Trường THPT Ngô lê Tân
Năm học 2023-2024

CHỦ ĐỀ 2: CƠ

NỘI DUNG 3:

SỞ VẬT CHẤT VÀ CƠ CHẾ BIẾN DỊ (TT)

Đột biến số lượng NST

Người bình thường 2n= 46

Người bị hội chứng Down 2n + 1= 47

Đột biến
số lượng nhiễm
sắc thể

thay đổi

Số lượng
NST
trong tế bào

1. Đột biến lệch bội
2. Đột biến đa bội

2n = 8

I. Đột biến lệch bội (dị bội)

1

4

1. Khái niệm và phân loại

3
1

4
3

2

2

1

4
3

2

2n - 1
(thể một)

2n + 1
(thể ba)

2n - 1 = 7

2n + 1 = 9

1

4
3

2

Thể một kép 2n-1-1

Thểbốn 2n + 2

- Là đột biến làm thay đổi số lượng NST ở 1 hay một số cặp NST tương đồng.
- Xét 2 dạng chính:
+ Thể 3 nhiễm: có (2n + 1) NST. Ở 1 cặp nào đó có 3 NST
+ Thể 1 nhiễm: có (2n – 1)NST. Ở 1cặp nào đó chỉ có 1 NST

n =4

P

2n

P

n= 4
2n = 8

2n=8
n= 4

2n

n=4

Cơ chế phát sinh thể lưỡng
bội bình thường

2. Cơ chế phát sinh

Thể ba

1

P

2

3

n+1

2n + 1

n

4

P
2n

2n
n-1

2n - 1

n
Thể một

2. Cơ chế phát sinh: Do rối loạn 1 hoặc một số cặp NST trong phân
bào
- Giảm phân : một (hoặc 1 số) cặp NST không phân ly tạo giao tử (n+ 1)
hay (n-1)
+ giao tử ( n - 1 ) x giao tử (n)  2n - 1 ( thể một)
+ giao tử ( n + 1 ) x giao tử (n)  2n+ 1 ( thể ba)
* Nguyên phân (tế bào sinh dưỡng):
- Tạo tế bào lệch bội  thể khảm.

Hội chứng Đao: TB của người
này có 3NST số 21 ( thể ba)
P

F1

NST 21

x

Thể 3 ( 3NST 21) = (Đao)

NST 21

Hội chứng Tocnor
Có 2n-1= 45 NST (XO)

Hội chứng
Claiphentor

Có 2n+1= 47 NST
(XXY)

Hội chứng Siêu Nữ
Có 2n+ 1= 47 NST (XXX)

3. Hậu quả
- Mất cân bằng toàn hệ gen: tử vong, giảm sức sống, giảm khả năng sinh sản
tùy loài.
4. Ý nghĩa
- Đột biến lệch bội cung cấp nguyên liệu cho tiến hoá và trong chọn giống.

II. Đột biến đa bội

Đột biến
đa bội

Thể tự đa bội
Đa bội cùng nguồn

Thể dị đa bội
Đa bội khác nguồn

1. Khái niệm và cơ chế phát sinh thể tự đa bội
a. Khái niệm
- Là dạng đột biến làm tăng 1 số nguyên lần bộ NST đơn bội của 1 loài
và lớn hơn 2n ( 3n, 4n, 5n, 6n...).

2n

n

Tam bội 3n

Tứ bội 4n

1

4

3

2

b. Cơ chế phát sinh

P

Thể tam bội 3n

2n

n

n

P

Thể tứ bội 4n

P

2n

2n
P

2n

2n

Rối loạn phân li của tất cả các cặp NST trong phân
b) Cơ chế phát sinh:
bào

* Giảm phân: Tất cả các cặp NST không phân ly  lưỡng bội (2n)
- giao tử (2n) + giao tử (n) = 3n Thể tam bội
- giao tử 2n + giao tử 2n = 4n Thể tứ bội
* Nếu ở nguyên phân: Rối loạn ở lần nguyên phân đầu tiên của hợp
tử  thể tứ bội

2. Khái niệm và cơ chế phát sinh thể dị đa bội

2nB

2nA
nA + nB

Đa bội hóa

Thể song nhị bội

2nA + 2nB

- Dị đa bội: Là hiện tượng khi mà cả hai bộ NST
của hai loài khác nhau cùng tồn tai trong một tế
bào
- Cơ chế phát sinh: Lai xa + đa bội hóa (consisin)

3. Hậu quả
- Thể đa bội có TB to, cơ quan sinh dưỡng lớn, phát triển khỏe,
chống chụi tốt
- Đa bội lẻ (3n,5n,..): Không sinh sản
- Hiện tượng đa bội thường gặp ở thực vật hiếm gặp ở động vật

P: 2n= 18A x 2n= 18B
G: n= 9A
n= 9B
F1: 2n= 9A + 9B ( 2n=18)
Đa bội hóa: 4n =18A + 18B ( 4n= 36)

Mất đoạn

Đột biến gen

Lặp đoạn
Đảo đoạn
Đột biến cấu
trúc

Đột biến

Đột biến NST

Chuyển đoạn

Lệch bội
Đột biến số lượng

Đa bội