CHỦ ĐỀ

4

VĂN HOÁ ẨM THỰC
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

MỤC TIÊU
– Hoc sinh giơi thiêu đươc cac mon ăn đươc nhiêu ngươi biêt đên ơ Thanh
phô Hô Chi Minh.
– Nêu đươc cac đăc trưng trong văn hoá âm thưc Thanh phô Hô Chi Minh.
– Tim hiêu vê cach chê biên, thanh phân nguyên liêu cua môt sô mon ăn nôi
tiêng co ơ Thanh phô Hô Chi Minh.
– Biêt tư lam môt mon ăn đăc trưng co ơ Thanh phô Hô Chi Minh.

KHỞI ĐỘNG
Em hãy kê tên cac mon ăn đươc nhiêu ngươi biêt đên ơ Thanh phô Hô Chi Minh.

Yêu câu: Băt đâu băng chư “banh” (hoăc “bun” hoăc “xôi”,…).

KHÁM PHÁ
I. NET ĐĂC SĂC CUA ẨM THỰC THANH PHÔ HÔ CHI MINH
Thanh phô Hô Chi Minh co nên kinh tê sâm uât va hiên đai, la nơi hôi tu cua ngươi
dân khăp moi miên đât nươc vê đây sinh sông va lâp nghiêp. Khi đên lâp nghiêp ơ
Thanh phô Hô Chi Minh, nhưng ngươi dân mang theo ca mon ăn va cach chê biên
riêng đăc trưng vung miên cua minh, do đó đa lam cho cac mon ăn của Thanh phô Hô
Chi Minh trơ nên phong phu hơn. Co thê noi, âm thưc Thanh phô Hô Chi Minh la nơi
giao thoa, hôi tu va kêt hơp văn hoá âm thưc cua cac vung miên.
Không chi vây, âm thưc Thanh phô Hô Chi Minh con co sư du nhâp âm thưc cua cac
nươc trên thê giơi. Âm thưc Sai Gon theo cach goi ngay xưa cung giông như con ngươi
Sai Gon, rât gân gui, thân thiên va cơi mơ. Tuy nhiên, âm thưc Sai Gon – nay là Thanh
phô Hô Chi Minh vân mang trong minh net đăc trưng rât riêng ma hiếm nơi nào có được.

II. NHƯNG ĐĂC TRƯNG TRONG VĂN HOÁ ẨM THỰC SAI GON – THANH
PHÔ HÔ CHI MINH
– Sư giao thoa âm thưc: Sai Gon đươc
xem la trung tâm âm thưc cho ca khu vưc
Đông Nam Bô va la điêm giao thoa giưa Băc
– Nam, Đông – Tây. Tư thê kỉ XVIII cho đên
nay, khu vưc Hon ngoc Viên Đông đa đon
nhân nhưng luông văn hoá âm thưc tư cac
quốc gia như Trung Quôc, Ấn Đô, Phap, My,
Nhât, Uc,... Do đo, chi cân đên vơi manh đât
Sai Gon, thưc khach đa co thê trai nghiêm gân

̉ thực Sài Gòn xưa
Hình 1. Âm

như toan bô nhưng nên âm thưc cua cac

(Nguôn: Ảnh tư liệu)

nươc khac ma chăng cân phai di chuyên đâu
xa xôi hay sang tân nươc ban đê thương thưc.

– Dâu ân văn hoá âm thưc tư xưa cua ngươi Sai Gon vân con tôn tai đên ngay
nay: Sai Gon không chi co nhưng toà nha choc trơi, nhưng nha hang sang trong,
cao câp ma con co ca nhưng quan coc via he, nhưng mon ăn he phô rât gui va
thân quen. Hinh anh ganh hang rong, xe hu tiêu go, ca phê bệt tư lâu đa trơ thanh
môt phân cua văn hoá âm thưc Sai Gon.
– Âm thưc Thanh phô Hô Chi Minh ngay nay: Thanh phô Hô Chi Minh vơi sự hôi
nhâp va phat triên theo nhip sông hiên đai, cac mon ăn cung đa co sư chuyên minh
không ngưng. Bên canh nên âm thưc xưa thi cac mon ăn đường phô như banh trang
trôn, banh trang nương, cac loai goi, ôc, xiên chiên, xoai lăc,... đã thu hut giơi tre. Cac
mon ăn văt, hay nhưng đăc san nôi tiêng cua cac đia phương va quôc gia khac như
tra sưa, ha cao, bánh gạo Hàn Quốc, lâu Thai, đô nương, bun bo Huê, mi Quang,
banh xeo,… cũng có tại những con đương ăn uông của Thành phố Hồ Chí Minh.
Chinh sư đa dang tư mon ăn truyên thông cho đên hiên đai cung vơi sự biên tâu đôc
đao trong cách chế biến đa lam nên môt nên âm thưc Sai Gon vô cung đa dang.

