
dân phương Tây

Trả lời: Sự thống trị của thực dân
Câu hỏi: Sự thống trị của thực
phương Tây đã dẫn tới những
dân phương Tây đã dẫn đến điều
chuyển biến lớn lao của các nước
gì?
trong khu vực Đông Nam Á.

2. Tình hình Đông Nam Á dưới ách đô hộ của thực
dân phương Tây
Khai thác tư liệu
(tr.21), em biết điều
gì về chính sách cai
trị của chính quyền
thực dân ở một số
nước Đông Nam Á?

2. Tình hình Đông Nam Á dưới ách đô hộ của thực
dân phương Tây
- Đoạn tư liệu trên phản ánh về chính sách “chia để trị” của
chính quyền thực dân ở một số nước Đông Nam Á
+ “Chia để trị” là một chính sách thâm độc của các nước
thực dân phương Tây.
+ Việc các nước thực dân phương Tây tiến hành chính sách
“chia để trị” đã để lại nhiều hậu quả cho nhân dân Đông
Nam Á.

“Chia để trị”: thông qua việc
dùng nhiều biện pháp chia rẽ
khác nhau, các nước thực dân
muốn: cắt đứt những mối liên
hệ cơ bản của nước thuộc địa
trên nhiều phương diện; từ đó
giảm dần và đi đến xóa bỏ ý
chí đấu tranh giành độc lập,
thống nhất đất nước của nhân
dân thuộc địa.

Việc tiến hành chính sách
“chia để trị” đã để lại nhiều
hậu quả cho nhân dân Đông
Nam Á, ví dụ như: tạo ra sự
chia rẽ, rạn nứt khối đoàn kết,
mâu thuẫn giữa các vùng trong
cả nước và giữa các nước với
nhau; bộ máy cai trị của chính
quyền thực dân được củng cố.

HS HOẠT ĐỘNG NHÓM ( MỖI TỔ LÀ 1 NHÓM, THỰC HIỆN TRONG VÒNG 5
PHÚT ĐỂ HOÀN THÀNH YÊU CẦU)

NHÓM 1: VỀ
TÌNH HÌNH
CHÍNH TRỊ
NHÓM 3: VỀ
TÌNH HÌNH
VĂN HÓA

NHÓM 2: VỀ
TÌNH HÌNH
KINH TẾ

NHÓM 4: VỀ
TÌNH HÌNH
XÃ HỘI

Các chính sách cai trị

+ Chính quyền, tầng lớp trên ở các nước đã đầu hàng, phụ
Chính
thuộc hoặc làm tay sai cho thực dân.
trị
+ Bộ máy ở trung ương, cấp tỉnh đều do các quan chức thực dân
+ Đẩy mạnh vơ vét, bóc lột người dân bản xứ, cướp đoạt ruộng
Kinh đất đề lập đồn điền,....
tế
+ Mở rộng đường giao thông để phục vụ cho công cuộc khai thác
+ Du nhập của văn hoá phương Tây làm xói mòn những giá trị
Văn
văn hoá truyền thống.
hóa
+ Thực hiện chính sách nô dịch
+ Có sự phân hoá sâu sắc:
- Giai cấp nông dân
Xã hội
- Một bộ phận quý tộc, lãnh chúa phong kiến
- GC tư sản dân tộc, giai cấp công nhân, tầng lớp tiểu tư sản

3. Cuộc đấu tranh của nhân dân các nước Đông Nam Á chống
thực dân phương Tây từ nửa sau thế kỉ XVI đến giữa thế kỉ XIX.
Tại sao Đông Nam Á trở
thành đối tượng xâm lược
của tư bản phương Tây?

Lược đồ các quốc gia phong kiến Đông
Nam Á thế kỉ XIII-XV

Khu vực Đông Nam Á trở thành đối tượng xâm lược
của các nước tư bản phương Tây vì:
- Sau cách mạng công nghiệp, nền kinh tế tư bản phát triển
mạnh, các nước tư bản cần thị trường và thuộc địa, vì vậy
đẩy mạnh xâm lược, tranh giành thuộc địa.
- Đông Nam Á là một khu vực rộng lớn, đông dân, giàu tài
nguyên, có vị trí chiến lược quan trọng, chế độ phong kiến
đang suy yếu, trở thành đối tượng xâm lược của thực dân
Âu – Mĩ

