CHƯƠNG 2: CHẤT QUANH TA

BÀI 10: CÁC THỂ CỦA CHẤT
VÀ SỰ CHUYỂN THỂ

KHỞI ĐỘNG
Quan sát video và trả lời câu hỏi:
Chất tồn tại ở những thể nào?

1. Các thể của chất. Lấy VD?

NỘI
DUNG

2. Các thể của chất có hình dạng xác
định không?
3. Khả năng lan truyền (khả năng chảy)
như thế nào?
4. Các thể của chất có bị nén không?

I. Các thể của chất: Thể rắn, thể lỏng, thể khí
- Chất thường tồn tại ở 3 thể: Rắn, lỏng hoặc khí.

BÀI 10: CÁC THỂ CỦA CHẤT VÀ SỰ CHUYỂN THỂ
Thảo
luận

Phân loại các vật thể trong hình thành 3 nhóm
theo ba thể của chất
Thể rắn

Thể lỏng

Thể khí

ĐÁP ÁN

THỂ
RẮN

Con người, quả lê, quyển sách, mũ,
máy tính, chuông, tên lửa, quả bóng đá,
băng, màu sáp, bông hoa

THỂ
LỎN
G

Con người, quả lê, quyển sách, mũ,
máy tính, chuông, tên lửa, quả bóng đá,
băng, màu sáp, bông hoa

THỂ
RẮN

Con người, quả lê, quyển sách, mũ,
máy tính, chuông, tên lửa, quả bóng đá,
băng, màu sáp, bông hoa

Bảng 10.1 Một số ví dụ về ba thể của chất trong vật thể
Thể rắn

Thể lỏng

Thể khí

Câu hỏi: SGK trang 30:
1. Hãy nêu 1 số ví dụ về chất ở thể rắn, lỏng, khí mà em
biết?
2. Em có thể dùng chất ở thể lỏng để tạo nên vật có hình
dạng có định không?

BÀI 10: CÁC THỂ CỦA CHẤT VÀ SỰ CHUYỂN THỂ
I. CÁC THỂ CỦA CHẤT: THỂ RẮN, THỂ LỎNG, THỂ KHÍ
Thể

Hình dạng
xác định

Khả năng lan
truyền

Khả năng bị
nén

VD

Thể rắn

 

 

 

 

 

 

 

 

có
Thể lỏng

 

Thể khí

 

không
có

 
 

BÀI 10: CÁC THỂ CỦA CHẤT VÀ SỰ CHUYỂN THỂ
I. CÁC THỂ CỦA CHẤT: THỂ RẮN, THỂ LỎNG, THỂ KHÍ

Thể

Có hình dạng
xác định
không?

Có bị nén không?

Có khả năng lan truyền (hay Lấy 2 ví dụ về
khả năng chảy) như thế nào chất ở mỗi thể.

 

có

 

  Không chảy được (không
tự di chuyển)

  Sắt, đá, giấy…

Thể lỏng

 

không

Thể khí

 

không

 Dễ dàng lan toả trong
không gian theo mọi hướng
  Có thể rót được và chảy
tràn trên bề mặt

Nước, dầu ăn…
 
Không khí trong lố
xe, khí trong khinh
khí
  cầu…

Thể rắn

 
 

Rất khó nén
Khó nén
Dễ dàng nén

Các chất đều được cấu tạo từ những hạt vô cùng nhỏ bé
mà mắt thường không nhìn thấy được.

CẤU TẠO HẠT CỦA CHẤT

Chất lỏng và chất rắn rất khó bị nén

Chai chứa đầy Khi tác dụng Chai chứa đầy Khi tác dụng lực vào
chai, các “hạt” nước
khí
lực vào chai,
nước
không còn khoảng
các “hạt” khí
trống để di chuyển,
di chuyển lại
nước khó bị nén.
gần nhau

- Ở các thể khác nhau chất có tính chất khác nhau
+ Thể rắn: Có hình dạng xác định, không có khả năng lan
truyền, rất khó nén
+ Thể lỏng: Có hình dạng của vật chứa nó, có khả năng lan
truyền, khó nén
+ Thể khí: Có hình dạng của vật chứa nó, khả năng lan
truyền tốt nhất, dễ bị nén

CỦNG CỐ
Bài 1: Đánh dấu x vào ô đúng nhất
Vật thể

Thể

Hình dạng

Khả năng bị nén

Xác định

Không xác Dễ bị nén Khó
định
nén

bị Rất khó bị
nén

Muối ăn

Rắn

 

 

 

 

 

Không khí

Khí

 

 

 

 

 

Nước khoáng Lỏng  

 

 

 

 

CÂU HỎI 1

10
9
8
7
6
5
4
3
2
1

Hiện tượng nào sau đây là do hơi nước ngưng tụ?
A. Tạo thành mây
B. Gió thổi
C. Mưa rơi
D. Lốc xoáy

Đáp án:
A

BẮT
ĐẦU

CÂU HỎI 2

8
7
6
5
4
3
2
1

Một số chất khí có mùi thơm được tỏa ra từ bông hoa hồng
làm ta ngửi thấy có mùi hoa thơm. Điều này thể hiện tính
chất nào của thể khí?
A. Dễ dàng nén được
B. Không có hình dạng xác định
C. Có thể lan tỏa trong không gian theo mọi hướng
D. Không chảy được.

