Bài 20. HIỆN TƯỢNG
NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT

BÀI 20: HIỆN TƯỢNG NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT

I
Vật nhiễm điện

II

Giải thích sơ lược
về sự nhiễm điện
do cọ xát

BÀI 20: HIỆN TƯỢNG NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT

I

Vật nhiễm điện

单击此处添加目录
BÀI 20: HIỆN TƯỢNG NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT
I. Vật nhiễm điện
Thí nghiệm 1

Chuẩn bị:
- Một chiếc đũa bằng nhựa, một
chiếc đũa bằng thuỷ tinh
- Một mảnh vải len (hoặc dạ) và
một mảnh vải lụa.
- Một số mẩu giấy vụn.

Tiến hành:
- Đưa chiếc đũa nhựa lại gần các mẩu
giấy (Hình 20.1), có hiện tượng gì xảy
ra không?
Trả lời
- Ban đầu, đưa chiếc đũa nhựa lại gần
các mẩu giấy, ta thấy không có hiện
tượng gì xảy ra.

单击此处添加目录
BÀI 20: HIỆN TƯỢNG NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT
I. Vật nhiễm điện

Tiến hành:
- Cọ chiếc đũa nhựa vào
mảnh vải len (hoặc dạ) sau đó
đưa lại gần các mẩu giấy vụn,
quan sát hiện tượng xảy ra.
- Làm thí nghiệm tương
tự, thay đũa nhựa bằng
đũa thủy tinh được cọ xát
vào mảnh vải lụa, quan
sát hiện tượng xảy ra.

Trả lời
- Khi cọ chiếc đũa nhựa vào
mảnh vải len (hoặc dạ) sau đó
đưa lại gần các mẩu giấy vụn,
ta thấy đũa nhựa hút các mẩu
giấy vụn làm các mẩu giấy vụn
bám vào đầu của đũa nhựa.
- Khi làm thí nghiệm với
đũa thủy tinh ta cũng
quan sát được hiện tượng
tương tự như đũa nhựa.

单击此处添加目录
BÀI 20: HIỆN TƯỢNG NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT
I. Vật nhiễm điện

Kết luận:
- Làm cho một vật nhiễm điện bằng cách cọ xát.
- Vật nhiễm điện có khả năng hút các vật nhỏ
nhẹ. Vật nhiễm điện còn được gọi là vật mang
điện tích.

单击此处添加目录
BÀI 20: HIỆN TƯỢNG NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT
I. Vật nhiễm điện

Thí nghiệm 2
Chuẩn bị:
- Hai đũa nhựa và một đũa thuỷ tinh.
- Mảnh vải len (hoặc dạ) và mảnh vải lụa.
- Giá thí nghiệm và dây treo.

单击此处添加目录
BÀI 20: HIỆN TƯỢNG NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT
I. Vật nhiễm điện

Tiến hành:
- Lấy một đũa nhựa cọ vào mảnh
vải len, sau đó treo lên giá thí
nghiệm. Lấy chiếc đũa nhựa thứ
hai cọ vào mảnh vải len rồi đưa lại
gần đầu đũa nhựa kia (Hình 20.2a).
Quan sát hiện tượng xảy ra.

Trả lời
- Ta thấy hiện tượng xảy ra là hai chiếc
đũa nhựa đẩy nhau như ở Hình 20.2a.

单击此处添加目录
BÀI 20: HIỆN TƯỢNG NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT
I. Vật nhiễm điện

- Thay đũa nhựa bằng đũa thuỷ tinh
đã cọ vào mảnh vải lụa, rồi đưa lại
gần đũa nhựa (Hình 20.2b). Quan
sát hiện tượng xảy ra.

Trả lời
- Ta thấy hiện tượng xảy ra là hai chiếc đũa nhựa
và đũa thủy tinh hút nhau như ở Hình 20.2b

单击此处添加目录
BÀI 20: HIỆN TƯỢNG NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT
I. Vật nhiễm điện

?

1.Từ các kết quả thí nghiệm,
rút ra nhận xét gì? Điện tích
trên đũa thuỷ tinh có cùng loại
với điện tích trên đũa nhựa
không?
2. Các điện tích cùng loại và
khác loại tác dụng với nhau
như thế nào?

Trả lời
- Chiếc đũa nhựa và đũa thủy tinh
sau khi cọ sát đều bị nhiễm điện.
- Điện tích trên đũa thủy tinh khác
loại với điện tích trên đũa nhựa.
Trả lời:
- Các điện tích cùng loại thì đẩy nhau.
- Các điện tích khác loại thì hút nhau.

单击此处添加目录
BÀI 20: HIỆN TƯỢNG NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT
I. Vật nhiễm điện

Hai chiếc đũa nhựa cùng cọ xát vào mảnh vải len nhiễm điện như
nhau; hai chiếc đũa thuỷ tinh cùng cọ xát vào mảnh vải lụa nhiễm
điện như nhau. Chiếc đũa nhựa và chiếc đũa thuỷ tinh nhiễm điện
khác nhau. Hai vật nhiễm điện như nhau thì đẩy nhau; hai vật
nhiễm điện khác nhau thì hút nhau.
Có hai loại điện tích. Người ta quy ước điện tích xuất hiện ở đũa
thuỷ tinh sau khi cọ xát vào mảnh vải lụa là điện tích dương (+);
điện tích xuất hiện ở đũa nhựa sau khi cọ xát vào mảnh vải len là
diện tích âm (-).

单击此处添加目录
BÀI 20: HIỆN TƯỢNG NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT
I. Vật nhiễm điện

?
Vì sao vào những ngày hanh khô, khi chải tóc bằng lược nhựa thì
nhiều sợi tóc bị lược nhựa hút kéo thẳng ra?