Bánh mì Sai Gon
Banh mi la thưc ăn đương phô nổi tiếng của Việt Nam, đăc biêt la tai Sai Gon. Banh mi Sai
Gon gôm vo banh co da gion, ruôt mêm va bên trong co phân nhân. Tuỳ hương vi vung miên
va sơ thich ca nhân ma ngươi ta tao thanh nhưng kiêu nhân banh mi khac nhau: cha lua, thit
nguôi, cha ca, heo quay, trưng, thưc phâm chay,… kem theo cac nguyên liêu phu khac như:
pa-tê, bơ, rau thơm, đô chua,… Banh mi Sai Gon co nguôn gôc giông banh mi baguette do
ngươi Phap đem vao miên Nam Viêt Nam tư những năm 80 của thế kỉ XX.

36

Hình 2. Banh mi Sai Gon
(Nguồn: Sở Thông tin và Truyền thông TP. HCM)

Trong qua trinh ăn uông, ngươi Sai Gon đa chê biên lai baguette thanh kiêu
banh mi nho va ngăn hơn con khoan 20 – 30 cm, ruôt thi rông hơn đê đưa phân
nhân vao đo. Tuy thuôc vao phân nhân đươc kep vao ma banh mi co tên goi khac
nhau. Ngày 24/3/2011, từ “bánh mì” được thêm vào từ điển Oxford và nằm trong
bảng xếp hạng những loại bánh sandwich ngon nhất thế giới.
Cơm tâm Sai Gon
Theo nhà văn Sơn Nam, cơm tấm ngày xưa là món ăn của người bình dân, lao
động miệt lục tỉnh thuộc Nam Kỳ. Theo chân người dân thôn quê lên thành thị, cơm
tấm góp mặt trong bữa ăn của giới bình dân, sinh viên, học sinh, viên chức. Từ chỗ là
món điểm tâm, nay cơm tấm được dùng trong các bữa ăn chính. Không chỉ thế, nếu
thiếu đi chén nước mắm ớt chua ngọt thì kể như món cơm tấm giảm bớt vài phần thú
vị. Vị ngọt, chua của chén nước mắm ăn kèm có thể gia giảm tùy theo khẩu vị của
người dùng. Cơm tấm được hong từ hạt gạo bị bể, rớt vãi lại khi người ta sàng lấy
những hạt gạo no tròn. Ngày xưa, tấm rẻ, sau khi thu được thường đem cho gà ăn
hoặc nếu là người ăn thì chỉ trong những lúc túng thiếu. Nhưng khi món cơm tấm bắt
đầu được lòng nhiều người thì giá tấm cũng được nâng lên.

Món ăn cộng hưởng nhiều loại nguyên liệu và gia vị này chính là một ví dụ cụ
thể cho tính tổng hợp trong văn hoá ẩm thực của người Việt Nam. Nhiều người
cho rằng, chính bởi đặc trưng hạt nhỏ, khi hong lên cho dĩa cơm bời rời nên món
cơm từ tấm không làm người ăn thấy ngán.
Xưa cơm tấm lấy từ gạo dưới sàn, tức là không nhiều, nay để đủ cơm tấm cho cả Sài
Gòn, người ta phải có công nghệ riêng để làm gãy hạt gạo. Và món cơm tấm Sài Gòn
ngay nay đã vượt ra khỏi ranh giới địa lí của nó để chinh phục những vùng đất mới.

Hình 3. Hội thi “Đầu bếp trẻ” lần VII, Thành phố Hồ Chí Minh, năm học 2021 – 2022
(Nguôn: Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM)

Văn hoá âm thưc Thanh phô Hô Chi Minh ngay nay la môt trong nhưng điêm đăc
săc thu hut khach du lich tư moi nơi tim đên. Mon ăn Sai Gon không chỉ đơn gian la
đê ăn chơi hay lam no bung ma ngay cang đươc trân trong, tôn vinh lên môt tâm cao
mơi. Tưng bươc đưa nên văn hoá âm thưc Viêt Nam đên vơi ban be thê giơi.
– Sai Gon không ngu: Đên vơi Sai
Gon, ban co thê dê dang tim thây
quan ăn vao bât kê thơi điêm nao
trong ngay. Tại Sai Gon, nhưng quan
ăn đêm via he co rất nhiêu. Âm thưc
vê đêm ơ Sai Gon la môt net văn
hoá rât riêng cua nơi đây.

̉ thực Sài Gòn tại Phố đi bộ Bùi Viện
Hình 4. Âm
(Nguôn: Sở Thông tin và Truyền thông TP. HCM)
?

– Em hãy nêu những nét đặc trưng của văn hoá ẩm thực Thành phố Hồ Chí Minh.

– Em hãy nêu những đặc điểm khác biệt của văn hoá ẩm thực Thành phố
Hồ Chí Minh so với văn hoá ẩm thực các vùng miền khác của Việt Nam.