Tên nước

In-đô-nê-xi-a

Thực dân
xâm lược
Hà Lan

Phi-líp-pin

Thực dân
Tây Ban Nha

Miến Điện

Quân Anh
(1824 – 2826)

Phong trào tiêu biểu
- Khởi nghĩa Tơ-ru-nô Giê-giô
(1675).
- Khởi nghĩa Su-ra-pa-tít (1683–
1719).
- Khởi nghĩa Đi-pô-nê-gô-nô (1825 –
-1830).
Sự chống trả của thổ dân đảo Máctan (1521)
- Khởi nghĩa của Nô va – lét (1823)
- Sự kháng cự của quân Miến Điện
do tướng Ban-đu-la chỉ huy

Kết quả

Thất bại

Thất bại

Thất bại

Lapu-Lapu là vua của Cebu
tại Visayas. Philippines xem
ông là người anh hùng đầu
tiên Philippines vì ông là
người dân tộc bản địa đầu
tiên chống lại thực dân Tây
Ban Nha thông qua chiến
thắng của ông đối với nhà
thám hiểm Ferdinand
Magellan.
Hình 4.4. Tượng La-pu-la-pu (Phi-líp-pin)

Tại sao các phong trào này đều thất bại ?

- Lực lượng của các nước thực dân phương Tây còn mạnh.
- Chính quyền phong kiến ở các nước đầu hàng, làm tay sai.
- Các cuộc đấu tranh của nhân dân còn diễn ra lẻ tẻ, chưa có tổ
chức và lãnh đạo chặt chẽ.

LUYỆN TẬP
• Em có nhận xét gì về chính sách đô hộ của
thực dân phương Tây đối với các nước Đông
Nam Á?

ĐÁP ÁN
• + Trong quá trình cai trị các nước Đông Nam Á, thực dân
phương Tây đã tiến hành những chính sách cai trị thâm độc
và toàn diện ở tất cả các lĩnh vực, từ: chính trị đến kinh tế,
văn hóa, xã hội,…
• + Sự thống trị của thực dân phương Tây đã dẫn đến những
chuyển biến lớn ở các nước trong khu vực Đông Nam Á;
đồng thời khiến mâu thuẫn dân tộc giữa nhân dân thuộc địa
với chính quyền thực dân ngày càng sâu sắc. Đây chính là
nguyên nhân dẫn đến sự bùng nổ của hàng loạt các cuộc đấu
tranh giành độc lập dân tộc ở các nước Đông Nam Á.

VẬN DỤNG
Câu hỏi 1

Em có nhận xét
gì về chính sách
đô hộ của thực
dân phương
Tây đối với các
nước Đông
Nam Á?

VẬN
DỤNG

GỢI Ý TRẢ LỜI

+ Chúng tiến hành những chính sách cai trị thâm độc
và toàn diện ở tất cả các lĩnh vực, từ: chính trị đến
kinh tế, văn hóa, xã hội,…
+ Sự thống trị đó tạo ra chuyển biến lớn ở các nước
trong khu vực Đông Nam Á; khiến mâu thuẫn dân tộc
giữa nhân dân thuộc địa với chính quyền thực dân
ngày càng sâu sắc.

VẬN DỤNG
Câu hỏi 2
Có ý kiến cho rằng: Các nước tư bản phương Tây xâm
chiếm Đông Nam Á là để giúp đỡ những nước này thoát
khỏi nghèo nàn, lạc hậu. Em đồng ý với ý kiến đó
không? Hãy sưu tầm một số tư liệu từ sách, báo và
internet để chứng minh cho ý kiến của em.

VẬN
DỤNG

GỢI Ý TRẢ LỜI

- Nếu không đồng tình, HS đưa 1 số tư liệu để chứng minh:
+ Tư liệu 1. “Chính quyền thực dân bán rượu ở khắp nơi, đại
lí rượu và thuốc phiện nhiều hơn trường học, trong 1000 làng
chỉ có 10 trường học, nhưng đại lí rượu và thuốc phiện lại
nhiều gấp 150 lần trường học” (trích Hồ Chí Minh Toàn tập,
tập 2, NXH Chính trị Quốc gia – Sự thật, Hà Nội, 1995, trang
38).

CHÀO TẠM BIỆT CÁC
EM!