BÀI 1:
TỰ HÀO VỀ TRUYỀN THỐNG DÂN TỘC
VIỆT NAM

MỞ ĐẦU

Các em hãy lắng nghe bài
hát sau

( Thày cô vào Yotobe tải bài Hào khí Việt
Nam)

Em hãy tìm trong đoạn trích trên những ca từ thể hiện niềm tự
hào về truyền thống của dân tộc Việt Nam.

BÀI 1:
TỰ HÀO VỀ TRUYỀN THỐNG DÂN TỘC
VIỆT NAM

Những ca từ thể hiện niềm tự hào về truyền thống của dân tộc Việt Nam trong
đoạn trích trên:

- Giống hùng thiêng, ngàn năm lưu danh sử sách
- Mẹ Âu Cơ, bố Lạc Long Quân, cùng trăm con, xây cơ đồ.
- Giặc bao phen, khiếp vía chùn tâm can, đất nước ngoan
cường, một dải gấm hoa.
- Sông Hát, hồn thiêng ơi, ngàn sau cháu con ghi lòng.
- Sóng lớn Bạch Đằng giang ơi, vùi thây bao quân xâm lấn.
- Lớp lớp người chung tay, dựng xây gấm son san hà.

KHÁM PHÁ

1. Truyền thống của dân tộc Việt Nam

Em hãy cho biết những truyền thống nào của dân tộc Việt Nam
được nói đến trong các thông tin trên?
Tôi khuyên đồng bào đoàn kết chặt chẽ và rộng rãi. Năm ngón tay cũng có
ngón vắn ngón dài. Nhưng vắn dài đều họp nhau lại nơi bàn tay. Trong mấy
triệu người, cũng có người thế này thế khác, nhưng thế này hay thế khác đều
dòng dõi của tổ tiên ta. Vậy nên ta phải khoan hồng đại độ. Ta phải nhận rằng
đã là con Lạc cháu Hồng thì ai cũng có ít hay nhiều lòng ái quốc. Đối với
những đồng bào lạc lối lầm đường, ta phải lấy tình thân ái mà cảm hoá họ. Có
như thế mới thành đại đoàn kết, có đại đoàn kết thì tương lai chắc sẽ vẻ vang.
Truyền thống đoàn kết, nhân ái, yêu nước.

Em hãy cho biết những truyền thống nào của dân tộc Việt Nam
được nói đến trong các thông tin trên?
Văn Miếu – Quốc Tử Giám nằm giữa Thủ đô Hà Nội, là biểu tượng muôn đời
của văn hiến và trí tuệ Việt. Vườn bia tiến sĩ trong Văn Miếu – Quốc Tử Giám
là biểu tượng lưu dấu quá trình hình thành và phát triển của tầng lớp trí thức
Nho học Việt Nam, những người đã tiếp thu và phát huy xuất sắc tinh hoa của
các nền văn minh phương Đông để sáng tạo ra cả kho tàng văn hiến Hán Nôm
giàu tinh thần yêu nước và bản sắc dân tộc. Bia tiến sĩ Văn Miếu còn là bức
tranh sinh động về việc tuyển dụng và đào tạo nhân tài, thể hiện ở tư tưởng
coi “hiền tài là nguyên khí quốc gia”, là nguồn gốc sự hưng thịnh của đất nước.
Ngày nay, Văn Miếu – Quốc Tử Giám là nơi Nhà nước tổ chức trao học hàm,
học vị cho những trí thức tiêu biểu, khen tặng cho học sinh, sinh viên xuất sắc
và tổ chức hội thơ hàng năm vào Rằm tháng Giêng.
Truyền thống hiếu học

Em hãy kể tên những truyền thống khác của dân tộc Việt Nam và nêu
giá trị của những truyền thống đó.