LUYỆN TẬP
1. Em hay lưa chon môt mon ăn ngon ma em yêu thich ơ Thanh phô Hô Chi
Minh và giơi thiêu vê mon ăn đo cho ca lơp cung nghe.
Yêu câu: Ve sơ đô tư duy giơi thiêu vê cach chê biên mon ăn. Em hay tim môt
sô đia chi nổi tiếng ban mon ăn đo đươc nhiêu ngươi yêu thich hoăc đia chi em
thương ăn đê giơi thiêu cho cac ban đên thương thưc.
2. Tro chơi ô chư
Hang doc mau vang (co 11 chư cai ghep thanh 3 tư): Mon ăn nôi tiêng khi nhăc đên

Sai Gon và cũng là món ăn truyên thông mà ngươi Viêt Nam thương dung môi ngay.

Món ăn này co thê ăn vao cac bưa khac nhau trong ngay.
Hang ngang:
– Số 1: Mon ăn nươc có sơi lam tư bôt năng và nươc dung nâu tư xương, co
đô sanh mau đo gach. Tên mon ăn chưa một loai hai san có tám chân, hai càng.
– Số 2: Món ăn chơi được chế biến bằng các phương pháp như nướng, xào, rang, luộc,...
Nguyên liệu chính là một loại hải sản. Món ăn này thường được ăn vào buổi chiều hoặc tối.

– Số 3: Môt trong mười mon ăn nôi tiêng đươc du khach nươc ngoai yêu thich
khi nhăc đên Viêt Nam. La mon ăn tiên dung co thê ăn khăp moi nơi va co thê ăn
vao tât ca thơi gian khac nhau trong ngay.
– Số 4: Mon ăn chơi băt nguôn tư ngươi Hoa, nhưng đa du nhâp vao Viêt Nam rât
lâu đơi. Mon ăn co sư kêt hơp cua trưng, hanh la, xì dâu va đu đu bao sơi ăn kem.
– Số 5: Mon ăn ngot băt nguôn tư Thái Lan, la sư hoà quyên cua rât nhiêu nguyên liêu
như khoai môn, rau câu, nươc côt dưa va cac loai trai cây như mit, nhan, sâu riêng.
– Số 6: Mon ăn yêu thich vao mua he cua cac ban tre, kêt hơp cung môt loai trai cây nhiêt
đơi vưa beo, thơm, lai co thê đưng đươc mon ăn bên trong và ăn vao cam thây mat lanh.

– Số 7: Mon ăn khai vi giup lam âm cơ thê kêt hơp tư nhiêu nguyên liêu như
xương heo, bôt năng, trưng ga, trưng cut, nâm,... Trong tên goi mon ăn co nguyên
liêu của một loại hai san co tám chân, hai càng.
– Số 8: Mon ăn yêu thich khi co nhiêu ngươi cung ăn. Mon ăn dung nong, kêt
hơp vơi nhiêu nguyên liêu ăn kem va gia vi thuôc băc. Nguyên liêu chinh la tên
môt loai đông vât co bốn chân.

cung nhân thit, nâm, ca rôt va gia vi, sau đó chiên ngâp trong dâu.
– Số 10: Món ăn kết hợp tư nhiêu loai rau sông, bun, tôm, thit va goi băng banh
trang, sau đó châm cung măm nêm hoăc nươc măm chua ngot.
– Số 11: Mon ăn gôm co banh trang, cu săn, lap xương, tôm khô, trưng, rau
thơm, xa lach, tương, đâu phông, hanh phi.
– Số 12: Mon ăn vơi hương vi nươc leo co mui vi rât đăc trưng. Đây la mon ăn hoà
quyên cua rât nhiêu nguyên liêu như tôm, mưc, cha ca, thit quay va đa dang cac loai
rau như rau đăng, rau muông bao, bông sung, keo neo, he, rau nhut, gia,…

(1)
(2)

B

(3)
(4)

B

(5)

C

(6)
(7)
(8)
(9)

A
C
I
C

B
T
K

D
L

X

C

P
D

A

C
I

(10)
(11)

B
B

(12)

U
A
M

VẬN DỤNG
Em hay lưa chon môt mon ăn ma em yêu thich va co thê tư lam đươc đê thưc
hanh tai nha, ghi nhân lai qua trinh lam băng hinh chup sau đo trinh bay trươc lơp
vê cach chê biên mon ăn em yêu thich (nêu co điêu kiên, co thê mang nguyên liêu
lên thưc hanh tai lơp mơi cac ban cung thương thưc).

Gơi y: GOI CUÔN
a. Chuân bi nguyên liêu:
– Thit ba chi: 300g
– Tôm tươi: 500g
– Rau sông (xa lach, rau thơm, he, gia,…): 500g
– Bun tươi: 200g
– Banh trang: 1 goi
– Nươc châm: măm nêm, nươc măm chua ngot hay tương ngot

Hình 5. Goi cuôn
(Nguôn: Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM)

b. Cach lam:
– Thit luôc chin, căt lat mong.
– Tôm luôc chin, lôt sach vo, căt đôi theo chiêu doc.
– Rau sông rưa sach.
– Lam ươt banh trang, cho rau, gia, he, bun, thit va tôm vao cuôn tron lai.
– Goi cuôn co thê châm cung măm nêm pha vơi thơm, nươc măm toi ơt chua
ngot hoăc sôt tương đen kem vơi đô chua va hanh phi tuy theo sơ thich cua môi
ngươi.