BÀI 7: THƠ

Giáo viên: Vũ Thị Minh Thuận

KHỞI ĐỘNG

Xem video
và cho biết
cảm nhận
của em về
câu chuyện
này?

KIẾN THỨC NGỮ
VĂN
Trò chơi
tiếp sức - chia lớp thành 3 đội
(3 nhóm lớn):

Thi viết nhanh (điền từ) thiếu vào dấu (…):
- Đặc điểm về từ ngữ và hình ảnh trong thơ
- Cách hiểu ngữ cảnh và nghĩa của từ trong ngữ
cảnh
- Vai trò của ngữ cảnh

NGỮ VĂN

KIẾN THỨC
1. Từ ngữ và hình ảnh trong thơ

- Hình ảnh trong thơ là hình ảnh

để hiểu hết sự phong phú của ý

thêm ..., ...

- Từ ngữ trong thơ thiên về ..., đòi về ..., ... xuất hiện trong thơ, giúp
hỏi người đọc phải chủ động ..., ... cho việc diễn đạt nội dung
thơ.

KIẾN THỨC
2. Ngữ cảnh và nghĩa của từ trong ngữ
cảnh
- Ngữ cảnh của một yếu tô' ngôn ngữ trong
câu hoặc văn bản thường được hiểu là:
+ Những ..., ... đứng trước hoặc đứng sau yếu
tố ngôn ngữ đó. Theo nghĩa này, từ ngữ cảnh
đổng nghĩa với từ ...

NGỮ VĂN
+ Hoàn cảnh, tình huống giao tiếp (gồm các
yếu tố: Chủ thể, đối tượng; mục đích giao
tiếp; thời gian, nơi chốn diễn ra hoạt động
giao tiếp). Theo nghĩa này, từ ngữ cảnh đồng
nghĩa với các từ ..., ...
- Ngữ cảnh có vai trò ... đối với việc xác định
nghĩa của từ ngữ.

NGỮ VĂN

KIẾN THỨC
1. Từ ngữ và hình ảnh trong thơ

- Hình ảnh trong thơ là hình ảnh

- Từ ngữ trong thơ thiên về khơi về con người, cảnh vật,... xuất
gợi, đòi hỏi người đọc phải chủ hiện trong thơ, giúp cho việc diễn
động liên tưởng, tưởng tượng để đạt nội dung thêm gợi cảm, sinh
hiểu hết sự phong phú của ý thơ.

động…

KIẾN THỨC
2. Ngữ cảnh và nghĩa của từ trong ngữ
cảnh
- Ngữ cảnh của một yếu tô' ngôn ngữ trong
câu hoặc văn bản thường được hiểu là:
+ Những từ ngữ, câu đứng trước hoặc đứng
sau yếu tố ngôn ngữ đó. Theo nghĩa này, từ
ngữ cảnh đổng nghĩa với từ văn cảnh.

NGỮ VĂN
+ Hoàn cảnh, tình huống giao tiếp (gồm các
yếu tố: Chủ thể, đối tượng; mục đích giao
tiếp; thời gian, nơi chốn diễn ra hoạt động
giao tiếp). Theo nghĩa này, từ ngữ cảnh đồng
nghĩa với các từ tình huống, bối cảnh.
- Ngữ cảnh có vai trò quan trọng đối với việc
xác định nghĩa của từ ngữ.

I. Đọc và tìm hiểu chung

I. Đọc và tìm hiểu chung

Ngắt*Lênh
nhịp: khênh: Cao quá mức, gợi
sự gầy
gò./xoa đầu con nhỏ:
Cha mỉm
cười
*Chắc
khoẻ
“Theo
cánh nịch:
buồm/Chắc
đi mãicứng,
đến nơi
xa
Sẽ cómạnh.
cây, có cửa/ có nhà,
*Trầm ngâm: có dáng vẻ đang
Nhưng nơi đó cha chưa hề đi đến.”
suy nghĩ, nghiền ngẫm điều gì.

