Tiết 30,31,32:
KIỀU Ở LẦU
NGƯNG BÍCH

KIỀU Ở LẦU NGƯNG BÍCH
(Trích “Truyện Kiều”-Nguyễn Du)
I/ Giới thiệu đoạn trích
1/Vị trí:
-Nằm ở phần 2:Gia biến và lưu lạc,
gồm 22 câu (từ câu 1033-1054).
2. Đọc và tìm hiểu chú thích

Xác định vị trí
đoạn trích?

KIỀU Ở LẦU NGƯNG BÍCH
(Trích “Truyện Kiều”-Nguyễn Du)
I/ Giới thiệu đoạn trích
1/Vị trí:
Nằm ở phần 2- Gia biến và lưu lạc
gồm 22 câu (từ câu 1033-1054)
2. Đọc và tìm hiểu chú thích

Tìm hiểu chú
thích sgk ?

Giải thích một số từ ngữ sau:

1. Khóa xuân: Khóa kín tuổi xuân, ý nói cấm cung; ở đây chỉ việc Kiều
bị giam lỏng.
2. Bẽ bàng: Xấu hổ, tủi thẹn
3. Chén đồng:

Chén rượu thề nguyền, cùng lòng, cùng dạ với nhau

4. Tấm son: Tấm lòng son, chỉ tấm lòng chung thủy gắn bó
5. Quạt nồng ấp lạnh:Mùa hè, trời nóng nực thì quạt cho cha mẹ ngủ;
mùa đông trời lạnh giá thì vào nằm trước để khi cha mẹ ngủ chỗ
nằm đã ấm sẵn

KIỀU Ở LẦU NGƯNG BÍCH

(Trích “Truyện Kiều”-Nguyễn Du)
Trước lầu Ngưng Bích khóa xuân,
Vẻ non xa tấm trăng gần ở chung.
Bốn bề bát ngát xa trông,
Cát vàng cồn nọ bụi hồng dặm kia.
Bẽ bàng mây sớm đèn khuya,
Nửa tình nửa cảnh như chia tấm lòng.
Tưởng người dưới nguyệt chén đồng,
Tin sương luống những rày trông mai chờ.
Bên trời góc bể bơ vơ,
Tấm son gột rửa bao giờ cho phai.
Xót người tựa cửa hôm mai,
Quạt nồng ấp lạnh những ai đó giờ?
Sân Lai cách mấy nắng mưa,
Có khi gốc tử đã vừa người ôm.

Buồn trông cửa bể chiều hôm,
Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa?
Buồn trông ngọn nước mới sa,
Hoa trôi man mác biết là về đâu ?
Buồn trông nội cỏ rầu rầu,
Chân mây mạt đất một màu xanh xanh.
Buồn trông gió cuốn mặt duềnh,
Ầm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi.
(TRÍCH TRUYỆN KIỀU-NGUYỄN DU)

KIỀU Ở LẦU NGƯNG BÍCH
(Trích “Truyện Kiều”-Nguyễn Du)
I/ Giới thiệu đoạn trích
1/Vị trí:
Nằm ở phần 2, gồm 22 câu (từ câu
1033-1054), nằm ở phần hai, tức phần
“Gia biến và lưu lạc”
2. Đọc và tìm hiểu chú thích
3. Bố cục:

Tìm hiểu bố
cục đoạn
trích?

BỐ CỤC 3 PHẦN

Đoạn 1

Đoạn 2

(6 câu đầu)

(8 câu tiếp)

Khung cảnh
lầu Ngưng Bích
và tâm trạng
của Kiều

Nỗi nhớ người
thân

Đoạn 3
(8 câu cuối)
Tâm trạng buồn
lo của Kiều

KIỀU Ở LẦU NGƯNG BÍCH
(Trích “Truyện Kiều”-Nguyễn Du)
I/ Giới thiệu đoạn trích
II. Tìm hiểu đoạn trích:
1. Khung cảnh lầu Ngưng Bích và tâm
trạng của Kiều.
Trước lầu Ngưng Bích khóa xuân,
Vẻ non xa tấm trăng gần ở chung
Bốn bề bát ngát xa trông,
Cát vàng cồn nọ bụi hồng dặm kia.
Bẽ bàng mây sớm đèn khuya,
Nửa tình nửa cảnh như chia tấm lòng.

