PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HUYỆN QÙY HỢP
Trường Mầm Non Thị Trấn

BÁO CÁO
BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CHĂM SÓC, NUÔI
DƯỠNG GIÁO DỤC TRẺ TẠI TRƯỜNG MẦM NON
Tên biệp pháp: Rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 3 - 4 tuổi
thông qua một số hoạt động trong ngày ở trường mầm non
Giáo viên: Dương Thị Quyên
Năm học : 2023 - 2024

Đặt vấn đề
Như chúng ta đã biết việc tự phục vụ bản
thân là một trong những kỹ năng được hình
thành, phát triển ngay từ khi còn nhỏ. Đây là một
trong những kỹ năng cơ bản cần thiết và quan
trọng đối với trẻ mầm non. Với các bậc phụ
huynh chắc hẳn ai cũng mong muốn rằng con em
mình thật nhanh nhẹn, mạnh dạn, tự tin.Nhưng
làm thế nào để các con mình có sự nhanh nhẹn,
tự tin thì nhiều phụ huynh lại chưa quan tâm
đến. Thiếu đi kỹ năng tự phục vụ trẻ sẽ trở nên ỷ
lại, lười biếng và trông chờ người khác phục vụ.
Cùng với đó là sự kém linh hoạt, sự thiếu tự tin
khi giải quyết các vấn đề xẩy ra xung quanh trẻ.
Một phần nữa là trẻ bị ảnh hưởng bởi cuộc sống
hiện đại: Ti vi, mạng internet, các trò chơi điện
tử,..Vậy thiết nghĩ là do đâu? Từ trẻ hay từ chính
tư duy của người lớn chúng ta?

Trong năm học 2023 - 2024 được sự phân công của
lãnh đạo nhà trường, bản thân phụ trách lớp mẫu giáo
bé A với số trẻ 30 cháu. Ngay từ ngày đầu đến lớp tôi
luôn để ý và quan sát trẻ, thấy rất nhiều trẻ có kỹ năng
tự phục vụ đang còn rất hạn chế. Đặc biệt là những trẻ
3 tuổi lần đầu trẻ được đến trường, trẻ không tự cất
được dùng cá nhân, đến bữa ăn rất nhiều trẻ không tự
xúc ăn, trẻ chưa biết rửa tay, lau mặt, chơi xong cũng
không biết dọn dẹp đồ dùng, đồ chơi…Xuất phát từ
những vấn đề như vậy tôi cảm thấy vô cùng lo lắng và
luôn tự hỏi mình nên làm gì để giúp các con có được
kỹ năng tự phục vụ bản thân, trẻ có tính tự giác.Từ
những thực trạng đó của lớp mà tôi đang giảng dạy,
nên bản thân tôi đã mạnh dạn áp dụng: “Biện pháp
rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ thông qua một số hoạt
động trong ngày ở trường mầm non” để từ đó giúp trẻ
mạnh dạn, tự tin thực hiện các công việc tự phục vụ
bản thân.

Hình ảnh phụ huynh làm thay trẻ

Thực trạng
Bản thân chưa nghiên cứu sâu về nội dung, hình thức, phương pháp tổ
chức các hoạt động giáo dục kĩ năng tự phục vụ. Khi tổ chức hoạt động cô còn
giải quyết giúp trẻ quá nhiều trong một số tình huống, hoạt động, vì vậy chưa
phát huy được kĩ năng tự phục vụ cho trẻ
Đa số trẻ thời gian đầu rất ít nói và rụt rè, tính tự lập của trẻ còn hạn chế
như: không biết tự cởi áo, cời dày dép, xúc cơm ăn, lấy nước uống, thậm chí một
số trẻ không biết cắm vòi vào ống sữa để uống...dẫn đến kĩ năng tự phục vụ của
trẻ còn nhiều hạn chế.
Phụ huynh còn nuông chiều trẻ, thường làm thay cho trẻ những công việc
mà trẻ yêu cầu.Công tác phối hợp với giáo viên để giúp trẻ có được kĩ năng tự
phục vụ nhằm phát huy tính tự lập cho trẻ chưa thường xuyên và hiệu quả.

