GIÓ LẠNH ĐẦU MÙA
(Thạch Lam)

HOẠT ÐỘNG KHỞI ÐỘNG
-Hãy

kể một sự giúp

đỡ mà em đã từng
dành cho ai đó, hoặc
em đã từng được đón
nhận ?

Trong cuộc sống tình yêu thương và chia sẻ là điều vô cùng
quý giá. Như cây cần ánh sáng, con người cần tình yêu thương
để nuôi dưỡng tâm hồn. Điều kì diệu nhất của tình yêu thương
là càng chia sẻ lại càng giàu có; là cùng mang đến niềm vui và
hạnhphúc cho cả người đón nhận và người trao tặng.

GIÓ LẠNH ĐẦU MÙA
I. Đọc- Tìm hiểu chung
1. Tác giả:
Hãy đọc SGK trang
73 và giới thiệu
những hiểu biết của
em về nhà văn
Thạch Lam? Em kể
tên truyện của tác
giả?

(Thạch Lam)

GIÓ LẠNH ĐẦU MÙA
(Thạch Lam)

1. Tác giả:
Tác giả: Thạch Lam
- Tên khai sinh là Nguyễn
Tường Vinh, sinh năm 1910,
mất năm 1942.
- Quê gốc Hà Nội, thuở nhỏ
sống ở quê ngoại Hải Dương.
- Ông là nhà văn thành công
với thể loại truyện ngắn; cách
viết văn bình dị, giàu cảm xúc
và đậm chất thơ.

THẠCH LAM

GIÓ LẠNH ĐẦU MÙA
(Thạch Lam)

Một số tác phẩm tiêu biểu của nhà văn Thạch Lam:
- Tác phẩm tiêu biểu: Gió
lạnh đầu mùa, Cô hàng xén,
Nhà mẹ Lê, Quê mẹ, Hà Nội
ba mươi sáu phố phường...
- Các tác phẩm của ông ẩn
chứa niềm tin yêu, trân trọng
đối với thiên nhiên và con
người.

GIÓ LẠNH ĐẦU MÙA
(Thạch Lam)

2. Tác phẩm
- Xuất xứ: “Gió lạnh đầu
mùa” là truyện ngắn đặc sắc
rút ra từ tập truyện cùng tên
của Thạch Lam, năm 1937
- Kiểu văn bản: Tự sự
Câu chuyện được
- Ngôi kể: thứ ba
kể bằng lời của
người kể chuyện
ngôi thứ mấy?

GIÓ LẠNH ĐẦU MÙA
(Thạch Lam)

Hãy kể tóm tắt
những sự việc
chính của câu
chuyện?

GIÓ LẠNH ĐẦU MÙA
(Thạch Lam)

+ Mùa đông giá lạnh đã đến,
hai chị em Sơn được mặc quần
áo đẹp đẽ và ấm áp.
+ Hai chị em Sơn ra xóm chợ
chơi và thấy những người bạn
nghèo mặc những bộ quần áo
bạc màu, nhiều chỗ vá. Đặc
biệt là em Hiên chỉ có mang
áo rách tả tơi, co ro chịu rét.

GIÓ LẠNH ĐẦU MÙA
(Thạch Lam)

+ Chị Lan hăm hở về lấy áo cho
Hiên, Sơn cảm thấy trong ḷòng ấm
áp, vui vui.
+ Chuyện cho áo đến tai người
thân, lo sợ bị mẹ mắng, hai chị em
đi tìm Hiên đòi áo.
+ Mẹ Hiên sang nhà Sơn trả lại áo
bông.
+ Biết hoàn cảnh của gia đình Hiên,
mẹ Sơn cho mẹ Hiên mượn tiền
may áo mới cho con.

GIÓ LẠNH ĐẦU MÙA
(Thạch Lam)
 Bố cục: 3 phần
 Phần 1: Từ đầu đến: “mẹ hơi rơm
rớm nước mắt ”: Cảm xúc của
Sơn về thiên nhiên, cảnh vật vào
buổi sáng khi gió lạnh tràn về.
 Phần 2: Tiếp theo đến “ấm áp,
vui vui”: Thái độ, cảm xúc của chị
em Sơn với các bạn nhỏ, và quyết
định của chị em Sơn.
 Phần 3 (còn lại): Hành động và
cách cư xử của những người mẹ
trước việc làm của các con.