KIỀU Ở LẦU NGƯNG BÍCH
(Trích “Truyện Kiều”-Nguyễn Du)
I/ Giới thiệu đoạn trích
II. Tìm hiểu đoạn trích:
1.Khung cảnh lầu Ngưng Bích và tâm
trạng của Kiều.
Trước lầu Ngưng Bích khóa xuân,
Vẻ non xa tấm trăng gần ở chung
Bốn bề bát ngát xa trông,
Cát vàng cồn nọ bụi hồng dặm kia.

Khung cảnh
thiên nhiên
trước lầu
Ngưng Bích
được miêu tả
qua những câu
thơ nào?

1. Khung cảnh lầu Ngưng Bích và tâm trạng của
Kiều. Trước lầu Ngưng Bích khoá xuân,
Vẻ non xa tấm trăng gần ở chung.
Bốn bề bát ngát xa trông,
Cát vàng cồn nọ bụi hồng dặm kia.

Lầu Ngưng Bích
Tên lầu xanh mà Tú Bà đã nhốt Kiều ở
đó.

* Không gian, cảnh vật:

*Thời gian:
“Non xa”,“trăng gần”- “ở chung”
“mây sớm đèn khuya”
“Cát vàng”, “bụi hồng”- “bát
ngát”

 Thiên nhiên mênh mông,

hoang vắng, lạnh lẽo.

 Vòng tuần hoàn khép kín

của thời gian.

Nghệ thuật tả cảnh ngụ tình

KIỀU Ở LẦU NGƯNG BÍCH
(Trích “Truyện Kiều”-Nguyễn Du)
I/ Giới thiệu đoạn trích
II. Tìm hiểu đoạn trích:
1.Khung cảnh lầu Ngưng Bích và tâm
trạng của Kiều.

Bẽ bàng mây sớm đèn khuya
Nửa tình nửa cảnh như chia tấm lòng.
=> Chán nản, buồn tủi, cô đơn.

Tâm trạng
của Thúy
Kiều bộc lộ
qua những
chi tiết
nào?

1. Khung cảnh lầu Ngưng Bích và tâm
trạng của Kiều.
Bẽ bàng mây sớm đèn khuya,
Nửa tình nửa cảnh như chia tấm lòng.
* Tâm trạng của Kiều:
- “Bẽ bàng”: Từ láy có sức gợi cảm lớn
+ Sớm – làm bạn với mây
+ Khuya – trò chuyện với đèn.
=> Kiều rơi vào hoàn cảnh cô đơn tuyệt đối
=> Chán nản, buồn tủi, cô đơn.

KIỀU Ở LẦU NGƯNG BÍCH
(Trích “Truyện Kiều”-Nguyễn Du)
I/ Giới thiệu đoạn trích
II. Tìm hiểu đoạn trích:
1.Khung cảnh lầu Ngưng Bích và tâm
trạng của Kiều.
- Cảnh: rộng lớn mênh mông
- Người: nhỏ bé, cô đơn.

Phân tích dụng
ý nghệ thuật
đối lập giữa
cảnh và người
của Nguyễn
Du

KIỀU Ở LẦU NGƯNG BÍCH
(Trích “Truyện Kiều”-Nguyễn Du)
I/ Giới thiệu đoạn trích
II. Tìm hiểu đoạn trích:
1.Khung cảnh lầu Ngưng Bích và tâm
trạng của Kiều.

Bẽ bàng mây sớm đèn khuya
Nửa tình nửa cảnh như chia tấm lòng.
=> Chán nản, buồn tủi, cô đơn.
=>Tả cảnh ngụ tình, đối lập cảnh mênh
mông, bát ngát nhưng vắng vẻ, đồng điệu
với tâm trạng buồn tủi cô đơn bẽ bàng của
Kiều
,

Nhận xét
về nghệ
thuật tả
cảnh và
người của
Nguyễn Du
? Tác
dụng?

Sử dụng nghệ thuật ước lệ miêu tả
thiên nhiên để diễn tả tâm trạng là
bút pháp quen thuộc của Nguyễn
Du. Đó chính là bút pháp tả cảnh
ngụ tình, cảnh làm nền, tả cảnh để
tả tình. Ngoài ra, tác giả còn dùng
nghệ thuật liệt kê, phép đối lập
làm cho cảnh vật hiện ra bốn bề
bát ngát mênh mông đối lập với
lòng người cô đơn trống vắng nơi
xứ người.

KIỀU Ở LẦU NGƯNG BÍCH
(Trích “Truyện Kiều”-Nguyễn Du)
II. Tìm hiểu đoạn trích:
1.Khung cảnh lầu Ngưng Bích và tâm trạng
của Kiều.
2/Nỗi nhớ người thân:
Tưởng người dưới nguyệt chén đồng,
Tin sương luống những rày trông mai chờ
Bên trời góc bể bơ vơ,
Tấm son gột rửa bao giờ cho phai.
Xót người tựa cửa hôm mai,
Quạt nồng ấp lạnh những ai đó giờ?
Sân Lai cách mấy nắng mưa,
Có khi gốc tử đã vừa người ôm.

