KHỞI ĐỘNG
Quan sát video clip, hãy cho biết video clip gợi cho các em biết
đến bài hát nào?

HÀNH TRÌNH TRÊN ĐẤT PHÙ SA

BÀI 11 : ĐẶC ĐIỂM CHUNG VÀ SỰ PHÂN BỐ
CỦA LỚP PHỦ THỔ NHƯỠNG

GV dạy: Bùi Văn Phong
Lớp dạy: 8/3; 8/4

LỚP
PHẦN ĐỊA LÍ

8

BÀI 11 : ĐẶC ĐIỂM CHUNG VÀ SỰ PHÂN BỐ CỦA LỚP
PHỦ THỔ NHƯỠNG
NỘI DUNG BÀI HỌC

1

TÍNH CHẤT NHIỆT ĐỚI GIÓ MÙA CỦA LỚP PHỦ
THỔ NHƯỠNG

2

PHÂN BỐ CÁC NHÓM ĐẤT CHÍNH Ở NƯỚC TA

3

LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG

BÀI 11

1

TÍNH CHẤT NHIỆT ĐỚI GIÓ MÙA CỦA LỚP PHỦ
THỔ NHƯỠNG

Quan sát các hình ảnh và
kiến thức đã học, hãy cho
biết thổ nhưỡng là gì?
Những nhân tố nào đã tác
động đất sự hình thành thổ
nhưỡng nước ta?
- Thổ nhưỡng là lớp vật chất
mỏng, vụn bở, bao phủ trên
bề mặt các lục địa và đảo,
được đặc trưng bởi độ phì.
- Các nhân tố hình thành đất
ở nước ta: đá mẹ, khí hậu,
sinh vật, địa hình, thời gian,
con người.

Thổ nhưỡng

Cày cấy trong nông nghiệp

BÀI 11

1

TÍNH CHẤT NHIỆT ĐỚI GIÓ MÙA CỦA LỚP PHỦ
THỔ NHƯỠNG

Quan sát các hình ảnh và
kênh chữ SGK, giải thích vì
sao thổ nhưỡng nước ta
mang tính chất nhiệt đới
gió mùa?
- Ở khu vực nhiệt đới ẩm gió
mùa, quá trình phong hoá
diễn ra với cường độ mạnh.
- Lượng mưa tập trung theo
mùa rửa trôi các chất badơ
dễ tan đồng thời tích tụ oxit
sắt và oxit nhôm.
- Một số nơi mất đi lớp phủ
thực vật.

Mùa mưa

Đồi trọc mất lớp phủ thực vật

BÀI 11

1

TÍNH CHẤT NHIỆT ĐỚI GIÓ MÙA CỦA LỚP PHỦ
THỔ NHƯỠNG

Quan sát hình 9.3 và kênh chữ
SGK, nêu biểu hiện của tính
chất nhiệt đới gió mùa của
lớp phủ thổ nhưỡng. Kể tên
các nhóm đất chính ở nước ta.
- Biểu hiện:
+ Lớp thổ nhưỡng dày.
+ Quá trình feralit là quá trình
hình thành đất đặc trưng của
nước ta.
+ Đất feralit thường bị rửa trôi,
xói mòn mạnh.
- Có 3 nhóm đất chính: đất
feralit, đất phù sa và đất mùn
núi cao.

BÀI 11

1

TÍNH CHẤT NHIỆT ĐỚI GIÓ MÙA CỦA LỚP PHỦ
THỔ NHƯỠNG

- Lớp phủ thổ nhưỡng dày.
- Quá trình feralit là quá trình hình thành đất
đặc trưng của nước ta.
- Đất feralit thường bị rửa trôi, xói mòn mạnh.

