BÀI 2: MỘT SỐ HIỂU BIẾT VỀ NỀN
QUỐC PHÒNG TOÀN DÂN,
AN NINH NHÂN DÂN

1

I. TƯ TƯỞNG CHỈ ĐẠO CỦA ĐẢNG THỰC HIỆN NHIỆM VỤ QUỐC
PHÒNG, AN NINH TRONG THỜI KỲ MỚI

QPTD, ANND?
1. Khái niệm về quốc phòng
toàn dân, an ninh nhân dân
- Quốc phòng
- Quốc phòng toàn dân
- An ninh quốc gia
- An ninh nhân dân

2

-

Quốc phòng:

là công việc giữ nước của một quốc gia, gồm tổng thể hoạt động đối
nội, đối ngoại về QS, CT, KT, VH, khoa học … của Nhà nước và nhân
dân để tạo nên sức mạnh toàn diện, cân đối, trong đó sức mạnh QS là
đặc trưng, nhằm giữ gìn hòa bình, đẩy lùi, ngăn chặn các hoạt động
gây chiến của kẻ thù và sẵn sàng đánh thắng chiến tranh xâm lược
dưới mọi hình thức, qui mô.
Quốc phòng toàn dân: là nền QP “của dân, do dân, vì dân”, phát
triển theo hướng toàn dân, toàn diện, độc lập, tự chủ, tự lực, tự cường
và ngày càng hiện đại; Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân dân
làm chủ, nhằm giữ vững hòa bình, ổn định đất nước, sẵn sàng đánh
bại mọi hành động xâm lược của các thế lực thù địch, bảo vệ vững
chắc Tổ quốc Việt Nam XHCN.
-

3

-

An ninh quốc gia:

là sự ổn định, phát triển bền vững
của chế độ XHCN và nước CHXHCN
Việt Nam, sự bất khả xâm phạm độc
lập, chủ quyền, thống nhất và toàn
vẹn lãnh thổ của Tổ quốc.
An ninh nhân dân: là sự nghiệp của
toàn dân, do dân tiến hành, lực
lượng an ninh nhân dân làm nòng
cốt dưới sự lãnh đạo của Đảng và sự
quản lý của Nhà nước.
-

4

a) Kết hợp chặt chẽ hai nhiệm vụ chiến lược của cách mạng
VN là xây dựng và bảo vệ Tổ quốc XHCN

2.
Những
tư
tưởng
chỉ
Đạo
của
Đảng

b) Kết hợp quốc phòng và an ninh với kinh tế
c) Gắn nhiệm vụ QP với nhiệm vụ AN, phối hợp chặt chẽ
hoạt động QP, AN với hoạt động đối ngoại

d) Củng cố QP, giữ vững AN quốc gia là nhiệm vụ trọng
yếu thường xuyên của Đảng, NN và của toàn dân
đ) Hoàn thiện hệ thống pháp luật về BVTQ, thể chế hóa các chủ
trương, đường lối của Đảng về xây dựng nền QPTDvà ANND, tăng
cường quản lý Nhà nước

e) Tăng cườngsự lãnh đạo của Đảng đối với QĐ, CA, đối với
sự nghiệp củng cố nền QPTD, ANND vững mạnh
5

a) Kết hợp chặt chẽ hai nhiệm vụ chiến lược của CM Việt Nam là
xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

- Là quan điểm chỉ đạo bao trùm,
quan trọng nhất.
- Phản ánh qui luật: Dựng nước đi
đôi với giữ nước của dân tộc Việt
Nam.
- Tạo nên sức mạnh tổng hợp, bảo
đảm cho Tổ quốc phát triển và ngày
càng bền vững

6

b) Kết hợp quốc phòng và an ninh với kinh tế

- Hiện nay, kết hợp QP và AN với
kinh tế đảm bảo cho phát triển
kinh tế và củng cố QP-AN
- Kết hợp QP, AN với kinh tế phải
từ qui hoạch đầu tư phát triển
trong phạm vi cả nước, đối với
từng ngành đến các địa phương
và từng cơ sở.

Ngô Vĩnh Khương_TKN

7

c) Gắn nhiệm vụ quốc phòng với nhiệm vụ an ninh, phối hợp chặt
chẽ hoạt động quốc phòng, an ninh với hoạt động đối ngoại

- Nhiệm vụ này nhằm thực hiện
các mục tiêu của nhiệm vụ bảo vệ
Tổ quốc XHCN
- Phát huy cao nhất sức mạnh của
từng yếu tố và sức mạnh tổng hợp
của 3 yếu tố: QP, AN, ĐN trong sự
nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ
quốc
- Hoạt động đối ngoại nhằm mục
đích tranh thủ sự ủng hộ rộng rãi
của quốc tế, để tranh thủ nguồn
lực từ bên ngoài.