II. Sự chuyển thể của chất
1. Sự nóng chảy và sự đông đặc
→ Ở điều kiện thích hợp chất có thể chuyển từ thể rắn sang
thể lỏng và ngược lại
- Quá trình chất ở thể rắn chuyển sang thể lỏng gọi là sự
nóng chảy. Quá trình này xảy ra ở một nhiệt độ xác định
gọi là nhiệt độ nóng chảy
- Quá trình chất ở thể lỏng chuyển sang thể rắn gọi là sự
đông đặc. Quá trình này xảy ra ở một nhiệt độ xác định gọi
là nhiệt độ đông đặc

Đọc sách mục II trang 32 và quan sát Hình 10.4 a, b.
1. Thế nào là sự nóng chảy? Sự nóng chảy xảy ra ở nhiệt độ nào?
2. Thế nào là sự đông đặc? Sự đông đặc xảy ra ở nhiệt độ nào?
3. Nhiệt độ nóng chảy của sắt, thiếc và thuỷ ngân lần lượt là
1538oC, 232oC, -39oC. Hãy dự đoán chất nào là chất lỏng ở nhiệt độ
thường.
4. Khi để cục đá ở nhiệt độ phòng em thấy có hiện tượng gì? Tại
sao?
5. Quan sát Hình 10.4 và trình bày sự chuyển thể đã diễn ra ở thác
nước khi chuyển sang mùa hè (hình a) và khi chuyển sang mùa đông

2. SỰ HÓA HƠI VÀ SỰ NGƯNG TỤ
Video về hành trình của một
giọt nước.
Nêu các quá trình đã diễn ra.

* Sự ngưng tụ và sự hoá hơi xảy ra ở mọi nhiệt độ
- Quá trình chất chuyển từ thể hơi (khí) sang thể lỏng
gọi là sự ngưng tụ
- Quá trình chất chuyển từ thể lỏng sang thể hơi gọi
là sự hoá hơi

* Sự hóa hơi xảy ra trên bề mặt
chất lỏng gọi là sự bay hơi, xảy ra
trong lòng chất lỏng gọi là sự sôi
* Sự sôi xảy ra ở nhiệt độ xác định
gọi là nhiệt độ sôi

SỰ CHUYỂN THỂ
Đọc sách mục 2 trang 33, 34 và hoàn thành sơ đồ sau.
Sự bay hơi
- thể lỏng
→ thể khí
(hơi)

Sự ngưng tụ
- Xảy ra ở
mọi nhiệt
độ

thể khí
(hơi) →
thể lỏng

Sự bay hơi

- Xảy ra
trên bề mặt
chất lỏng
- Xảy ra ở
mọi nhiệt độ

Sự sôi

- Xảy ra cả
thể lỏng → trên bề mặt
thể khí (hơi) và trong lòng
khối chất
lỏng
- Chỉ xảy ra ở
nhiệt độ sôi

Sơ đồ chuyển thể của chất:
Chất rắn Chất lỏng Chất khí

Ví dụ sơ đồ chuyển thể của nước
Nước đá (thể rắn) Nước lỏng (Thể lỏng) Hơi nước (Thể khí)

Thí nghiệm

TN đo nhiệt độ sôi
của nước.

CUỘC ĐUA
KÌ THÚ

Câu 1
Hình dạng
Không
xác
định

Khả năng bị nén

Vật thể

Thể Xác
định

Muối ăn

Rắn

√

 

 

Không khí

Khí

 

√

√

Nước
khoáng

Lỏng

 

√

Dễ bị Khó Rất khó
nén bị nén bị nén
 

√
 

√

 

Câu 2

Câu 2

NHIỆM VỤ VỀ NHÀ
Vào những ngày thời tiết nồm, nền nhà thường bị trơn
trượt.
Em hãy tìm cách giải quyết vấn đề trên.
Chụp ảnh, quay video minh chứng cho cách giải quyết của
em.
Có thể làm cá nhân hoặc nhóm 2 -3 HS.
Hạn báo cáo trước lớp: khoảng tháng 2, 3 dương lịch
(trước và ngay sau Tết âm lịch)

CHÚC CÁC EM
HỌC TỐT