Truyền thông tương thân tương ái

Truyền thống
tôn sư trọng
đạo

Một số truyền thống

Truyền thống hiếu thảo

Em hãy kể tên những truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta :
truyền thống đạo đức, truyền thống về văn hóa, truyền
thống về nghệ thuật.
Truyền thống đạo đức
- Yêu nước
- Bất khuất chống giặc ngoại xâm
- Đoàn kết
- Nhân nghĩa
- Cần cù lao động
- Hiếu học
- Tôn sư trọng đạo
- Hiếu thảo …..

Truyền thống hiếu học

Nguyễn Ngọc Ký – nhà giáo ưu tú
Người Thầy đầu tiên của Việt Nam dùng
chân để viết

CÁC TRUYỀN THỐNG
Hiếu thảo; hiếu học; đoàn kết, nhân nghĩa, cần cù lao động …

Cần cù lao động

Hiếu thảo

Kính già yêu trẻ

TRUYỀN THỐNG VĂN HÓA
- Các phong tục, tập quán :
+ Tục mời trầu
+ Tục thờ cúng tổ tiên, Tế lễ
+ Tết Nguyên Đán
+ Tục cưới hỏi, ma chay
+ Các lễ hội ở khắp mọi vùng miền
- Cách ứng xử:
+ Quan hệ trên dưới tôn kính.
+ Quan hệ cha con chí hiếu.
+ Quan hệ vợ chồng ân tình.
+ Quan hệ anh em thuận hoà.
+ Quan hệ bạn bè tình nghĩa

Truyền thống nghệ thuật
- Văn học: Kho tàng ca dao, tục ngữ, hò vè,
thần thoại, truyền thuyết ….
- Các loại hình nghệ thuật:
+ Các làn điệu dân ca các vùng miền
+ Các loại hình nghệ thuật sân khấu: rối nước ,
tuồng, chèo, cải lương ….
+ Trang phục truyền thống các dân tộc: Áo dài,
áo tứ thân…
- Mĩ thuật: Tranh dân gian

CÁC TRUYỀN THỐNG
VĂN HÓA - NGHỆ THUẬT

GÓI BÁNH CHƯNG NGÀY TẾT

THỜ CÚNG TỔ TIÊN

Phong tục ăn trầu:

Lá trầu, quả cau, vôi trắng

Người nước ngoài cũng thử ăn
trầu cau của Việt Nam

Trầu têm cánh phượng

Trang phục truyền thống của dân tộc Việt
Nam.

Tìm hiểu về các loại hình văn hóa nghệ thuật của
dân tộc Việt Nam
Văn học
Mỹ thuật
Âm nhạc

Ca trù

Hát xẩm

Cải lương

Quan âm Thị Kính

Chèo

Hát quan họ

Múa rối nước

Nghề
truyền
thống

Nghề mây tre đan

Làm nón

Dệt thổ cẩm

Nêu những tập tục xấu , lạc hậu mà em được biết?
+ Xem bói
+ Lên đồng
+ Chơi số đề
+ Tang ma, cưới hỏi linh đình
+ Ăn mặc hở hang
+ Trốn học, bỏ học
+ Vô lễ với thầy cô giáo
+T rị bệnh bằng bùa, phép
……………………………..

Một số truyền hủ tục lạc hậu, tiêu cực

Tục cướp vợ của người H'Mông

Tục nối dây người Ê-Đê ở Tây Nguyên

Xem bói

Theo em, truyền thống của dân tộc Việt Nam có giá trị như thế nào đối với cá nhân,
gia đình, quê hương, đất nước?
3

Đối với gia đình
Truyền thống dân tộc
là nhân tố duy trì
hạnh phúc của gia
đình

2

1
Đối với cá nhân:
Truyền thống dân tộc
giúp mỗi cá nhân
không ngừng rèn luyện
và hoàn thiện mình

Đối với quê hương
Truyền thống dân tộc
làm giàu giá trị bản sắc
cho quê hương

4

Đối với đất nước
Truyền thống dân tộc
nguồn sức mạnh để
dân tộc Việt Nam vượt
qua mọi khó khăn, thử
thách

TRUYỀN THỐNG CỦA DÂN TỘC VIỆT NAM VÀ GIÁ TRỊ CỦA NHỮNG
TRUYỀN THỐNG ĐÓ.