Việt Nam gia nhập ASEAN tại Brunây
(28.7.1995)....

8

d) Củng cố quốc phòng, giữ vững an ninh quốc gia là nhiệm vụ trọng
yếu thường xuyên của Đảng, Nhà nước và của toàn dân

- Củng cố QP, giữ vững AN
quốc gia là nhiệm vụ chung
của Đảng, Nhà nước và của
toàn dân, trong đó QĐND
và CAND là các lực lượng
nòng cốt.
- Phát huy hiệu lực, chức
năng của từng tổ chức,
trách nhiệm của công dân
làm nhiệm vụ củng cố QP,
giữ vững AN đất nước.
9

đ) Hoàn thiện hệ thống pháp luật về BVTQ, thể chế hóa các chủ trương,
đường lối của Đảng về xây dựng nền QPTD và ANND, tăng cường quản lý
NN

- Nhà nước tiếp tục hoàn thiện
hệ thống pháp luật về bảo vệ
Tổ quốc; có cơ chế phù hợp.
- Phát huy hiệu lực của cơ
quan chức năng và trách
nhiệm của đội ngũ cán bộ
chuyên trách các cấp

10

e) Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với quân đội, công an, đối
với sự nghiệp củng cố nền QPTD, ANND vững mạnh

- Nguyên

tắc Đảng lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt
- Thể hiện ở đường lối chiến lược quốc phòng, an ninh; thể
chế hóa đường lối. Tuyên truyền giáo dục, vận động nhân
dân thực hiện tốt nhiệm vụ quốc phòng, an ninh; giáo dục
lực lượng vũ trang luôn nâng cao cảnh giác làm thất bại
âm mưu, thủ đoạn “Diễn biến hòa bình” của các thế lực
thù địch
- Tiếp tục đổi mới, hoàn thiện phương thức, cơ chế lãnh
đạo của Đảng đối với lực lượng vũ trang.

11

II. NHIỆM VỤ, NỘI DUNG, BIỆN PHÁP XÂY DỰNG NỀN QPTD, ANND
TRONG THỜ KỲ MỚI

1. Đặc điểm
a) Nền QPTD, ANND là nền quốc phòng, an ninh “của dân, do dân, vì
dân”.

- Thể hiện truyền thống và kinh nghiệm của quá trình
dựng nước và giữ nước của dân tộc; phản ánh bản chất
của nền QP, AN của nước ta
- Bản chất của nền QPTD, ANND dựa trên sức mạnh
tổng hợp của toàn dân, cho phép huy động cao nhất sức
người, sức của vào xây dựng nền QP, AN
- Đường lối, chủ trương của Đảng, Nhà nước về lĩnh vực
QP, AN xuất phát từ lợi ích, nguyện vọng và khả năng
của nhân dân
12

b) Nền QPTD, ANND nhằm mục đích duy nhất là tự vệ chính đáng
Đặc trưng về bản chất trong xây dựng nền QPAN của chúng
ta là tự vệ, chống lại thù trong, giặc ngoài, bảo vệ vững chắc
độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ, bảo vệ
chế độ XHCN, bảo vệ cuộc sống, tính mạng của nhân dân
c) Sức mạnh nền QPTD, ANND là cơ sở để triển khai một chiến lược
tổng hợp bảo vệ Tổ quốc
Sức mạnh tổng hợp của nền QPAN nước ta được tạo thành
bởi nhiều yếu tố như chính trị, kinh tế, văn hoá, tư tưởng,
khoa học, quân sự, an ninh…cả trong và ngoài nước, là cơ sở,
tiền đề của ta trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc

13

c) Nền QPTD, ANND được xây dựng toàn diện và từng bước hiện đại

- Xây dựng quân đội và công an từng bước hiện đại:
- Toàn diện: biểu hiện trên tất cả các mặt chính trị, quân sự, an
ninh, kinh tế, văn hoá, khoa học…
- Hiện đai: kết hợp giữa xây dựng con người có giác ngộ chính trị,
có tri thức với vũ khí trang bị kỹ thuật hiện đại; phát triển công
nghiệp quốc phòng
d) Nền QPTD gắn chặt với nền ANND
Nền QP và AN đều được xây dựng nhằm mục đích chung là chống thù trong, giặc
ngoài bảo vệ Tổ quốc. Việc kết hợp chặt chẽ giữa QP và AN phải được tiến hành
thường xuyên và đồng bộ trong chiến lược, quy hoạch, xây dựng ở mọi vùng miền
địa phương, mọi ngành, mọi cấp

