Vào các đêm khác nhau, chúng ta thấy mặt
trăng có các hình dạng khác nhau. Tại sao?

1. ÁNH SÁNG CỦA MẶT TRĂNG

Câu hỏi:
a. Mặt Trăng có dạng gì?
b. Mặt Trăng chuyển động như thế
nào?

1. ÁNH SÁNG CỦA MẶT TRĂNG

a. Mặt Trăng có dạng hình cầu
b. Mặt Trăng chuyển động xung quanh Trái Đất

Phiếu học tập 1

Quan sát hình và trả lời các câu hỏi :

1. ÁNH SÁNG CỦA MẶT TRĂNG

Hình 1: Mặt Trăng trên bầu trời đêm

Hình 2: Ảnh chụp Mặt Trăng

Câu 1: Mặt Trăng có tự phát ra ánh sáng hay không? Vì sao?
………………………………………………………………………………………
Mặt Trăng có cả phần tối và phần sáng, do đó Mặt Trăng không tự phát ra ánh sáng

Hình 3: Quan sát Mặt Trăng từ Trái Đất
Câu 2: Tại sao chúng ta có thể nhìn thấy được Mặt Trăng?
……………………………………………………………………………………………………
Chúng ta có thể nhìn thấy được Mặt Trăng vì Mặt Trời chiếu sáng Mặt Trăng và Mặt Trăng
……………………………………………………………………………………………………..
phản xạ ánh sáng Mặt Trời và chiếu tới mắt chúng ta

1. ÁNH SÁNG CỦA MẶT TRĂNG
Mặt Trăng không có khả năng tự
phát sáng, ánh sáng mà ta nhìn
thấy được là do Mặt Trăng phản
xạ ánh sáng Mặt Trời.
2. HÌNH DẠNG NHÌN THẤY CỦA
MẶT TRĂNG:
a. Hình dạng nhìn thấy của Mặt
Trăng:

Quan sát đoạn video:

Quan sát đoạn video:

Phiếu học tập 2

Quan sát hình và trả lời các câu hỏi

1. ÁNH SÁNG CỦA MẶT TRĂNG
Mặt Trăng không có khả năng tự
phát sáng, ánh sáng mà ta nhìn
thấy được là do Mặt Trăng phản
xạ ánh sáng Mặt Trời.
2. HÌNH DẠNG NHÌN THẤY CỦA
MẶT TRĂNG

Hình 4: Một số hình dạng nhìn thấy của
Mặt Trăng

Hình 5: Hình ảnh Mặt Trăng được Mặt
Trời chiếu sáng

Câu 3: Nêu các hình dạng nhìn thấy của Mặt Trăng mà em biết?
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
Các
hình dạng thường nhìn thấy của Mặt Trăng gồm Trăng
…………
lưỡi liềm, Trăng bán nguyệt, Trăng khuyết, Trăng tròn.

Hình 6: Hình ảnh mô phỏng Mặt
Trăng, Trái đất và Mặt Trời

Câu 4: Em hãy chỉ ra bề mặt của Mặt Trăng được Mặt Trời chiếu sáng và phần bề mặt
của Mặt Trăng mà ở Trái Đất có thể nhìn thấy?

Phần bề mặt Mặt Trăng được chiếu sáng là Mặt Trăng hướng về Mặt Trời
…………………………………………………………………………………………………………
.………………………………………..
Phần bề mặt của Mặt Trăng mà ở Trái Đất có thể quan sát thấy là phần được
Mặt Trời chiếu sáng hướng về Trái Đất.

b. Giải thích các hình dạng nhìn thấy của Mặt Trăng:

hình 44.5. Hình ảnh mô phỏng 8 vị trí của Mặt Trăng

hình 44.3.Hình ảnh mô phỏng một số hình dạng nhìn thấy
của Mặt Trăng

Với mỗi vị trí của mặt trăng trong hình 44.5, người trên Trái Đất quan sát thấy Mặt
Trăng, có hình dạng như thế nào? Chỉ ra sự tương ứng giữa mỗi vị trí với các hình
dạng nhìn thấy của Mặt Trăng trong hình 44.3.

Trăng bán nguyệt

Trăng khuyết

Trăng lưỡi liềm
Trăng tròn

Không Trăng

Trăng bán nguyệt

Chỉ ra sự giống nhau và khác nhau giữa Trăng bán
nguyệt đầu tháng và Trăng bán nguyệt cuối tháng.

Trăng bán nguyệt

Trăng bán nguyệt

Giống nhau:

Khác nhau:

Dạng nhìn thấy đều có hình bán nguyệt
do ta chỉ quan sát một nửa phần diện
tích Mặt trăng được chiếu sáng.