Mục tiêu củ thể mà biện pháp hướng tới

Giúp trẻ 3 - 4 tuổi có các kỹ năng thực hiện một số việc
đơn giản với sự giúp đỡ của người lớn.Trẻ biết sử dụng bát,
thìa, cốc đúng cách. Trẻ có một số hành vi tốt trong ăn uống
khi được nhắc nhở, có thói quen tự phục vụ, biết tự vệ sinh cá
nhân.Trẻ thông minh, nhanh nhẹn, mạnh dạn, tự tin, tích cực
tham gia vào các hoạt động.

Địa điểm

Lớp MG Bé A
Trường mầm non
Thị Trấn Qùy Hợp

Đối tượng tác động
Trẻ 3-4 tuổi
Thời gian

Thời gian thực hiện: Từ
đầu năm học đến nay

Cách thức thực hiện
Để rèn kỹ năng tự phục vụ bản thân cho trẻ tại lớp,
có rất nhiều cách thực hiện khác nhau và cũng có hiệu
quả. Song với thời gian không cho phép, nên tôi chỉ đưa ra
một số nội dung mà tôi đã áp dụng tại lớp mình và có kết
quả rất khả quan đó là:

Nội dung 1

Rèn kỹ năng tự phục vụ thông qua các hoạt động trong ngày

* Thông qua hoạt động đón, trả trẻ

Như chúng ta đã biết đặc điểm tâm lí của trẻ mầm non là “ Mau nhớ nhưng cũng
chóng quên” Đầu năm học trẻ mới đến trường thường chưa có thói quen tự lấy và cất đồ
dùng cá nhân của mình mà phải nhờ đến sự giúp đỡ của người lớn.
Thời gian đầu khi trẻ đến lớp tôi luôn đứng sẵn chờ trẻ, niềm nở đón trẻ, để nhắc
nhở trẻ chào cô, chào bố mẹ, hướng dẫn trẻ tự cất đồ dùng cá nhân đúng ngăn tủ cá nhân
của trẻ, có tên của từng trẻ, tủ thiết kế vừa tầm của trẻ để trẻ dễ thực hiện các thao tác
lấy, cất đồ dùng. Sau đó hướng dẫn trẻ tự cất dép lên giá, thay dép đi trong lớp có kí
hiệu của trẻ, lấy ghế ngồi cho mình.
Đồng thời trao đổi với phụ huynh hãy để các con tự thực hiện nhiệm vụ của mình.
Ví dụ: Nếu trẻ chưa tự cất dép, cất ba lô của mình vẫn muốn bố mẹ cất giúp thì tôi
sẽ nhẹ nhàng nói: “Con lớn rồi đấy mẹ ạ. Nên con có thể tự cất dép và ba lô của mình
vào tủ đấy! Mẹ xem con làm nhé! ”

Hình ảnh trẻ đến lớp tự cất đồ dùng cá nhân

Đến giờ trả trẻ cũng vậy, tôi nhắc các con cất ghế của mình đúng nơi quy định, biết
chào cô, chào người thân, cất dép đi trong lớp, rồi lấy đồ dùng cá nhân , kiểm tra đầy đủ
rồi ra về. Và cứ như vậy dưới sự giám sát, nhắc nhở của cô và hàng ngày các con được
thực hiện thường xuyên, thì ở trẻ dần hình thành những thói quen tốt, kỹ năng tự phục vụ
bản thân cơ bản. Cho đến thời điểm hiện tại tôi không còn phải nhắc nhở trẻ làm những
cộng việc đó nữa.

Hình ảnh và video trẻ ra về tự lấy đồ dùng cá nhân, tự đi dép

* Thông qua hoạt động học
Vào giờ hoạt động học tôi khích lệ trẻ và để trẻ phát huy tính tự phục vụ
bằng cách cho các con tự đi lấy đồ dùng học tập để phục vụ cho hoạt động học,
rồi về vị trí ngồi của mình, việc trẻ tự đi lấy đồ dùng học tập sẽ kích thích được
tính tự giác, trẻ có trách nhiệm và cũng gây được sự tò mò ở trẻ rằng mình sắp
được đi lấy đồ dùng gì? sẽ được làm gì từ đồ dung đó và sau khi kết thúc hoạt
động học trẻ sẽ giúp cô dọn lại đồ dùng và cất lại vị trí đúng nơi quy định.
Trong hoạt động học tôi chú trọng sử dụng phương pháp thực hành, trải
nghiệm, đặc biệt tôi cho trẻ tham gia hoạt động giáo dục kỹ năng tự phục vụ.Tôi
đã lựa chọn một số hoạt động như sau:
+ Kĩ năng gấp khăn, lau bàn, rót nước, gấp quần áo…
 

