Quan sát
hình ảnh

 Mỗi ngôi nhà được xây dựng nên từ
nhiều viên gạch. Vậy đã bao giờ em tự
hỏi: Những sinh vật xung quanh ta
được cấu tạo từ đơn vị cấu trúc nào?

1

CHƯƠNG V: TẾ BÀO
BÀI 18 – TIẾT 1 - 2:
TẾ BÀO – ĐƠN VỊ CƠ BẢN CỦA SỰ SỐNG

2

NỘI DUNG BÀI HỌC
I. Tế bào là gì?
II. Hình dạng và kích
thước tế bào

1. Hình dạng tế bào
2. Kích thước tế bào
3

. Lịch sử tìm ra tế bào do Robert Hooke
I. Tế bào là gì? (1665) lần đầu tiên quan 1 sát các tế bào
chết từ vỏ cây sồi dưới kính hiển vi.
. Tất cả các cơ thể sinh vật (thực vật, động
vật, con người) đều được cấu tạo từ những
đơn vị rất nhỏ bé, gọi là tế bào.

4

“

Một số loại tế bào cấu tạo nên cơ thể cây cà chua
•
•
•
•

Tế bào thịt lá
Tế bào thịt quả
Tế bào ống dẫn
Tế bào lông hút
Cây cà chua
5

“

Một số loại tế bào cấu tạo nên cơ thể người
•
•
•
•
•

Tế bào thần kinh
Tế bào gan
Tế bào hồng cầu
Tế bào biểu mô ruột
Tế bào xương
Cơ thể người
6

Thảo luận và
trả lời câu hỏi
Tại sao tế bào được coi
là đơn vị cơ bản của các
cơ thể sống?

Tế bào tuy nhỏ bé nhưng thực
hiện đầy đủ quá trình sống cơ
bản:
 Sinh trưởng (lớn lên).
 Hấp thụ chất dinh dưỡng.
 Hô hấp
 Cảm giác
 Bài tiết và sinh sản.
Vì vậy, tế bào được coi là
đơn vị cơ bản của các cơ thể
sống
7

Kết luận

Tế bào tuy nhỏ bé nhưng thực
hiện đầy đủ quá trình sống cơ
bản:
 Sinh trưởng (lớn lên).
 Hấp thụ chất dinh dưỡng.
 Hô hấp
 Cảm giác
 Bài tiết và sinh sản.
Vì vậy, tế bào được coi là
đơn vị cơ bản của các cơ thể
sống
8

“

II. HÌNH DẠNG VÀ KÍCH THƯỚC TẾ BÀO
1. Hình dạng tế bào
Quan sát Hình 18.1: Nêu nhận xét về hình dạng tế bào?

9

 Mỗi loại tế bào có hình dạng và kích
thước khác nhau.
Nhận xét về  Các hình dạng phổ biến của tế bào:
hình que, hình cầu, hình đĩa, hình
hình dạng tế
nhiều cạnh, hình thoi, hình sao,…
bào
 Sự khác nhau về hình dạng của tế bào
phù hợp với từng chức năng mà tế bào
đảm nhận giúp cho cơ thể sống trao đổi
chất, và chuyển hóa năng lượng, sinh
trưởng, phát triển, vận động, cảm ứng,
sinh sản
10

 Mỗi loại tế bào có hình dạng và kích
thước khác nhau.
KẾT LUẬN  Các hình dạng của tế bào: hình que,
hình cầu, hình đĩa, hình nhiều cạnh,
hình thoi, hình sao,…
 Sự khác nhau về hình dạng của tế bào
phù hợp với từng chức năng mà tế bào
đảm nhận giúp cho cơ thể sống trao đổi
chất, và chuyển hóa năng lượng, sinh
trưởng, phát triển, vận động, cảm ứng,
sinh sản
11

2. Kích thước tế bào
? Em hãy nhận xét về kích
thước của tế bào?

12

2. Kích thước tế bào

- Kích thước tế bào khác
nhau giữa các nhóm sinh vật
và giữa các cơ quan trong
một cơ thể.
- Có rất ít các tế bào đủ lớn
để quan sát được bằng mắt
thường (kích thước 1mm,
10mm). Hầu hết tế bào đều
rất nhỏ, chỉ có thể quan sát
thấy chúng bằng kính hiển vi
(kích thước 1µm, 10µm hoặc
100µm).