GIÓ LẠNH ĐẦU MÙA
(Thạch Lam)

II. Đọc- hiểu văn bản
1. Nhân vật Sơn
* Cảm xúc của Sơn vào buổi sáng chớm đông
Tìm những chi tiết miêu

- Về bức tranh thiên nhiên và
tả cảnh thiên nhiên khi
cảnhgió
vậtlạnh tràn về? Cảm
+ Sự xúc
biếncủađổi
của
Sơn
nhưthời
thế tiết: Trời
đangnào
ấm,vềchỉ
quanhiên
mộtvàđêm mưa
thiên
rào, bỗng
gió rét thổi về. Ai cũng
cảnh vật?
tưởng như đang ở giữa mùa
đông rét mướt.
+ Thời điểm: Sáng chớm đông
Sơn “tung chăn tỉnh dậy”.

GIÓ LẠNH ĐẦU MÙA
(Thạch Lam)

* Cảm xúc của Sơn vào buổi sáng chớm đông
+ Hình ảnh thiên nhiên: “gió vi
vu…”; âm thanh xào xạc của
những chiếc lá khô; những khóm
lan “lá rung động và hình như
sắt lại vì rét”...
Sơn cảm nhận được sự biến đổi
của thiên nhiên, cảnh vật khi
bước vào mùa đông.

GIÓ LẠNH ĐẦU MÙA
(Thạch Lam)

* Cảm xúc của Sơn vào buổi sáng chớm đông
Sơn được mọi người trong gia
đình săn sóc ân cần, chu đáo:
+ Hành Sơn
độngđược
sănmọi
sóc của mẹ
người trong gia đình
+ Chị Lan lấy áo cho em áo
săn sóc như thế
ấm; nào? Nhận xét về
+ Trang
phục
cuộc
sốngấm
củaấp,
gia đẹp đẽ: áo
dạ đỏ đình
lẫn áo
Sơnvệlúcsinh,
đó ? áo vải thâm
bân ngoài.
Sơn còn cảm nhận được không khí ấm
áp, tình yêu thương của mẹ, của chị và
cả vú già.

GIÓ LẠNH ĐẦU MÙA
(Thạch Lam)
 Về bức tranh thiên nhiên và cảnh vật
 Sự biến đổi của thời tiết: Trời đang ấm,
* Cảm xúc
chỉ qua một đêm mưa rào, bỗng gió rét
của Sơn
thổi về. Ai cũng tưởng như đang ở giữa
vào buổi
mùa đông rét mướt.
sáng chớm 
Thời điểm: Sáng chớm đông Sơn “tung
đông
chăn tỉnh dậy”.
 Hình ảnh thiên nhiên: “gió vi vu…”; âm
thanh xào xạc của những chiếc lá khô;
những khóm lan “lá rung động và hình
như sắt lại vì rét”...
Sơn cảm nhận được sự biến đổi của thiên
nhiên, cảnh vật khi bước vào mùa đông

GIÓ LẠNH ĐẦU MÙA
(Thạch Lam)

 Sơn được mọi người trong gia
đình:
* Cảm xúc
 Hành động săn sóc của mẹ
của Sơn
 Chị Lan lấy áo cho em áo ấm;
vào buổi
sáng chớm  Trang phục ấm ấp, đẹp đẽ: áo
đông
dạ đỏ lẫn áo vệ sinh, áo vải
thâm bên ngoài.
Sơn còn cảm nhận được không
khí ấm áp, tình yêu thương của mẹ,
của chị và cả vú già.

GIÓ LẠNH ĐẦU MÙA
(Thạch Lam)

- Cảm xúc của Sơn khi vú nhắc đến
chuyện chiếc áo bông
+ Mẹ Sơn nhắc đến em Duyên, người
em, đã mất nhớ em, Sơn cảm động và
thương em quá. Sơn thấy mẹ rơm rớm
nước mắt.
Sơnlàcậubéngoanngoãn, sốnggiàutìnhcảm,
tinhtếbiếtquansátvàcảmnhậnđượctâmtrạng
cảmxúccủangườithân.

