Hoạt động cá nhân
(2 phút)
ảo
đ
n
Quầ g Sa
n
Hoà

g
n
ờ
Trư

ảo
đ
ần Sa
u
Q

Biển Đông, các đảo và quần đảo của nước ta

Quan sát Lược đồ,
em hãy cho biết:
1. Vùng biển nước ta
có các quần đảo lớn
nào? Kể tên ?
2. Các quần đảo đó
thuộc tỉnh, thành phố
nào của nước ta hiện
nay ?
3. Hãy xác định vị trí
các quần đảo đó trên
lược đồ.

TP. Đà Nẵng

Khánh Hoà

120 hải lí

24

8h
ải

lí

Bài 5: QUÁ TRÌNH KHAI PHÁ VÙNG ĐẤT PHÍA NAM
TỪ THẾ KỈ XVI ĐẾN THẾ KỈ XVIII
2. Quá trình thực thi chủ quyền đối với quần đảo Hoàng Sa và quần
đảo Trường Sa của các chúa Nguyễn và ý nghĩa lịch sử
a) Xác nhận và thực thi chủ quyền đối với quần đảo Hoàng Sa,
quần đảo Trường Sa

Hoạt động 1: Tìm hiểu quá trình thực thi chủ quyền đối với quần đảo Hoàng Sa,
quần đảo Trường Sa thời các chúa Nguyễn.

THẢO LUẬN NHÓM (5 PHÚT)
- Yêu cầu: Dựa vào thông tin trong bài và tư liệu 5.3, em hãy mô tả quá
trình thực thi chủ quyền đối với quần đảo Hoàng Sa, quần đảo Trường Sa
thời các chúa Nguyễn theo các nội dung sau đây:
1. Tên gọi của quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa thời đó.
2. Chúa Nguyễn Phúc Nguyên có biện pháp gì để thực thi chủ quyền đối với
quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa.
3. Nhiệm vụ được giao của hải đội Hoàng Sa.
4. Thời gian làm nhiệm vụ của hải đội Hoàng Sa.
- Nhiệm vụ: Thảo luận nhóm trả lời các câu hỏi trên.
- Sản phẩm: HS ghi kết quả vào bảng nhóm và trình bày kết quả.
- Đánh giá: Các nhóm nhận xét, bổ sung. GV chuẩn xác kiến thức.

2. Quá trình thực thi chủ quyền đối với quần đảo Hoàng Sa và quần đảo Trường
Sa của các chúa Nguyễn và ý nghĩa lịch sử
a) Xác nhận và thực thi chủ quyền đối với quần đảo Hoàng Sa, quần đảo Trường Sa

- Xác nhận chủ quyền: quần đảo Trường Sa, Hoàng Sa được gọi bằng nhiều tên
khác nhau trong các bộ chính sử của các triều đại phong kiến: Bãi Cát Vàng,
Cồn Vàng, Vạn Lý Hoàng Sa, Vạn Lý Trường Sa, Đại Trường Sa,...
- Thực thi chủ quyền:
+ Biện pháp: Chúa Nguyễn Phúc Nguyên (1563-1635), thành lập hải đội Hoàng
Sa, đội Bắc Hải “sai đội Hoàng Sa kiêm quản”.
+ Nhiệm vụ: hải đội Hoàng Sa đảm nhận việc khai thác, canh giữ các đảo ở
Biển Đông. Ngoài ra còn có quyền thu gom những hàng hoá của các tàu nước
ngoài bị đắm ở khu vực quần đảo Hoàng Sa, quần đảo Trường sa về nộp cho
triều đình.
+ Thời gian làm nhiệm vụ của hải độ Hoàng Sa: từ tháng 2 đến tháng 8 hằng
năm.