- Cách đọc: Đọc toàn bài với giọng
chậm rãi dịu dàng, trầm lắng phù
hợp với việc diễn đạt tình cảm của
cha với con.
+ Lời của con: Ngây thơ, hồn
nhiên
+ Lời của cha: Ấm áp, dịu dàng thể
hiện tình yêu con, cảm xúc tự hào
về con, về tuổi thơ của mình, về sự
tiếp nối cao đẹp của các thế hệ.

I. Đọc và tìm hiểu chung

1. Tác giả
- Hoàng Trung Thông (1925 – 1993)
- Quê: Quỳnh Đôi, Quỳnh Lưu, Nghệ An
- Thơ của ông giản dị, cô đọng, chứa đựng cảm xúc trong
sáng.
- Ông từng đảm nhiệm các chức trách quan trọng như cán
bộ văn nghệ của khu ủy Liên khu IV, Ủy viênTiểu ban văn
nghệ Trung ương, Thư ký tòa soạn Tạp chí Văn nghệ thuộc
Hội Văn nghệ Việt Nam; Tổng biên tập báo Văn nghệ,
Giám đốc Nhà xuất bản Văn học, Viện trưởng Viện Văn
học (giai đoạn 1976-1985)…
- Ngoài thơ ông còn viết phê bình văn học, giới thiệu thơ…
- Nhiều bài thơ của ông đã được phổ nhạc

Hoàng Trung Thông

NHỮNG BÀI THƠ HAY

I. Đọc và tìm hiểu chung
1. Tác giả
2. Tác phẩm

có vần điệu

Một số dấu hiệu thiên về diễn tả tình cảm, cảm xúc của
nhận biết đây là người viết.
một bài thơ:
có ngắt dòng giữa các câu

NHỮNG CÁNH BUỒM
Hai cha con bước đi trên cát
Ánh mặt trời rực rỡ biển xanh
Bóng cha dài lênh khênh
Bóng con tròn chắc nịch.

Cha mỉm cười xoa đầu con nhỏ:
“Theo cánh buồm đi mãi đến nơi xa,
Sẽ có cây, có cửa, có nhà,
Vẫn là đất nước của ta,
Nhưng nơi đó cha chưa hề đi đến.”

Sau trận mưa đêm rả rích
Cha lại dắt con đi trên cát mịn,
Cát càng mịn, biển càng trong.
Cha dắt con đi dưới ánh mai hồng Ánh nắng chảy đầy vai,
Nghe con bước lòng vui phơi phới. Cha trầm ngâm nhìn mãi cuối chân trời,
Con lại trỏ cánh buồm xa nói khẽ:
“Cha mượn cho con buồm trắng nhé,
Con bỗng lắc tay cha khẽ hỏi:
Để con đi…
“Cha ơi!
Sao xa kia chỉ thấy nước, thấy trời
Không thấy nhà, không thấy cây, Lời của con hay tiếng sóng thầm thì
Hay tiếng của lòng cha từ một thời xa thẳm?
không thấy người ở đó?”
Lần đầu tiên trước biển khơi vô tận
Cha gặp lại mình trong tiếng ước mơ con.

2. Tác phẩm

I. Đọc và tìm hiểu chung

1. Tác giả
2. Tác phẩm
- Xuất sứ: Bài thơ được rút ra từ tập
Những cánh buồm (1964)
- Thể thơ: thơ tự do
- Đặc điểm của thể thơ trong văn bản
- Phương thức biểu đạt:
Kết hợp phương thức biểu cảm,
tự sự, miêu tả
- Bố cục: 3 phần

P1: Từ đầu đến…lòng vui phơi phới
 Miêu tả hình ảnh của người cha và người con
đi dạo trên bãi cát
BỐ
CỤC

P2: Tiếp theo đến…để con đi
 Cuộc trò chuyện của hai cha con và mong
muốn của người con

P3: Còn lại
 Cảm nhận của người cha

II. Tìm hiểu chi tiết

1. Hình ảnh hai cha con đi dạo trên bờ biển
Hai cha con bước đi trên cát
Ánh mặt trời rực rỡ biển xanh
Bóng cha dài lênh khênh
Bóng con tròn chắc nịch.
Sau trận mưa đêm rả rích
Cát càng mịn, biển càng trong.
Cha dắt con đi dưới ánh mai hồng
Nghe con bước lòng vui phơi phới.