GIÓ LẠNH ĐẦU MÙA
(Thạch Lam)

* Thái độ của chị em Sơn với các bạn nhỏ:

Dưới sự quan sát, cảm
nhận của Sơn, hình ảnh
những người bạn xóm chợ
của em hiện lên như thế
nào khi mùa đông đến?
Đặc biệt, người bạn nhỏ
nào được chú ý hơn cả, vì
sao?

GIÓ LẠNH ĐẦU MÙA
(Thạch Lam)
* Thái độ của chị em Sơn với các bạn nhỏ:

- Hình ảnh những đứa trẻ xóm chợ :
+ Ăn mặc: không khác gì mọi ngày, những
bộ quần áo nâu đã vá nhiều chỗ.
+ Môi chúng tím tái, da thịt thâm đi, người
run lên, hàm răng va đập vào nhau.
+ Thái độ khi thấy chị em Sơn: vui mừng,
nhưng vẫn đứng xa, không dám vồ vập.

GIÓ LẠNH ĐẦU MÙA
(Thạch Lam)
* Thái độ của chị em Sơn với các bạn nhỏ:

- Cái Hiên: đứa con gái bên
hàng xóm, bạn chơi với chị
Lan và Duyên “co ro đứng
bên cột quán”, chỉ mặc có
“manh áo rách tả tơi hở cả
lưng và tay”.

GIÓ LẠNH ĐẦU MÙA
(Thạch Lam)

Chị em Sơn sống
Điều đó
cho thấy
trong
gia đình
sự khác
biệt như
sung
túc, được
thế nàomặc
giữaấm,
cuộcmặc
Sự đối lập sống của chị em
hoàn toàn Sơn vàđẹp
các bạn
giữa chị em của mình?
Bọn trẻ con nhà
Sơn và bọn
nghèo ăn mặc
trẻ xóm chợ
rách rưới, thiếu
thốn đáng
thương.

GIÓ LẠNH ĐẦU MÙA
(Thạch Lam)

* Thái độ, hành động của chị em Sơn
- Với các
bạn, Sơn và chị vẫn thân
Chị em Sơn có thái độ,
mật chơi
đùa,
chứ
hành
động
nhưkhông
thế nàokiêu kỳ và
khinh khỉnh
các của
em họ của Sơn
với cácnhư
bạn nhỏ
(thể hiện
quađặc
các
chi
mình,
biệt
vớitiết quan sát
của
các
bạn
Hiên?
Tìm
những
chi
-hình
Với ảnh
Hiên,
chị
Lan
dơkhi
taytrời
vẫyrét,
một con bé từ
chơivẫn
đùa..)
tiết
thể hiện
nãy
đứng
dựađiều
vàođó?
cột: Sao không lại đây
Hiên, lại đây chơi với tôi.
+ Chị Lan hỏi “sao áo Hiên rách thế, áo
lành đâu sao không mặc”

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3
Nhóm 1,2

Nhóm 3,4

Câu 1: Chỉ ra các
câu văn miêu tả ý
nghĩ của Sơn khi
Sơn nhớ ra cuộc
sống nghèo khổ
của mẹ con Hiên.
Những suy nghĩ,
cảm xúc ấy giúp
em cảm nhận điều
gì ở nhân vật ?

Câu 2: Khi cùng
chị Lan mang
chiếc áo bông cũ
cho Hiên, Sơn
cảm thấy như thế
nào? Cảm xúc ấy
giúp em hiểu ǵì
về ý nghĩa của
sự sẻ chia?

* Thái độ, hành động của chị em Sơn

- Ý nghĩ của Sơn: khi Sơn nhớ ra cuộc sống
nghèo khổ của mẹ con Hiên chợt nhớ ra “mẹ
cái Hiên rất nghèo, chỉ có nghề mò cua bắt
ốc thì lấy đâu ra tiền mà sắm áo cho con
nữa”.
- Cảm xúc của Sơn đã “động lòng thương” bạn
và một “ý nghĩ tốt thoảng qua”…
- Lời nói: Sơn đã nói thầm với chị Lan về lấy
chiếc áo bông cũ của em Duyên đem cho cái
Hiên.
Sơnvàchịđềulànhữngđứasốnggiàutn
́
tốtbụng, trongsáng, đángyêu, giàulò

* Thái độ, hành động của chị em Sơn

- Khi cùng chị Lan mang chiếc áo
bông cũ cho Hiên, Sơn thấy lòng
mình “ấm áp vui vui” khi đứng
lặng yên chờ chị Lan chạy về lấy
áo.
Ý nghĩ, hànhđộngchobạnáoấm:
làhànhđộngthểhiệnyêuthươngvôtư
trongsángcủanhữngđứatrẻ.