Hình ảnh thấy được là khác nhau vì ta
quan sát thấy hai khu vực khác nhau
của bề mặt Mặt trăng.

c.Thiết kế mô hình trải nghiệm quan sát các pha của Mặt Trăng

Vật liệu cần dùng






Bìa cứng, thùng giấy
Kéo, dao rọc giấy
Đèn pin
Quả bóng nhựa
Màu trang trí (nếu có)

Thi

m
ế
k
t
ế

h
n
ì
ôh

ủa
c
a

ph
c
a
o
cá
h
ề
k n
v
o
u
á
iể g.
gi qua
h
h
Tìm t Trăn o sác ó liên
ả
Mặ m kh liệu c
i
Tha ác tà
c
và

Tiến hành làm sản
phẩm
Vẽ thiết kế mô hình
Tiến hành làm sản
phẩm

c.Thiết kế mô hình trải nghiệm quan sát các pha của Mặt Trăng

Vật liệu cần dùng






Bìa cứng, thùng giấy
Kéo, dao rọc giấy
Đèn pin
Quả bóng nhựa
Màu trang trí (nếu có)

Quan sát hình ảnh

Thiết kế mô hình

Tiến hành làm sản
phẩm
Vẽ thiết kế mô hình
Tiến hành làm sản
phẩm

Một chiếc hộp được treo một quả
bóng bên trong và gắn một đèn
pin qua lỗ ở thành hộp. Quả bóng
tượng trưng cho Mặt Trăng. Đèn
pin tượng trưng cho Mặt Trời.
Quan sát hình dạng Mặt Trăng
qua bốn lỗ ở thành hộp.

Tương tự mô hình 1. Mô
hình 2 là một chiếc hộp hình
trụ được treo một quả bóng
bên trong và gắn một đèn
pin qua lỗ ở thành hộp.

TRẢI NGHIỆM QUAN SÁT HÌNH ẢNH NHÌN
THẤY ĐƯỢC CỦA THÍ NGHIỆM

Mở rộng phương án thiết kế

a) Dụng cụ cần thiết:
- Một, vài tấm bìa các-tông (làm buồng tối).
- Một quả bóng nhỏ (làm Mặt Trăng).
- Một đèn pin (làm Mặt Trời).
- Băng dính, kéo, sợi dây treo.
b) Chế tạo
- Cắt hai tấm bìa hình tám cạnh đều, độ dài
cạnh 20 cm.
- Cắt tám tấm bìa hình chữ nhật (20 cm x 50
cm), khoét một lỗ nhỏ ở tâm của mỗi tấm, lấy
riêng một tấm và khoét thêm một lỗ để chiếu
đèn pin.
- Dùng băng dính ghép các tấm bìa thành một
hình lăng trụ tám cạnh đều, treo quả bóng vào
vị trí 1 Hình 53.4.
c) Quan sát
- Chiếu đèn pin vào lỗ số 2.
- Đặt mắt vào các lỗ đã khoét ở tâm các cạnh
còn lại để quan sát các pha của Mặt Trăng.

Em có biết ?
Mặt Trăng (tiếng La-tinh: Luna, kí hiệu: C) là vệ tinh tự nhiên duy nhất của Trái Đất
và là vệ tinh tự nhiên lớn thứ năm trong Hệ Mặt Trời. Mặt Trăng quay một vòng
quanh Trái Đất mất 27,32 ngày và các biến đổi vị trí tương đối của Trái Đất – Mặt
Trăng - Mặt Trời là nguyên nhân gây ra các pha Mặt Trăng.
Khi Mặt Trăng quay quanh trục của nó được một vòng thì đồng thời cũng quay
quanh Trái Đất được đúng một vòng. Do đó, luôn luôn chỉ có một phía của Mặt
Trăng hướng về Trái Đất cho ta quan sát được.
Mặt Trăng là thiên thể duy nhất ngoài Trái Đất mà con người đã đặt chân tới. Năm
1959, nước Nga (Liên Xô cũ) phóng vệ tinh nhân tạo Luna 1 lên Mặt Trăng, mở đầu
cho công cuộc khám phá Mặt Trăng. Trong giai đoạn từ năm 1969 tới năm 1972,
chương trình A-pô-lô của Mĩ đã thực hiện những cuộc đổ bộ của con người xuống
Mặt Trăng.

Em có biết ?
Tháng Âm lịch và năm Âm lịch
Tháng Âm lịch là khoảng cách giữa hai điểm Sóc kế tiếp nhau.
Sóc là thời điểm hội diện, khi Trái đất, Mặt trăng và Mặt trời nằm trên một đường thẳng
và Mặt trăng nằm giữa Trái đất và Mặt trời.
Chu kỳ của điểm Sóc là khoảng 29,5 ngày. Ngày chứa điểm Sóc được gọi là ngày Sóc, và
đó là mồng 1, ngày bắt đầu của tháng Âm lịch.
Nếu hai điểm Sóc kế tiếp cách nhau 29 ngày thì tháng đó là tháng thiếu; còn cách nhau 30
ngày thì đó là tháng đủ.

