KHỞI ĐỘNG
- Trình bày quá trình phát sinh giao tử ở
Chúng ta đã biết sự phối hợp các quá trình
động vật?
nguyên phân, giảm phân và thụ tinh đảm bảo
- Thụ
và bản
chấtcủa
củaloài
thụqua
tinh?
duy
trì tinh
ổn định
bộ NST
các thế

hệ. Vậy cơ chế xác định giới tính của loài
như thế nào và các yếu tố nào ảnh hưởng
đến sự phân hóa giới tính. Ta tìm hiểu bài 12

BÀI 12: CƠ CHẾ XÁC ĐỊNH GIỚI TÍNH
I. NHIỄM SẮC THỂ GIỚI TÍNH

2n = 46

Nữ

Nam

Hình 12.1 Bộ NST ở người

44A+XX

44A+XY

Cặp NST nào là cặp NST giới tính ?

Quan sát 12.1, thảo luận nhóm (3
phút) để hoàn thành:
Hình dạng, số lượng, chức năng của
NST giới tính?

BÀI 12: CƠ CHẾ XÁC ĐỊNH GIỚI TÍNH
I. NHIỄM SẮC THỂ GIỚI TÍNH

Nữ

2n = 46

Hình 12.1 Bộ NST ở người

Nam

44A+XX
44A+XY
Cặp NST nào là cặp NST giới tính ?

+ Hình dạng: tương đồng
không tương đồng.
+ Số lượng: 1 cặp.
+ Chức năng: mang gen quy
định tính đực, cái và tính trạng
liên quan tới giới tính.

+ Ở người và động vật có vú, ruồi
giấm .... XX ở giống cái, XY ở
giống đực.
+ Ở chim, ếch nhái, bò sát, bướm
.... XX ở giống đực còn XY ở giống
cái.



I. NHIỄM SẮC THỂ GIỚI TÍNH

- Trong các tế bào lưỡng bội (2n):
+ Có các cặp NST thường (tương đồng).
+ 1 cặp NST giới tính kí hiệu XX (tương
đồng) và XY (không tương đồng).
- NST giới tính mang gen quy định tính đực,
cái và tính trạng liên quan với giới tính.

II . CƠ CHẾ NST XÁC ĐỊNH GIỚI TÍNH :

Ở đa số các loài giao phối, giới tính
được xác định ở giai đoạn nào?
Ở các loài giao phối, giới tính được xác
định trong quá trình thụ tinh.

Quan sát H12.2 các nhóm trả lời câu hỏi

(?) Có mấy loại trứng và tinh trùng được
tạo ra qua giảm phân.
(?) Sự thụ tinh giữa các loại tinh trùng
mang NST giới tính nào với trứng để tạo
hợp tử phát triển thành con trai hay con
gái.
(?)Tại sao tỉ lệ con trai và con gái sơ sinh
là xấp xỉ 1:1.

(?) Có mấy loại trứng và tinh trùng
được tạo ra qua giảm phân?

Qua giảm phân:
- Mẹ sinh ra 1 loại trứng 22A + X
- Bố sinh ra 2 loại tinh trùng 22A + X
và 22A + Y

(?) Sự thụ tinh giữa các loại tinh trùng
mang NST giới tính nào với trứng để tạo
hợp tử phát triển thành con trai hay con
gái.

Sự thụ tinh giữa trứng với:
- Tinh trùng 22A+X  Gái
- Tinh trùng 22A+Y + Trai

(?)Tại sao tỉ lệ con trai và con gái
sơ sinh là xấp xỉ 1:1.
+ 2 loại tinh trùng tạo ra với tỉ lệ
bằng nhau.
+ Các tinh trùng tham gia vào thụ
tinh với xác suất ngang nhau.