Bản đồ Thiên Nam tứ chí lộ đồ thư, phủ Quảng Ngãi, quyển 1, trong tập Hồng Đức bản đồ, do
Đỗ Bá biên soạn vào thế kỉ XVII
Phần chú giải trên bản đồ ghi rõ: “Giữa biển có một bãi cát dài, gọi là Bãi Cát Vàng, dài độ 400
dặm, rộng 20 dặm, đứng dựng giữa biển. Từ cửa biển Đại Chiêm đến cửa Sa Vinh, mỗi lần có gió
Tây – Nam thì thương thuyền các nước ở phía trong trôi dạt về đấy; gió Đông – Bắc thì thương
thuyền phía ngoài cũng trôi dạt ở đấy, đều cùng chết đói hết cả. Hàng hoá đều ở nơi đó. Họ Nguyễn
mỗi năm, vào tháng cuối mùa đông đưa mười tám chiếc thuyền đến lấy hoá vật, phần nhiều là vàng,
bạc, tiền tệ, súng đạn…”.
(Viện khảo cổ, Hồng Đức bản đồ, Sài Gòn 1962)

SGK Lịch Sử - Địa lí 8 (kết nối tri thức)

Tất cả những vấn đề nêu
trên cho thấy, Việt Nam có
đầy đủ chứng cứ lịch sử và
căn cứ pháp lý để khẳng
định chủ quyền của mình đối
với hai quần đảo Hoàng Sa
và Trường Sa

1

3

2

4

2. Quá trình thực thi chủ quyền đối với quần đảo Hoàng Sa và
quần đảo Trường Sa của các chúa Nguyễn và ý nghĩa lịch sử
a) Xác nhận và thực thi chủ quyền đối với quần đảo Hoàng
Sa, quần đảo Trường Sa
- Xác nhận chủ quyền: quần đảo Hoàng Sa được gọi bằng
nhiều tên khác nhau trong các bộ chính sử của các triều đại
phong kiến: Bãi Cát Vàng, Cồn Vàng, Vạn Lý Hoàng Sa, Vạn
Lý Trường Sa, Đại Trường Sa,...
- Thực thi chủ quyền: chúa Nguyễn Phúc Nguyên (15631635), thành lập hải đội Hoàng Sa, đội Bắc Hải “sai đội
Hoàng Sa kiêm quản”.

Bài 5: QUÁ TRÌNH KHAI PHÁ VÙNG ĐẤT PHÍA NAM
TỪ THẾ KỈ XVI ĐẾN THẾ KỈ XVIII
1. Khái quát quá trình khai phá vùng đất phía Nam từ thế kỉ
XVI đến thế kỉ XVIII
2. Quá trình thực thi chủ quyền đối với quần đảo Hoàng Sa và
quần đảo Trường Sa của các chúa Nguyễn và ý nghĩa lịch sử
a) Xác nhận và thực thi chủ quyền đối với quần đảo Hoàng Sa,
quần đảo Trường Sa
b) Ý nghĩa của quá trình thực thi chủ quyền trên quần đảo
Hoàng Sa và quần đảo Trường Sa của chúa Nguyễn

Hoạt động 2: Tìm hiểu ý nghĩa của quá trình thực thi chủ quyền trên quần
đảo Hoàng Sa và quần đảo Trường Sa của chúa Nguyễn

THẢO LUẬN CẶP ĐÔI (4 PHÚT)
- Yêu cầu: Dựa vào thông tin trong bài, em hãy cho biết:
Việc chúa Nguyễn thực thi chủ quyền đối với quần đảo Hoàng Sa
và quần đảo Trường Sa có ý nghĩa như thế nào?
- Nhiệm vụ: 2 bạn cùng bàn thảo luận và trả lời câu hỏi trên.
- Sản phẩm: HS gạch hoặc làm dấu SGK và trình bày kết quả.
- Đánh giá: Các nhóm nhận xét, bổ sung. GV chuẩn xác kiến thức.

