BÀI 3

PHẦN MỀM NGUỒN
MỞ VÀ PHẦN MỀM
CHẠY TRÊN
INTERNET

Phần mềm nguồn mở là
gì?

Lợi ích của cộng
đồng

trong việc chia
sẻ mã nguồn?

1. Phần mềm nguồn mở
a. Phân loại phần mềm theo cách chuyển giao sử dụng:
theo chiều hướng “mở dần” như sau:

1

st

2

nd

3

rd

HOẠT ĐỘNG 1: Hãy thảo luận xem lợi ích của người dùng
được tăng dần như thế nào theo hướng mở nói trên.
Bán phần mềm
dưới dạng mã
máy

Cho sử dụng phần
Cho sử dụng phần
mềm miễn phí có mềm tự do, cung
cấp cả mã nguồn để
điều kiện hoặc
có thể sửa, nâng cấp,
không điều kiện, phát triển và chuyền
không cung cấp giao (phân phối) lại
mã nguồn
phần mềm

1

st

Bán phần mềm
dưới dạng mã
máy
Trường hợp này,
người dùng chỉ được
phép sử dụng phần
mềm khi mua phần
mềm.

2

nd

3

rd

Cho sử dụng phần mềm
Cho sử dụng phần
tự do, cung cấp cả mã
mềm miễn phí có
điều kiện hoặc không nguồn để có thể sửa,
nâng cấp, phát triển và
điều kiện, không
chuyền giao (phân phối)
cung cấp mã nguồn
lại phần mềm

Trường hợp này, người
Trường này, người dùng
dùng được tự do sử dụng
được phép sử dụng
mà không cần xin phép.
phần mềm miễn phí có
điều kiện hay không điều Đặc biệt, người dùng có
thể sửa, nâng cấp, phát
kiện. Tuy nhiên, người
dùng không thể tự sửa triển và chuyền giao (phân
phối) lại phần mềm do họ
đổi, cải tiến, phát triển
cung cấp mã nguồn.
phần mềm

1

st

Phần mềm thương mại
(commercial software):
• Để bán.
• Hầu hết là nguồn đóng (mã
máy).
• Ví dụ: Microsoft Office,
Photoshop,… 

2

nd

Phần mềm tự do (free
software):
• Miễn phí, tự do sử dụng
• Thường ở dạng mã máy,
không cung cấp mã nguồn

3

rd

Phần mềm nguồn
mở (open source
software):
• Tự do
• Cung cấp cả mã nguồn,
có thể tự sửa đổi, cải
tiến, phân phối lại theo
“giấy phép” thích hợp

b. Giấy phép đối với phần mềm
nguồn
mở
HOẠT ĐỘNG 2: Em hãy so sánh quyền sử dụng phần

mềm nguồn mở với quy định về bản quyền và cho biết
một số điểm mâu thuẫn?
Theo quy định về bản quyền, thì:

+  Các tác giả của phần mềm có quyền bảo vệ chống phần mềm bị sửa đổi
gây phương hại đến uy tín và danh dự của tác giả.
+ Nếu là người đầu tư, các tác giả còn giữ cả quyền tạo bản sao, sửa đổi,
nâng cấp phần mềm, quyền chuyển giao sử dụng, …
Theo quy định về quyền sử dụng phần mềm nguồn mở, thì:
+ Được sao chép và phân phối phần mềm, có quyền yêu cầu trả phí cho việc
chuyển giao đó nhưng phải thông báo rõ ràng về bản quyền gốc và thông
báo miễn trừ trách nhiệm bảo hành.
+ Được sửa đổi và phân phối sửa đổi với điều kiện phải công bố mã nguồn
phần sửa đổi, nêu rõ đó bản đã được thay đổi, chỉ rõ các thành phần được
thay đổi.

b. Giấy phép đối với phần mềm
nguồn
mở công cộng GNU GPL là
Giấy phép
giấy phép điển hình đối với phần mềm
nguồn mở. Nó đảm bảo quyền tiếp
cận của người sử dụng đối với mã
nguồn để dùng, thay đổi hoặc phân
phối lại; đảm bảo quyền miễn trừ của
các tác giả tham gia phát triển, đảm
bảo sự phát triển bền vững của phần
mềm nguồn mở bằng cách công bố rõ
ràng các thay đổi của các phiên bản
và buộc phần phát triển dựa trên phần
mềm nguồn mở theo giấy phép GPL
cũng phải mở theo GPL.

