L

L
LOVE

KẾT NỐI
TRI
L

PIRCE
G
THỨCS VỚI CUỘC

T
H
L

SỐNG

CHỦ ĐỀ
5

GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ VỚI SỰ
TRỢ GIÚP CỦA MÁY TÍNH

BÀI 13
BIỂU DIỄN DỮ LIỆU

Trong chương trình Tin học lớp 7, em đâ được học về các
kiểu dữ liệu trong phần mềm bảng tính. Em hãy cho biết đó
là những kiểu dữ liệu nào.

1. KIỂU DỮ LIỆU

Hoạt động 1
1.

Kiểu dữ liệu

Em hãy ghép mỗi dòng ở cột Dữ liệu với một dòng phù hợp ở

cột Kiểu dữ liệu trong Hình 13.1.
2.

Em hãy nhập dữ liệu và công thức theo mẫu trong Hình 13.2

vào phần mềm bảng tính và cho biết kết quả được hiển thị ở các ô
tính C1, C2 và C3.

Dữ liệu

Kiểu dữ liệu

Tin học
Số
3.141592 Văn bản
Hình 13.1. Dữ liệu và kiểu dữ

Hình 13.2. Các phép toán

Dữ liệu
Dữ liệu thuộc kiểu văn bản Tin học
Dữ liệu thuộc kiểu số

Kiểu dữ liệu

Số
3.141592 Văn bản

Trong các ngôn ngữ lập trình, dữ liệu được phân loại thành
những kiểu khác nhau để có thể lưu trữ và áp dụng những
phép toán phù hợp. Số được phân loại thành kiểu số nguyên
hoặc số thực, văn bản được phân loại thành kiểu kí tự hoặc
xâu kí tự, các điều kiện hay các phép so sánh được phân loại
thành kiểu lôgic,...

Mỗi kiểu dữ liệu bao gồm một tập hợp giá trị và một số phép
toán trên những giá trị đó. Ngôn ngữ lập trình Scratch có ba
kiểu dữ liệu là kiểu số, kiểu xâu kí tự và kiểu lôgic. Bảng
13.1 mô tả tập hợp giá trị của ba kiểu dữ liệu này.

Kiểu dữ liệu
Tập hợp giá trị
Số
Số nguyên và số thập

15

Ví dụ
3.141592

phân
Xâu kí tự
Logic

Kí tự hoặc xâu kí tự
Hai giá trị true (đúng) và
false (sai)

@
false

Computer
true

Mỗi kiểu dữ liệu được
trang bị một số phép
toán. Ngược lại, mỗi
phép toán đều cho
kết quả là giá trị
thuộc một kiểu dữ
liệu nhất định. Bảng
13.2. mô tả những
phép

toán cơ

bản

trên ba kiểu dữ liệu
của

ngôn

ngữ

trình Scratch.

lập

•

Mỗi kiểu dữ liệu là một tập hợp các giá trị mà một

biến thuộc kiểu đó có thể nhận. Mỗi kiểu dữ liệu được trang
bị một số phép toán.
•

Ba kiểu dữ liệu phổ biến trong ngôn ngữ lập trình trực

quan là: kiểu số, kiểu xâu kí tự, kiểu lôgic.

Em hãy ghép mỗi phép toán với một kiểu dữ liệu kết
quả cho phù hợp.

2. HẰNG, BIẾN, BIỂU THỨC

Hoạt động 2

Hằng, biến, biểu thức

Trong Bài 12, em đã tạo ra chương trình để chú Bọ rùa di chuyển
theo đường đi là một tam giác đều. Làm thế nào để tổng quát bài
toán với đường đi của nhân vật là một hình đa giác đều có số cạnh
bất kì được nhập vào từ bàn phím

Trong lập trình, biến được dùng để lưu trữ giá trị có thể thay
đổi trong khi thực hiện chương trình. Biến được nhận biết
qua tên của nó.
Ví dụ: Số cạnh của hình mà nhân vật di chuyển trong bài
toán tổng quát ở Hoạt động 2 là một biến, nó được đặt tên
n và lưu trữ một giá trị số, chẳng hạn số 6.

