KIỂM TRA BÀI CŨ
Câu 1: Nước và các ion khoáng xâm nhập vào mạch gỗ theo những con
đường nào?
A. Con đường gian bào và chủ động
B. Con đường tế bào chất và thụ động
C. Con đường thụ động và chủ động
D. Con đường gian bào và con đường tế bào chất
D
Câu 2: Sự hấp thụ ion khoáng vào tế bào rễ theo cơ chế chủ động có đặc
điểm là
A. đi từ đất nơi có nồng độ ion cao vào tế bào lông hút nơi nồng độ của
các ion đó thấp hơn.
B. đi từ nơi có thế nước cao đến nơi có thế nước thấp.
CC. di chuyển ngược chiều građien nồng độ, đòi hỏi phải tiêu tốn năng
lượng ATP từ hô hấp.
D. di chuyển cùng chiều građien nồng độ, không tiêu tốn năng lượng
ATP từ hô hấp

NỘI DUNG BÀI HỌC
II. DÒNG MẠCH RÂY

1. Cấu tạo
2. Thành phần dịch mạch
3. Động lực đẩy dòng mạch

I. DÒNG MẠCH GỖ

“Tại sao trong tự nhiên nước chảy từ trên cao xuống
mà trong cây nước đi ngược từ dưới đi lên?”

 Quan sát hình ảnh và cho biết trong cây có những
dòng vận chuyển nào?
Trong cây có 2
dòng vận chuyển
Chất hữu cơ

Dòng đi xuống
(dòng mạch rây)

Dòng đi lên (dòng
mạch gỗ)
Nước và ion khoáng

BÀI 2. VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT TRONG
CÂY
Trong cây có 2 dòng vận chuyển vật chất sau:
- Dòng mạch gỗ (dòng đi lên): vận chuyển nước và ion khoáng từ đất
vào mạch gỗ của rễ rồi lên các bộ phận phía trên của cây.
- Dòng mạch rây (dòng đi xuống): vận chuyển các chất hữu cơ và ion
khoáng được tổng hợp từ lá đến các cơ quan bên dưới của cây

Quan sát sơ đồ để thấy được con đường đi
của dòng mạch gỗ trong cây

THẢO LUẬN
Nêu cấu tạo, thành phần dịch và động lực của dòng mạch gỗ và
dòng mạch rây bằng cách điền vào phiếu học tập sau:
MAÏCH GOÃ
Caáu taïo
Thaønh
phaàn
dòch

Ñoäng
löïc

MAÏCH RAÂY

CẤU TẠO MẠCH GỖ
Quản bào
Mạch ống

Nêu cấu tạo
mạch gỗ?
Lỗ bên

Hình 2.2. Mạch gỗ của thực vật có hoa

CẤU TẠO MẠCH RÂY

Nêu cấu tạo
mạch rây

ĐÁP ÁN PHIẾU HỌC TẬP

1.
Caáu
taïo

MẠCH GỖ

MẠCH RAÂY

- Maïch goã (xilem) goàm caùc
TB cheát , coù 2 loaïi : quaûn
baøo vaø maïch oáng
-Caùc quaûn baøo vaø maïch
oáng xeáp sít nhau.
- Thaønh maïch goã ñöôïc
linhin hoaù beàn chaéc vaø chòu
nöôùc.

- Maïch raây goàm
caùc TB soáng laø
oáng raây (TB
hình raây) vaø TB
keøm.
- Teá baøo hình
raây saép xeáp saùt
nhau thoâng qua
baûn raây taïo ra
doøng vaän

Nêu thành phần dịch mạch gỗ và thành phần dịch mạch rây?
ĐÁP ÁN PHIẾU HỌC TẬP

2.
Thaønh
phaàn
dòch

MẠCH GỖ

MẠCH RAÂY

- Nöôùc (chuû yeáu)
- Caùc ion khoaùng
- Caùc chaát höõu cô ñöôïc toång
hôïp töø reã

-chuû yeáu laø saûn phaåm toång hôïp ôû laù
nhö saccaroâzô, caùc axit amin,
vitamin, hoocmoân TV (chuû yeáu)
- Moät soá hôïp chaát höõu cô khaùc
(ATP,…)