b) Ý nghĩa của quá trình thực thi chủ
quyền trên quần đảo Hoàng Sa và quần đảo
Trường Sa của chúa Nguyễn
- Chúa Nguyễn ở Đàng Trong là chính
quyền đầu tiên đã xác định được chủ quyền
đối với quần đảo Hoàng Sa và quần đảo
Trường Sa.
- Quá trình thực thi chủ quyền thực hiện
liên tục suốt từ thế kỉ XVII và được tiếp nối
với nhà Tây Sơn và nhà Nguyễn.
- Hai quần đảo này không chỉ được ghi
nhận trên bản đồ của nhà nước phong kiến
mà trên thực tế là một vùng biển đảo không
thể tách rời với đời sống của cư dân ven
biển miền Trung Việt Nam từ thế kỉ XVI.
Biển Đông, các đảo và quần đảo của nước ta

HS làm việc cá nhân
(2 phút)
Đọc tư liệu Em có biết
kết hợp xem video, em
hãy cho biết: “Lễ khao
lề thế lính Hoàng Sa”
vào khoảng 15, 16
tháng 3 âm lịch hằng
năm trên đảo Lý Sơn,
Quảng Ngãi có ý nghĩa
gì?

Hoạt động cá nhân
(2 phút)
Đọc tư liệu Em có biết
kết hợp xem video, em
hãy cho biết: “Lễ khao
lề thế lính Hoàng Sa”
vào khoảng 15, 16
tháng 3 âm lịch hằng
năm trên đảo Lý Sơn,
Quảng Ngãi có ý nghĩa
gì?

1. Tiệc khao quân tiễn người thân lên đường.
2. Làm lễ cầu may, làm hình nhân thế mạng,
cầu cho người thân trở về.
3. Tưởng nhớ những người đã ngã xuống, đồng
thời làm lễ tế sống những người đã ra đi, dù
biết ra đi là chết nhưng vẫn đi.

Đảo Lý Sơn

2. Quá trình thực thi chủ quyền đối với quần đảo Hoàng Sa và
quần đảo Trường Sa của các chúa Nguyễn và ý nghĩa lịch sử
b) Ý nghĩa của quá trình thực thi chủ quyền trên quần đảo
Hoàng Sa và quần đảo Trường Sa của chúa Nguyễn
- Chúa Nguyễn ở Đàng Trong là chính quyền đầu tiên đã xác
định được chủ quyền đối với quần đảo Hoàng Sa và quần đảo
Trường Sa.
- Hai quần đảo này không chỉ được ghi nhận trên bản đồ của nhà
nước phong kiến mà trên thực tế là một vùng biển đảo không thể
tách rời với đời sống của cư dân ven biển miền Trung Việt Nam
từ thế kỉ XVI.

LUYỆN TẬP

THẢO LUẬN CẶP ĐÔI (2 PHÚT)
1. Hoàn thành bảng thống kê những sự kiện lịch sử quan trọng đánh dấu
quá trình khai phá, mở đất của Đại Việt từ thế kỉ XVI đến thế kỉ XVIII với
các thông tin dưới đây:
Mốc
thời gian
Vùng đất
khai phá

Năm 1597 Năm 1611 Năm 1693 Năm 1698 Năm 1708 Năm 1757
?

?

?

?

?

?

1. Hoàn thành bảng thống kê những sự kiện lịch sử quan trọng đánh dấu quá trình khai
phá, mở đất của Đại Việt từ thế kỉ XVI đến thế kỉ XVIII với các thông tin dưới đây:

Mốc thời gian Năm 1597 Năm 1611 Năm 1693 Năm 1698 Năm 1708 Năm 1757

Vùng đất
khai phá

Nguyễn
Hoàng sai
Lương
Phủ
văn
Phú Yên
Chánh di
được
dân từ
thành
Bình Định
lập.
vào đất
Phú Yên,
lập làng
mạc, khai
khẩn
“hoang
điền nhàn
thổ”.

Phần
đất của
Chiêm
Thành
sáp
nhập
thành
một
trấn
của
Đàng
Trong.

Nguyễn
Hữu
Cảnh
đặt phủ
Gia
Định.

Khai
phá, mở
đất đến
Hà Tiên.

Hoàn
thành
quá trình
khai phá
toàn bộ
vùng đất
phía
Nam.