Hằng là giá trị không đổi trong quá trình thực hiện chương
trình.
Chẳng hạn, 3.14 là hằng kiểu số (hằng số); “Xin chào!” là
hằng kiểu xâu kí tự; true là hăng kiểu lôgic;... Mỗi hằng
thuộc một kiểu dữ liệu nhất định.

Biểu thức là sự kết hợp của biến, hằng, dấu ngoặc, phép
toán và các hàm để trả lại giá trị thuộc một kiểu dữ liệu nhất
định.
Chẳng hạn, chu vi của đường tròn bán kính r có thể được
tính gần đúng bằng biểu thức kiểu số

Biến được dùng để lưu trữ giá trị có thể thay đổi trong quá
trình thực hiện chương trình. Biến được nhận biết qua tên
của nó và thuộc một kiểu dữ liệu nhất định.
Hằng là giá trị không đổi trong quá trình thực hiện chương
trình. Mỗi hằng thuộc một kiểu dữ liệu nhất định (hằng kiểu
số, hăng kiểu xâu kí tự, hằng kiểu lôgic,...).
Biểu thức là sự kết hợp của biến, hằng, dấu ngoặc, phép
toán và các hàm để trả lại giá trị thuộc một kiểu dữ liệu nhất
định.

Em hãy chỉ ra hằng, biến,
biểu thức và kiểu dữ liệu
tương ứng được sử dụng
trong chương trình ở Hình
13.4.

3. THỰC HÀNH:
SỬ DỤNG HẰNG, BIẾN, BIỂU
THỨC
TRONG CHƯƠNG TRÌNH

NHIỆM VỤ 1:
Mở tệp chương trình VeHinh.sb3 em đã
lưu ở Bài 12, bổ sung câu lệnh để được
chương trình nâng cấp điều khiển nhân
vật di chuyển theo hình có số cạnh nhập
vào từ bàn phím như Hình 13.4.

Hướng dẫn
Bước 1. Mở tệp chương trình VeHinh.sb3 trong Scratch, chọn
chế độ hiển thị tiếng Việt. Lưu tệp với tên mới là DuongDi.sb3.
Bước 2. Nháy chuột vào nhóm lệnhCác biến số

n
, tạo các biến số

số bước

,

góc quay

Bước 3. Nháy chuột vào nhóm lệnh Cảm biến

Các biến số

Hiển thị

và

hoàn thành lệnh 1,2,3 của chương trình.
Bước 4: Nháy chuột vào nhóm lệnh Các phép toán
900

/

n

và 360

/

n

để tạo hai biểu thức

Hướng dẫn
Bước 5. Nháy chuột vào nhóm lệnhCác biến số

kéo thả và hoàn thành

hai câu lệnh 4, 5.
Bước 6. Nháy chuột vào nhóm lệnh Các biến số

kéo thả các biến vào

vị trí tương ứng trong các câu lệnh 6, 7, 8
Bước 7: Nháy chuột vào nút lệnh
xem kết quả

để chạy chương trình và

LUYỆN
TẬP

1. Giả sử r là biến lưu giá trị của bán kính hình tròn. Em hãy cho
biết giá trị trả lại của các biểu thức sau và kiểu dữ liệu của
chúng trong ngôn ngữ lập trình Scratch với trường hợp r = 5.

2. Em hãy sử dụng ngôn ngữ lập trình trực quan để viết chương
trình tính chu vi đường tròn, diện tích hình tròn với giá trị của
bán kính được nhập vào từ bàn phím, thông báo kết quả ra màn

VẬN
DỤNG

Em hãy viết chương trình Scratch của riêng mình để giải quyết một
bài toán cụ thể trong một môn học như Khoa học tự nhiên, Toán
học,... trong đó có sử dụng hằng, biến và biểu thức để thực hiện
thuật toán.