Trả lời:
Khi lược nhựa chải vào tóc nhiều lần thì cả lược nhựa và tóc
đều bị nhiễm điện (lược nhựa nhiễm điện âm, tóc nhiễm điện
dương), hai vật nhiễm điện trái dấu nhau nên hút nhau.

BÀI 20: HIỆN TƯỢNG NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT

II

Giải thích hiện tượng
nhiễm điện do cọ xát

单击此处添加目录
BÀI 20: HIỆN TƯỢNG NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT
II. Giải thích sơ lược về sự nhiễm điện do cọ xát

Hãy thảo luận để trả lời các câu hỏi dưới đây:
1.Nguyên tử có cấu tạo như thế nào? Hãy vẽ hình mô tả cấu tạo nguyên tử.
Trả lời
1. Cấu tạo nguyên tử gồm có hạt nhân và lớp
vỏ electron. Trong đó:
- Hạt nhân nằm ở tâm nguyên tử, gồm các
hạt proton và nơtron.
- Vỏ nguyên tử bao gồm các electron chuyển
động trong không gian xung quanh hạt nhân.
=> Nguyên tử được cấu tạo bởi 3 loại hạt cơ
bản là: electron, proton và nơtron.

单击此处添加目录
BÀI 20: HIỆN TƯỢNG NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT
II. Giải thích sơ lược về sự nhiễm điện do cọ xát

2. Electron trong nguyên tử có thể dịch chuyển như thế nào?
Trả lời
2. Electron trong nguyên tử có thể dịch chuyển
rời khỏi nguyên tử và di chuyển sang nơi khác.

单击此处添加目录
BÀI 20: HIỆN TƯỢNG NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT
II. Giải thích sơ lược về sự nhiễm điện do cọ xát

Vận dụng kiến thức về cấu tạo nguyên tử giải thích sự nhiễm điện
dương của đũa thuỷ tinh khi bị cọ xát vào vải lụa hoặc sự nhiễm điện
âm của đũa nhựa khi bị cọ xát vào vải len:
- Khi đũa thuỷ tinh cọ xát vào lụa thì các electron từ đũa thuỷ tinh
dịch chuyển sang vải lụa. Đũa thuỷ tinh mất bớt electron nên nhiễm
điện dương, mảnh vải lụa nhận thêm electron nên nhiễm điện âm.
- Khi cọ xát đũa nhựa vào vải len, các electron từ vải len dịch chuyển
sang đũa nhựa. Đũa nhựa nhận thêm electron nên nhiễm điện âm,
mảnh vải len mất bớt electron nên nhiễm điện dương.

单击此处添加目录
BÀI 20: HIỆN TƯỢNG NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT
II. Giải thích sơ lược về sự nhiễm điện do cọ xát

?
1. Giải thích tại sao bụi lại bám nhiều ở cánh quạt điện sau một
thời gian sử dụng.
Trả lời:
Bụi bám nhiều ở cánh quạt điện sau một thời gian sử dụng là do khi
cánh quạt quay, ma sát nhiều với không khí xung quanh làm cánh
quạt bị nhiễm điện do cọ xát. Do đó, cánh quạt có thể hút được các
vật nhỏ nhẹ như bụi trong không khí. Sau mỗi lần sử dụng quạt thì
cánh quạt lại bị nhiễm điện và hút thêm một lượng bụi nên ta thấy
bụi bám nhiều ở cánh quạt điện sau một thời gian sử dụng.

单击此处添加目录
BÀI 20: HIỆN TƯỢNG NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT
II. Giải thích sơ lược về sự nhiễm điện do cọ xát

?
2.Vì sao vào những ngày thời tiết khô ráo, khi lau chùi gương soi,
kính cửa sổ hay màn hình ti vi bằng khăn bông khô thì vẫn thấy có
bụi bông bám vào?
Trả lời:
Vào những ngày thời tiết khô ráo, khi lau chùi gương soi, kính cửa sổ hay
màn hình ti vi bằng khăn bông khô thì vẫn thấy có bụi bông bám vào vì
khăn bông khô khi lau chùi sẽ cọ xát với các bề mặt được lau gây ra hiện
tượng nhiễm điện do cọ xát làm các bề mặt được lau bị nhiễm điện có thể
hút được các vật nhỏ nhẹ mà khăn bông khô lại gồm nhiều sợi bông nhỏ nhẹ
nên dễ bị chúng hút bám vào các bề mặt được lau.

单击此处添加目录
BÀI 20: HIỆN TƯỢNG NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT
II. Giải thích sơ lược về sự nhiễm điện do cọ xát

1. Hiện tượng sấm xét trời mưa dông (sgk)
2. Điện nghiệm.(sgk)

Ứng dụng sự nhiễm điện do cọ xát
Trong các phân xưởng dệt vải,
người ta thường treo những tấm
kim loại đã bị nhiễm điện ở trên
cao. Việc làm đó có tác dụng gì?
Biết rằng trong xưởng dệt có nhiều
bụi vải bay lơ lửng.
Trong các phân xưởng dệt vải thường có nhiều bụi
vải bay lơ lửng trong không khí, những bụi vải này có
hại cho sức khỏe của công nhân. Những tấm kim loại
nhiễm điện có tác dụng hút các bụi vải làm cho không
khí trong xưởng dệt ít bụi hơn.

DẶN DÒ
* Xem và hệ thống lại bài học bằng sơ đồ
tư duy vào vở ghi bài.
* Đọc phần “hiện tượng sấm sét lúc trời
mưa dông” và “điện nghiệm” trong SGK.
* Đọc và tìm 汇报：
hiểu thí
nghiệm
21/SGK.
PENG
导师： bài
BAOTU