CÕI LÁ
Đỗ
Phấn

NGỮ
VĂN

LỚP
11

Văn bản 2. CÕI LÁ

MỤC TIÊU BÀI GIẢNG
Giúp học sinh

 Phân tích và đánh giá được cảm hứng chủ đạo của người viết thể hiện qua VB
Cõi lá; phát hiện được giá trị văn hóa, triết lí nhân sinh từ VB Cõi lá.
 Nhận biết và phân tích được một số đặc điểm cơ bản của ngôn ngữ văn học.
Phân tích được tính đa nghĩa của ngôn từ trong tác phẩm văn học.
 Phân tích được ý nghĩa hay tác động của VB Cõi lá trong việc làm thay đổi suy
nghĩ, tình cảm, cách nhìn và cách thưởng thức đánh giá cá nhân đối với văn học
và cuộc sống.

NGỮ
VĂN

LỚP
11

Văn bản 2. CÕI LÁ
ĐỀ MỤC BÀI GIẢNG

I
II

III

TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả
2. Tác phẩm
KHÁM PHÁ VĂN BẢN

1. Bố cục văn bản
2. Mối quan hệ giữa thiên nhiên và con người
3. Sự kết hợp giữa tự sự với trữ tình/ nghị luận hoặc miêu tả
4. Chủ đề, đánh giá ý nghĩa thông điệp
5. Biểu hiện của nét đẹp văn hóa
6. Một số lưu ý khi đọc hiểu các văn bản thuộc thể loại tản văn

TỔNG KẾT
1. Nội dung
2. Nghệ thuật

NGỮ
VĂN

LỚP
11

Văn bản 2. CÕI LÁ

KHỞI ĐỘNG
GV cho HS xem một số hình ảnh học sinh:

HS quan sát hình ảnh và nhận xét về những biến
đổi của thiên nhiên khi thời tiết chuyển mùa.

NGỮ
VĂN

LỚP
11

Văn bản 2. CÕI LÁ

NGỮ
VĂN

LỚP
11

Văn bản 2. CÕI LÁ

Dấu hiệu chuyển mùa từ hạ sang thu là gió se, sương mù, sắc
xanh xủa cây cối dần chuyển sang vàng,…

NGỮ
VĂN

LỚP
11

Văn bản 2. CÕI LÁ

I TÌM HIỂU CHUNG
A Tác giả

+ Đỗ Phấn sinh năm 1956 tại Hà Nội.
+ Ông viết văn từ khi còn là HS phổ
thông, nhưng lớn lên lại theo học hội
họa.
+ 2005, ông trở lại con đường viết văn
với những tản văn về Hà Nội.
+ Ông đã xuất bản 11 tiểu thuyết, 4
truyện ngắn và 12 tản văn
Đỗ Phấn

NGỮ
VĂN

LỚP
11

Văn bản 2. CÕI LÁ

I TÌM HIỂU CHUNG
A Tác giả

- Đặc điểm nghệ thuật:
Bút pháp nghệ thuật tài hoa, độc
đáo cùng những màu sắc khác lạ
qua việc khắc họa hình ảnh đời
sống sinh hoạt của người dân,
ngòi bút nhẹ nhàng và đầy tinh
tế.
Đỗ Phấn

NGỮ
VĂN

LỚP
11

Văn bản 2. CÕI LÁ

I TÌM HIỂU CHUNG
1 Tác giả

- Các tác phẩm tiêu biểu:
Đỗ Phấn có nhiều tác phẩm nổi bật
chủ yếu khắc họa về Hà Nội nơi ông
gắn bó, các tác phẩm có thể kể đến
như: Ngồi lê đôi mách với Hà Nội,
Chuông đồng hồ, Bánh mì, Vòi nước
công cộng,… những tác phẩm đó đã
làm cho độc giả có cái nhìn chung
nhất về cuộc sống, về con người.
Đỗ Phấn

NGỮ
VĂN

LỚP
11

Văn bản 2. CÕI LÁ

I TÌM HIỂU CHUNG
2 Tác phẩm

Thể loại: Tản văn
Phương thức biểu đạt: Tự sự

Cõi lá

Xuất xứ và hoàn cảnh sáng tác: Tác phẩm
Cõi lá của tác giả Đỗ Phấn được sáng tác
sau khi ông quay lại với các tác phẩm viết
văn của mình vào những năm 2005, tản
văn chuyên về chủ đề Hà Nội được mọi
người yêu mến.

