BÀI 11. THỰC HÀNH LẮP MẠCH ĐIỆN ĐIỀU KHIỂN ĐƠN GIẢN

Làm thế nào để
lắp ráp mạch điện
điều khiển đơn
giản có sử dụng
mô đun cảm biến
như sơ đồ minh
họa ở Hình 11.1?

Cần lắp ráp theo
quy trình nhất
định.

1.Nêu nội dung thực hành, yêu cầu sản phẩm của bài thực hành.
2. Liệt kê các dụng cụ và vật liệu cần thiết cho bài thực hành.

1.Nêu nội dung thực hành, yêu cầu sản phẩm của bài thực hành.
2. Liệt kê các dụng cụ và vật liệu cần thiết cho bài thực hành.
1.
*Nội dung thực hành
- Lắp ráp được mạch điện điều khiển đơn giản có sử dụng modul cảm biến: modul cảm biến ánh sáng, modul cảm biến nhiệt
độ, modul cám biến độ ẩm
*Yêu cầu sản phẩm
- Mạch điện điều khiển sử dụng modul cảm biến ánh sáng, modul cảm biến nhiệt độ, modul cám biến độ ẩm
- Mạch điện điều khiển được lắp ráp đúng sơ đồ lắp đặt và hoạt động đúng nguyen lý, không xảy ra sự cố.
- Mạch điện điều khiển có thể điều chỉnh được ngưỡng tác động theo ánh sáng, nhiệt độ và độ ẩm.
2. Dụng cụ, thiết bị và vật liệu cẩn thiết
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13

STT

Dụng cụ, thiết bị, vật liệu

Tua vít hai cạnh
Tua vít bốn cạnh
Kìm điện
Đồng hồ vạn năng
Bóng đèn sợi đốt
Quạt điện một chiều
Động cơ máy bơm một chiều
Modul cảm biến ánh sáng
Modul cảm biến nhiệt độ
Modul cảm biến độ ẩm
Adapter(bộ phận chuyển đổi điện áp)
Dây dẫn
Bảng điện lắp thử

Cái
Cái
Cái
Cái
Cái
Cái
Cái
Bộ
Bộ
Bộ
Bộ
Sợi
Cái

Số lượng

01
01
01
01
01
01
01
01
01
01
01
10
02

Đơn vị

Ghi chú
Đường kính 4mm
Đường kính 4mm
 
Hiện số hoặc kim
12V-10W
12V-3W
12V-3W
Dạng bật, tắt
Dạng bật, tắt
Dạng bật, tắt
12A-3A
Dài 20cm và 50cm
Bảng điện nhựa

1. Nội dung thực hành
- Lắp ráp được mạch điện điều khiển đơn giản có sử dụng modul cảm biến: modul cảm biến ánh sáng, modul cảm
biến nhiệt độ, modul cám biến độ ẩm
2.Yêu cầu sản phẩm
- Mạch điện điều khiển sử dụng modul cảm biến ánh sáng, modul cảm biến nhiệt độ, modul cám biến độ ẩm
- Mạch điện điều khiển được lắp ráp đúng sơ đồ lắp đặt và hoạt động đúng nguyen lý, không xảy ra sự cố.
- Mạch điện điều khiển có thể điều chỉnh được ngưỡng tác động theo ánh sáng, nhiệt độ và độ ẩm.
3. Dụng cụ, thiết bị và vật liệu cẩn thiết
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13

STT

Dụng cụ, thiết bị, vật liệu

Tua vít hai cạnh
Tua vít bốn cạnh
Kìm điện
Đồng hồ vạn năng
Bóng đèn sợi đốt
Quạt điện một chiều
Động cơ máy bơm một chiều
Modul cảm biến ánh sáng
Modul cảm biến nhiệt độ
Modul cảm biến độ ẩm
Adapter(bộ phận chuyển đổi điện áp)
Dây dẫn
Bảng điện lắp thử