14

Có 5 đặc điểm
- Nền QPTD, ANND là nền quốc phòng, an ninh “của dân, do dân,
vì dân”.
- Nền QPTD, ANND nhằm mục đích duy nhất là tự vệ chính đáng.
- Sức mạnh nền QPTD, ANND được triển khai một chiến lược tổng
hợp BVTQ.
- Nền QPTD, ANND được xây dựng toàn diện, từng bước hiện đại.
- Nền QPTD gắn chặt chẽ với nền ANND.

15

2. Mục đích xây dựng nền QPTD, ANND
- Tạo sức mạnh tổng hợp cả về chính trị, quân sự, an ninh, kinh tế, văn
hoá, khoa học…để giữ vững hoà bình đẩy lùi, ngăn chặn nguy cơ chiến
tranh, sẵn sàng đánh thắng chiến trah xâm lược dưới mọi hình thức.
- Xây dựng nền QPTD, ANND nhằm bảo vệ vững chắc độc lập, chủ
quyền thống nhất toàn vẹn lãnh thổ
- Bảo vệ Đảng, bảo vệ Nhà nước, nhân dân và chế độ XHCN
- Bảo vệ sự nghiệp đổi mới công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước
- Bảo vệ lợi ích quốc gia, dân tộc
- Bảo vệ an ninh chính trị, an ninh kinh tế, an ninh tư tưởng văn hóa,
xã hội …
- Giữ vững ổn định chính trị, môi trường hòa bình, phát triển đất nước
theo định hướng XHCN.

16

3. Nhiệm vụ

* Nhiệm vụ xây dựng nền QPTD
- Trong chiến tranh, đánh thắng mọi kẻ thù xâm lược ,
bảo vệ Tổ quốc và cuộc sống của nhân dân.
- Trong hòa bình, bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền
toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc.
Ngày nay, thường xuyên ngăn chặn, đánh bại mọi âm
mưu và hành động “DBHB”, bạo loạn lật đổ của các
thế lực thù địch chống phá cách mạng Việt Nam.

17

* Nhiệm vụ xây dựng nền ANND
- Giữ vững sự ổn định và phát triển của mọi hoạt
động, mọi ngành, mọi lĩnh vực trong đời sống xã
hội.
- Đấu tranh chống lại các hành động gây rối, phá
hoại, lật đổ chế độ của các thế lực phản động, thù
địch trong nước cũng như các tội phạm khác để
bảo vệ chế độ, bảo vệ chính quyền
- Giữ gìn trật tự an toàn xã hội, bảo vệ những thành
quả chung của xã hội và tính mạng, tài sản của
mỗi gia đình và công dân.
18

4. Nội dung xây dựng nền QPTD, ANND
a) Xây dựng tiềm lực nền QPTD, ANND

Tiềm lực QP, AN: là
khả năng về nhân lực, vật
lực, tài chính có thể huy
động trên tất cả các lĩnh
vực đời sống xã hội.

19

* Một là: Xây dựng tiềm lực chính trị, tinh thần (TLCT,TT)
- Khái niệm: TLCT, TT là ý chí quyết tâm của nhân dân và các
LLVT trong việc thực hiện thắng lợi nhiệm vụ BVTQ, bảo vệ
chế độ. Ngoài ra, còn được biểu hiện ở năng lực lãnh đạo của
Đảng, sự quản lý điều hành của Nhà nước đối với nhiệm vụ QP,
AN, BVTQ
- Biểu hiện:
+ Xây dựng tình yêu quê hương đất nước, niềm tin đối với Đảng,
Nhà nước, chế độ XHCN.
+ Xây dựng hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, có đủ
năng lực, trí tuệ, khả năng tổ chức thực hiện, đáp ứng yêu cầu
nhiệm vụ cách mạng. Xây dựng khối đại đoàn kết; xây dựng,
củng cố và phát huy hiệu lực của các tổ chức quần chúng; giữ
vững ổn định chính trị , trật tự an toàn xã hội.