1.Hình ảnh hai cha con đi dạo trên biển

1.Hình ảnh hai cha con đi dạo trên biển

2.Cuộc trò chuyện của hai cha con và mong muốn của người con
HOẠT ĐỘNG NHÓM – 7 PHÚT - PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3
 

Chi tiết

Ý nghĩa, tác dụng

Câu hỏi của con

 

 

Câu trả lời của cha

 

 

Nghệ thuật đặc sắc

 

 

Hình ảnh cánh buồm

 

 

Dấu chấm lửng

 

 

(phép tu từ)

2.Cuộc trò chuyện của hai cha con và mong muốn của người con
 
Câu hỏi của con

Chi tiết
“Cha ơi!
.. không thấy người ở đó?”
“Cha mượn cho con buồm trắng nhé,
Để con đi…”

Câu trả lời của cha

Nghệ thuật đặc sắc
(phép tư từ)
Hình ảnh cánh buồm

Ý nghĩa, tác dụng
→ câu hỏi ngây thơ, hồn nhiên. Người con mong
muốn mở rộng kiến thức, được đi nhiều nơi.
 

“Theo cánh buồm đi mãi đến nơi xa → người cha trầm ngâm, mỉm cười giảng giải cho
…
con, từng bước nâng đỡ ước mơ con.
Những nơi đó cha chưa hề đi đến”.
 
 
“Ánh nắng chảy đầy vai”
 
 

→ Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác làm tăng sức hấp dẫn,
thú vị cho câu thơ, giúp người đọc hình dung cụ thể
về khung cảnh đẹp đẽ trên biển.
→ biểu tượng của ước mơ, khát vọng được đi xa,
được mở rộng hiểu biết của người con.
 

Dấu chấm lửng

“Để con đi…”

→ sự tiếp nối của thế hệ sau

3. Cảm nhận của người cha

Lời của con hay tiếng sóng thầm thì
Hay tiếng của lòng cha từ một thời xa thẳm
Lần đầu tiên trước biển khơi vô tận
Cha gặp lại mình trong tiếng ước mơ con.
- Ước mơ của con gợi cho cha nhớ đến ước mơ thuở nhỏ của mình.
- Người cha tự hào khi thấy con mình cũng ấp ủ những ước mơ đẹp như
ước mơ của mình thời thơ ấu.
=> Sự tiếp nối của thế hệ trẻ thực hiện ước mơ của thế hệ đi trước.

III. Tổng kết
1. Nghệ thuật

- Kết hợp yếu tố tự sự, miêu tả trong thơ
- Thể thơ tự do dễ truyền tải nội dung
- Ngôn ngữ thơ giàu hình ảnh, cảm xúc
2. Nội dung
- Tình

cảm cha con thân thiết, tràn đầy yêu thương
- Ca ngợi ước mơ khám phá cuộc sống của trẻ thơ. Những ước mơ
làm cho cuộc sống không ngừng tốt đẹp hơn.

III. LUYỆN
TẬP

PHIẾU BÀI TẬP SỐ 4
Họ và tên HS: …………………………….Lớp…….

1.Lựa chọn ít nhất một từ ngữ hoặc hình ảnh độc đáo trong mỗi
phần của bài thơ Những cánh buồm và giải thích vì sao em chọn từ
ngữ, hình ảnh ấy:

2. Em nhận xét như thế nào về tình cảm, cảm xúc của tác giả thể
hiện qua bài thơ?

IV. VẬN DỤNG

1. HS nghe video Cha già rồi đúng không, kết hợp với văn
bản vừa học nêu suy nghĩ của em về tình cảm cha - con. Em sẽ
làm gì để thể hiện tình cảm của mình dành cho người cha kính
yêu.

2. Văn bản Những cánh buồm gợi cho em cảm xúc và suy nghĩ
gì về ước mơ, khát vọng của con người?

HƯỚNG DẪN TỰ HỌC

- HS đọc lại bài thơ, xem lại nội
dung bài học
- Xem trước bài Mây và Sóng
(SGK Ngữ văn 7, tập 2, Tr.23)
- Chuẩn bị bài dựa vào câu hỏi
trong Phiếu học tập và SGK.

BÀI 7: THƠ