Quan điểm cho rằng người mẹ
quyết định việc sinh con trai hay con
gái là đúng hay sai? Vì sao?
Quan điểm đó sai, vì theo cơ chế NST
giới tính người mẹ chỉ tạo 1 loại trứng
22A+X, người bố có 2 loại tinh trùng
22A+X và 22A+Y, nên sinh con trai hay
con gái là do loại tinh trùng X hay Y của
người bố kết hợp được với trứng.

II . CƠ CHẾ NST XÁC ĐỊNH GIỚI TÍNH :
Cơ chế NST giới tính:
Sự phân ly của cặp
NST giới tính trong quá
trình phát sinh giao tử

Sự tổ hợp của cặp
NST giới tính trong
quá trình thụ tinh



II . CƠ CHẾ NST XÁC ĐỊNH GIỚI TÍNH :
- Sự phân li của cặp NST giới tính trong giảm
phân và tổ hợp lại trong thụ tinh là cơ chế xác định
giới tính ở sinh vật.
- Cơ chế xác định giới tính ở người. (A là NST
thường, XY là NST giới tính).
P: ♀ (44A+XX)
G: 22A+X
F1: 44A+XX (gái),

x

♂ (44A+XY)
22A+X, 22A+Y
44A+XY ( trai)

III. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN
SỰ PHÂN HÓA GIỚI TÍNH
- Nêu

những yếu tố ảnh hưởng đến
sự phân hóa giới tính?
- Sự hiểu biết về cơ chế xác định
giới tính và các yếu tố ảnh hưởng
đến sự phân hoá giới tính có ý
nghĩa gì trong sản xuất?

? Nêu những yếu tố ảnh hưởng đến sự
phân hoá giới tính?
+ Hoocmon...
+ Nhiệt độ, cường độ chiếu sáng....
? Sự hiểu biết về cơ chế xác định giới tính
và các yếu tố ảnh hưởng đến sự phân hoá
giới tính có ý nghĩa gì trong sản xuất?
*Ý nghĩa: giúp con người chủ động điều
chỉnh tỉ lệ đực : cái phù hợp với mục đích
sản xuất.

III. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỰ
PHÂN HÓA GIỚI TÍNH
Một số ví dụ về điều chỉnh đực cái

Tröùng Ruøa uû ôû nhieät ñoä
döôùi 280 C seõ nôû thaønh
con ñöïc, treân 320C thì nôû
thaønh con caùi

Duøng Metyl testosteron (hormon
sinh duïc) taùc ñoäng vaøo caù vaøng
caùi coù theå laøm caù caùi bieán thaønh
caù ñöïc

LUYỆN TẬP
Bài 5- SGK trang 41:
Ở những loài mà giới đực là giới dị giao tử thì
những trường hợp nào sau đây đảm bảo tỉ lệ đực :
cái xấp xỉ là 1:1?
a. Số giao tử đực bằng số giao tử cái.
b. Hai loại giao tử mang NST X và NST Y có số
lượng tương đương.
c. Số cá thể đực và số cá thể cái trong loài vốn đã
bằng nhau.
d. Xác suất thụ tinh của hai loại giao tử đực (mang
NST X và NST Y) với giao tử cái tương đương.

Bài tập: Hoàn thành bài tập sau:
Đặc điểm
so sánh

Nhiễm sắc thể
giới tính

Nhiễm sắc thể
thường

Số lượng
Đặc điểm
Chức
năng
Có từ 2 cặp trở lên
Luôn tồn tại thành
từng cặp tương đồng
Mang gen qui định giới
tính và các tính trạng liên
quan đến giới tính

Chỉ có 1 cặp
Có thể tương đồng
hoặc không tương đồng
Mang gen qui định
các tính trạng thường

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
• Học bài, trả lời các câu hỏi 1, 2, 3, 4, 5 ở
SGK; đọc “ Em có biết”.
• Chuẩn bị cho bài sau: đọc trước bài 13 và
chuẩn bị trả lời các câu hỏi.

Chúc các em học chăm, ngoan