20

*Hai là: Xây dựng tiềm lực kinh tế (TLKT)
- Khái niệm: TLKT của nền QPTD, ANND là khả năng về kinh
tế của đất nước có thể khai thác, huy động nhằm phục vụ củng
cố quốc phòng, giữ vững an ninh.
- Biểu hiện:
+ Nhận thức được mối quan hệ của sự kết hợp giữa kinh tế với
QP, AN và QP, AN với kinh tế.
+ Tạo được thế bố trí chiến lược thống nhất về phát triển KT
với QP, AN, đảm bảo từng bước ổn định và phát triển KT-XH,
cải thiện đời sống nhân dân đi đôi với tăng cường, củng cố QP,
AN.

21

+ Đảm bảo cơ sở vững chắc cho QP, AN trong thời bình và
thời chiến; đảm bảo tính cơ động của nền kinh tế, có khả năng
chuyển từ thời bình sang thời chiến và duy trì sự phát triển
kinh tế; bảo đảm sức sống của nền kinh tế, có khả năng ngăn
ngừa, hạn chế tối đa sự phá hoại của kẻ thù trong thời bình và
trong chiến tranh.
+ Gắn xây dựng cơ sở hạ tầng của nền kinh tế với xây dựng
cơ sở hạ tầng của nền QP, AN.
+ Có kế hoạch động viên nền kinh tế khi tình hình đòi hỏi.
+ Không ngừng cải thiện đời sống vững chắc, tinh thần của
các lực lượng vũ trang nhân dân.

22

*Ba là: Xây dựng tiềm lực khoa học, công nghệ (TLKH,
CN)
- Khái niệm: TLKH, CN của nền QPTD, ANND là khả năng
của khoa học (KHTN, KHXH&NV) và công nghệ của quốc gia
có thể khai thác, huy động để phục vụ cho QP, AN.
- Biểu hiện:
+ Huy động các ngành khoa học, công nghiệp quốc gia,
trong đó khoa học quân sự, an ninh làm nòng cốt để nghiên
cứu các vấn đề về quân sự, an ninh để sửa chữa, cải tiến, sản
xuất các loại vũ khí trang bị.
+ Chú trọng công tác đào tạo, bồi dưỡng, sử dụng đội ngũ
cán bộ khoa học, kỹ thuật. kết hợp giữa đội ngũ cán bộ nghiên
cứu về kinh tế với nghiên cứu quốc phòng, an ninh.
+ Đổi mới và từng bước hiện đại hóa cơ sở hạ tầng, phòng
thí nghiệm.

23

*Bốn là: Xây dựng tiềm lực quân sự, an ninh (TLQS,
AN)
- Khái niệm: TLQS, AN của nền
QPTD, ANND là khả năng tiềm tàng
về vật chất và tinh thần có thể huy
động tạo thành sức mạnh phục vụ
cho nhiệm vụ QS, AN cho chiến
tranh.
- Biểu hiện: Khả năng duy trì và
không ngừng hoàn thiện phát triển
các lực lượng vũ trang; nguồn dự trữ
về sức người, sức của trong thời bình
và sẵn sàng chuyển thành sức mạnh
phục vụ thời chiến.

24

b) Xây dựng thế trận QPTD, ANND vững chắc
- Thế trận QP, AN: Là tổ chức bố trí lực lượng, tiềm lực mọi mặt
của đất nước và của toàn dân trên toàn lãnh thổ theo yêu cầu
của QP, AN để bảo vệ Tổ quốc.
- Nội dung:
+ Kết hợp phân vùng chiến lược về QP, AN với phân vùng kinh
tế theo nguyên tắc bảo vệ đi đôi với xây dựng.
+ Xây dựng, bố trí hậu phương tạo chỗ dựa cho thế trận QP,
AN.
+ Xây dựng khu vực phòng thủ tỉnh (TP), tạo nền tảng cho thế
trận QP, AN.
+ Tổ chức xây dựng “kế hoạch phòng thủ dân sự” an toàn, hiệu
quả.
+ Triển khai các lực lượng chiến đấu, sẵn sàng đối phó với mọi
tình huống có thể xảy ra.
+ Kết hợp xây dựng cơ sở hạ tầng của nền kinh tế với cải tạo địa
hình, xây dựng các công trình QP, AN trọng điểm.
25

5. Những biện pháp chủ yếu xây dựng nền QPTD, ANND
vững mạnh.

26

II.5. Biện pháp 1. Tăng cường công tác giáo dục quốc
phòng, an ninh
 Vị trí: GDQP là 1 bộ phận của nền giáo dục quốc gia; là