Truyền thống của dân tộc Việt Nam
là nền tảng tạo nên bản sắc văn
hoá của dân tộc; là nguồn sức
mạnh để dân tộc Việt Nam vượt
qua mọi khó khăn, thử thách trong
công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ
quốc; là tiền đề quan trọng để mỗi
cá nhân sống tốt, có ích hơn cho
cộng đồng, xã hội.

Yêu nước, đoàn kết
Nhân nghĩa
Cần cù lao động
Tôn sư trọng đạo, hiếu
thảo
Uống nước nhớ nguồn

2. Biểu hiện của lòng tự hào về truyền thống của dân tộc Việt Nam

a) Em hãy mô tả
những hành
động, việc làm
của các nhân vật
trong mỗi hình
ảnh trên. Những
hành động, việc
làm đó đã thể
hiện lòng tự hào
về truyền thống
dân tộc Việt
Nam như thế
nào?

2. Biểu hiện của lòng tự hào về truyền thống của dân tộc Việt Nam
Hình ảnh 1: công dân Việt Nam
sáng tạo và biểu diễn các tác
phẩm nghệ thuật về truyền
thồng "Uống nước nhớ nguồn"
Hình ảnh 2: thanh niên sẵn
sàng tham gia và thực hiện
nghĩa vụ bảo vệ Tổ quốc
Hình ảnh 3: đội cứu hộ cứu nạn
giúp đỡ những người dân,
những người đồng bào bị thiệt
hại do thiên tai, bão lũ
Hình ảnh 4: đội tình nguyện đắp
đường đá ở suối để người dân
đi lại thuận tiễn, dễ dàng hơn.
Những hành động, việc làm đó đã thể hiện lòng tự hào về truyền thống dân tộc Việt Nam một
cách bình dị, gần gũi, thông qua lời nói, hành động, thái độ, cảm xúc và được biểu hiện trên các
lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, đều xuất phát từ tinh thần tự nguyện và cống hiến của
tất cả mọi người.

Hãy kể tên những biểu hiện khác của lòng tự hào về truyền thống dân
tộc Việt Nam mà em biết.

Tích cực, sáng tạo trong học tập và lao động sản xuất; chủ động tham gia các
hoạt động cộng dồng; yêu quý, trân trọng, bảo vệ các di sản, các giá trị văn hóa
của dân tộc,...

Biểu hiện của lòng tự hào về truyền thống dân tộc Việt Nam

Thái độ
Cảm xúc

1
2

Lời nói
Và việc
làm

Có thái độ biết ơn, trân trọng những giá trị
truyền thống mà dân tộc Việt Nam đã xây
dựng từ thế hệ này sang thế hệ khác

Có những lời nói đúng đắn thể hiện sự biết ơn
Những việc làm phù hợp, thiết thực để góp
phần giữ gìn và phát huy truyền thống dân tộc

3. Giữ gìn và phát huy truyền thống của dân tộc Việt Nam.
Cô giáo Đoàn Thị Liệp, nguyên giáo viên Ngữ văn Trường Trung học phổ thông Nguyễn Hữu
Huân, quận Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh, hơn nửa đời người gắn bó với bục giảng, mong
ước của cô chỉ đơn giản là: “Tôi mong các em chịu học văn, trong văn có đạo đức làm người và
sẽ làm xã hội mình tốt đẹp hơn”. Thực hiện mong ước đó, Cô giáo Liệp đã biến chiếc áo dài
trên lớp thành những bài giảng Ngữ văn trực quan sinh động, thấm đẫm tình yêu đất nước. Với
bài Rừng xà nu, cô lên ý tưởng vẽ rừng cây vươn lên cao vút như mũi tên đón nắng, có sức
sống mãnh liệt dưới bom đạn, bên cạnh là ngôi nhà đặc trưng Tây Nguyên. Với “Sóng” của
Xuân Quỳnh là tà áo dài xanh nước biển với con sóng tung bọt trắng xoá . “Vợ nhặt” là chiếc áo
dài có nhiều mảnh vá tái hiện người vợ nghèo của Tràng. Có học trò đã kể: “Con nhớ đến chiếc
áo dài của cô, nhớ đến dòng sông Đà xanh màu ngọc bích, rồi từ đó, từng lời giảng của cô cứ
tuôn ra trong đầu con và con viết theo”.