Xem hình + sgk  xác định động lực đẩy dòng mạch gỗ

 Do áp suất rễ (động lực đầu dưới)

Xem hình xác định động lực đẩy dòng mạch gỗ

 Do thoát hơi nước ở lá
(động lực đầu trên)

Giải thích hiện tượng ứ giọt ở cây lúa?

a

Hình 2.4. Ứ giọt ở cây lúa

a) Ứ giọt ở đỉnh lá lúa

b

b) Thủy khổng ở lá

Xem hình xác định động lực đẩy dòng mạch gỗ

 Do lực liên kết giữa các phân tử nước

Xem hình xác định động lực của dòng mạch rây

Thảo luận theo gợi ý

*Chất hữu cơ tổng hợp chủ yếu
ở cơ quan nào của cây?
**Cơ quan nào của cây cần
chất hữu cơ?
***Chất hữu cơ trong cây được
vận chuyển nhờ động lực nào?

Đáp án:
*Chất hữu cơ tổng hợp ở các tế bào ở
lá cây.
**Tất cả các cơ quan cần chất hữu cơ
*** Do sự chệnh lệch áp suất thẩm
thấu giữa cơ quan cho (lá) và cơ quan
chứa (rễ, củ, quả…) dòng mạch rây
vận chuyển từ nơi có áp suất thẩm
thấu cao(lá) đến nơi có áp suất thẩm
thấu thấp(rễ, củ, quả …)

ĐÁP ÁN PHIẾU HỌC TẬP

3. Ñoäng
löïc

DOØNG MAÏCH GOÃ

DOØNG MAÏCH RAÂY

Nhôø söï keát hôïp cuûa 3 löïc:
- Löïc ñaåy (aùp suaát reã): ñoäng löïc
ñaàu döôùi.
- Löïc huùt do thoaùt hôi nöôùc:
ñoäng löïc ñaàu treân.
-Löïc lieân keát giöõa caùc phaân töû
nöôùc vôùi nhau vaø vôùi thaønh
maïch goã.
ñaåy coät nöôùc töø reã leân laù.

-Söï vaän chuyeån doøng
maïch raây laø do söï
cheânh leäch aùp suaát
thaåm thaáu giöõa cô
quan nguoàn (laù) vaø cô
quan chöùa (reã, haït,
quaû, …)
 doøng mạch raây ñi
töø cô quan nguoàn tôùi
cô quan chöùa

ĐÁP ÁN PHIẾU HỌC TẬP
Tiêu chí

Mạch gỗ

Mạch rây

- Là những tế bào chết, quản bào và mạch ống.

Cấu tạo

- Là những tế bào sống, gồm ống hình
- Thành mạch gỗ được linhin hóa nên bền chắc và rây và tế bào kèm
chịu nước.
- Các ống rây nối đầu với nhau quan bản
- Các tế bào nối với nhau thành những ống dài rây tạo thành ống dài (không phải ống
rỗng từ rễ lên lá. Quản bào và mạch ống thì sắp rỗng) đi từ lá xuống rễ
xếp các lỗ bên sít nhau tạo ra dòng vận chuyển
ngang

Thành
phần dịch

- Nước, muối khoáng được hấp thụ ở rễ và các - Là các sản phẩm đồng hoá ở lá:
chất hữu cơ được tổng hợp ở rễ
+ Saccarôzơ, axit amin …
+ một số ion khoáng được sử dụng lại
- Là sự phối hợp của ba lực:
+ Áp suất rễ

Động lực

-Là sự chệnh lệch áp suất thẩm thấu giữa
cơ quan cho (lá) và cơ quan nhận (rễ)

dòng mạch rây chảy từ nơi có áp suất
thẩm thấu cao đến nơi có áp suất thẩm
+ Lực liên kết giữa các phân tử nước với nhau và
thấu thấp.
với thành mạch gỗ.
+ Lực hút do thoát hơi nước ở lá

cột nước liên tục đi từ rễ lên lá

DẶN DÒ
Học bài và làm bài tập SGK
Đọc phần em có biết và đọc trước bài 3