BÀI 11

2 PHÂN BỐ CÁC NHÓM ĐẤT CHÍNH Ở NƯỚC TA

HOẠT ĐỘNG NHÓM
Thời gian: 15 phút
NHIỆM VỤ
* NHÓM 1, 2: Quan sát hình 9.3, các hình ảnh và kênh chữ SGK:
- Cho biết nhóm đất feralit chiếm diện tích bao nhiêu? Xác định sự phân bố nhóm
đất feralit trên bản đồ.
- Trình bày đặc điểm của nhóm đất feralit.
- Phân tích giá trị sử dụng của nhóm đất feralit trong sản xuất nông, lâm nghiệp.
* NHÓM 3, 4: Quan sát hình 9.3, các hình ảnh và kênh chữ SGK:
- Cho biết nhóm đất phù sa chiếm diện tích bao nhiêu? Xác định sự phân bố nhóm
đất phù sa trên bản đồ.
- Trình bày đặc điểm của nhóm đất phù sa.
- Phân tích giá trị sử dụng của nhóm đất phù sa trong sản xuất nông nghiệp, thủy
sản.
* NHÓM 5, 6: Quan sát hình 9.3, các hình ảnh và kênh chữ SGK:
- Cho biết nhóm đất mùn núi cao chiếm diện tích bao nhiêu? Xác định sự phân bố
nhóm đất mùn núi cao trên bản đồ.
- Trình bày đặc điểm của nhóm đất mùn núi cao.
- Cho biết giá trị sử dụng của nhóm đất mùn núi cao.

BÀI 11

2 PHÂN BỐ CÁC NHÓM ĐẤT CHÍNH Ở NƯỚC TA

Trồng cà phê trên đất feralit

Trồng rừng đầu nguồn

Trồng lúa trên đất phù sa

Nuôi tôm ở ĐB. Sông Cửu
Long

HỌC SINH XÁC ĐỊNH PHẦN MÀU CAM NHẠT

BÀI 11

2 PHÂN BỐ CÁC NHÓM ĐẤT CHÍNH Ở NƯỚC TA
- Đất feralit chiếm tới 65% diện tích đất tự nhiên.
- Phân bố: ở các tỉnh trung du và miền núi, từ độ cao 1600 đến 1700m
trở xuống gồm đất feralit trên đá vôi phân bố ở Tây Bắc, Đông Bắc và
Bắc Trung Bộ, đất feralit trên đá bazan phân bố ở Tây Nguyên và Đông
Nam Bộ.

2

- Đặc điểm:
+ Có chứa nhiều oxit sắt và oxit nhôm tạo nên màu đỏ vàng.
+ Lớp vỏ phong hóa dày thoáng khí, dễ thoát nước, đất chua, nghèo
các chất badơ và mùn.
+ Đất feralit trên đá badan và đá vôi có độ phì cao nhất.
- Giá trị sử dụng:
+ Trong lâm nghiệp: thích hợp phát triển rừng sản xuất với các loại cây
như thông, bạch đàn, xà cừ, keo, cung cấp nguyên liệu cho công nghiệp
chế biến gỗ.
+ Trong nông nghiệp: trồng các cây công nghiệp lâu năm (chè, cà phê,
cao su, hồ tiêu,…), cây dược liệu (quế, hồi, sâm,…) , trồng các loại cây ăn
quả như: bưởi, cam, xoài…

BÀI 11

2 PHÂN BỐ CÁC NHÓM ĐẤT CHÍNH Ở NƯỚC TA

a. Nhóm đất feralit
- Chiếm tới 65% diện tích đất tự nhiên.
- Phân bố: ở các tỉnh trung du và miền núi, từ độ cao 1600 đ ến
1700m trở xuống.
- Đặc điểm:
+ Chứa nhiều oxit sắt và oxit nhôm tạo nên màu đỏ vàng.
+ Có lớp vỏ phong hóa dày thoáng khí, dễ thoát nước, đất chua,
nghèo các chất badơ và mùn.
- Giá trị sử dụng:
+ Trong lâm nghiệp: thích hợp phát triển rừng sản xuất.
+ Trong nông nghiệp: trồng các cây công nghiệp lâu năm, cây dược
liệu và các loại cây ăn quả.

HỌC SINH XÁC ĐỊNH PHẦN MÀU XANH

BÀI 11

2 PHÂN BỐ CÁC NHÓM ĐẤT CHÍNH Ở NƯỚC TA

- Chiếm khoảng 24% diện tích đất tự nhiên.
- Phân bố: chủ yếu ở đồng bằng sông Hồng, đồng bằng sông Cửu Long
và các đồng bằng duyên hải miền Trung.

4

- Đặc điểm: có độ phì cao, rất giàu dinh dưỡng.
+ Đất phù sa sông Hồng: ít chua, tơi xốp, giàu chất dinh dưỡng.
+ Đất phù sa sông Cửu Long: đất phù sa ngọt có độ phì cao.
+ Đất phù sa ở dải đồng bằng ven biển miền Trung: độ phì thấp
hơn, nhiều cát, ít phù sa sông.
- Giá trị sử dụng:
+ Trong nông nghiệp: phù sa là nhóm đất phù hợp để sản xuất lương
thực, cây công nghiệp hàng năm và cây ăn quả.
+ Trong thủy sản: vùng đất phèn, đất mặn tạo điều kiện thuận lợi cho
việc đánh bắt thuỷ sản, ở các rừng ngập mặn ven biển, các bãi triều
ngập nước và ở cửa sông lớn thuận lợi cho nuôi trồng nhiều loại thuỷ
sản nước lợ và nước mặn.

