CHÀO MỪNG CÁC EM HỌC SINH LỚP
11 NĂM HỌC 2022-2023
CHƯƠNG TRÌNH SINH HỌC 11
+ Chuyển hóa vật chất và năng lượng.
+ Cảm ứng.
+ Sinh trưởng và phát triển.
+ Sinh sản.

PHẦN BỐN: SINH HỌC CƠ THỂ
CHƯƠNG I. CHUYỂN HOÁ VẬT CHẤT VÀ
NĂNG LƯỢNG
A. CHUYỂN HOÁ VẬT CHẤT VÀ NĂNG
LƯỢNG Ở THỰC VẬT

GV: Lê Văn Thắng

Nội dung bài học
I – RỄ LÀ CƠ QUAN HẤP THỤ NƯỚC VÀ MUỐI
KHOÁNG
II – CƠ CHẾ HÁP THỤ NƯỚC VÀ MUỐI
KHOÁNG Ở RỄ CÂY
III – ẢNH HƯỞNG CỦA CÁC YẾU TỐ MÔI
TRƯỜNG ĐẾN QUÁ TRÌNH HẤP THỤ NƯỚC
VÀ MUỐI KHOÁNG CỦA RỄ CÂY

1

ỚC
Ư
N

2

N
Â
H
P

3

CẦN

4

G
N
GIỐ

I. Rễ là cơ quan hấp thụ nước và ion khoáng

RỄ CÂY NÀY Ở MÔI TRƯỜNG NÀO?

TRÊN CẠN

RỄ CÂY NÀY Ở MÔI TRƯỜNG NÀO?

SA MẠC

RỄ CÂY NÀY Ở MÔI TRƯỜNG NÀO?

TRÊN MẶT NƯỚC

RỄ CÂY NÀY Ở MÔI TRƯỜNG NÀO?
TRONG NƯỚC

RỄ CÂY NÀY Ở MÔI TRƯỜNG NÀO?

VEN BIỂN

I. Rễ là cơ quan hấp thụ nước và ion khoáng
Cây thủy sinh: quá trình trao đổi nước và
khoáng trên toàn bộ bề mặt cơ thể
Cây trên cạn: trao đổi nước và khoáng diễn
ra nhờ bộ rễ

Nước
di
chuyển
trong
cây

I. Rễ là cơ quan hấp thụ nước và ion khoáng

1. Hình thái của hệ rễ

- Hệ rễ của thực vật trên cạn
gồm:
+ Rễ chính và các rễ bên
+ Đỉnh sinh trưởng giúp rễ
phát triển liên tục
+ Miền lông hút có nhiều lông
hút
+ Miền sinh trưởng kéo dài

2. Rễ cây phát triển nhanh bề mặt hấp thụ
- Rễ cây trên cạn hấp thụ
nước và ion khoáng chủ
yếu qua miền lông hút.
-Rễ đâm sâu, lan rộng, sinh
trưởng liên tục → nên số
lượng khổng lồ các lông hút
=> tăng diện tích bề mặt
tiếp xúc với đất giúp cây
hấp thụ được nhiều nước
và ion khoáng

► Tế bào lông hút có đặc điểm

gì để giúp cây hút được nước
và muối khoáng hiệu quả?

Tế bào lông hút có thành
tế bào mỏng, không bào
lớn, có áp suất thẩm thấu
lớn thuận lợi cho việc hút
nước.

► ? Tế bào lông hút có bi

tổn thương, gãy, tiêu biến
hay không? Nếu có thì
xảy ra khi nào?

Trong môi trường quá
ưu trương, quá axit,
thiếu oxi→ lông hút rất
dễ gãy và tiêu biến

Rễ cây phi lao

Nhờ có nấm rễ cộng sinh
với cây → giúp cây hấp thụ
nước và muối khoáng

II. Cơ chế hấp thụ nước và ion khoáng ở rễ cây
Quá trình hấp thụ nước từ đất vào rễ chia làm 2 giai đoạn:

1. Từ đất → tế bào lông hút
2. Từ đất → mạch gỗ của rễ

1. Hấp thụ nước và ion khoáng từ đất vào tế bào lông hút
a. Hấp thụ nước:
- Nước từ đất vào tế bào lông hút theo cơ chế thụ động
( thẩm thấu)

Nước từ đất (thế
nước cao) MT
nhược trương

Chênh lệch
ASTT
NƯỚC

Tế bào lông hút (thế
nước thấp)MT ưu
trương

Nguyên nhân làm cho dịch tế bào lông hút là ưu trương
so với dung dịch đất?