Ví dụ 1: Ở tiết thực hành kỹ năng sống
Chủ đề “bản thân” tôi rèn cho trẻ kỹ năng tự gấp quần áo, trẻ hứng thú thực hiện và
qua thời gian rèn luyện thì tất cả trẻ đã tự gấp được quần áo của mình.

Hình ảnh trẻ thực hành kỹ năng tự xếp quần áo

Ví dụ 2: Trong hoạt động tạo hình.
Nắm bắt được tâm lý của trẻ thích giúp
đỡ người khác, nên tôi tạo tình huống để trẻ
thực hành xếp đồ dùng học tập: "ai giỏi hãy
giúp cô chuẩn bị bàn học và hộp màu cho
các bạn nào". Sau khi học xong tôi cũng
cho trẻ cất đồ dùng về đúng vị trí, tôi cầm 2
cái rổ và nói: "Cô muốn các hộp bút màu
được xếp vào rổ, ai giúp cô với". Việc này
được lặp đi, lặp lại nhiều lần, trong nhiều
hoạt động dần sẽ hình thành kĩ năng tự lấy
đồ dùng học tập cho trẻ. Qua đó trẻ đã có
một thói quen tốt mỗi khi đến giờ học tạo
hình, làm bài tập trong vở tạo hình trẻ biết
giúp cô sắp xếp bàn học và tự về góc lấy đồ
dùng, bút màu để thực hiện bài tập theo yêu
cầu và sự hướng dẫn của cô giáo.

Hình ảnh: Trẻ lấy bút màu thực hiện tô trong
vở tạo hình

Ví dụ 3: Tiết học kỹ năng
“Rót nước”
Cô chuẩn bị mỗi trẻ một cái
khay, đặt hai cái cốc inox vào
trong khay, trong đó một cốc có
nước và yêu cầu trẻ đổ nước từ
cốc này sang cốc kia, sau khi
trẻ sự dụng thành thạo cốc inox
thì tôi sẽ cho trẻ thực hành với
cốc sứ để sau này trẻ sẽ tự rót
nước lọc để uống hay tự lấy
canh chan vào bát cơm và ăn
theo cách mà trẻ muốn.
Hình ảnh: Trẻ thực hành kỹ năng rót nước

* Thông qua hoạt động góc
Với trẻ mầm non hoạt động vui
chơi là hoạt động chủ đạo qua đó“
trẻ học mà chơi, chơi mà học”. Vì
vậy trong giờ hoạt động chơi ở các
góc tôi cùng trẻ thỏa thuận trước
khi trẻ chọn góc chơi. Khuyến
khích trẻ rèn kỹ năng tự phục vụ
bản thân hiệu quả thông qua việc
cắm cờ chọn góc chơi, vai chơi, trò
chơi trẻ thích. Ở mỗi góc chơi trẻ
sẽ tự lựa chọn, phân vai chơi với
bạn, trẻ sẽ tự lựa chọn đồ dùng, đồ
chơi phù hợp.Trẻ được sao chép,
nhập vai, bắt chước các công việc
của người lớn.

Hình ảnh: Cô và trẻ thỏa thuận trước khi chơi hoạt động góc

Với một số trẻ không
biết tự chọn góc chơi, vai
chơi, thì cô chỉ gợi ý cho trẻ
để trẻ tự chọn góc chơi, vai
chơi, hướng dẫn trẻ cách sử
dụng đồ chơi.
Tôi chỉ đóng vai trò
quan sát, tạo ra các tình
huống để trẻ tự giải quyết,
tôi chơi cùng trẻ giúp trẻ
khám phá những điều mới
lạ, hấp dẫn…Khi hết giờ
chơi tôi cho trẻ tự cất đồ
chơi ở các góc mà trẻ chơi,
ngăn nắp, gọn gàng động
viên, khuyến khích trẻ để
giờ sau trẻ chơi tốt hơn.