Cái
Cái
Cái
Cái
Cái
Cái
Cái
Bộ
Bộ
Bộ
Bộ
Sợi
Cái

Số lượng

01
01
01
01
01
01
01
01
01
01
01
10
02

Đơn vị

Ghi chú
Đường kính 4mm
Đường kính 4mm
 
Hiện số hoặc kim
12V-10W
12V-3W
12V-3W
Dạng bật, tắt
Dạng bật, tắt
Dạng bật, tắt
12A-3A
Dài 20cm và 50cm
Bảng điện nhựa

a) Đèn sợi đốt 12V -3A b) Mô đun cảm biết ánh sáng

c) Adapter 12V -3A

Hình 11.2. Thiết bị, vật liệu chính để lắp ráp mạch đện điều
khiển sử dụng mô đun cảm biến ánh sáng

Hình 11.3. Sơ đồ lắp ráp mạch đện điều khiển sử dụng mô
đun cảm biến ánh sáng

1. Quan sát hình 11.2 cho
biết
a.Mạch điện điều khiển
ánh sáng có chức năng gì?
b. Trình bày thông số định
mức của các thiết bị, vật
liệu trên mạch điện.
2. Quan sát hình 11.3 và
trình bày nguyên lý hoạt
động của mạch điện điều
khiển ánh sáng.

a) Đèn sợi đốt 12V -3A b) Mô đun cảm biết ánh sáng

c) Adapter 12V -3A

Hình 11.2. Thiết bị, vật liệu chính để lắp ráp mạch đện điều
khiển sử dụng mô đun cảm biến ánh sáng

Hình 11.3. Sơ đồ lắp ráp mạch đện điều khiển sử dụng mô
đun cảm biến ánh sáng

1.Mạch điện điều khiển sử dụng modul cảm
biến ánh sáng có thể điều chỉnh ngưỡng ánh
sáng tác động để điều khiển bật, tắt bóng đèn
sợi đốt theo cường độ ánh sáng chiếu vào cảm
biến.
2. Thiết bị, vật liệu trên mạch điện điều khiển
có thông số định mức
- Bóng đèn sợi đốt: điện áp 12VDC; công suất
10W.
- Modul cảm biến ánh sáng: điện áp nguồn
12VDC
- Adpter: điện áp VDC, dòng điện 3A
3. Nguyên lý hoạt động của mạch điện điều
khiển ánh sáng
Sau khi cấp điện nguồn cho mạch điện và điều
chỉnh ngưỡng tác động, mạch điện điều khiển
sẽ hoạt động bình thường. Khi ánh sáng chiếu
vào cảm biến mạnh, đèn tắt. Ngược lại, khi ánh
sáng yếu, cảm biến sẽ phát hiện và phản hồi về
mạch điều khiển để bật rơ le điện từ, cấp nguồn
cho đèn sáng.

4. Thực hành lắp ráp mạch điện điều khiển
4.1. Lắp ráp mạch điện điều khiển sử dụng mô đun cảm biến ánh sáng
a. Tìm hiểu mạch điện điều khiển sử dụng mô đun cảm biến ánh sáng
- Mạch điện điều khiển sử dụng modul cảm biến ánh sáng có thể điều chỉnh ngưỡng ánh sáng
tác động để điều khiển bật, tắt bóng đèn sợi đốt theo cường độ ánh sáng chiếu vào cảm biến.
- Thiết bị, vật liệu trên mạch điện điều khiển có thông số định mức
+ Bóng đèn sợi đốt: điện áp 12VDC; công suất 10W.
+ Modul cảm biến ánh sáng: điện áp nguồn 12VDC
+ Adpter: điện áp VDC, dòng điện 3A
- Nguyên lý hoạt động của mạch điện điều khiển ánh sáng
Sau khi cấp điện nguồn cho mạch điện và điều chỉnh ngưỡng tác động, mạch điện điều khiển
sẽ hoạt động bình thường. Khi ánh sáng chiếu vào cảm biến mạnh, đèn tắt. Ngược lại, khi ánh
sáng yếu, cảm biến sẽ phát hiện và phản hồi về mạch điều khiển để bật rơ le điện từ, cấp nguồn
cho đèn sáng.