NGỮ
VĂN

LỚP
11

Văn bản 2. CÕI LÁ

II KHÁM PHÁ VĂN BẢN
1 TÌM HIỂU BỐ CỤC

ĐOẠN 2
ĐOẠN 1
Từ đầu đến…
“xôn xao lá cành”
→ Cảm xúc vỡ òa
khi bất ngờ nhận
ra mùa xuân tới.

Từ “Chín cây bồ
đề”…đến
…
“quyến rũ từng
bước chân người”
→ Miêu tả chi tiết
đặc điểm từng loại
lá, cây chuyển sắc
theo mùa.

ĐOẠN 3
Phần còn lại →
Niềm rung cảm
khi đi trong “cõi lá
mùa xuân thành
phố”

NGỮ
VĂN

LỚP
11

Văn bản 2. CÕI LÁ

II TÌM HIỂU VĂN
2. BẢN
Tìm hiểu nghĩa của “Cõi lá”, mối

quan hệ giữa cây, lá và con người

-“Cõi lá” là xứ sở của lá, thế giới của lá. Tác giả
đã miêu tả “cõi lá” với các tầng bậc ý nghĩa:

Vẻ đẹp của thiên nhiên:
Lá cây bồ đề như khoảng trời
trong veo, ngọt ngào như mật
chảy tháng Giêng; lá của những
cây sấu cổ thụ, lá bằng lăng,…
tất cả làm nên những nét đặc
trưng, quyến rũ của cảnh sắc
Hà Nội.

“Cõi lá” cũng là “cõi người”, “cõi
nhân sinh”
“Những đứa trẻ tan trường ríu rít
dưới gốc cây như những thiên thần
bước ra từ lá”; là tình yêu của
người HN “Những người HN chẳng
có việc gì…”; là cõi nhớ của người
HN; là nguồn nhựa sống của người
HN, đi trong “cõi lá” thấy mình trẻ
lại.

 Thế giới cây, lá và con người hòa
quyện trong nhau, nương tựa nhau,
làm nên một thực thể sống, cùng sinh
tồn.

LỚP
11

NGỮ
VĂN

Văn bản 2. CÕI LÁ

II KHÁM PHÁ VĂN BẢN
3 Sự kết hợp giữa tự sự với trữ tình/ nghị luận hoặc miêu tả thiên nhiên với
miêu tả con người
Đoạn văn có sự kết hợp giữa tự sự và
trữ tình/ nghị luận



Đoạn văn có sự kết hợp giữa miêu tả thiên
nhiên và miêu tả con người



LỚP
11

NGỮ
VĂN

Văn bản 2. CÕI LÁ

II KHÁM PHÁ VĂN BẢN
3 Sự kết hợp giữa tự sự với trữ tình/ nghị luận hoặc miêu tả thiên nhiên với
miêu tả con người
Đoạn văn có sự kết hợp giữa tự sự và
trữ tình/ nghị luận
-

-

Đoạn văn có sự kết hợp giữa miêu tả thiên
nhiên và miêu tả con người

Nhìn chung thì vòng đời của một • Chính cây bồ đề trên đường Trần Nhân
Tông…những thiên thần bước ra từ lá
chiếc lá bồ đề…cái biển người chộn
rộn áo cơm này
• Miên man trong cõi lá mùa xuân…Hay tự
nhận mình như thế
Những tưởng vô duyên đến như cây
xà cừ…mùa thu quyến rũ bước chân
người.

Tác giả kể, bàn bạc về một vòng đời của lá.  Kết hợp miêu tả thiên nhiên và con người khiến
Vòng đời đó kéo dài từ thu sang đông, vòng bức tranh thiên nhiên sống động, có hồn, thiên
đời đó khiến con người nhớ nhung và chờ nhiên trở nên gần gũi, hòa quyện với con người.