Cô giáo Đoàn Thị Liệp đã thể hiện lòng tự hào về truyền thống của dân
tộc như thế nào?
Cô giáo Đoàn Thị Liệp đã thể hiện lòng tự hào về truyền thống của dân tộc bằng cách
sáng tạo những chiếc áo dài thành những bài giảng trực quan, sinh động, thấm đẫm tình
yêu đất nước.

3. Giữ gìn và phát huy truyền thống của dân tộc Việt Nam.
Hưởng ứng cuộc thi viết về “Truyền thống dân tộc trong đời sống thế hệ trẻ” do
Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh huyện X tổ chức, bạn Minh quyết định
lựa chọn viết về truyền thống tôn sư trọng đạo của dân tộc Việt Nam. Với Minh,
đây là một trong những truyền thống tiêu biểu, quý báu của dân tộc Việt Nam rất
cần được giữ gìn và lan toả.
Em hãy nhận xét suy nghĩ và hành động của Minh trong trường hợp 2.
Hành động của Minh trong trường hợp 2 thể hiện lòng tự hào về truyền thống
tôn sự trọng đạo của dân tộc thật rõ nét và sâu sắc. Bởi là một người trẻ, việc
giữ gìn và tự hào về truyền thống của dân tộc thật đáng quý, đáng ngưỡng mộ
và trân trọng.

Em học được điều gì từ việc làm của cô giáo Liệp và bạn Minh?
Cô giáo Đoàn Thị Liệp đã thể hiện lòng
tự hào về truyền thống của dân tộc bằng
cách sáng tạo những chiếc áo dài thành
những bài giảng trực quan, sinh động,
thấm đẫm tình yêu đất nước.
Hành động của Minh trong trường hợp 2
thể hiện lòng tự hào về truyền thống tôn
sự trọng đạo của dân tộc thật rõ nét và
sâu sắc. Bởi là một người trẻ, việc giữ
gìn và tự hào về truyền thống của dân
tộc thật đáng quý, đáng ngưỡng mộ và
trân trọng.

Từ việc làm của cô giáo Liên và
bạn Minh, em đã học được rất
nhiều điều đáng quý về lòng tự
hào về truyền thống dân tộc. Đó
là, mỗi người cần tìm hiểu, tôn
trọng, giữ gìn và phát huy truyền
thống của dân tộc bằng những
việc làm cụ thể và phù hợp với
bản thân.

Những hành vi, việc làm tốt thể hiện lòng tự hào về truyền thống dân tộc Việt
Nam.

Tìm hiểu về các
truyền thống của
dân tộc

Những hành vi, việc làm tốt thể hiện lòng tự hào về truyền thống dân tộc Việt
Nam.

Tích cực tham
gia các hoạt
động tại địa
phương

Những hành vi, việc làm tốt thể hiện lòng tự hào về truyền thống dân tộc Việt
Nam.

Tìm hiểu về các
truyền thống của
dân tộc

Những hành vi, việc làm tốt thể hiện lòng tự hào về truyền thống dân tộc Việt
Nam.

Tìm hiểu về các
truyền thống của
dân tộc

Những hành vi, việc làm không tốt trong việc giữ gìn và phát huy truyền thống
dân tộc Việt Nam.