Trong
cảnh ngộ
của mình
Kiều đã
nhớ tới
những ai?

KIỀU Ở LẦU NGƯNG BÍCH
(Trích “Truyện Kiều”-Nguyễn Du)
II. Tìm hiểu đoạn trích:
1.Khung cảnh lầu Ngưng Bích và tâm
trạng của Kiều.
2/Nỗi nhớ người thân:
a/ Nhớ Kim Trọng:
Tưởng người dưới nguyệt chén đồng,
Tin sương luống những rày trông mai chờ
Bên trời góc bể bơ vơ,
Tấm son gột rửa bao giờ cho phai.

Khi nhớ về
Kim Trọng,
Kiều liên
tưởng đến
điều gì?
Tâm trạng
của Kiều
như thế
nào?

- Kiều nhớ Kim Trọng trước, vừa phù hợp với quy luật tâm
lí, vừa thể hiện sự tinh tế của Nguyễn Du.
- Khi nghĩ về Kim Trọng, nàng nhớ đến lời thề đôi lứa.
Tưởng
- Hình dung Kim Trọng
đang ở trước mặt
mình, đang trò chuyện
với mình.

- Tưởng tượng nỗi đau khổ,
nhớ nhung của Kim Trọng
- Tưởng tượng Kim Trọng
đang mong ngóng mình, mà
mình vẫn bặt vô âm tín.

- “Tấm son gột rửa bao giờ cho phai” có thể hiểu theo 2 cách:
+ Nhớ thương Kim Trọng không bao giờ quên.
+ Tấm son trong trắng của Kiều bị hoen ố, không gột rửa được.
=> Kiều day dứt, sầu khổ.

=> Lời thơ ít, ý thơ nhiều => ngôn ngữ độc thoại nội tâm.

KIỀU Ở LẦU NGƯNG BÍCH
(Trích “Truyện Kiều”-Nguyễn Du)
II. Tìm hiểu đoạn trích:
1.Khung cảnh lầu Ngưng Bích và tâm
trạng của Kiều.
2/Nỗi nhớ người thân:
a/ Nhớ Kim Trọng:
Tưởng người dưới nguyệt chén đồng,
Tin sương luống những rày trông mai chờ
Bên trời góc bể bơ vơ,
Tấm son gột rửa bao giờ cho phai.
- Đớn đau, day dứt, ân hận nhớ nhung da
diết mối tình đầu
=> Một người tình chung thuỷ.

KIỀU Ở LẦU NGƯNG BÍCH
(Trích “Truyện Kiều”-Nguyễn Du)
II. Tìm hiểu đoạn trích:
1.Khung cảnh lầu Ngưng Bích và tâm
trạng của Kiều.
2/Nỗi nhớ người thân:
b/ Nhớ cha mẹ:
Xót người tựa cửa hôm mai,
Quạt nồng ấp lạnh những ai đó giờ?
Sân Lai cách mấy nắng mưa,
Có khi gốc tử đã vừa người ôm.

Khi nhớ về
cha mẹ,
Kiều liên
tưởng đến
điều gì?
Tâm trạng
của Kiều
như thế
nào?

b. Nỗi nhớ cha mẹ

Xót người tựa cửa hôm mai,
Quạt nồng ấp lạnh những ai đó giờ?
Sân Lai cách mấy nắng mưa,
Có khi gốc tử đã vừa người ôm.
- “Xót”: Kiều xót xa thương nhớ cha mẹ đang
sớm chiều tựa cửa trông con về.
- Thành ngữ “quạt nồng ấp lạnh”
+ Điển tích “Sân Lai”
+ Điển cố “gốc tử”
- “Cách mấy nắng mưa” vừa nói thời gian, vừa
gợi không gian: xa cách, tưởng tượng ra sự thay
đổi của quê
nhà. ngữ độc thoại
Ngôn

KIỀU Ở LẦU NGƯNG BÍCH
(Trích “Truyện Kiều”-Nguyễn Du)
II. Tìm hiểu đoạn trích:
1.Khung cảnh lầu Ngưng Bích và tâm
trạng của Kiều.
2/Nỗi nhớ người thân:
b/ Nhớ cha mẹ:

- NT: Thành ngữ, điển cố, điển tích
- Xót xa cho cha mẹ đã già mà ngày đêm còn trông chờ tin
Kiều , lo lắng vì không chăm sóc được cho cha mẹ.
=> Một người con hiếu thảo.