-Quá trình thoát hơi nước ở lá làm giảm lượng nước
trong tế bào.
-Nồng độ các chất tan (axit hữu cơ, đường
saccarozơ, các ion khoáng...) cao

b. Hấp thụ ion khoáng
►

Theo cơ chế thụ động
Ion khoáng

Đất
( Nơi có nồng
độ cao)

Do chênh lệch
gradien nồng độ

Tế bào lông hút
(Nơi có nồng độ
thấp)

b. Hấp thụ ion khoáng
►

Theo cơ chế chủ động:

Đất ( Nơi có
nồng độ
thấp)

Ngược chiều nồng
độ, cần ATP
Khi cây có nhu
cầu cao

Tế bào lông hút
( Nơi có nồng độ
cao)

 Điểm khác biệt cơ bản giữa cơ chế hấp thụ
nước và cơ chế hấp thụ ion khoáng là gì ?
- Cơ chế hấp thụ nước: H2O đi từ nơi có nồng độ
chất tan thấp  nơi có nồng độ chất tan cao.
- Cơ chế hấp thụ ion khoáng: Ion khoáng đi từ
nơi có nồng độ chất tan cao  nơi có nồng độ
thấp hơn. Ngoài ra, ion khoáng còn được hấp
thụ theo cơ chế chủ động

2. Dòng nước và các ion khoáng đi từ đất vào mạch gỗ
của rễ.

?1
?2
Quan sát hình vẽ  Hãy ghi tên các con đường vận
chuyển nước và ion khoáng vào vị trí có dấu "?" trong
sơ đồ?

2. Dòng nước và các ion khoáng đi từ lông hút vào
mạch gỗ của rễ.
 Có 2 con đường vận chuyển
1. Con đường gian bào
2.Con đường tế
bào chất
(bị ngăn trở bởi đai Caspari không thấm
nước)

Nội bì

2. Dòng nước và các ion khoáng đi từ lông hút vào
mạch gỗ của rễ.
 Con đường gian bào: Từ lông hút  khoảng gian bào 
nội bì bị đai caspari chặn lại nên chuyển sang con đường tế
bào chất  mạch gỗ.
 Con đường tế bào chất: Từ lông hút  tế bào chất 
mạch gỗ.
Nội bì

? Đai Caspari có vai trò gì ?
 Đai Caspari có vai trò
điều chỉnh dòng vận chuyển
các chất vào trung trụ.

III. Ảnh hưởng của các tác nhân môi trường đối với
quá trình hấp thụ nước và ion khoáng ở rễ cây
Áp suất thẩm thấu của dung dịch đất, pH, độ
Áp suất
thẩm
thấu
Độthụ
thoáng
của đất
thoáng
của
đất ảnhpH
hưởng
đến sự hấp
nướcđất
và
ion khoáng ở rễ.
Nếu ASTT của
dịch đất >
ASTT của dịch
tế bào => Lông
hút không hấp
thụ được nước
và ion khoáng

Quá axit hoặc
quá kiềm tế
bào lông hút
bị chết.

Đất thiếu ôxi
ảnh  hưởng
đến quá trình
hô hấp của rễ
cây => ảnh
hưởng đến
ASTT của rễ.

THIẾT KẾ DỤNG DỤNG CỤ TRỒNG CÂY
CẢNH ĐỂ BÀN DỄ CHĂM SÓC

Cỏ Vetiver, Cỏ Hươ
ng Bài Lấy Tinh Dầu
, Chống Xói Mòn Và
Xử Lý Nước Ô Nhiễ
m - Việt Nam Hội Nh
ập (vnhoinhap.com)

CỦNG CỐ
Chọn phương án đúng
Câu 1. Rễ cây hấp thụ những chất nào?
A. Nước cùng các ion khoáng.
B. Nước cùng các chất dinh dưỡng.
C. Nước và các chất khí.
D. O2 và các chất dinh dưỡng hòa tan trong nước.

CỦNG CỐ
Chọn phương án đúng
Câu 2. Bộ phận hút nước chủ yếu của cây ở trên cạn là
A. lá, thân, rễ.
B. lá, thân.
C. rễ, thân.
D. Rễ.

CỦNG CỐ
Chọn phương án đúng
Câu 3. Nước xâm nhập vào tế bào lông hút theo cơ chế
A. thẩm thấu.
B. thẩm tách.
C. chủ động.
D. nhập bào.

CỦNG CỐ
Chọn phương án đúng
Câu 4. Nơi nước và các chất hoà tan đi qua trước khi vào
mạch gỗ của rễ là:
A. tế bào lông hút.
B. tế bào nội bì.
C. tế bào biểu bì.
D. tế bào vỏ.

CỦNG CỐ
Chọn phương án đúng
Câu 5. Nước và ion khoáng được hấp thụ vào mạch gỗ của rễ
qua con đường nào?
A. Con đường qua thành tế bào - không bào.
B. Con đường qua chất nguyên sinh – gian bào.
C. Con đường qua không bào – gian bào.
D. Con đường qua chất nguyên sinh – không bào.

1.Kể tên một số loài cây mà rễ của
chúng không có chứa tế bào lông
hút?
2.Những cây mà rễ không có tế bào
lông hút thì chúng hấp thụ nước
và muối khoáng bằng cách nào?