1 biện pháp cơ bản để thống nhất nhận thức, nâng cao
trách nhiệm dịch vụ nhiệm vụ xây dựng nền quốc
phòng, an ninh.
Nội dung:
Quán triệt CN M-L, tư tưởng HCM về chiến tranh, QĐ
và BVTQ;
Tình hình nhiệm vụ CM, nhiệm vụ QP, AN;
Âm mưu, thủ đoạn của các thế lực thù địch chống phá
cách mạng;

Ngô Vĩnh Khương_TKN

27

II.5. Biện pháp 1. Tăng cường công tác giáo dục quốc
phòng, an ninh
 Quyền lợi, nghĩa vụ của công dân đối với xây dựng nền

QP và AN;
 Truyền thống, kinh nghiệm giữ nước của dân tộc;
 Đường lối, quan điểm của Đảng, pháp luật của Nhà
nước về QP, AN.
 Đối tượng giáo dục:
 Toàn dân, trước hết là cán bộ, đảng viên, những người
công tác trong các cơ quan, đoàn thể, trường học;
 Thế hệ trẻ: học sinh, sinh viên.

Ngô Vĩnh Khương_TKN

28

II.5.Biện pháp 2. Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, đổi mới và
nâng cao hiệu lực quản lý của NN đối với nhiệm vụ xây dựng
nền QPTD, ANND







Là yêu cầu tất yếu đảm bảo xây dựng nền QP, AN vững
mạnh.
Vai trò đó phải được thể hiện toàn diện trong thực hiện 2
nhiệm vụ chiến lược xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, được
cụ thể hóa ở chiến lược kinh tế-xã hội và QP-AN.
Đảng lãnh đạo tuyệt đối về mọi mặt trong QĐ, CA, lãnh
đạo bao quát xây dựng nền QPTD, ANND và thực hiện
các chính sách QP-AN.
Nhà nước thể chế hóa đường lối của Đảng về xây dựng
QP-AN bảo vệ Tổ quốc thành pháp luật, nghị định một
cách hệ thống, đồng bộ; có cơ chế điều hành, tổ chức
thực hiện và phương pháp quản lý chặt chẽ, phù hợp.

Ngô Vĩnh Khương_TKN

29

II.5.Biện pháp 3. Không ngừng nâng cao chất lượng các LLVT
nhân dân, nòng cốt là QĐ và CA





QĐ và CA được xây dựng theo hướng “cách mạng, chính quy,
tinh nhuệ, từng bước hiện đại”. trong đó nâng cao chiến lược tổng
hợp, lấy xây dựng chính trị làm cơ sở là quan trọng nhất.
Yêu cầu hàng đầu trong xây dựng QĐ, CA là “Trung với Đảng,
trung với nước, hiếu với dân, nhiệm vụ nào cũng hoàn thành, khó
khăn nào cũng vượt qua, kẻ thù nào cũng đánh thắng”; giữ vững
nguyên tắc Đảng lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt các
LLVT.
Ngô Vĩnh Khương_TKN

30

TL

Có 3 biện pháp:
- Tăng cường công tác giáo dục quốc phòng, an ninh
- Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, đổi mới và nâng cao
hiệu lực quản lý của Nhà nước đối với nhiệm vụ xây dựng
nền QPTD, ANND.
- Không ngừng nâng cao chất lượng các lực lượng vũ trang
nhân dân, nòng cốt là quân đội và công an.

Ngô Vĩnh Khương_TKN

31

III. Nâng cao trách nhiệm của học sinh trong xây dựng nền quốc
phòng toàn dân, an ninh nhân dân
- Mỗi học sinh phải không ngừng học tập, bồi dưỡng lòng yêu
nước, yêu CNXH, góp sức cùng với toàn Đảng, toàn dân phấn đấu
vì mục tiêu “Dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ,
văn minh”.
- Tự giác, tích cực học tập nâng cao trình độ hiểu biết về mọi mặt,
nắm vững kiến thức QP, AN; luyện tập các kỹ năng QP, AN và
chủ động tham gia các hoạt động QP, AN do nhà trường, địa
phương triển khai.
- Chấp hành nghiêm pháp luật, qui định của nhà trường, giữ gìn
trật tự, an ninh và bí mật quốc gia.
- Phát huy trách nhiệm của mình cùng toàn Đảng, toàn dân, toàn
quân xây dựng vững chắc nền QPTD và ANND; góp phần ngăn
chặn các hành động chống phá của kẻ thù để giữ vững an ninh
chính trị, trật tự an toàn xã hội trong giai đoạn hiện nay.

32