2. Vai trò của phần mềm thương mại và
phần mềm nguồn mở
Phần mềm thương
mại
Word, Excel, PowerPoint
Windows
IOS
Oracle, SQL server
Photoshop

Phần mềm nguồn mở
Write, Calc và Impress
Linux và các phiên bản (Ubuntu,
…)
Android
MySQL, PostGreSQL
GIMP

Hãy thảo luận xem phần mềm nguồn mở có thay thế hoàn toàn được phần
mềm thương mại hay không? Tại sao?

Phần mềm thương
mại
Ưu điểm:

• Phần mềm « đặt hàng » đáp ứng
nhu cầu riêng và người dùng được hỗ
trợ kĩ thuật
• Phần mềm « đóng gói » có tính hoàn
chỉnh cao, đáp ứng nhu cầu rộng rãi

Vai trò:
• Là nguồn thu nhập chính của các tổ
chức, cá nhân làm phần mềm chuyên
nghiệp
• Góp phần tạo ra thị trường phần mềm
phong phú, đáp ứng nhu cầu riêng của

Phần mềm nguồn mở
Ưu điểm:
• Phần mềm nguồn mở có chi phí
thấp, minh bạch, không phụ thuộc
nhiều vào nhà cung cấp

Vai trò:
• Giúp những người có nhu cầu được sử
dụng phần mềm dùng chung chất
lượng tốt, ổn định với chi phí thấp

Cho ví dụ về phần mềm thương mại (đóng
gói và đặt hàng) và phần mềm nguồn mở.

3. Phần mềm chạy trên internet

Phần mềm chạy trên Internet là gì? Em
hãy cho một ví dụ về phần mềm như vậy.
Hãy nêu ưu điểm của phần mềm chạy trên
Internet.

Phần mềm chạy trên internet
- Được hiểu là phần mềm cho phép sử
dụng qua internet mà không cần cài đặt
vào máy tính.
- Ví dụ: phần mềm mạng xã hội, thư điện
tử, mua sắm trực tuyến,…

Ưu điểm:
• Có thể sử dụng ở bất cứ đâu, bất cứ nơi
nào, bất cứ máy tính nào miễn là có kết
nối Internet.
• Chi phí rẻ hoặc không mất phí.
Em hãy nêu tên một phần mềm trực tuyến
khác với các phần mềm đã nêu trong bài.

LUYỆN TẬP

Có thể nói “Phần mềm nguồn mở ngày càng phát
triển thì thị trường phần mềm thương mại càng
suy giảm” hay không? Tại sao?
Không có bằng chứng nào cho thấy phần mềm
nguồn mở phát triển sẽ hạn chế phần mềm thương
mại. Hai loại phần mềm cùng phát triển và phần
mềm thương mại thường tăng nhanh hơn vì các
nhu cầu có tính riêng biệt rất phong phú hơn hẳn
những nhu cầu chung trong khi đó các phần mềm
nguồn mở thường đáp ứng những công việc chung,
nhiều người cần.

Phần mềm ở các máy
ATM có phải là phần
mềm trực tuyến không?
Phần mềm rút tiền ở các
máy ATM không thuộc
phần mềm trực tuyến. Để
đảm bảo bảo mật, mạng
ATM không sử dụng
mạng internet công cộng
mà sử dụng mạng diện
rộng riêng của ngân
hàng.

VẬN DỤNG

Em hãy tìm hiểu trên Internet và cho biết tên một
số phần mềm đồ họa nguồn mở và một số phần
mềm đồ họa thương mại.

- Phần mềm đồ họa nguồn mở: GIMP, Paint,
Inkscape, …
- Phần mềm đồ họa thương mại: Photoshop,
Adobe InDesign, AutoCAD, …

Nói chung, các môi trường lập trình trên ngôn ngữ
Python đều không có chức năng biên dịch để
chuyển mã nguồn thành mã máy. Các chương
trình Python đều ở dạng mã nguồn. Liệu có thể
coi mọi phần mềm viết bằng Python đều là phần
mềm nguồn mở hay không?
Tùy thuộc vào tác giả
có cho phép người
dùng được sử dụng
mã nguồn để sửa
đổi, chuyển giao hay
không.