VẬN DỤNG

HOẠT ĐỘNG CÁ NHÂN ( 2 PHÚT

Là học sinh THCS, em cần phải làm gì để góp phần bảo vệ chủ quyền
biển, đảo Việt Nam (trong đó có 2 quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa) ?
- Phải cố gắng học tập thật giỏi, biết vâng lời ông bà, cha mẹ, thầy cô.
- Có ý thức bảo vệ chủ quyền biển – đảo quê hương.
- Chủ động tìm hiểu các tư liệu lịch sử, pháp luật Việt Nam, pháp luật quốc
tế,… để có nhận thức đúng về chủ quyền và lợi ích hợp pháp của Việt Nam
trên Biển Đông.
- Tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho cộng đồng về khai thác, sử dụng
bền vững tài nguyên và bảo vệ môi trường vùng biển - đảo.
- Tham gia, hưởng ứng các phong trào bảo vệ chủ quyền biển đảo như:
“Chương trình vì Trường Sa thân yêu”, “tuổi trẻ hướng về biển – đảo của
tổ quốc”,…

Tuần lễ Biển và Hải đảo Việt Nam được Chính phủ quy định
trong Nghị định số 25/2009/NĐ-CP ngày 06 tháng 3 năm 2009. Tại
Công văn số 950/TTg-KTN ngày 12 tháng 6 năm 2009, Thủ tướng
đã giao Bộ Tài nguyên và Môi trường chủ trì, phối hợp với các Bộ,
ngành liên quan và các địa phương ven biển tổ chức từ ngày 01 đến
ngày 08 tháng 6 hàng năm. 
Tuần lễ Biển và Hải đảo Việt Nam còn là dịp tuyên truyền, vận
động mọi người dân nâng cao ý thức bảo vệ tài nguyên, môi trường
nhằm bảo tồn, phát huy giá trị của tài nguyên và môi trường biển đảo; lòng tự hào, ý thức dân tộc đối với chủ quyền vùng biển tổ
quốc, góp phần giữ vững ổn định và phát triển đất nước.
Sưu tầm “Báo Sài Gòn giải phóng (27 – 04 – 2012)

2. Nội dung bài học trong quá trình khai phá vùng đất phía Nam từ thế kỉ
XVI đến thế kỉ XVIII được phản ánh trong câu ca dao sau:
“Người đi dao rựa dắt lưng,
Ngó sông sông rộng, ngó rừng rừng cao”.
- Năm 1597, Nguyễn Hoàng cho Lương Văn Chánh di dân đến những nơi
“hoang điền nhàn thổ”. Những vùng đất khai phá là những vùng đất
hoang sơ chưa có dấu chân người, không có những cuộc chiến. Thay vào
đó, là sự sáp nhập tự nguyện. Dân cư khai phá đất hoang trước, nhà nước
mới thành lập đơn vị hành chính.
- Quá trình mở đất gắn với công cuộc khai hoang, xuôi Nam của người
Việt là dòng chảy chủ đạo của lịch sử vùng đất phía Nam từ thế kỉ XVI đến
thế kỉ XVIII.

HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
- Học bài và làm lại bài tập 2 ở phần vận dung SGK trang 32.
- Tìm hiểu bài 6: Kinh tế, văn hoá và tôn giáo ở Đại Việt trong các thế kỉ
XVI –XVIII
+ Khai thác tư liệu 6.1, 6.2 và thông tin trong bài, em hãy nêu những nét
chính về tình hình Đại Việt trong các thế kỉ XVI – XVIII. Sự phát triển
của nông nghiệp trong giai đoạn này có những điểm tích cực và hạn chế
nào?
+ Nêu những nét chính về tình hình phát triển thủ công nghiệp. Sự phát
triển của thủ công nghiệp đương thời có ý nghĩa tích cực như thế nào?
+ Nêu những nét chính của tình hình phát triển thương nghiệp. Thương
nghiệp thời kì này có những điểm mới gì so với giai đoạn lịch sử trước
đó?

TẠM BIỆT !
CHÚC CÁC EM NHIỀU SỨC KHỎE !!!