Hình ảnh trẻ tự lựa chọn và hoạt động ở các góc chơi

* Thông qua hoạt động chăm sóc vệ sinh, giờ ăn, ngủ
+ Hoạt động chăm sóc vệ sinh: Với các hoạt động vệ sinh, tôi hướng dẫn cho trẻ tự biết đi vệ
sinh khi có nhu cầu, hướng dẫn trẻ kí hiệu vệ sinh, xả nước sau khi đi vệ sinh.

Hình ảnh cô hướng dẫn trẻ kí hiệu khăn, cốc uống nước

Hướng dẫn trẻ một số kỹ năng như kỹ năng, lau mặt, rửa tay với xà phòng. Khăn được giặt sạch sẽ, phơi ở giá
vừa tầm với của trẻ. Hay bồn vệ sinh được thiết kế vừa tầm trẻ đứng, có đầy đủ nứơc sạch. Với mỗi kỹ năng tôi
hướng dẫn thực hiện thao tác một cách chậm rãi để trẻ có thể quan sát, vừa thực hiện vừa giải thích để khi trẻ đã
nắm được thao tác này rồi tôi mới chuyển sang thao tác khác và cứ như vậy, hàng ngày trẻ đều thực hiện thì ở trẻ
đã dần hình thành kỹ năng tự phục vụ cơ bản

Hình ảnh và video cô hướng dẫn trẻ rửa tay, lau mặt

Trước giờ ăn: Trước khi ăn, tôi tạo điều kiện cho trẻ giúp đỡ cô trong giờ ăn như
trẻ xếp, kê bàn ăn cùng cô, tự đưa ghế về bàn ăn, trẻ rửa tay, lau mặt, giúp cô chia đĩa,
chia khăn…
Trong khi ăn: Qua trao đổi với phụ huynh tôi được biết rất nhiều trẻ hàng ngày
được ông bà, bố mẹ chiều chuộng xúc cơm cho trong mỗi bữa ăn tại gia đình. Thời
gian đầu nhận lớp tình trạng trẻ lớp tôi ngồi chờ cô xúc cho ăn còn rất nhiều. Tôi thấy
rằng việc rèn cho trẻ tự giác xúc ăn cũng là một kĩ năng tự phục vụ mà tôi muốn rèn
cho trẻ, phát huy tính tích cực cho trẻ. Với những trẻ chưa biết xúc cơm ăn tôi hướng
dẫn trẻ cách cầm bát, cầm thìa và xúc cơm ăn. Trong khi ăn không nói chuyện riêng,
biết ngồi ngay ngắn, ngồi sát vào bàn để không làm đổ bát cơm.
Sau khi ăn: Trẻ biết tự cất bát, thìa đúng nơi quy định, biết lau miệng và xúc
miệng bằng nước muối loãng…biết tự cất ghế và giúp cô thu dọn bàn ăn.

Hình ảnh trẻ giúp cô kê bàn,… tự xúc ăn

+ Giờ ngủ: Tôi sẽ tạo điều kiện cho trẻ giúp cô trải chiếu, trẻ tự lấy chăn, gối cho mình
trước khi đi ngủ. Sau khi ngủ dậy tôi hướng dẫn trẻ xếp chăn, gối cất gọn gàng. Qua một
thời gian trẻ thực hiện rất tốt, trẻ có thói quen, cô không phải nhắc nhở

Hình ảnh trẻ giúp cô xếp gối để chuẩn bị đi ngủ

Nội dung 2

Phối hợp với phụ huynh trong việc rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ.