13

KẾT LUẬN

- Kích thước tế bào khác
nhau giữa các nhóm sinh vật
và giữa các cơ quan trong
một cơ thể.
- Có rất ít các tế bào đủ lớn
để quan sát được bằng mắt
thường (kích thước 1mm,
10mm). Hầu hết tế bào đều
rất nhỏ, chỉ có thể quan sát
thấy chúng bằng kính hiển vi
(kích thước 1µm, 10µm hoặc
100µm).

14

Quan sát
Hình 18.2

Tế bào nào có thể quan sát bằng mắt
thường, tế bào nào phải quan sát bằng
kính hiển vi?

15

Quan sát
Hình 18.2

Tế bào nào có thể quan sát bằng mắt
thường, tế bào nào phải quan sát bằng
kính hiển vi?

- Các tế bào có thể quan
sát bằng mắt thường: tế
bào trứng cá, tế bào chim
ruồi, tế bào cá voi xanh, ...
- Các tế bào phải quan sát
bằng kính hiển vi: tế bào
vi khuẩn, lục lạp, virus...
16

Bảng mô tả hình dạng, kích thước các loại tế bào
Tế bào vi khuẩn E.coli
Hình que.
Chiều dài khoảng 2µm
Chiều rộng khoảng 0,25 - 1µm
Tế bào biểu bì vảy hành
Hình nhiều cạnh.
Chiều dài khoảng 200µm
Chiều rộng khoảng 70µm
17

Tế bào hồng cầu ở người
Hình đĩa, lõm hai mặt.
Đường kính khoảng 7µm
Tế bào thần kinh ở người
Hình các tua ngắn.
Chiều dài khoảng 13-60mm
Chiều rộng khoảng 1030µm

18

Thảo luận và
trả lời câu hỏi
1. Phát biểu đúng:
D
2. Ví dụ:
Tế bào vi khuẩn
E.coli: Hình que,
chiều dài 2µm,
chiều rộng 0,25 1µm.
Tế bào hồng cầu ở
người: hình đĩa,
lõm
hai
mặt,
đường kính 7 µm.

Bốn bạn học sinh phát biểu về hình dạng,
kích thước của các loại tế bào như sau:

1. Phát biểu của bạn nào đúng?
2. Lấy ví dụ để giải thích tại sao các phát
biểu khác không đúng.

TỔNG KẾT KIẾN THỨC BÀI HỌC

20

Luyện tập
Tế bào thần
kinh ở người có
hình gì?

A. Hình
que

C. Hình
tua ngắn

ĐÁP
ÁN: C

B. Hình
cầu

D. Hình
nhiều
cạnh
21

Các nhận
định sau về
tế bào là
đúng hay
sai?

Các loại tế bào đều có hình đa giác

S
S

Mỗi loại sinh vật đều được cấu tạo
từ đơn vị cơ bản là tế bào

Đ

Hầu hết các tế bào đều quan sát
được bắt mắt thường

S

Lớp biểu bì vảy hành được cấu tạo
từ tế bào còn lá hành thì không.

S
22

Nối hình ảnh tế bào với
tên của loại tế bào sao
cho phù hợp

1 – B, 2 – C, 3 - A
A. Tế bào lá
cây

1
2
B. Tế
bào vi
khuẩn

3
C. Tế
bào
hồng cầu
ở người

23

“

Hướng dẫn về nhà
Trả lời các câu hỏi
trong Sách bài tập
trang 31, 32

Đọc trước Bài 19 –
Cấu tạo và chức năng các
thành phần của tế bào

24

CẢM ƠN CÁC EM
ĐÃ LẮNG NGHE BÀI GIẢNG!

25