Điểm Sóc

Bài tập 1 (Trang 194). Vào đêm không Trăng, chúng ta
không nhìn thấy Mặt Trăng vì
A. Mặt Trời không chiếu sáng Mặt Trăng
B. Mặt Trăng không phản xạ ánh sáng mặt trời.
C. ánh sáng phản xạ từ Mặt Trăng không chiếu tới Trái Đất
D. Mặt Trăng bị che khuất bởi Mặt Trời.

Bài tập 2 (Trang 194). Chúng ta nhìn thấy Trăng tròn khi
A. một nửa phần được chiếu sáng của Mặt Trăng hướng về
Trái Đất.
B. toàn bộ phần được chiếu sáng của Mặt Trăng hướng về
Trái Đất.
C. toàn bộ Mặt Trăng được Mặt Trời chiếu sáng.
D. Mặt Trăng ở khoảng giữa Trái Đất và Mặt Trời.

Bài tập 3 (Trang 194). Chu kì của Tuần Trăng là 29,5
ngày. Khoảng thời gian đó cho biết điều gì?
TL. Khoảng thời gian đó cho biết thời gian để Mặt
Trăng quay trở lại vị trí nằm giữa Mặt Trời và Trái
Đất.

Bài tập 4 (Trang 194). Em hãy vẽ hình để giải thích
hình ảnh nhìn thấy Trăng bán nguyệt cuối tháng.

Phần sáng nhìn được từ trái đất.

Bài tập 5 (Trang 194). Em hãy tìm hiểu về hiện tượng nhật
thực và nguyệt thực. Hãy vẽ hình để giải thích hiện tượng
đó.
TL. - Nhật thực: Khi Mặt Trời, Mặt Trăng và Trái Đất
cùng nằm trên một đường thẳng, mặt trăng ở giữa thì trên
Trái Đất xuất hiện bóng tối và bóng nửa tối.

Bài tập 5 (Trang 194). Em hãy tìm hiểu về hiện tượng nhật
thực và nguyệt thực. Hãy vẽ hình để giải thích hiện tượng
đó.
• TL. - Nguyệt thực: Khi Mặt Trời, Mặt Trăng và Trái Đất
cùng nằm trên một đường thẳng, Trái Đất ở giữa thì trên
Mặt Trăng xuất hiện bóng tối và bóng nửa tối.

PHỤ LỤC 1
BẢNG ĐÁNH GIÁ SẢN PHẨM
Bảng kiểm _ Nhóm……….
STT
1
2
3
4
5

6

Tiêu chí
Thiết kế được phương án xây dựng mô
hình.
Giải thích được lý do lựa chọn phương án
đó.
Hoàn thành sản phẩm.
.
Chỉ ra được thao tác sai.
Khắc phục được thao tác sai: đèn chiếu
nên đặt ở đâu, khoét lỗ vị trí như thế nào
so với nguồn sáng,…
Giải thích được sự hình thành các pha và
nhận biết nó là pha nào trong 8 pha đã
được học.

Đạt

Không
đạt

Tiêu chí
đánh giá

Hình thức

Nội dung
báo cáo

Kĩ năng
trình bày

Trả lời câu
hỏi

Tham gia
thực hiện

Trọng
số

10%

30%

10%

20%

30%

Xuất sắc
10 - 9
Đẹp; các lỗ
cắt
đẹp;
đèn, bóng
và các lỗ ở
đúng vị trí.

Mô tả mức chất lượng
Tốt
Đạt
8-7
6-4
Đẹp, có lỗ
bị lệch ít,
Đèn, bóng
đèn và
và các lỗ
bóng ở
còn bị lệch.
đúng vị
trí.
Quan sát
Quan sát
được các
được một
pha của
số pha của
Mặt Trăng
Mặt Trăng

Quan sát
được
rõ
ràng các
pha
của
Mặt Trăng
Nói
rõ
ràng,
tự Nói
rõ
tin, có tính ràng và tự
thuyết
tin
phục
Trả
lời
Trả
lời
đúng trên
đúng tất cả
2/3
các
các câu hỏi
câu hỏi
100%
80%
thành viên thành viên
tham gia tham gia
thực hiện/ thực hiện/
trình bày
trình bày
Tổng điểm

Chưa đạt
4-0
Chưa được
đẹp, vị trí
các lỗ, đèn
và bóng bị
lệch nhiều
Không quan
sát được các
pha của Mặt
Trăng

Không rõ
Nói
nhỏ,
lời, thiếu tự
không tự tin
tin
Trả
lời
đúng trên
½ các câu
hỏi
60% thành
viên tham
gia
thực
hiện/ trình
bày

Trả lời đúng
dưới ½ các
câu hỏi
< 40%
viên
gia
hiện/
bày

thành
tham
thực
trình

Điểm

RUBRIC ĐÁNH GIÁ HOẠT
ĐỘNG LÀM SẢN PHẨM
CỦA HỌC SINH