Bảng 11.2. Quy trình lắp láp mạch điện điều khiển sử dụng mô đun cảm biến ánh sáng

Các bước thực hiện
Yêu cầu kỹ thuật
Bước 1. Kết nối cảm biến ánh sáng Đảm bảo kết nối đúng vị trí và kết nối  
vào mô đun cảm biến
tốt
 
Bước 2. Kết nối bóng đèn sợi đốt
vào mô đun cảm biến
 

Đảm vảo kết nối đúng vị trí tiếp điểm
của rơ le điện tử và tiếp xúc tốt

 

Bước 3. Kết nối Adpter: vào cực
nguồn mô đun cảm biến
 

Đảm bảo kết nối đúng cực tính(+) và  
cực tính(-) của nguồn tiếp xúc với mô
đun cảm biến và tiếp xúc tốt

Bước 4. Cài đặt mức ngưỡng ánh
Đảm bảo mô đun cảm biến tác động
sáng tác động của mô đun cảm biến theo đúng mức ngưỡng ánh sáng đã
 
được chỉnh

 

Bước 5. Kiểm tra và vận hành
 

 

Mạch hoạt động đúng nguyên lý và
không bị sự cố

Hình minh hoạt

a) Quạt điện 12V-3W b) Mô đun cảm biết nhiệt độ

c) Adapter 12V -3A

Hình 11.4. Thiết bị, vật liệu chính để lắp ráp mạch đện điều
khiển sử dụng mô đun cảm biến nhiệt độ

Hình 11.5. Sơ đồ lắp ráp mạch đện điều khiển sử dụng mô
đun cảm biến nhiệt độ

1. Quan sát hình 11.4 cho biết
a.Mạch điện điều khiển nhiệt
độ có chức năng gì?
b. Trình bày thông số định
mức của các thiết bị, vật liệu
trên mạch điện.
2. Quan sát hình 11.5 và
trình bày nguyên lý hoạt
động của mạch điện điều
khiển nhiệt độ.

a) Quạt điện 12V-3W b) Mô đun cảm biết nhiệt độ

c) Adapter 12V -3A

Hình 11.4. Thiết bị, vật liệu chính để lắp ráp mạch đện điều
khiển sử dụng mô đun cảm biến nhiệt độ

Hình 11.5. Sơ đồ lắp ráp mạch đện điều khiển sử dụng mô
đun cảm biến nhiệt độ

1.
a.Mạch điện điều khiển sử dụng modul cảm biến
nhiệt độ có thể cài đặt nhiệt độ tác động điều khiển
bật, tắt quạt điện theo nhiệt độ môi trường
b. Thiết bị, vật liệu trên mạch điện điều khiển có
thông số định mức
- Quạt điện: điện áp 12VDC; công suất 3W.
- Modul cảm biến nhiệt độ: điện áp nguồn 12VDC
- Adpter: điện áp VDC, dòng điện 3A
2. Nguyên lý hoạt động của mạch điện điều khiển
nhiệt độ
Sau khi cấp nguồn cho mạch điện và đặt nhiệt độ
tác động, mạch điện điều khiển sẽ hoạt động bình
thường. Khi nhiệt độ môi trường thấp hơn nhiệt độ
tác động đã đặt, quạt điện chưa hoạt động. Khi
nhiệt độ môi trường cao hơn nhiệt độ tác động đã
đặt, cám biến phát hiện và phản hồi về mạch điện
điều khiển để rơ le điện từ, cấp nguồn cho quạt
điện hoạt động để làm mát cho môi trường.

4. Thực hành lắp ráp mạch điện điều khiển
4.1. Lắp ráp mạch điện điều khiển sử dụng mô đun cảm biến ánh sáng

b. Tìm hiểu mạch điện điều khiển sử dụng mô đun cảm biến nhiệt độ
- Mạch điện điều khiển sử dụng modul cảm biến nhiệt độ có thể cài đặt nhiệt độ tác
động điều khiển bật, tắt quạt điện theo nhiệt độ môi trường
- Thiết bị, vật liệu trên mạch điện điều khiển có thông số định mức
+ Quạt điện: điện áp 12VDC; công suất 3W.
+ Modul cảm biến nhiệt độ: điện áp nguồn 12VDC
+ Adpter: điện áp VDC, dòng điện 3A
- Nguyên lý hoạt động của mạch điện điều khiển nhiệt độ
Sau khi cấp nguồn cho mạch điện và đặt nhiệt độ tác động, mạch điện điều khiển sẽ
hoạt động bình thường. Khi nhiệt độ môi trường thấp hơn nhiệt độ tác động đã đặt, quạt
điện chưa hoạt động. Khi nhiệt độ môi trường cao hơn nhiệt độ tác động đã đặt, cám
biến phát hiện và phản hồi về mạch điện điều khiển để rơ le điện từ, cấp nguồn cho
quạt điện hoạt động để làm mát cho môi trường.

