TIẾT 45, 46, 47
BÀI 18: PHONG TRÀO KHÁNG CHIẾN
CHỐNG PHÁP
TRONG NHỮNG NĂM 1885 - 1896

Mục tiêu bài học
í

- Trình bày nguyên nhân bùng nổ của phong trào
Cần Vương. Rút ra nhận xét về phong trào Cần
vương chống Pháp cuối thế kỉ XIX.
- Trình bày trên lược đồ những nét chính các cuộc
khởi nghĩa tiêu biểu trong phong trào Cần vương.
-Vẽ trục thời gian và trình bày diễn biến của cuộc
khởi nghĩa nông dân Yên Thế.

I. Đọc và tìm hiểu chung

Khởi động

Em biết gì về
nhân vật lịch sử
ở hình trên hãy
chia sẻ hiểu biết
của
em
về
những sự kiện
lịch sử liên quan
đến nhân vật
đó?

I. Đọc và tìm hiểu chung

1. Một số cuộc khởi nghĩa tiêu biểu
trong phong trào Cần Vương
a. Phong trào Cần Vương bùng nổ
* Nguyên nhân:

HS đọc phần a mục 1 và trả lời các câu hỏi
1, Sau Hiệp ước Pa tơ nốt, nội bộ triều đình phân
hoá như thế nào?
2, Sau cuộc phản công quân Pháp của phái chủ
chiến bất thành, Tôn Thất Thuyết đã làm gì?
3, Em hiểu “Cần Vương” nghĩa là gì?
4, Dụ Cần Vương được ban bố nhằm mục đích gì?

1, Sau Hiệp ước Pa tơ nốt, nội bộ triều đình
phân hoá như thế nào?í
1. Sau Hiệp ước Pa tơ nốt, nội bộ triều đình phân
hoá thành hai phe chủ chiến và chủ hoà. Phe chủ
chiến do Tôn Thất Thuyết đứng đầu được sự ủng hộ
của nhân dân, quan lại nêu cao ý chí chống Pháp,
giành lại độc lập dân tộc.

2. Sau cuộc phản công quân Pháp của phái chủ chiến
bất thành, Tôn Thất Thuyết đãí làm gì?

Ngày 13/7/1885: TônThất Thuyết nhân danh vua
Hàm Nghi ra “Chiếu Cần Vương” kêu gọi nhân
dân vì vua cứu nước.

Chiếu Cần Vương

3, Em hiểu “Cần Vương” nghĩa là gì?
í

“Cần Vương” nghĩa là giúp Vua cứu nước

4, Dụ Cần Vương được ban bố nhằm mục đích
gì?
í

Dụ Cần Vương được ban bố nhằm mục đích
kêu gọi văn thân và nhân dân đứng lên giúp
vua cứu nước.

* Nguyên nhân:
+ Phe chủ chiến ra sức chuẩn bị hành động.
+ Cuộc phản công quân Pháp của phe chủ
chiến thất bại
+ 13/7/1885 vua Hàm Nghi ra “Chiếu Cần
vương” -> kêu gọi văn thân và nhân dân đứng
lên giúp vua cứu nước.

* TÝnh chÊt: Là phong trào yêu n­­ước
chống thực dân Pháp theo
khuynh hướng ý thức hệ phong kiến,
thể hiện tính dân tộc sâu sắc.

I. Đọc và tìm hiểu chung

b. Một số cuộc khởi nghĩa tiêu biểu

Hoạt động nhóm:3 phút

N1

Giới thiệu về cuộc khởi nghĩa Ba Đình

N2

Giới thiệu về cuộc khởi nghĩa Bãi Sậy

N3 Giới thiệu về cuộc khởi nghĩa Hương Khê

- Lãnh đạo:
Phạm Bành và
Đinh Công Tráng
- Lấy địa hình
của ba làng Mậu
Thịnh, Thượng
Thọ, Mỹ Khê làm
chiến tuyến.
Khởi nghĩa Ba Đình (1886-1887)

- Dựa vào vùng
lau sậy và đầm
lầy vùng Văn
Lâm, Văn Giang,
Khoái Châu, Yên
Mỹ…xây dựng
căn cứ kháng
chiến.
Khởi nghĩa Bãi sậy(1883-1892).

Lãnh đạo: Nguyễn Thiện Thuật

Nội dung

Khởi nghĩa Ba Đình

Khởi nghĩa Bãi Sậy

Thời gian

Từ 1886 - 1887

Người lãnh
đạo
Địa bàn

Phạm Bành và Đinh Công Tráng Nguyễn Thiện Thuật, Đốc Tít

Diễn biến

Cách đánh

Từ 1883 - 1892

Ba làng Mĩ Khê, Thượng
H­­ưng Yên, Hải D­­ương, Bắc Ninh,
Thọ, Mậu Thịnh- Nga Sơn – Thái Bình, Nam Định, Quảng Yên.
Thanh Hóa.
T12-1886 -> T1-1887, nghĩa + 1885 – cuối 1887: tập trung
quân đẩy lui nhiều cuộc tấn xây dựng căn cứ, bẻ gẫy nhiều
công của quân Pháp
trận càn của địch.
 