KIỀU Ở LẦU NGƯNG BÍCH
(Trích “Truyện Kiều”-Nguyễn Du)
II. Tìm hiểu đoạn trích:
1.Khung cảnh lầu Ngưng Bích và tâm trạng
của Kiều.
2/Nỗi nhớ người thân:
3/Tâm trạng buồn lo của Kiều:

KIỀU Ở LẦU NGƯNG BÍCH
(Trích “Truyện Kiều”-Nguyễn Du)
II. Tìm hiểu đoạn trích:
1.Khung cảnh lầu Ngưng Bích và tâm trạng
của Kiều.
2/Nỗi nhớ người thân:
3/Tâm trạng buồn lo của Kiều:

Có mấy
cảnh được
gợi tả ở 8
câu thơ
cuối? Nêu
cụ thể?

3)Tâm trạng của Kiều:
Buồn trông cửa bể chiều hôm,
Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa
Buồn trông ngọn nước mới sa,
Hoa trôi man mác biết là về đâu ?
Buồn trông nội cỏ rầu rầu,
Chân mây mặt đất một màu xanh xanh.
Buồn trông gió cuốn mặt duềnh,
Ầm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi.

KIỀU Ở LẦU NGƯNG BÍCH
(Trích “Truyện Kiều”-Nguyễn Du)
II. Tìm hiểu đoạn trích:
3/Tâm trạng buồn lo của Kiều:
Buồn trông cửa bể chiều hôm,
Thuyền
ai thấp thoáng cánh buồm xa xa ?
“
Cánh buồm xa xa”: thân phận bơ vơ, trôi nổi nơi đất khách
quê người
=>Nhớ về quê hương và gia đình.

KIỀU Ở LẦU NGƯNG BÍCH
(Trích “Truyện Kiều”-Nguyễn Du)
II. Tìm hiểu đoạn trích:
3/Tâm trạng buồn lo của Kiều:
Buồn trông ngọn nước mới sa,
Hoa trôi man mác biết là về đâu ?
“Hoa trôi”:
 Hình ảnh ẩn dụ: nỗi buồn về số phận “bọt
bèo” lênh đênh, vô định.
=>Nỗi buồn về số kiếp, cuộc đời, thân
phận trôi nổi.

Tâm trạng
của Kiều
qua cảnh
thứ hai
như thế
nào?

KIỀU Ở LẦU NGƯNG BÍCH
(Trích “Truyện Kiều”-Nguyễn Du)
II. Tìm hiểu đoạn trích:
1.Khung cảnh lầu Ngưng Bích và tâm trạng
của Kiều.
2/Nỗi nhớ người thân:
3/Tâm trạng buồn lo của Kiều:
Buồn trông nội cỏ rầu rầu,
Chân mây mặt đất một màu xanh xanh.

Tâm trạng
của Kiều
qua cảnh
thứ ba như
thế nào?

“Buồn trông nội cỏ rầu rầu ,
Chân mây mặt đất mặt màu xanh
xanh .”
“rầu rầu” và “xanh xanh” :
=> Từ láy: Nỗi bi thương, vô
vọng, lụi tàn, héo úa kéo dài
không biết đến bao giờ
=> Tương lai mịt mờ không lối
thoát, thân phận bé nhỏ không
biết đi về đâu.

KIỀU Ở LẦU NGƯNG BÍCH
(Trích “Truyện Kiều”-Nguyễn Du)
II. Tìm hiểu đoạn trích:
1.Khung cảnh lầu Ngưng Bích và tâm trạng
của Kiều.
2/Nỗi nhớ người thân:
3/Tâm trạng buồn lo của Kiều:
Buồn trông nội cỏ rầu rầu,
Chân mây mặt đất một màu xanh xanh.
=> Buồn cho cuộc sống tẻ nhạt, vô vị.

“Buồn trông gió cuốn mặt duềnh
Ầm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi .”
“Ầm ầm”: Từ tượng thanh chỉ tâm trạng hãi
hùng, lo sợ tr­ước giông bão của số phận sẽ đến
xô đẩy và vùi dập cuộc đời Kiều.
=> Buồn cho cuộc đời sóng gió, lo sợ, hãi hùng

3/Tâm trạng của Kiều:
Buồn trông cửa bể chiều hôm,
Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa ?
Buồn trông ngọn nước mới sa,
Hoa trôi man mác biết là về đâu ?
Buồn trông nội cỏ rầu rầu,
Chân mây mặt đất một màu xanh xanh.
Buồn trông gió cuốn mặt duềnh,
Ầm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi.