Bảng 11.3. Quy trình lắp láp mạch điện điều khiển sử dụng mô đun cảm biến nhiệt độ

Các bước thực hiện
Bước 1. Kết nối cảm biến nhiệt độ
vào mô đun cảm biến
 

Yêu cầu kỹ thuật
Đảm bảo kết nối đúng vị trí và kết nối  
tốt

Bước 2. Kết nối quạt điện vào mô
đun cảm biến
 

Đảm vảo kết nối đúng vị trí tiếp điểm
của rơ le điện tử và tiếp xúc tốt

Bước 3. Kết nối Adpter: vào cực
nguồn mô đun cảm biến
 

Đảm bảo kết nối đúng cực tính(+) và  
cực tính(-) của nguồn tiếp xúc với mô
đun cảm biến và tiếp xúc tốt

Bước 4. Cài đặt nhiệt độ tác động
của mô đun cảm biến
 

Đảm bảo mô đun cảm biến tác động
theo đúng nhiệt độ đã cài đặt

 

Bước 5. Kiểm tra và vận hành
 

Mạch hoạt động đúng nguyên lý và
không bị sự cố

 

 

Hình minh hoạt

a) Động cơ máy
bơm12V-3W

b) Mô đun cảm biết độ ẩm

c) Adapter 12V -3A

Hình 11.6. Thiết bị, vật liệu chính để lắp ráp mạch đện điều
khiển sử dụng mô đun cảm biến độ ẩm

Hình 11.7. Sơ đồ lắp ráp mạch đện điều khiển sử dụng mô
đun cảm biến độ ẩm

1. Quan sát hình 11.6 cho biết
a.Mạch điện điều khiển độ
ẩm có chức năng gì?
b. Trình bày thông số định
mức của các thiết bị, vật liệu
trên mạch điện.
2. Quan sát hình 11.7 và
trình bày nguyên lý hoạt
động của mạch điện điều
khiển độ ẩm.

a) Động cơ máy
bơm12V-3W

b) Mô đun cảm biết độ ẩm

c) Adapter 12V -3A

Hình 11.6. Thiết bị, vật liệu chính để lắp ráp mạch đện điều
khiển sử dụng mô đun cảm biến độ ẩm

Hình 11.7. Sơ đồ lắp ráp mạch đện điều khiển sử dụng mô
đun cảm biến độ ẩm

1.a.Mạch điện điều khiển sử dụng modul cảm
biến độ ẩm có thể điều chỉnh được ngưỡng độ
ẩm tác động để điều khiển bật, tắt một động cơ
máy bơm hoạt động theo độ ẩm môi trường.
b. Thiết bị, vật liệu trên mạch điện điều khiển có
thông số định mức
- Động cơ máy bơm: điện áp 12VDC; công suất
3W.
- Modul cảm biến độ ẩm: điện áp nguồn 12VDC
- Adpter: điện áp VDC, dòng điện 3A
2. Nguyên lý hoạt động của mạch điện điều
khiển độ ẩm
Sau khi cấp nguồn cho mạch điện và điều chỉnh
ngưỡng tác động, mạch điện điều khiển sẽ hoạt
động bình thường. Khi độ ẩm môi trường cao
hơn mức ngưỡng đã đặt, động cơ máy bơm chưa
hoạt động. Khi độ ẩm môi trường thấp hơn mức
ngưỡng đã đặt, cám biến phát hiện và phản hồi
về mạch điện điều khiển để rơ le điện từ, cấp
nguồn cho động cơ máy bơm hoạt động bơm
nước vào môi trường để tăng độ ẩm.