+ 1888 - 1892: chiến đấu quyết
liệt
Đánh chiến tuyến cố định
Đánh du kích, lấy ít địch
nhiều.

-Căn cứ: Ngàn Tươi
(Hương Khê, Hà
Tĩnh)
- Địa bàn 4 tỉnh:
Nghệ An, Thanh
Hóa, Hà Tĩnh và
Quảng Bình.
- Điển hình nhất
trong phong trào
Cần Vương.
Khởi nghĩa Hương Khê (1885-1896)

Lãnh đạo:Phan Đình Phùng và Cao Thắng

II. NHỮNG CUỘC KHỞI NGHĨA LỚN TRONG PHONG TRÀO CẦN VƯƠNG

Phan Đình Phùng 
(1847- 1895)

Cao Thắng (1864-1893)

Lược đồ khởi nghĩa Hương Khê

II. NHỮNG CUỘC KHỞI NGHĨA LỚN TRONG PHONG TRÀO CẦN VƯƠNG

Quan sát hình 18.4, nhận xét về phong
trào Cần Vương cuối thế kỉ XIX?

- Phong trào đấu tranh tập trung chủ yếu
ở Bắc Kì và Trung kì.
- Nam Kì là địa bàn của Pháp xác lập
quyền thống trị ở đây
- Cần vương chỉ là danh nghĩa, tính chất
yêu nước chống Pháp bao trùm

2. Khởi nghĩa nông dânYên Thế (1884-1913)

YÊN THẾ

Căn cứ Yên Thế

27

Căn cứ Yên Thế

Nội dung chuẩn bị ở nhà:
- Nhóm 1: Khái quát những nét chính về khởi nghĩa
Yên Thế (thời gian, địa bàn, lãnh đạo, nguyên nhân).
- Nhóm 2 :Hãy thể hiện những diễn biến chính của
khởi nghĩa nông dân Yên Thế trên trục thời gian và
trình bày trước lớp.
- Nhóm 3:Tìm hiểu về nguyên nhân thất bại, ý nghĩa
lịch sử của cuộc khởi nghĩa Yên Thế

2. Khởi nghĩa Yên Thế (1884-1913)
- Thời gian: 1884-1913
- Nguyên nhân:
+Thực dân Pháp mở rộng phạm vi chiếm
đóng Bắc Kỳ, trong đó có Yên Thế.
- Lãnh đạo:
+ Hoàng Hoa Thám
- Căn cứ:
+ Yên Thế

Hoàng Hoa Thám (1858 – 1913)

CƯ DÂN YÊN THẾ

32

- Nguyên nhân thất bại:
+ So sánh lực lượng quá chênh lệch, thực dân Pháp mạnh và cấu kết với
phong kiến đàn áp.
+ Chưa có sự lãnh đạo của giai cấp tiên tiến.
+ Bó hẹp trong một địa phương, dễ bị cô lập.
- Ý nghĩa:
+ Cuộc khởi nghĩa thể hiện tinh thần yêu nước chống Pháp của giai cấp
nông dân.
+ Góp phần làm chậm quá trình bình định của Pháp ở miền núi.
+ Để lại những bài học kinh nghiệm cho các cuộc đấu tranh giai đoạn
sau.  

Luyện tập

Có 6 câu hỏi, HS chọn 1 câu bất kì,
trả lời đúng câu hỏi
hs được quay một phần quà.

1

5

3
6

KẸO
Sữ
a

Kẹ
o

a
ữ
S

Th
ướ
c
t
Bú

4

2

Thướ
c

t
ú
B

QUAY

Căn cứ của cuộc khởi nghĩa Yên thế?
A.Yên Thế (Bắc Giang)

B. Bãi Sậy (Hưng Yên)

C. Ba Đình (Thanh Hóa)

D. Hương Khê (Hà Tĩnh)

QUAY VỀ

Khởi nghĩa Yên thế diễn ra vào
thời gian nào?
A. 1885 -1888

B. 1888 - 1896

C. 1884 - 1913

D. 1885 -1896

QUAY VỀ

“Hùm thiêng Yên Thế oai hùng
Phất cờ khởi nghãi ở vùng Bắc Giang
Khi mai phục lúc trá hàng
Làm quân cướp nước hoang mang điên đầu"
nhân vật lịch sử nào được đề cập đến
trong câu đố dân gian sau?

Hoàng Hoa Thám
QUAY VỀ

Nghe đoạn nhạc sau và cho biết
địa danh được nhắc đến?
Bắc Giang

QUAY VỀ

Ông vua nào gắn liền với “Chiếu Cần Vương?

Vua Hàm Nghi

QUAY VỀ

Lãnh đạo cuộc khởi nghĩa Bãi Sậy là ai?

Nguyễn Thiện Thuật
QUAY VỀ

Vận dụng

(HS thực hiện nhiệm vụ ở nhà)
1. Cuộc khởi nghĩa nông dân Yên Thế có điểm gì giống và
khác so với các cuộc khởi nghĩa trong phong trào Cần vương?
2. Từ sự thất bại của phong trào Cần vương và khởi nghĩa Yên
Thế, có thể rút ra bài học gì cho công cuộc đấu tranh giành
độc lập sau đó, cũng như công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ
quốc hiện nay?