Để rèn kĩ năng tự phục vụ cho trẻ đạt
hiệu quả thì cần phải có sự kết hợp chặt chẽ
giữa giáo viên và phụ huynh.Muốn công tác
chăm sóc giáo dục trẻ ở trường đạt kết quả tốt
nhất, tránh trường hợp cô giáo ở lớp thì giáo
dục trẻ tự phục vụ mà về nhà cha mẹ lại luôn
làm giúp trẻ trong mọi việc. Chính vì không
muốn tình trạng đó xảy ra nên tôi thường
xuyên trao đổi với phụ huynh trong những giờ
đón trả trẻ, trong các buổi họp phụ huynh về
mọi vấn đề có liên quan đến trẻ ở trường và
đặc biệt là giáo dục kỹ năng tự phục vụ. Đồng
thời qua giờ đón trả trẻ, qua cuộc họp phụ
huynh tôi trao đổi với phụ huynh về cách giáo
dục kĩ năng sống tự phục vụ để hai bên có sự
kết hợp giáo dục hài hòa đạt hiệu quả cao
nhất.

Hình ảnh cô trao đổi với phụ huynh về một số kĩ năng tự phục vụ

Tôi thường xuyên giữ liên lạc với phụ huynh để cập nhật tình hình của trẻ khi ở nhà, qua đó trao
đổi với phụ huynh về bài học của trẻ và hướng dẫn cho phụ huynh để phụ huynh dạy cho trẻ khi ở
nhà tránh tình trạng cho trẻ xem ti vi, điện thoại nhiều làm hư mắt của trẻ. Nhờ có sự phối kết hợp
chặt chẽ giữa giáo viên với cha mẹ trẻ mà tôi thấy trẻ lớp tôi rất mạnh dạn, tự tin hơn trong việc thực
hiện một số kĩ năng tự phục vụ một cách thành thạo, hiệu quả và phù hợp.

Hình ảnh các bạn tự phục vụ, làm việc nhà giúp bố mẹ

Kết quả đạt được
Đối với cô
Đối với bản thân tôi đã có
thêm kinh nghiệm trong việc
chăm sóc- giáo dục trẻ nói
chung và việc rèn cho trẻ kỹ
năng tự phục vụ nói
riêng.Việc tổ chức rèn luyện
kỹ năng tự phục vụ cho trẻ
một cách linh hoạt.Bản thân
tôi cũng có nhiều cố gắng
trong quá trình tự học,tự rèn
luyện để mang lại hiệu quả
tối ưu nhất

Đối với trẻ

Đối với phụ
huynh

Trẻ có tính tự giác, nhanh nhẹn,
mạnh dạn, năng động, tự tin trong
hoạt động tự phục vụ.
Trẻ biết tự cất đồ dùng cá nhân
khi đến lớp
Trẻ biết Tự vệ sinh rửa tay, lau
mặt trước và sau khi ăn
Trẻ biết cất bát, thìa sau khi ăn
đúng nơi quy định
Trẻ biết lấy, cất chăn, gối giờ ngủ
Trẻ biết tự lấy, cất đồ chơi, đồ
dùng học tập theo đúng nơi quy định

Qua cách tuyên truyền tư
vấn, sự trao đổi hàng ngày
cũng như vào buổi họp phụ
huynh đã giúp phụ huynh
nhận thức được ý nghĩa của
việc kĩ năng tự phục vụ
nhằm phát huy tính tự lập
cho trẻ. Có sự thay đổi nhìn
nhận về tầm quan trọng của
việc tự phục vụ đối với con
em mình, phối hợp tích cực
cùng cô rèn trẻ tự phục vụ ở
trường cũng như ở nhà.

Việc rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ là cần thiết và vô cùng quan
trọng hàng ngày không chỉ ở trường mà còn ở nhà đối với trẻ. Vì
thế qua việc thực hiện biện pháp trong thời gian ngắn nhưng bản
thân nhận thấy sự tiến bộ rõ nét ở trẻ. Trẻ được tự mình thực
hành, trải nghiệm, tự phục vụ bản thân mà ít khi cần đến sự hỗ
trợ của người lớn. Với biện pháp này tôi đã áp dụng tại nhóm
lớp có hiệu quả rất tốt, ngoài ra biện pháp có thể áp dụng cho
các nhóm lớp khác trong trường. Trên đây là một số biện pháp
của bản thân tôi. Tôi rất mong được sự góp ý của Ban giám khảo
để bản thân tôi có kinh nghiệm nhiều hơn trong công tác giáo
dục trẻ ngày một tốt hơn.

Xin chân thành cảm ơn !