NGỮ
VĂN

LỚP
11

Văn bản 2. CÕI LÁ

II KHÁM PHÁ VĂN BẢN
4 Chủ đề, đánh giá ý nghĩa thông điệp của văn bản

CHỦ ĐỀ

Cảm xúc của tác giả
về cảnh sắc thiên
nhiên Hà Nội gắn với
từng mùa cây thay lá
trong hiện tại và kí
ức

ĐÁNH GIÁ Ý NGHĨA
THÔNG ĐIỆP
+ Sự sống của con người luôn
gắn bó hữu cơ với thiên nhiên
+ Thiên nhiên không chỉ làm
đẹp cảnh quan mà còn giúp
tâm hồn con người thêm
phong phú, cân bằng, tươi
mới.
+ Nhắc nhở mỗi chúng ta
phải có ý thức bảo vệ, gìn giữ
thiên nhiên

NGỮ
VĂN

LỚP
11

Văn bản 2. CÕI LÁ

II KHÁM PHÁ VĂN BẢN
5 Biểu hiện của nét đẹp văn hóa
Con người sống gần gũi
với thiên nhiên, yêu mến
thiên nhiên, dõi theo
thiên nhiên, nắm được
quy luật thay lá của mỗi
loài cây.
Thiên nhiên là nơi lưu
giữ kí ức đẹp đẽ về
quê hương, Tổ quốc,
khiến con người thêm
yêu Tổ quốc, quê
hương mình.

Thiên nhiên làm cuộc
sống con người thêm
tươi đẹp, trữ tình, lãng
mạn. Người HN thích
dạo chơi, ngắm nhìn
mỗi loại lá khi chuyển
mùa.

Tôn trọng quyền
sinh tồn của muôn
loài

Con người cần làm
đẹp cuộc sống cũng
như tâm hồn bằng lối
sống thân thiện, hòa
hợp với môi trường
thiên nhiên.

NGỮ
VĂN

LỚP
11

Văn bản 2. CÕI LÁ

II TÌM HIỂU VĂN
6. BẢN
Một số lưu ý khi đọc hiểu các văn bản thuộc thể loại
tản văn

• Nội dung được miêu tả có ý nghĩa như thế nào? Nhận biết những tình
cảm, suy nghĩ của tác giả bộc lộ trong quá trình miêu tả
• Khả năng quan sát, xâu chuỗi các sự việc, hiện tượng nhỏ nhặt, rời rạc để
hướng tới thể hiện chủ đề của tác phẩm
• Cách nhìn, cách cảm về thế giới, con người giàu tính sáng tạo và thẩm mĩ
• Ngôn ngữ của tản văn giàu sức gợi, chất thơ
• Yếu tố tự tự và trữ tình luôn đan xen, hòa quyện; các chi tiết, sự kiện
được miêu tả vừa đậm chất suy tư, vừa bay bổng, lãng mạn.

NGỮ
VĂN

LỚP
11

Văn bản 2. CÕI LÁ

III. TỔNG KẾT
1. Nghệ thuật
•

Mang khuynh hướng tản văn

•

Nghệ thuật về tả cảnh, chất trữ tình đầy màu sắc, yếu tố cảm xúc tạo nên
cái nhìn mới mẻ

•

Ngôn ngữ tản văn đầy tinh tế và lắng đọng

2. Nội dung
• Tác phẩm Cõi lá đã khắc họa tình yêu của tác giả với mảnh đất Hà Nội thủ
đô yêu dấu.
• Qua những hình ảnh về thiên nhiên, về con người, những đặc trưng của
Hà Nội thật đẹp qua lăng kính của ông.
• Đó là tình cảm yêu thương của tác giả đã gửi gắm vào từng trang giấy.

NGỮ
VĂN

LỚP
11

Văn bản 2. CÕI LÁ

LUYỆN TẬP
Gv cho HS đóng vai phóng viên và phỏng vấn ngắn
“Cảm nhận về Cõi lá”

NGỮ
VĂN

LỚP
11

Văn bản 2. CÕI LÁ

VẬN DỤNG

Gv hướng dẫn hs cảm thụ VB bằng một
bức tranh “Cõi lá” theo trí tưởng tượng