Tiết 7: THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
MỞ RỘNG THÀNH PHẦN CHÍNH CỦA CÂU
BẰNG CỤM TỪ

I. KHỞI ĐỘNG

? Nhắc lại các loại cụm từ đã
học ở lớp 6.

Các loại cụm từ đã học ở lớp 6: cụm DT; cụm ĐT; cụm TT.
Câu có CN làm CDT:
a) Con mèo đen kia/ đã làm đổ lọ hoa.
b) Những em học sinh/ đang say sưa học bài.

? Lấy ví dụ một câu có
chủ ngữ và vị ngữ là một
cụm từ. Gạch chân và
phân tích cụm từ.

I. KHỞI ĐỘNG

? Lấy ví dụ một câu có chủ ngữ
và vị ngữ là một cụm từ. Gạch
chân và phân tích cụm từ.
Câu có VN làm CĐT:
a) Các bạn học sinh/ đang hăng hái tiến về lễ đài.
b) Dòng sông/ uốn lượn bao bọc làng quê.
? Lấy ví dụ một câu có chủ
ngữ và vị ngữ là một cụm từ.
Gạch chân và phân tích cụm
Câu có VN làm CTT:
từ.
a) Cô bé/ rất đáng yêu.
b) Bức tranh/ tuyệt đẹp.

II. THỰC HÀNH
Bài tập 1/tr.24: Hãy chỉ ra tác dụng của việc mở rộng thành phần vị ngữ.

Chim hót líu lo. Nắng bốc hương hoa tràm thơm ngây ngất.
Gió đưa mùi hương ngọt lan ra, phảng phất khắp rừng. Mấy
con kì nhông nằm vươn mình phơi lưng trên gốc cây mục, sắc
da lưng luôn luôn biến đổi từ xanh hóa vàng, từ vàng hóa
* Táctừ
dụng
đỏ,
đỏ hóa tím xanh,...
hótlíu lo
=> Giúp cho đoạn văn giàu chất thơ, giàu hình ảnh sinh động.
bố hương hoa tràm thơm ngây ngất
c
=> Miêu tả được vẻ đẹp của buổi trưa trong rừng U Minh.

II. THỰC HÀNH
Bài tập 1/tr.24: Hãy chỉ ra tác dụng của việc mở rộng thành phần vị ngữ.

Chim hót líu lo. Nắng bốc hương hoa tràm thơm ngây ngất.
Gió đưa mùi hương ngọt lan ra, phảng phất khắp rừng. Mấy
con kì nhông nằm vươn mình phơi lưng trên gốc cây mục, sắc
da lưng luôn luôn biến đổi từ xanh hóa vàng, từ vàng hóa
* Táctừ
dụng
đỏ,
đỏ hóa tím xanh,...
đưamùi hương ngọt lan ra, phảng phất khắp rừng
=> Vẻ đẹp của khu rừng được cảm nhận bằng nhiều giác quan: tiếng chim, hương
thơm, kì nhông nằm phơi lưng, biến đổi màu.
nằ
vươn mình phơi lưng trên gốc cây mục, luôn luôn biến đổi
từ xanh hóa vàng, từ vàng hóa đỏ, từ đỏ hóa tím xanh,...
m
=> Thể hiện sự am tường trong quan sát, sự gắn bó của tác giả với thiên nhiên,...

Bài tập 2/tr.25: Hãy thử rút gọn các cụm từ và nhận xét

sự thay đổi nghĩa của câu sau khi chủ ngữ được rút
gọn.
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Câu
Rút gọn chủ
Nhận xét sự thay đổi nghĩa sau khi rút gọn chủ ngữ
ngữ
a)
Tiếng lá rơi Câu không còn ý nghĩa chỉ sự phiếm định (một) và thời gian
(lúc này).
b)
Phút yên tĩnh Câu sẽ bị mất đi ý nghĩa miêu tả, hạn định (của rừng ban
mai).
c)
Câu sẽ không còn ý nghĩa chỉ số lượng (mấy) và đặc điểm
con gầm ghì
của sự vật (sắc lông màu xanh).

Bài tập 3/tr.25: Hãy thử rút gọn các cụm từ và nhận xét sự
thay đổi nghĩa của câu sau khi vị ngữ được rút gọn.
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
Câu

a)
b)
c)

Rút gọn vị ngữ

Nhận xét sự thay đổi nghĩa sau khi rút gọn vị ngữ

…
…
…

…
…
…

Bài tập 3/tr.25: Hãy thử rút gọn các cụm từ và nhận xét sự thay đổi nghĩa của
câu sau khi vị ngữ được rút gọn.

Câu

a)

b)

c)

Rút gọn VN Nhận xét sự thay đổi nghĩa sau khi rút gọn VN
vẫn không
rời tổ ong
im lặng

VN sẽ không nêu được thông tin về đặc điểm và vị trí
của tổ ong (lúc nhúc trên cây tràm thấp kia).
VN sẽ không nêu được thông tin về mức độ của trạng thái
im lặng (quá).

lại lợp, bện VN sẽ không nêu được thông tin về đặc điểm kiểu dáng
bằng rơm

của tổ ong (đủ kiểu, hình thù khác nhau).

Bài tập 4/tr.25: Các câu sau có thành phần chính là một từ. Hãy mở rộng
thành phần chính của câu thành cụm từ.
Câu

Thành phần Mở rộng thành phần chính của câu thành cụm từ
chín

a)

Gió thổi.

b)

Không khí
trong lành

c)

Ong bay.

Gió mùa đông bắc đang thổi về lạnh buốt

Không khí buổi sớm rất trong lành;
Ong trong rừng bay ào ào

HƯỚNG DẪN TỰ HỌC

- Hoàn thiện đầy đủ các bài tập vào vở.
- Đọc và soạn văn bản “Ngàn sao làm việc”
(Võ Quảng) và trả lời câu hỏi SGK.