BÀI 11

2 PHÂN BỐ CÁC NHÓM ĐẤT CHÍNH Ở NƯỚC TA

b. Nhóm đất phù sa
- Chiếm khoảng 24% diện tích đất tự nhiên.
- Phân bố: chủ yếu ở đồng bằng sông Hồng, đồng bằng
sông Cửu Long và các đồng bằng duyên hải miền Trung.
- Đặc điểm: có độ phì cao, rất giàu dinh dưỡng.
- Giá trị sử dụng:
+ Trong nông nghiệp: sản xuất lương thực, cây công
nghiệp hàng năm và cây ăn quả.
+ Trong thủy sản: thuận lợi cho việc đánh bắt và nuôi
trồng thủy sản.

HỌC SINH XÁC ĐỊNH PHẦN MÀU ĐỎ

BÀI 11

2 PHÂN BỐ CÁC NHÓM ĐẤT CHÍNH Ở NƯỚC TA

- Chiếm khoảng 11% diện tích đất tự nhiên.
- Phân bố rải rác ở các khu vực núi có độ cao từ 1600 - 1700 m
trở lên.

6

Đặc điểm: Được hình thành trong điều kiện khí hậu cận
nhiệt đới và ôn đới núi cao, nhiệt độ thấp khiến quá trình
phong hóa, phân giải các chất hữu cơ diễn ra chậm nên đất
giàu mùn, địa hình cao, độ dốc lớn nên tầng đất mỏng.

Giá trị sử dụng: thích hợp trồng rừng phòng hộ đầu nguồn.

BÀI 11

2 PHÂN BỐ CÁC NHÓM ĐẤT CHÍNH Ở NƯỚC TA

c. Nhóm đất mùn núi cao

- Chiếm khoảng 11% diện tích đất tự nhiên.
- Phân bố: rải rác ở các khu vực núi có độ cao từ 1600 1700 m trở lên.
- Đặc điểm: đất giàu mùn, tầng đất mỏng.
- Giá trị sử dụng: thích hợp trồng rừng phòng hộ đầu
nguồn.

BÀI 11

4 LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG

a. Luyện tập
1. Giải thích vì sao quá trình feralit là quá trình hình

thành đất đặc trưng của nước ta.

+ Ở nước ta, khí hậu nhiệt đới gió mùa với: nền nhiệt,
ẩm cao; lượng mưa lớn và mưa tập trung theo mùa đã
làm cho quá trình rửa trôi các chất badơ dễ hòa tan diễn
ra mạnh, dẫn đến tích lũy các oxit sắt và oxit nhôm, tạo
nên đất feralit có màu chủ đạo là đỏ vàng.
+ Quá trình feralit diễn ra mạnh ở vùng đồi núi thấp
trên đá mẹ axit; trong khi đó, địa hình nước ta chủ yếu là
đồi núi thấp, vì thế đất feralit là loại đất chính ở vùng đồi
núi Việt Nam.

BÀI 11

4 LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG

a. Luyện tập
2. Lập sơ đồ thể hiện đặc điểm phân bố 3 nhóm đất chính

của nước ta

BÀI 11

4 LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG

b. Vận dụng
Địa phương em có nhóm đất nào? Em hãy thu thập
thông tin về đặc điểm của nhóm đất đó.

- Thông tin về nhóm đất phù sa:

+ Chiếm khoảng 24% diện tích đất tự nhiên.
+ Phân bố chủ yếu ở đồng bằng sông Hồng, đồng bằng sông Cửu
Long và các đồng bằng duyên hải miền Trung.
+ Đặc điểm: đất phù sa được hình thành do sản phẩm bồi đắp của sự
phù sa, các hệ thống sông và phù sa biển. Nhìn chung, đất phù sa có
độ phì cao, rất giàu dinh dưỡng.
+ Giá trị sử dụng: phù sa là nhóm đất phù hợp để sản xuất lương
thực, cây công nghiệp hàng năm và cây ăn quả. Đất phù sa ở các cửa
sông, ven biển có nhiều lợi thế để phát triển ngành thuỷ sản.