4. Thực hành lắp ráp mạch điện điều khiển
4.1. Lắp ráp mạch điện điều khiển sử dụng mô đun cảm biến ánh sáng
c. Tìm hiểu mạch điện điều khiển sử dụng mô đun cảm biến độ ẩm
- Mạch điện điều khiển sử dụng modul cảm biến độ ẩm có thể điều chỉnh được ngưỡng độ ẩm
tác động để điều khiển bật, tắt một động cơ máy bơm hoạt động theo độ ẩm môi trường.
- Thiết bị, vật liệu trên mạch điện điều khiển có thông số định mức
+ Động cơ máy bơm: điện áp 12VDC; công suất 3W.
+ Modul cảm biến độ ẩm: điện áp nguồn 12VDC
+ Adpter: điện áp VDC, dòng điện 3A
- Nguyên lý hoạt động của mạch điện điều khiển độ ẩm
Sau khi cấp nguồn cho mạch điện và điều chỉnh ngưỡng tác động, mạch điện điều khiển sẽ
hoạt động bình thường. Khi độ ẩm môi trường cao hơn mức ngưỡng đã đặt, động cơ máy bơm
chưa hoạt động. Khi độ ẩm môi trường thấp hơn mức ngưỡng đã đặt, cám biến phát hiện và
phản hồi về mạch điện điều khiển để rơ le điện từ, cấp nguồn cho động cơ máy bơm hoạt động
bơm nước vào môi trường để tăng độ ẩm.

Bảng 11.4. Quy trình lắp láp mạch điện điều khiển sử dụng mô đun cảm biến độ ẩm

Các bước thực hiện
Bước 1. Kết nối cảm biến độ ẩm
vào mô đun cảm biến
 

Yêu cầu kỹ thuật
Đảm bảo kết nối đúng vị trí và kết nối  
tốt

Bước 2. Kết nối động cơ máy bơm Đảm vảo kết nối đúng vị trí tiếp điểm
vào mô đun cảm biến
của rơ le điện tử và tiếp xúc tốt
 

 

Bước 3. Kết nối Adpter: vào cực
nguồn mô đun cảm biến
 

Đảm bảo kết nối đúng cực tính(+) và  
cực tính(-) của nguồn tiếp xúc với mô
đun cảm biến và tiếp xúc tốt

Bước 4. Cài đặt mức ngưỡng tác
động của mô đun cảm biến
 

Đảm bảo mô đun cảm biến tác động
 
theo đúng mức ngưỡng đã được chỉnh.

Bước 5. Kiểm tra và vận hành
 

Mạch hoạt động đúng nguyên lý và
không bị sự cố

 

Hình minh hoạt

LUYỆN TẬP
Bài 1. Em hãy sắp xếp thứ tự các bước dưới đây theo đúng quy trình lắp
ráp mạch điện điều khiển sử dụng một mô đun cảm biến.
a) Kết nối nguồn điện một chiều 12 V vào cực nguồn của mô đun cảm biến.
b) Kết nối cảm biến vào mô đun cảm biến.
c) Chỉnh ngưỡng tác động cho mô đun cảm biến.
d) Kiểm tra và vận hành.
e) Kết nối phụ tải vào mô đun cảm biến.

LUYỆN TẬP
Bài 1. Em hãy sắp xếp thứ tự các bước dưới đây theo đúng quy trình lắp
ráp mạch điện điều khiển sử dụng một mô đun cảm biến.
a) Kết nối nguồn điện một chiều 12 V vào cực nguồn của mô đun cảm biến.
b) Kết nối cảm biến vào mô đun cảm biến.
c) Chỉnh ngưỡng tác động cho mô đun cảm biến.
d) Kiểm tra và vận hành.
e) Kết nối phụ tải vào mô đun cảm biến.
Bài 1.
b) → e) → a) → c) → d).

VẬN DỤNG
 Em

hãy sử dụng mô đun cảm biến hồng ngoại (Hình 11.8) để lắp ráp mạch
điện điều khiển bóng đèn tự động bật, tắt khi có người và không có người.

Hình 11.8. Mô đun cảm biến hồng ngoại

VẬN DỤNG
 Em

hãy sử dụng mô đun cảm biến hồng ngoại (Hình 11.8) để lắp ráp mạch
điện điều khiển bóng đèn tự động bật, tắt khi có người và không có người.
- Bước 1: Kết nối cảm biến hồng ngoại vào
mô đun cảm biến.
- Bước 2: Kết nối phụ tải (bóng đèn) vào
mô đun cảm biến.
- Bước 3: Kết nối nguồn điện một chiều 12
V vào cực nguồn của mô đun cảm biến.
- Bước 4: Chỉnh ngưỡng tác động cho mô
đun cảm biến.
- Bước 5: Kiểm tra và vận hành.

Hình 11.8. Mô đun cảm biến hồng ngoại