Biện pháp
nghệ thuật
đặc sắc
trong 8 câu
cuối, ý
nghĩa của
biện pháp
nghệ thuật
đó ?

3)Tâm trạng của Kiều:
Buồn trông cửa bể chiều hôm,
Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa ?
Buồn trông ngọn nước mới sa,

Điệp ngữ, từ láy. Độc
thoại nội tâm, tả cảnh
ngụ tình

Hoa trôi man mác biết là về đâu ?
Buồn trông nội cỏ rầu rầu
rầu,
xanh
Chân mây mặt đất một màu xanh xanh.
Buồn trông gió cuốn mặt duềnh,
Ầm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi.

Nỗi buồn chất chứa, tầng
tầng lớp lớp đang dâng
ngập lòng Kiều

KIỀU Ở LẦU NGƯNG BÍCH
(Trích “Truyện Kiều”-Nguyễn Du)
II. Tìm hiểu đoạn trích:
1.Khung cảnh lầu Ngưng Bích và tâm trạng
của Kiều.
2/Nỗi nhớ người thân:
3/Tâm trạng buồn lo của Kiều:
- NT: Điệp ngữ, từ láy, độc thoại nội

tâm, tả cảnh ngụ tình.

=> Nỗi buồn chất chứa, tầng tầng lớp lớp
đang dâng ngập lòng Kiều.

KIỀU Ở LẦU NGƯNG BÍCH
(Trích “Truyện Kiều”-Nguyễn Du)
I. Tìm hiểu chung:
II. Tìm hiểu đoạn trích:
1.Khung cảnh lầu Ngưng Bích và tâm trạng
của Kiều.
2/Nỗi nhớ người thân:
3/Tâm trạng buồn lo của Kiều:
III. Tổng kết:
1/ Nội dung: - Cảm thương cho tình cảnh
của Thúy Kiều,ngợi ca vẻ đẹp thủy chung,
nhân hậu trong tâm hồn Thúy Kiều
2/ Nghệ thuật: Miêu tả nội tâm nhân vật(Độc
thoại nội tâm và tả cảnh ngụ tình)

Nêu giá trị
nội dung
và nghệ
thuật của
đoạn trích

Diễn biến tâm trạng của Kiều
Buồn lo cho thân phận và số kiếp

Xót thương cho cha mẹ
Nhớ Kim Trọng
Cô đơn buồn tủi

Nhận định nào nói đúng nhất nội dung
đoạn trích ?
A

Thể hiện tâm trạng cô đơn, tội nghiệp của Kiều

B

Nói lên nỗi nhớ người yêu và cha mẹ của Kiều

C

Nói lên tâm trạng buồn bã, lo âu của Kiều

D

Cả 3 đáp án trên

Nhận định nào nói đầy đủ nhất những thủ
pháp nghệ thuật trong tám câu thơ cuối
A

B

Tả cảnh ngụ tình

Lặp cấu trúc.

C

Sử dụng ngôn ngữ độc thoại.

D

Cả 3 đáp án trên đều đúng.

Câu 1. Thế nào là nghệ thuật tả cảnh ngụ tình?
Câu 2. Thế nào là độc thoại nội tâm
Câu 3. Cảm nhận và suy nghĩ của em về tám
dòng cuối của đoạn trích” Kiều ở lầu Ngưng
Bích”. Từ đó nêu nhận xét về nghệ thuật tả
cảnh ngụ tình của Nguyễn Du?

ĐÁP ÁN

- Tả cảnh ngụ tình: là mượn cảnh vật để
(ngụ)gửi gắm tâm trạng. Cảnh không đơn thuần
là bức tranh thiên nhiên mà còn là tâm trạng
của con người. Cảnh là phương tiện để miêu tả
còn tâm trạng là mục đích miêu tả.

- Độc thoại nội tâm: Là lời nói thầm bên trong,
nhân vật tự nói với chính mình.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
 HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ : Kiều ở lầu Ngưng Bích
Học thuộc lòng đoạn trích.

Hoàn thiện bài tập vào sách bài tập .(Chú ý:Phân tích
bút pháp tả cảnh ngụ tình trong 8 câu thơ cuối)
 BÀI MỚI: Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga
-Đọc đoạn trích.
-Trả lời các câu hỏi hướng dẫn chuẩn bị bài

Chúc các bạn có thêm nhiều kiến thức mới
khi khám phá “Truyện Kiều”