Vẽ bậy lên di tích

Những hành vi, việc làm không tốt trong việc giữ gìn và phát huy truyền thống
dân tộc Việt Nam.

Những hành vi, việc làm không tốt trong việc giữ gìn và phát huy truyền thống
dân tộc Việt Nam.

Những việc học sinh cần làm để thể hiện lòng tự hào về truyền thống của dân tộc Việt
Nam.

Tìm hiểu về truyền
thống, phong tục, tập
quán dân tộc

Tham gia các hoạt
động đền ơn đáp
nghĩa

Có thái độ tôn trọng,
trân quý, giữ gìn và
phát huy nghệ thuật
truyền thống

Tham gia các sinh
hoạt văn hóa dân
tộc, dân gian

Biết ơn những
người có công với
đất nước

Phê phán những hành vi,
việc làm gây tổn hại đến
truyền thống dân tộ

LUYỆN TẬP

Bài tập 1: Em đồng ý hay không đồng ý với nhận định nào dưới đây? Vì sao?
Đồng tình. Vì: yêu nước, bất khuất đấu tranh chống ngoại xâm
A. Giữ nước từ sớm, từ xa, từ khi
là truyền thống quý báu của dân tộc Việt Nam. Một trong
nước chưa nguy là truyền thống của những biểu hiện của truyền thống yêu nước là việc: các thế hệ
dân tộc Việt Nam. người Việt luôn có ý thức cảnh giác, thực hiện việc giữ nước từ
sớm, từ xa, từ khi nước chưa nguy.
B. Những hoạt động văn hoá, nghệ
thuật, lễ hội truyền thống của quê
hương là một phần của truyền thống
dân tộc Việt Nam.

Đồng tình. Vì: truyền thống dân tộc là những giá trị vật chất và
tinh thần (tư tưởng, tính cách, lối sống, cách ứng xử tốt đẹp, ...)
hình thành trong quá trình lịch sử lâu dài của dân tộc, được
truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Đồng tình. Vì: gia đình, dòng họ của mỗi cá nhân là một phần
C. Tự hào về tổ tiên, dòng họ, gia
của Tổ quốc. Do đó, tự hào về tổ tiên, tự hào về truyền thống
đình của mình chính là tự hào về
của gia đình, dòng họ cũng chính là tự hào về truyền thống của
truyền thống dân tộc Việt Nam.
dân tộc Việt Nam.
D. Truyền thống của dân tộc Việt
Nam là vô cùng quý giá nên cần phải
giữ gìn cẩn thận và hạn chế việc
tuyên truyền, quảng bá.

Không đồng tình. Vì: chúng ta nên tích cực quảng bá, giới
thiệu những truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam tới bạn
bè quốc tế.

Bài tập 2: Em hãy nêu những việc em đã làm được, những việc em chưa làm được và khắc
phục để giữ gìn, phát huy truyền thống của dân tộc Việt Nam theo gợi ý sau:

Tên
truyền thống
Hiếu thảo

Hiếu học

Việc đã làm được

Việc chưa làm được và
cách khắc phục
- Lễ phép, kính trọng ông bà,
- Đôi khi còn lười biếng, ỷ lại vào
cha mẹ.
ông bà, bố mẹ.
- Quan tâm, chăm sóc, yêu
=> Khắc phục: dành ít nhất 30
thương ông bà, cha mẹ.
phút mỗi ngày để giúp đỡ ông bà,
cha mẹ.
- Tích cực, tự giác trong học
- Thụ động, chưa chịu tìm tòi, học
tập.
hỏi kiến thức mới.
- Tập trung chú ý nghe thầy cô => Khắc phục: xác định mục tiêu
giáo giảng.
học tập đúng đắn; nỗ lực, kiên trì và
- Luôn nỗ lực để hoàn thành tốt tích cực hơn nữa trong học tập.
nhất nhiệm vụ được giao.