* Thái độ, hành động của chị em Sơn sau khi vú già biết
chuyện cho áo bạn:
Hai chị em đổ lỗi cho
Hành
vã đi
nhau, bỏ ra khỏi nhà,
đi động vộiHành
động hồn nhiên,
lại
đến chiều mới về tìm Hiên để đòingây
thơ của Sơn và

chiếc áo bông cũ có
chị. Sự trong sáng, đáng
làm em giảm bớt
Hành động vội vã đithiện
tìm cảm với yêu
nhâncủa những đứa trẻ.
Hiên để đòi lại chiếcvậtáoSơn không? Vì
sao?
bông cũ

2.Tấm lòng của những người mẹ

Mẹ Sơn

- Lời mắng yêu con

- Cử chỉ "âu yếm ôm con vào
lòng" chứa đựng biết bao
tình thơm thảo.
- Hành động: cho mẹ Hiên
vay tiền để mua áo ấm cho
con. .
Hình ảnh người mẹ với
những nét tươi sáng, ấm áp
chứa đựng tình nghĩa, sự chia
sẻ, giúp đỡ, đùm bọc lẫn nhau.
Ðó là một việc làm đầy tình
nghĩa, ấm áp tình người.

Mẹ Hiên
- Cách ứng xử của
mẹ Hiên không cho
con lấy đồ của
người khác.
Hình ảnh người mẹ
nghèo nhưng giàu
lòng tự trọng.

1. Nghệ thuật:

III. TỔNG
KẾT

- Cách kể chuyện nhẹ nhàng, tinh tế, theo
dòng cảm xúc của nhân vật.
- Nhân vật được xây dựng qua nhiều
phương diện như hành động, lời nói
nhưng chủ yếu qua từng cảm xúc, tâm
trạng về chuyển biến của thiên nhiên,
cảnh vật, sự việc.
- Kết hợp kể và miêu tả cảnh thiên nhiên
đặc sắc.

2. Nội dung:

- Ca ngợi tình yêu thương chia sẻ ấm

áp, trong trẻo của con người với con
người, đặc biệt tình yêu thương vô tư
của trẻ thơ.
- Ẩn chứa niềm tin yêu, trân trọng của

4. Luyện tập
Giống nhau: Đều là những
Một bé
vài điểm
cô
có giống
hoànnhau
cảnh nghèo
và khác nhau giữa hai nhân
khó,
thiếu
thốn,
không
được
vật cô bé bán diêm (Cô bé
hưởng
sống có
bán diêm) một
và Hiêncuộc
(Gió
"cơm
ngon
lạnh đầu
mùa):áo đẹp".

4. Luyện tập
Cô bé bán diêm

Hiên

o Có cuộc sống bất hạnh, không có sự yêu
thương, bảo vệ của gia đình.

o Em vẫn có mẹ bên
cạnh chăm sóc.

o Em phải tự mình kiếm tiền mang về cho
bố, nếu không có tiền sẽ không được về
nhà.

o Em còn có những
người bạn tốt bụng,
nhân hậu như hai chị
em Sơn quan tâm, yêu
thương và đùm bọc. 

o Số phận của em là một số phận đầy bi
kịch khi em đã không thể chông chọi được
sự khắc nghiệt của cuộc sống, đã chết đi,
về với vòng tay yêu thương của bà.

5. Viết kết nối

 Viết một đoạn văn 5 đến 7 câu, nêu cảm nhận
của em về một nhân vật là trẻ em mà em thấy thú
vị trong truyện Gió lạnh đầu mùa
 Hình thức đoạn văn: 5- 7 câu.
 Nội dung đoạn văn: Cảm nhận về một nhân vật (Sơn, chị
Lan…)
- Câu mở đoạn: Cần giới thiệu tên nhân vật, tên truyện, tên tác giả,
cảm xúc chung về nhân vật.
- Các câu tiếp theo cần thể cảm xúc về điểm nổi bật của nhân vật. Lí
do em yêu thích.
- Câu kết đoạn cần khái quát nội dung chính của truyện và đặc điểm
nhân vật.