PHẦN BA. SINH HỌC
CHƯƠNG I

TRAO ĐỔI CHẤT VÀ CHUYỂN HÓA
NĂNG LƯỢNG Ở SINH VẬT

BÀI 1
KHÁI QUÁT VỀ TRAO ĐỔI CHẤT VÀ
CHUYỂN HÓA NĂNG LƯỢNG

NỘI DUNG BÀI HỌC
I. Vai trò của TĐCvà chuyển hóa năng lượng đối với sinh
II. Các dấu hiệu đặc trưng của
vật trao đổi chất và chuyển hóa
năng lượng ở sinh vật
III. Các giai đoạn chuyển hóa năng lượng trong sinh giới
IV. Mối quan hệ giữa trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng
ở cấp tế bào và cơ thể
V. Các phương thức trao đổi chất và chuyển hóa năng
lượng

I. Vai trò của trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng đối với
sinh vật
1. Điều gì xảy ra cho cơ thể sinh vật nếu không lấy đủ
các chất cần thiết từ môi trường và không thải được các
chất thải ra môi trường? Ví dụ cụ thể?

I. Vai trò của trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng đối với
sinh vật
1. Điều gì xảy ra cho cơ thể sinh vật nếu không lấy đủ
các chất cần thiết từ môi trường và không thải được các
chất thải ra môi trường?
2. Trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng có vai trò
như thế nào đối với sinh vật?

I. Vai trò của trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng đối với
sinh vật
Trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng giúp sinh vật
tồn tại và phát triển
 

II. Các dấu hiệu đặc trưng của trao đổi chất và chuyển hóa
năng lượng ở sinh vật
Trao đổi chất và chuyển hóa năng
lượng ở sinh vật thể hiện qua các dấu
hiệu:
1.
Tiếp nhận các chất từ môi trường và
vận chuyển các chất
2. Biến đổi các chất kèm theo chuyển
hóa năng lượng ở tế bào
3. Thải các chất vào môi trường
4. Điều hòa

III. Các giai đoạn chuyển hóa năng lượng trong sinh giới
Gồm 3 giai đoạn:
Giai đoạn tổng
hợp
Nguồn năng lượng
khởi đầu trong sinh
giới là năng lượng
ASMT. Chất diệp lục
của cây xanh thu
nhận quang năng để
tổng hợp chất hữu
cơ từ các phân tử
CO2 và H2O.

Giai đoạn phân
giải
Quá trình hô hấp biến
đổi các phân tử lớn
phân tử nhỏ hơn, đồng
thời NL tích lũy trong các
liên kết của phân tử lớn
chuyển sang NL tích lũy
trong các liên kết của
phân tử nhỏ ở dạng dễ
chuyển đổi và sử dụng.

Giai đoạn huy
động năng lượng
Năng lượng tạo ra từ
hô hấp tế bào (chủ yếu
là ATP) được sử dụng
cho các hoạt động
sống. Các dạng năng
lượng khác cuối cũng
đều chuyển thành
nhiệt năng và toả vào
môi trường.

III. Các giai đoạn chuyển hóa năng lượng trong sinh giới
Gồm 3 giai đoạn:
Giai đoạn tổng
hợp

Giai đoạn phân
giải

Giai đoạn huy
động năng lượng

IV. Mối quan hệ giữa trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng
ở cấp tế bào và cơ thể
 TĐC và CHNL ở cấp tế
bào và cơ thể sinh vật liên
quan chặt chẽ với nhau.
 TĐC và CHNL ở cấp độ tế
bào là cơ sở cho quá trình
trao đổi chất và chuyển
hóa năng lượng
của cứu
cơ thể
Nghiên
hình 1.2, trình bày mối liên hệ giữa trao đổi chất
sinh vật.
và chuyển hóa năng lượng ở tế bào và cơ thể sinh vật?

V. Các phương thức trao đổi chất và chuyển hóa năng
 

TỰ DƯỠNG

lượng

DỊ DƯỠNG

Đại diện

 

Khái niệm

 Là phương thức TĐC và CHNL
ở nhóm sinh vật có khả năng tự
tổng hợp chất hữu cơ từ những
chất vô cơ.

 Là phương thức sinh vật lấy chất
hữu cơ trực tiếp từ sinh vật tự
dưỡng hoặc từ động vật khác để tiến
hành TĐC và CHNL

Các kiểu

 Quang tự dưỡng, hóa tự dưỡng

  Quang dị dưỡng, hóa dị dưỡng

Vai trò
trong sinh
giới

 

 - Tạo sự đa dạng cho sinh giới
- Góp phần tạo sự cân bằng sinh thái
- Tham gia chu trình tuần hoàn
vật chất trong tự nhiên…

TV, tảo, VK lam …

- Cung cấp O2, thức ăn cho
mọi sinh vật
- Điều hòa khí hậu….

 

ĐV, nấm, nhiều VK…

VẬN DỤNG
Câu hỏi: Quá trình trao đổi chất giữa cơ thể và môi trường bị rối loạn sẽ ảnh hưởng
như thế nào đến cơ thể? Làm thế nào để quá trình trao đổi chất giữa cơ thể và môi
trường diễn ra thuận lợi?

Quá trình trao đổi chất giữa cơ thể và môi trường bị rối loạn sẽ ảnh
hưởng tới sự tồn tại và phát triển của cơ thể: Nhờ có sự trao đổi chất
thường xuyên với môi trường mà cơ thể có thể lấy nguyên liệu cung cấp
cho các hoạt động sống, đồng thời, thải ra môi trường các chất dư thừa,
chất độc hại. Do đó, nếu quá trình này bị rối loạn, cơ thể không được
cung cấp đủ nguyên liệu và năng lượng, chất độc hại tích lũy, ảnh
hưởng tới các hoạt động sống, thậm chí gây tử vong.

VẬN DỤNG
Câu hỏi: Quá trình trao đổi chất giữa cơ thể và môi trường bị rối loạn sẽ ảnh hưởng
như thế nào đến cơ thể? Làm thế nào để quá trình trao đổi chất giữa cơ thể và môi
trường diễn ra thuận lợi?
Để quá trình trao đổi chất giữa cơ thể và môi trường diễn ra thuận lợi, chúng ta cần:
- Duy trì một chế độ ăn uống lành mạnh, sử dụng những thực phẩm có lợi cho sức khỏe
- Tập luyện thể thao thường xuyên để cơ thể được cung cấp đủ oxy và giúp tăng cường
sức khỏe và khả năng chuyển hóa chất béo.
- Tránh thói quen hút thuốc, uống rượu và sử dụng các chất kích thích khác.
- Điều chỉnh cân nặng nếu cần thiết để giảm tải lực cho các cơ quan và giảm nguy cơ các
vấn đề sức khỏe liên quan đến chuyển hóa chất béo.
- Kiểm tra sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm các vấn đề sức khỏe liên quan….

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

1
Ghi nhớ kiến thức
trong bài

2
Chuẩn bị bài 2. Trao đổi nước
và khoáng ở thực vật