Bài tập 3: Em hãy xử lí các tình huống sau:
Khi đọc thông tin, năm 2014
đại diện Tổ chức Giáo dục,
Khoa học và Văn hoá của Liên
hợp quốc (UNESCO) đã trao
Bằng vinh danh Nghệ thuật
Đờn ca tài tử Nam Bộ, là di
sản văn hoá phi vật thể thứ 8
của Việt Nam được UNESCO
công nhận là Di sản văn hoá
đại diện của nhân loại và được
bảo vệ ở cấp độ quốc tế, bạn
Q cho rằng Đờn ca tài tử Nam
Bộ là một loại hình nghệ thuật
dân tộc của địa phương được
vinh danh chứ không phải là
truyền thống của dân tộc Việt
Nam.

Em có đồng tình với ý kiến
của Q không? Vì sao?

Em không đồng ý với ý kiến
của Q. Bởi vì, bạn Q không có
lòng tự hào về truyền thống
dân tộc và bạn không hiểu về
truyền thống dân tộc. Truyền
thống dân tộ bắt nguồn từ cả
truyền thống của gia đình,
dòng họ và của cả địa
phương.

Bài tập 3: Em hãy xử lí các tình huống sau:
Sau hai lần đạt giải cao trong
cuộc thi Tin học văn phòng thế
giới dành cho học sinh, sinh
viên ở độ tuổi từ 13 đến 22,
bạn Giang đã chia sẻ với các
bạn trong lớp “Mỗi lần tham gia
dự thi ở nước ngoài, khi Việt
Nam được nêu tên trên trường
quốc tế, mình rất tự hào vì đã
góp phần phát huy truyền
thống của dân tộc Việt Nam”.
Nghe Giang chia sẻ, nhiều bạn
băn khoăn không biết việc
Giang đạt giải quốc tế thì liên
quan gì đến truyền thống của
dân tộc.

Em nhận xét như thế nào
về ý kiến của các bạn
trong lớp của Giang?
Ý kiến của các bạn trong lớp
của Giang không đúng. Bởi vì,
biểu hiện của lòng tự hào về
truyền thống dân tộc là tích
cực, sáng tạo trong học tập.
Việc Giang đạt giải cao trong
cuộc thi Tin học Văn phòng là
thể hiện lòng tự hào về truyền
thống dân tộc, phát huy truyền
thống hiếu học tốt đẹp của dân
tộc Việt Nam

Từ khi lên làm trưởng
phòng tổ chức ở công ty M,
ông H đã nghiên cứu chính
sách đãi ngộ nhân viên của
các doanh nghiệp là đối thủ
cạnh tranh với công ty để
đề xuất mức lương, thưởng
cao hơn hẳn cho những
nhân viên có nhiều đóng
góp cho công ty M.

Bài 5: Giải đáp thắc mắc

VẬN DỤNG

Công ty M cần có mức
lương, thưởng cao cho
các nhân viên có nhiều
đóng góp cho công ty vì
các nhân viên này là
nhân tố quan trọng tạo
nên năng lực cạnh
tranh của doanh nghiệp
so với đối thủ nên cần
có chính sách khích lệ,
Theo em, vì sao công ty M
động viên để giữ chân
cần có mức lương, thưởng
và thúc đẩy các nhân
cho
các
nhân
viên
có
nhiều
Bài tập 1: Em hãy vẽ tranh hoặc sáng tác thơ, viết truyện, viết kịch,... về chủ
đề:
Việtcống
Namhiến
trongcho
trái tim
viên
này
đóng góp cho công ty cao
em.
doanh
nghiệp.
hơn so với các doanh

Bài tập 2: Em hãy tham gia một hoạt động giới thiêu về truyền thống dân tộc Việt Nam do nhà trường, địa
nghiệp đối thủ cạnhphương
tranh? tổ chức và ghi lại cảm xúc, bài học rút ra cho bản thân từ hoạt động đó.